장음표시 사용
81쪽
turbasset, nedum juvenem , quem aspeetias Hoes do Pontificis, & consessus se minorum virorum& majestas illius loci conterrere , & confundere potuit, praesertim cum Latine peregrina nunc nobis lingua, neque enim aliter licet eo loco verba facere) edisserenda illa essent. Commendono id fere in omni vita accidit , ut initio dicendi rubore quodam ingenuo perfunderetur , timidiusque inciperet; sed ubi velut iter ingressus orationis erat, nemo illo solutior, tib serque incessit, nam& sententiae illi percrebrae , & verba apta rebus sippetebant. Tum quidem , ut semper, non timide solum, ac dubitanter, sed pene tremens est
orsus,quod ei in modestiae, ac verecundiae laudem vertit. Nam sumens inde paulatim animum , eo ordine, ea copia , & prudentia orationis cuneta ut aista, ut sibi a Regina mandata erant, expositi atque de toto statu Britanniae disseruit, ut omnes Patres in admirationem siti verterit, atque unus
eorum illud ex Evangelio die um usurpans: Quis putas , inquit, puer iste erit 3 Ejus certe dieiria satis creditur aditum illi, viamque ad reliquas res , laonoremque , quos deinde cepit, gessitque, maxime munivisse. Nam & Pontifex perhonori ficis est eum verbis prosecutus, & singuli postea
Patrum accersitum ad se domum juvenem complexi, & gratulati ei fiunt, S: prolixe studium, adique operam suam .polliciti. Ante omnes Ioanni Petro Carasae Cardinali., qui in Britannia fuerat, ejiisque Insulae magnam notitiam habebat, mi -
82쪽
rὶ est ex eo conciliatus. Nec apud Patres tum , sed in vulgus quoque celebre esse inde nomen illius coepit. Iulius ex litteris Reginae, atque oratione Commendoni tridui supplicationes indixit, selemniaque sacra instituit, quibus ipse rem divinam fecit, ejiisque nuncii laetitiam
omnibus rebus celebrari imperavit. Commen-
donum inde, quoties mentio rei incidisset, laudibus tulit , de mensa ad eum saepe misit, magnoque in honore, ac pretio semper habuit. Quibus ille rebus nihilo elatior, cum ei ab omnibus magna gratulatio fieret, in sita se vitae, morumque modestia diligentius etiam, quam an
De profectione ejus in Lusitaniam. CAPUT XIII. IO AN Ni Lusitaniae Regi inter haec Emanuet
filius, quem unicum Regni haeredem habebar, moritur. Eode:mque die in asilietae domus sola. tium Emanuelis conjux filium enixa est. Ad hunc igitur consolandum Regem aegrum animi ex tam acerba morte filii, gratulandiimque alterius ortum , Iulius Commendonum in Lusitaniam misit. Eo cum Galliam omnem ab Alpibus ad Pyrenaeos, HispMaiamque item quanta in longitudinem. putet , pedibus transgressus venisset, honorifice ac-
83쪽
ceptus, comiterque habitus a se est, cuius ipse
cum morum , atque ingenii dexteritate, tum de Britannis rebus, quarum recens adhuc fama erat, curiose multa exquirentem facunde alloquem,
magnam sibi gratiam conciliavit. Unde eum Rex etiam legere in militum, qui Christi appellantur, cietatem voluit , in quam Principes genti& pro magno dignitatis ornamento optaria Regibus lebam. Quod cum ipse alienum vitae sitae inmisiatis ferens recusasset , Ioannes rubram ei crucem singulare secietatis ejus insigne tradidit, potest temque ei fecit, quem vellet, eo militiae honore decorandi , daura ingenuis ortus parentibus, Ina joribusque esset, idque Legato suo Romae selemni ritu probaretur : quem ipse honorem in nobilissimum juvenem amicum suum postea contulit. Discedens a Rege ad visendum inclytum religione templum Divi Iacobi in Galitiam proficiscitur , prosequente eum Ioanne omnibus hum nitatis , & benevolentiae ossiciis. Nec alia re libentius Lusitanicam illam protastionem i, munusque sesceperat Commendomas, quam quod ei occasio videndi tot teras provincias futuatae esset, Galliam enim, Hispaniamque daveris iens, re diens ae itineribus perlustravit. Ea fuit sane videndi, cognoscendique res externax singulari stu
dici. Nam de situsi regionum , &. opportunitates earum , quae maria, i portus, quae taminae, quibus quaeque rebus abundaret , egeretque, quin
minum mores, quae studia, quae regendae publitae rei
84쪽
rei ratio, diligenter admodum inquirebat, eaque
adeo tenaci memoria complectebatur omnia, ut barbara quoque nomina hominum , locorumque retineret. Quae res ei, cum prope omnem inde Europam studio eodem , ac diligentia peragrasset, magno usiit , atque laudi postea filii. Ex Lusita
nia Romam cum rediisset, Iulius octavum & sexagesimum agens annum, postremum vitae diem obiit, vir ingenuae, ac liberalis naturae, planecque
probus, & innoxius, ac ne litterarum quidem, Mindustriae expers, sed negligens rerum, & in Pontificatu adeo curas omnes , laboresque refugiens, ut abditus hortis, quos immani fiamptu aedificabat , hilaritatibusque intentus suis, ne Senenses quidem , quos Cosmi Florentinorum Ducis, atque Hispanorum arma premebant, ad se urbem, agrum , suaque omnia in Romani Pontificis ditionem dedenda venientes audierit, quamquam& Galli, quorum ope illi defendebantur, huic deditioni annuerent , neque adversarentur Hispani. Iis temporibus artatem degerat Iulius, quibus gravitas , modestia , pudor pro tristitia, atque inertia ducebantur , cunctaque voluptas, & laetitia ,& essus is in omnem jucunditatem animus habe bat, nec alias Ecclesiastica disciplina solutior fuit. Beneficia & sacerdotia haud aliud, quam alimenta luxuriae haberi Eorum plura,& quae perleges non liceret capi : ut quidam tres Episcopatus uno tempore gesserint: passimque ea gratiae, non meritis ὸari. Ambitus sacerdotalis ad honorem ,
85쪽
& dignitatem institutus , omnibus sordere. f tum , quam toga magis placere. Neque liberius ivivere , ac se prorsus hilaritati dedere. Denique conviviis , ludis, spectaculis indulgere , cum mulieribus discumbere , cum iisdem una vectari per
urbem turpe , ne gravibus quidem , & honoratis viris habeoatur: adeo licentia, & consuetudo mores, judiciaque corruperat. Haec Iulius eodem depravatus usu,& fecerat juvenis, & fieri se Pontifice facile est passus, virtutis cultor magis, quam vindex vitiorum. Sed Commendono sponte honestis, & priscis moribus insistenti tot inquinata corruptelis tempora in gloriam cetare, cujus etiam fructium secuta mox severior aetas attulit.
De Marcelli, oe Pauli Pontificum Maximorum Hudio erν eum. CAPUT XIV. ΜA R C E L Lus Cervinus , qui secundus est
appellatus, in Iulii locum Pontifex creatur. Cujus tanta virtutis opinio fuit, tanta spes restituendi per eum antiquam disciplinam , pristinumque cultum, ac splendorem religionis, &Christianae Reipublicae , ut praeclarE actum cum illo videri possit, quod intra vigesimum diem ostentatus terris, ereptusque fuerit. Neque enim erat mediocris sapientiae, motae de se tantae expe-
86쪽
ctationi respondere. Et is quibus diebus Pontifex est renunciatus Commendonum ultro accitum inter familiares receperat. Et Ioannes Petrus Carata qui ei successit, cui Paulo IV. nomen est inditum, statim Pontificiis epistolis scri bendis designavit. Cui muneri una cum illo Paulus insignes dignitate, & eruditione viros , partitis inter eos provinciis praeposuit. Ioannem C sam Archiepiscopum Beneventanum , Annibalem Borzutum Archiepiscopum Avcnionensem, Antonium AElium Episcopum Polensem, Angelum Massarellum item Episcopum, & Sylvestrum Aldobrandinam Iurisconsultum, ad quem postea ob excellentem industriam, atque fidem, aliorum sic nescente gratia, rerum proper omnium summa delata est. Paulus non solum dignitate princeps amplissimi ordinis, sed sacrarum rerum doctrina, eloquentia , magnitudine animi, innocentia morum , & totius vitae sanctitate , & ad haec aetatis quoque honore longe inter omnes Patres embnebat. Itaque ei Commendonus in Cardinatatu praecipuam observantiam , cultumque tribuerat.
Et ipse senex adeo juvenis ingenio est delectatus, ut multas sepe horas cum eo, legendo , disserendoque nunc de privatis, nunc de publicis rebus perfamiliariter , jucundeque Consumeret, eum que haud ferme alio, quam filii nomine appellaret. Pontificalibus comitiis praelato Marcello ,
cui ipse quoque Paulus, etsi quinque & viginti
annos natu minori sufkagatus erat, omnes de il-
87쪽
lo spes omnibus deciderant , concurrentibusque ad Marcellum cunctis, desertum, destitutumque ab omnibus , quibus antea coli, frequentarique solebat , Commendonus tum maxime assiduus cum illo , majori, quam antea studio assectari, deducere, observare , & ad omnia praestδ esse.
Itaque ergo creatus Pontifex Commendonum ob modestiam adire ad eum disserentem , vltro re
quisivit , habitationem in Palatio , sumptiimque large praeberi jussit , Carolo, & Ioanni fratris
filiis commendavit verbis, & pluribus, & amantissimis, ac filium ipsum, quoties mandaturus ei aliquid esset, appellare perseveravis. Arcanis &rebus , & sermonibus inter intimos ministrorum admittens. Nullius denique opera libentius uti, ac ne consuetudine quidem , ac domestica collocutione cujusquam aeque delectari est visus. Pri mis inde Pontificatus diebus, ignarum , non I, tum non petentem , Zacynthiorum Episcopum designavit, Uenetorum Legato coram honorifica oratione prosecutus. Abnuentem , seque imparem ferentem Pontifex osculatus admonuit honores pari pudore recusaret, ac peteret ; quae
enim ei nullo ipsius ambitu, aut ibadio , sed ultro deferrentur ab eo , cui vis divinae potestatis inesset, perinde accipienda, ac si manit esto Dei ipsius instinctu obvenirent. Cum Episcopam Beneficium ei in Veronensi agro declit, cujus an nuum vectigal erat quingentorum aureorum
88쪽
De nolo ejus itinere in Pelas. CAPUT XV. EX his rebus non dubia opinio incesserat homines, juvenem nullis, aut pscuniae, aut vinluptatum illecebris corruptum, & inquinatissimo seculo ultro se majorum aisciplinae subjicientem, artate, viribus, animo vigentem , & ab his artibus acceptum Pontifici ad Cardinatatum usque proferri. Qiram ille opinionem occulere per modestiam , atque adeo obruere eam conabatur. Contra quam plerique faciunt, sane inepte, qui fama, ac pretedicatione sui haud minus quam ipsa re esseruntur , monstrarique , ac celebrari spessura gaudent, ac levi auditioni ipsi de se ante om nes credunt, ut quidam praedives,& maxime ambitiosis, cum suum nomen inter eos ferri, quos sermo vulgi proximis Comitiis Cardinales desii nabat, accepisset, ipsum dicitur appellasse Pon
tificem, magnum memoram tota Vrbe rumorem
esse de constituta ejus voluntate cooptandi se in Cardinalium numerum , ac sibi id multos affir masse. Cui subridens Pontifex, At isti, inquit, falsa narrant, nec tu iis ullam fidem habueris. Longe ab hac vanitate aberat Commendonus, nec tamen vitare invidiam potuit, quae eo acrior erupit, quo minus loci ad obtrectandum iiweniebat. Verum ut artificiosa, & callida malitia est,
89쪽
quem crimine non possunt, laudibus eum suis oppugnare aggreaiuntur, extollere ingenium, vim animi, corpor; sique, & in gerendis rebus studium,& industriam, & per speciem honoris amandandum , habendumque procul a Pontificis oculis curant, ity rati opportuniorem fraudi fore. Adl rocurandam igitur Rempublicam apud Caro um V. Caesarem , revocato inde Archiepiscopo Confanorum, qui ei muneri a Iulio praepositus fuerat, destinatur. Sed quia eo tempore sus ensem induciis bellum inter Caesarem , & Gallos erat, Pontifex e Cardinalium Collegio Legatum ad C*sarem creavit Scipionem Rebibam , eumque in Belgas proficisci, Caesare:mque cohortari ad pacem ex induciis firmandam, justit; misso eadem de re Carolo Caran Cardinale ad Henricum Galliae Regem. Commendoniis iter cum Rebibasuscepit. Iam e Mediolano per Helvetiorum fines in Belgas egressi erant, cum Mastricum ad Mosam flumen , oppidum ditionis Caroli intrantem Legatum festinus tabellarius ab Urbe missus aia sequitur, eique a Ioanne Caraia Pontificis fratris filio litteras reddidi , quibus jura foederum a Caesarianis violata, insidias Pontificis vitae factas, belliinaque exortum nunciabatur, ipseque, & Com-mcnaonus jubebantur, omista itinere, quod instituerant, redire Romam, & incolumitati sitae, si possent, constitere ; caucr ue diligentcr , ne
in powltatem adversariorum venirent. Legatus eo nuncio vehementer perturbatus, quod in me:
90쪽
dia Germania, atque in Caesaris ipsius Regno de prehensus, quo, aut qua elabi posset, ignorabat, tradere se hosti , & quemcumque sors cogeret castim sibire parabat. Sed Commendonus ubi
ea accepit, confusum novitate tam subitae rei Leagati animum confirmat, docet quanti ad omnia intersit non intercipi eos, & publicas litteras, &publicarum rerum ministros in hostium venire potestatem, ut carcer,& reliqua captivitatis mala negligantur. Posse si conlilium, celeritasque adhibeatur, ant tuam adventus ejus vulgaretur,
aut nunciaretur cisari, aliquo inde evadi. Sibi videri, ut Cardinalis cultus, insigniaque Legati deponerentur , & mutatis vestibus , relictoque
omni comitatu, cum paucis, atque expeditis extemplo se in Galliam proriperent. Hac approbata sententia Rebiba regionum nescius, & consilii inops regendum se Commendono permittit. Depotito igitur sacerdotali ornatu, & familiarium sagis, pallusque assumptis, cum paucis Oppido egrediuntur, dato mandato his, qui reli quebantur , ut si quis de Legato quaeinlat, adventare eum , 5: mox adfimarum responderetur. Commendonus ex consseetudine sita omnia pereunctandi, & nota loca , nominaque locorum , α qui circa fines , quae proxima Gallorum oppida, praesidiaque ante inquirendo compererat. Nemo enim eo percunctator curiosior fuit, minutis
teneri, quam quid praeterire quod scitu dignum, esset malebat. Ad ea ducibus agrestibus nomi-