Speculum sapientiae matronalis, ex vita Sanctae Franciscae Romanae fundatricis sororum turris speculorum, panegyricus Authore Andrea Valladerio..

131쪽

vita sancta fidiit, nisi in templis pernoctauerint, ut si templorum

commoditas, aut pia negorijs, aut alia causa dc sucri Deum ubique praesentem venerator, si quod quotidianum precesium pensum devitiaverint, ubiuis lo

corum reuerenter exoluant. Mense Septcmbri, anno M. CCCC. XXXVIII. ad consuetam vineam, caetra mu

ros,vei sus ςdem Apostoli Pauli,cum aliquot alijs insti tuti, exemplique sui mulierculis, prosecta, dum alijs ali0 alia de causa dilapsis, ipsa iam inambulans oraret, iam quotidianum virginis parthenium diarium genu sexo redderet, ecce ex insperato, pro so nimbo, lar- gissimo imbre praecipitante, omnes ex caelesti eluuio- ne madefactae comites stillare undique, & perpluere caeperunt: solam Magistramite gutta quidem pluuia lis attingere ausa inoffensam praeterivit. Ita B. Antonio Patauino ad populum, sud dio, dum aquis pluuij

maderent omnia, verba faciente,nihil auditorium immaduisse; ita B. Bernardum ad Robertiim, ex ordine Cluniacens solutiore, quo trans-fugerat, ad Cister- ciensem,literis libero campo caeloque resci i iis euo- cantem, imbre in tum, atque intaistum, pluuia cir-' cum undique inunditate, memoria tenemus. Vo- uit ea significatione Deus ostendere,qua charas, gratasque famulae preces acciperet, quamuis in vinea profano loco per lutas: tamen ubi facultas esset, praecipuo quodam, d indefessi, proposito, sacra loca obire non cessabat: qua parte pietatis, non habeo dicere, utrum 'lus illi molestiae naenion, an opis, atque sola ij praesens ubique ipsius votis numen attulcris

132쪽

Franci ae Roma ae. IrAd Ss. Petri. Paulique solennisestae dedicationis die,

unichil indiuidua comite viam parabat: hic ille sat guinarius insidiator comilcm vannotiam per scal rum gradus d turbatam , corpore propemodum cε- minuto,di iecit; 'currit Fracisca,pro cubitin genua, valetudine, vitamque fidae suae comiti comprecatur. Fassus esticelestus carnifex, ictu eo tapitali, vannotiaeniori exanimatam debuisse ni sua opportuna ope collapsam Franciscae Archangelii; lublevasset. Haud minore periculo ipsa exempta alias, aestate iam adulta, fuit, dum salubrium veniarum promerendarum si dio, ad 13. P cui, cum alia quadam socia contenderet. Anab in itinere acerrimis aestibus ad molestam sitim adductae, refrigerandi corporis causa, in Tiberim leui declinatione descenderant. Caeteriim dum incaute in lubrica ripa progredi untur, caecos delatae in gurgites, iam que u orticibus prae rapidi amnis haesita, obluctanti flumine, per undas sese mutuὀ, consertis br cliijs,complexae magno interuallo raptantur, dum ad extremum, Sanctam Cicur, atque edomitus Tiberis veneratus, Vtramque tranquillo profluuio sanam, d incolumem in opportuna ripa restituit. Illae haerentes

periculi pariter, & miraculi stupore aliquantisperattonitar, inde ut primum ex pavore animum receperunt, caeleste beneficium venerabundar,procumbem.

tes in genua, numinisque liberatricem ae mentiam impense salutantes, grates laudibus imiscent, sacram aedem adeunt, Princi . em Apos olunt praedicant; aibraculum recogia'scunt; eidemquepotcstati acceptu

133쪽

Vita Sancta referunt: quae olim Petrum tum dissimi pelasti vada

calcantem, stantem in lubrico, haerentem in salo, tutum in procelli, securum in fluctibus, tenuisset. Haec summa huius narrationis. Nihil in mente, nihil in corpore Saeὶς inerat, quod summa pietate undique non redoleret: linguam diuinis affatibu , oculos temone

librorum, auditum sacris concionibus, manum rei, glosis operibus, gressum, omniumque compagem, molemque merobibrum quotidianis maximarum rerum exercitationibus , & peregrinatiunculis exercebat. Thomas,ex Augustissimo Pr dicatorum fratrum ordine, vir clarissimus, cui, totis viginti annis, ii Beata rerum spiritualium pertractandarum maxima fue- rat necessitudo, sancte,iurateque testatus est,se neminem hominem in vita aut vidisse, aut audiuisse, aut

adijsse aliquando, in quo tanta, tam assidua, tam con stans, tam invariabilis pietas appareret: quin etiam, ex

illius diuturna consuetudine, te eam virtutum acces sionem fecisse, eumque gratis imum fructum magnae

'tilitatis percepisse, quem,ex persona quapiam Ang lica,potuisset. usque adeo illa tria cumprimis,charitas, sui despicientia, pietas,quidquid aggrederetur, quid-

quid ageret, quocunque se verteret, elucebant. V φ .rum mulierum religiones, ut plurimum,quia curiola, in superstitionem degenerant, quia vero sui sensus re tinentes sunt,infirmae tamen,atque indociles, in scru pulbrum, quos vocant inanem inquietamque, molestiam facile prolabuntur. Simul autem inquit

134쪽

Franci ae Ronetan. e. verbo in se, loque in s non oportet. Hinc enim, opinor, est, quod in inaleticorum genere, fere solas mulierculas comprehendi videmus. Hos Beata foemina scopulos, totius declinatione corporis, non se

cus ac quasdam pietatis Christianae Symplegada'eub

tauit. Hanc mordacissimam anima lanienam sic re&giebat, sic ab alijs depellebat, ut diceret haud secus, quam pestem ab ijs auersandam, qui sanctiorem vitae rationcm aggrederentur; siquidem eos nullani qui tis partem linituro nihil boni via quambeo statu perturbatae men iis, suscep turos gust una ex b onis op eribus percepturos nullum: noste enim Daemone, naiadalia arte magis,omnem quamlibet piam vivendi insti- 'tutionem vel adulterari,vel penitus tandem abrumpi; subdolum Eossem omnis pietatis hoc unice attendere, ut huiusmodi scrupulo sis aculeis lancinet, ac fodicet pectus, quod expedito eo compendio consequatur, si stimulatam mentem aut suscepti religiosi nego- iij poeniteat, aut sperato sapore destitutam nausea rati. get, aut inutilicisntentione lassatam opprimat, aut denique haerentem ad singula, nec tuto vestigium fige . ire audentena, ipsa perplexa sollicitudine veluti labi-rintho conclus A in deuia quaeque circumagat, viati

se expedire non possit. hoc fallaces nutriculae faciuti quae ab syntho, vel synapi papillas illinunt, yt a puro

lacte pueros lactentes auertant; hoc qui iniquo loco decertant, qui armorum, sol e fulgorem in pupillam hostilis exercitus . buertunt aut tormentorum,

135쪽

ventorum, ea veluti glaucoma ob oculos obiecta, b ste infuscant: hoc d enique qui praestigijs & maleficio mentem inseruant, ne sibi videre quod videt homo

videatur, saepiusque incerta, & fucata, quam vera, &certa assequatur, tum anceps, ac dubius, inter utrum- que, haerendo vacillat. Curiosa autem ad ultimum nemo unquam,tam deliberato proposito quam B. Fran- .cisca damnauit. documeto est quὀd damnatae lectio- nis, & artis veneficorum, malencorum, ac sagarum li- . bellos, tum ips0s libellorum authores, non aliter, qua inquinatissimum ipsum laesandarum artium nundi- . natorem, tenebrarum Principem perhorrescebat. Qu'tcuque eius farinae volumina eo inexpiabili scς- lere deprauata vel fortuito reperire, vel arte alij clam,

aut precarib, ioculari, aut seria, occulta, an aperta vi, N extorquere poterat, omnia protinus inflammabat:

quod, ex primaevae Catholicet Ecclesiet Christianis, multos fecisse legimus. Ex em, qui fuerunt curio a sectat

hoc est, ex doctiorum interpretum explicatibne, sce- leratς Astrologic monimenta. Neque sane silentio pretereundum est illud quoddam in B. Franciscame- morabile. Vixdum inito matrimonio, in mariti Lau- ristis imanum, familiamque conuenerat, quando in periculosum satis morbuincidit, qui illi supremus, ac

lethalis a Medicis iudicaretur : iamque exigua in spe trahebat animam, cum nihil cunctata strigosa quςda, at ue edentula e sagar in numero, se ultro ingerit nu quς se depulsi'ram e vestigio ςgtitudinem, esset mod his fides h ollicetur:at pia,&sane a foemina,

136쪽

Franciscae Romanae. 13ouae flocci corporis sanitatem,prae animi valetudine,

faciebat, execratam vetulam omni seueritate verborum , totiusque vultus conformatione censoria,casti,

gatam, dein serio de diabolica nundinatione abiudicanda commonitam,properato sese suo tecto prori pere, proculque facessere imperat. atque generosae matronae constantiam extempore profuse diuina benignitas remuneratrix praesenti cu roenore, compesuuit. Saga summota, religione illi antimo Deus indidit B. Alexij sui popularis,valetudini recuperadae,tot alias

certis euentibus expertum auxilium implorare. pecit quod monebatur interius, nec tam ore,quam pecto

re. Neque in cassum missae preces. Consequeti nocte intempesta, somnum inter, S: vigiliam, B. Alexius re pente caelo delapsus se illi obtulit, cubiculum omne clarissima luce compleuit; mox benigno vultu,bono animo esse iubet: macte virtute, inquit, filia, en Vocatus adsum , praesentem tibi opem assero; ac ne vel dubia fides, v ci veteratoris hostis insidiae subesse credantur, tua ex longinquo morbo subita valetudo miraculi fidem faciet. Haec effatus superiorem amictum, quem vulgo illa induebat, aegrae imponit, euigilare eam,&stare praecipit imox su imis in caelum abit, unde descenderat, caelesti quodam odore relicto in cubiculo. Id vero non ludioriiim sopitae,aut morbo implicatae phantasiae, sed verana specie fuisse rei demon strauit euentus Illa repente, pauori mixta laetitia, experrecta,tota sudore fluere caepit depuls que repent Esebri,valens,& vegeta surgit Aectulo, non magis re-

137쪽

visa Sum aecepto munere, quam B. Alexio spectato,laeta submittit genua, & oculos pariter, manus hac ad sydcra sustolletis Deo op r. pro acccyto beneficio, multiplices grates agere occupata. inde simul illuxit,ex more vcsti

ta prae raudio gestiens cognataria Vaniantiam conue

nil sol, eodem tecto dormientem, cui ex abrupto, euigila, surge, mea vannotia, inquit, tune me ex semimortua sanam aspicis 3 ad Beati Alexij reli- quias piaculares nobis op8ido adeundum : tu expergiscere, induere, nec sit mora. eius ego mentis,

precibsisque sanata prodeo in publicum. Obstupes,

cta repentino viso vannotia vix vera esse credit, quae oculis videt,ac dubia,ne pro cognata spectrum ad spisceret, tune es Francisca, quam conspicor, inquit,6 delicium meum Z ego vero, Francisca inquit,feliina. Fruciscam vides, ego vannotiam te Appello ctum. exilit.accurrunt ex vicinia aliae,vulgium , itur ad R. Alexij ad montem Aventinum, ubi aedes illi: acryeadcm parte, qua subpaternarum scalarum gradibus,quq ibi prostant adhuc,tot annos igno tus,nouo miraculi genere,vitam exegerat. Actae numini gratiae immortales, tum sospiti sancto votum exolutum, vitaque de caetero diuino cultui in perpetuum,redintegrato Volo,obstricta, dedicataque. Ha ctenus Christiani conubii,vereor ut magis ad admira-dum,quam ad imita lum, exposta documenta: quaquam etiam quod facile aemulentur sollicitae, albςque illis animae Eadere possunt. Amabunt saltem, si aliud non poterunt. Volaticus est, & praepes amor: in Impigrae diatur miracu-

138쪽

Franciscae Romanae. 1 mento super astra transcendit: vinciri, includi, eneruari, lassari non potest. Hic vigeat maximὸ, si nequit in caeteris; hic regnet, hic sese audacter efferat pietas

matronalis. Deinde, si accuratae contemplationi rerum maximarum aut mentis tarditas, aut solitudinis

impatientia, aut negotiorum perturbatio ossicit quid obstare poterit, quo minus horulae sextante, quadratemue,lub vesi eram,ad recogitandas dici cxabitabe. culas,suffurenturὶ angenia ubi uis mulic briter, ne viro quidem aduertente, submissio; an stando, an ambulando,an sedendo,an ad somnum itando, ut Vlynaeae Penelopes imitatione,serὁ retexant, quod diu vitiose contexuerint, eoque pacto ad repentinos obitus, qui non raro noetu incidunt, sese comparent 3 si sacram Eucharistiam usurpare,o istonis diebus interiectis,uel per viri voluntatem non licet,vel per inertiam nimiu videtur; at semel iterumque, quot mensibus, quid impedire in Christiana foemina tantum, tamque humanum potest Θ Id modo cauendum, ne temerc, aut importune maritis,solutioris exempli praesertim obstrepatur, neu domestica cura idcirco saccescant, nam & B. Franciscam literis traditum est summa dexteritate , celeritateque ossicio familiari, de industria, perfunctam,quod superesset rcliquum temporis,pietati impendere consueuisse. Ingenii prctium erit ita 'seviro, itaque virum sibi attemperare ut,nec illo ad'

modum inuito,aliquid velis,nec ille tibi iusta petenti facile obsit. quod facile factu est,si moderata si op- 'ortuna, si conscia tanea, si omnibus prouisa circun-

139쪽

υita San Taestantiis postules. Porro quotidie tremendae liturgii interesse quod ego Christianς genus occupationis in

maximis optimum,&fructuosissimum,& facillimum duco in vocales vero destinatas aliquot precatiunculas exoluere, sin minus in templo integrii, at domi, in viridario, in hortulo, in agro expeditum esse ;pios demum libellos,bene moratae pabulum, ac dulce opulum animae, frequenter terere, an designatis,ac subci- suis, an fortuitis, & tumultuarijs horis, quae ulla tanta mariti fanatici, tamque insana morositas prohibere squae ullius mulieris tanta socordia refugere potest 3 Christianas, & pudicas, & cordatas alloquor, quae no' omnia in otio, non in thalamo, non in lucro, non in delicijs, non in languida illa belluarum,aut Epicuraeorum Sybaritica vita omnia reposita esse arbitrentur. Veruntamen hinc superstitionem,uti voracem, ac rapacem Scyllam, illinc scrupulosae conscietiς latratum, velut Charybdim effugiant. Pro scrupulis hoc primum, hoc ultimum, hoc summum, hoc unum in prς-ceptis, ne sui capitis, neu suae frontis esse, ne nimis ex- celsa appetere, ne de se superbe sentire,Vno Verbo,cupertae scientiae magistros ad unguem audire, ac sequi velint. Superstitiones porro nullo negotio amputabunt, si se vere pias, si Christianas, si piorum libellorum auidas, si nouitatum,&ingenitae curiositatis inimicas, si simpli late Catholica quadam ingenuas,' candidasque, si Dei, si superum, si germanae religionis perfecte amantes exhibuerint. Iam quando e scopulosis cotibus enavigasse videtur oratio mea, nobis

140쪽

Franciscae Romanae. J Sque tadem gemina virginitatis,atque coniugij erecta, ad solarium usque,sub iuuetio est, iam expeditus ad

caetera cursus ostenditur.

DRGO Tertiam Contabulationem cosequitur, Ut vinxi Mad fastigiu perfectet viduitatis,extrema operis ma-riri inu,sustollamus. Materia Platanus,& Terebinthus, de ''-μ 'Palma structurae subministrabunt. Nam Platanus viri. . ditate potius,&latitudine frondium,unde 1 Gr cum nomen hausisse videtur, ad opacandum patulis diffusa ramis, quam pomifero prouentu laudatur : humidioribus gaudet adnasci locis, eo fio descit magis,quo amputatur magis, quo ingenio,viduarum statum lacrymabilem,& prole infoecundum, humani amputatione solatij, magis viretem Platanus iuxta aquas reprςsentat. Tum Terebynthus, quae fruticosa, quae

amarae prouentu resinae acerba , quae nigra baccis, ii gnoque; depressione, S colore,&sapore, vidualem obscuritatem commode exhibet: melius Palma,ea parte, qua terram attingit nodosa, deformis, aspera, angusta, qua caelum prospecta Venusta, virescens, &iucundEfrondosa, expansaque; quam in certamin,

bus item signum esse placuit victoriae, 'uod urgentibus, Plutarchus inquit,opprimentibusque non cedar, ipsaque adeo foliorum specie gladium referat. Iam Eucarpi multiplici earum arborum fronde contexti, baccis plurium generum pendulis,immixtisque,aptissime rostris Turturum subnee tuntur.Intercolumniorum intercapedinibus viduarum veterum illustriora

jecimina duobus ordinibus collocantur. Superiori