장음표시 사용
341쪽
non conueniri. Padius putat in potestate sipulatoris esse, moderaso θ.itio de hoc a Iudice statuendo. Nihil obstat. l. ita stipulatus. de verbor.obligatio. quia utetia ex Irnerio glossa refert. haec lex Octaua loquitur de concipienda stipulatione iudicio sisti, puta in quam diem sit concipienda, at illa lex ita stipulatus loquitur de iam cocepta sti putatione iudicio,vel quo alio loco sistedi causa, quae si diem non habeat, cum id ageretur, Vt haberet, id est, si in ea dies per errorem omissus sit, quo sisti oporteat,inutilis est. Nihil etiam l. si finita. in principio. D. dc damno infecto. aduersatur nec huic legi,nec illi, ala haec ut dixi,est de concipienda formula stipulationis, Ae die stipulationi quae concipienda est appone da illa lex, si finita est de iam coccpta stipulatione damni infecti, in qua per errorem dies omissus est, in quem finiretur stipulatio, dc promissor liberaretur.
. Lβ.inter pares. de re iudieata.
Inter pares numerojudices , si dissera sententia proferan/ur: in
liberatibus quidem causis sicundum quod a diuo Pro constitutum est pro libertate statutum obtinet:ιn aliis autem causis pro reo, quod est in ivdriispublicis obtinere oportet .fasi diuersiis summu condemnent Iudices, mInima 'ectandam esse Iulianus Fribit. Nihil obstat lex duobus, de libera. nam nos loquimur de uno iudicio, in quo dissonae sunt pares iud. sententiae. ubi certum est eam sententiam esse potiorem, quae facit pro li- hortate. lex duobus de liberali causa non loquitur de uno
iudicio, de uno causa liberali, sed de duobus separatis iudiciis duorum eundem hominem in seruitutem petentium, quorum uno iudicio unus Vicit homine seruo pronuntiatio, alter altero victus homine iudicato libero, idcirco magna ostin ea lcgo quaestio,an ab eo qui vicit,is homo quasi seruus duci posset, Sc in eam rem proponuntur variae opiniones. Ita l.F.6 I. de peculio separat hac in re filiumfamilias a seruo, M ait filiosam dias deferente Ius urandum, si actor iurauerit sibi debera, patrem teneri do peculio, seruo autem de-
342쪽
setente, si actor iurarit, dominum nu teneri de peculio: Zctamen haec l. 22. de Iureiurando. idcm statuere videtur in utroque, Ut S pater dc dominus de peculio icneamur, si seruus aut filiusfamilias qui habeat liberam pecialii administrationem Iusiurandi conditionem actori detulerit. Sed dici ptimum posse a Paulo in l. 22. refcrri sententiam quorundam, qui Proculiani fuisse videntur, ut indicat si alia tente legatur l. 3. D. de peculio. a Paulo inquam in l. 22. his verbis item quidam Se de peculio referri quorundam sententiam, non etiam probari, nisi in filio familias, caeterum in seruo non probari, quod ex ea causa seruus non obligetur naturaliter sicut si iudicio condemnatus fuerit, cum constet cum seruo nullum esse iudicium.
Ium cum ex Me parte iusiurandum se actionem se exceptionem inducaι :si forte rem extra rudicium actore inferente iuraueris, sedare non oportere,o actor reo defereule dari sibi oportere. vel contra, posterior causa rosiurandi porιον habebuam nec tamen fraeiudIcium perauno alιerim μι.quisnon quaret. ,an dare oponeat, sed an actoriarauerit.
Huie legi nihil obstat si dicas per minore cati fini maiori
praeiudicium fieri non oportere l. per minorem. de iudiciis. causam periurii esse maiorem, Ac tamen omissa caula posterioris iurisiurandi, quae minor est, praeiudicium fieri periurio priori,id est, priorem quodammodo periurium indicari. Verum hoc nihil obstare docet Paulus, quia in cxceptione vel replicatione posterioris Iurisiurandi non quaeritur, an prior peierauerit, puta an dare debeat vel non oporteat, sed hoc tantum quaeritur, an de iuratum sit, de qu id iuratum sit. VII.Id. dato.&l.9.1.I.hoc tis.l. aduersus. de cxccpt. t. a 3. post senatu Uultum. de petit.heredit. Post Senermes ultum enim omne lucrum auferendum esse, tam
ινσημιipuis ori, quam praedoni dicesdam est.
343쪽
3Iς DIFFERENTIARUM Non obstat l. s. de usuris. quae ait in bonaefidei iudiciis
quale est petitio hereditatis,generaliter obseruari, ut non recipiant praestationem, quae contra bonos mores desideretur id est,praestationem inhonestam, quia etiam in petitione heis reditatis non veniant fructus aut quaestus, quos malaefidei possetar inhonesto percipere potuit, nec percepit. l. fiuctus. D. de rei vindicatione. bonae fidei iudicium non recipit praestationem accessionum, quae inhoneste percipi potuerunt, nec perceptae sunt. at fiuctus vel partus etiam inhoneste per cepti fructus veniunt in petitionem hereditatis, quia aequius
Cos innocentem, quam nocentem habere. t. d. piane. de petit. harecrat.
Ptine in catem necessariis, o utilibus impe sis posse siparari, ut
bonae sidei quidem possessores has quoque imputent: praedo autem de se quari debeat,qui siciens in rem alienam impendit, sed benignius es
in huius quoque persona haberi rationem impensarum. non enim
debet petitor ex aliena rac ara luerum facere,o idipsum ossicio iuri. cu continebitur,nam nec exceptio doli mali desideratur, plane potest in eo disserentia esse: υι bonae ei quidem p esar omnimodo impensas deducat,licti res non extra in quam fecit Rcut tutor vel curator consequuntur. praedo autem non aliter quampi res meliorsit. Neque verb huic benigniori interpretationi Pauli obstat.L37. in fin. de rei vindicatione. aut l. dqmum. Cod. codem. quae leges praedoni denegant exceptionem doli, qua sibi utiles impensas seruet, & hoc tantum ei permittunt vutollat quod impendit, si ea tollere possit sine dispendio her
dis, 3c rei specie pristina integra manente atque incorrupta. Nihil obstat,quoniam hoc ita procedit, ut ostenditur in l. 27. g. penult. . Sc vir.&l. 38. eodem tit. de rei vindicat si heres aliunde, si dominus aliunde, eas impensas soluere non possit. hoc casu praedo non potest sibi seruare impensas utiles, per retentionem rei, in quam eas fecit opposita exceptione doli, vel osse io iudicis, nec si eueniat, ut dominus, Cuius rem retinet possestar, re sua careat. & ob id, quod eas impensas soluere non possit, sed satis habere debet praedo hoc casu,
344쪽
si tollat ea, quibus eam rem fructuosiorem fecit, quae modo tolli possunt,sinc detrimento ipsius rei, aut domini, at si dominus aliunde eas impensas praedoni reddere possit, tunc sane etiam praedo sibi seruare poterit, per retentionem rei siue cxceptionem doli,aut per officium Iudicis bivium hoc ei patet non miniis quam bonaefidei possessori ut in hac lege proponitur,ne petitor ex aliena iactura lucrum faciat,vel quia veapparet , causa par est, Vt erubescat petitor ex aliena iactura affectare lucrum. Ia6. tisue de rei vindieat ima. Vtique autem, etiam mortuo homine, necessaria essententia propter stuctus, spartus, s stipulationem de euictione, non enim post ιιιem contestatam utique s Iarum possessor prassare debet. S. I. culpa non intelligitur, sinauem petitam tempore nauigationis Irans mare misit, licet ea perieris , nisi si minin idoneis hominibus eam commisi .
Pugnare omnino videtur cum l. si seruus. D. de euictionibus. Se l. si quis tibi. C. eodem, sed ne diu morer in re certissima, vera est distinctio Accurse, aut homo de quo agitur mortuus est, antequam emptori fieret dominio controuersia, aut post motam de dominio controuersiam, si ante notam controuersiam stipulatio de euictione no committitur, quia seruum nemo euicit, sed factum, & naturalis series rerum, si post motam controuersiam mortuus fuerit, stipulatio de euictione committitur, si modo pronunciatum sit, actorem eius rei dominium non fuisse, quia pro eo est, atque si Iudicio euicta fuisset, & Iudi cium coeptum plane hac in re, habe tu Pro peracto, ut committatur stipulatio de euictione.
I. 23.iu rem asia .g sequis.de rei vindicat.
Si quis rei si a alienam rem ita adiecerit, ut pars eiusfieret, veru i quis statua με brachium,aut pedem alienum adiecerit,aut si ho -- sam vel fundum vel candelabro Rugum aut me eperim: dominιῶς Ni e G,verari statua dicturum Authu, turaq; reueri N.
345쪽
Plerosque recte dixisse ait Paulus in hoc g. si quis rei suae Nempe Seruium, Labeonem, Proculum,quorum regula hςc est in quibus propria qualitas spectatur,si quid adderetur, id
toto cedere, velut accessionis Vlce, totumque eius esse, cuius fuit ante.l. 26.F. I.de acquirendo rerum dominio. l. 7. . I. ad
exhibendum. I si statuam, de auro & argento legato, propria qualitas, id est, proprium corpus, tandem media sententia obtinuit inter Sabinianos& Proculianos, quae tutior est,media sententia, dat utrique vindicationem tabulat, sed pictori directam propter pretium picturae, quod non fuit insuper habendtim, aut dissimulandum, domino tabulae via- Iem tantum,quasi praepollente pretio picturae, idque propo- ponitur in I. sed de id quod. lenultim .pelirarLyF.de rei indicat. Petitor possessori de euictione rauere non cogitur rei nomine, cuia ius aestimationem accepit, ibi enimpossessor impuιare debet, qua non restituit rem.
Neque obstat huic s. l. si donare. D. de donationibus inter virum & uxorem,quia ut Accursus paucis verbis notauit, Milla lex demonstrat satis aperte uxorem ibi uxor in specie huius legis, rem sibi donatam a marito possidet possidet igitur eam a marito,id est causam possidendi eam rem uxor habet 1
marito,cui poenitentia reuocante donatione ut potest,&vim dicante rem sibi mulier maluerit soluere ei qstimationem rei, quam rem restituere, primum non restituet ei, non soluet ei, nisi iustam aestimationem ret,id est veram aestimationem rei, non quanti maritus in litem iurauerit, sed S mulier satis habere debet si maritus ei caueat de euictione simpli, non vi fi ri solet in aliis venditionibus de dupla,neque enim inter co- iuges res geri oportet a malo. Vt ait lex id quod. S.I. eod. inter coniuge, rum summo iure agere non oportet.
nniant in boc iudicium refrius heredes usuceperior, cum δε-
346쪽
functo tradita essens ha quoqueres,qua heredibud tradita sunt, cum defunctus emisset.
Neque obstat huic sententiae penult. de petitione hereditatis , quae ait Senatuscons. Adrianum, quod factum est de petitione hereditatis, etiam in familiae erciscundae iudicio Iocum habere, Ze quaecuque peti possunt, & diuidi posse,nihil obstat quia ille s. penultimus loquitur de iis tantum, quae
illo S. C. cauentur venire in petitionem hereditatis, veluti fructus terum hereditariarum, vel pecunias redactas ex pretio rerum ex hereditate venditarum,& omnia augmenta hereditatis,quae etiam proculdubio veniunt in actionem familiae erciscundae, ut dividantur, at non loquitur ille s. penulti. de caeteris omnibus rebus, quae in hereditatis petitionem veniunt, quae omnes etiam non veniunt in familiae erciscundae iudicium, ut nomina & cautiones veniunt in petitionem hereditatis ut praestentur actori siue restituantur, non veniunt tamen in actionem familiae etciscundae, ut dividantur, quia ipso iure diuisa sunt inter coheredes ex l. I 2. rabularum, pro hereditariis portionibus.l.fundus dotis . vltimo. hoc tit. itemvsusfructus venit in petitionem hereditatis, in actionem familiae erciscundae non veni v l. II.
Neque obstat huic distinctioni l. 3. de negotiis gestinquam obiicit hic Accursus . vide Culacium hic folio Ir27. 'lib.23. Pauli ad edictum.
communi diuidundo iudicium ideo necessariam suis, qao pro socio actio magis ad personales inuicem praestationes pertinet, quam ad communium rerum divisionem, denique cessaι commvuni disi-dundo iudiciumsi res communis non sit.
Neque huic sentetiae obstat quod etiamsi res comunis esse
347쪽
desierit in rerum natura si intericrit, vel si unus ex sociis partem suam alienaverit, quibus modis plane desiit esse, communis tamen inter eosdem, inter quos iure fuit communis, datur utilis actio communi diuidundo de personalibus praestationibus.l.7.in principio & l. II. hoc ritu. Sed hoc ideo, ut respondeam: quia hae causae, siue personales praestationes pendent ex re communi, id est,ex re quae fuit communis. causae sunt appendices, siue redimiae, reliquiae rei communis, sunt aliae differentiae inter actionem pro socio & communi diuidundo, haec est quasi ex contractu, illa ex contractu societatis. g. se suis. l. u.δε .ed exhibendum.
Si quis ex uuis meis mustum fecerit,uel ex oliuis oleum, vel ex lana vestimenta,cumsciret hac aliena esse, viri que nomine ad exhibendum actione tenebitur quia quod ex re nostra fit inostrum esse verius es.
Si tu ex mea materia tuo nomine bona fide nouum corispus, nouam uespeciem aliquam feceris,ueluti ex meis uvis,
vinum, mihi qui dominus fui, competit actio ad exhibedum l. . cum quis de acquirendo rerum dominio. quod relatumes: in insti. hac in re fuisse controuersiam inter Sabinianos MProculianos: nam Proculiani existimabant, eum esse dominum qui secisset, hac ratione, quia fecit ut ea species esset in rerum natura , quae antea nullius erat, ob idipsum, quia nec ipsa erat l.3.f.penul.de adquirendo rerum dominio Sabiniani contra, utrique peccauerunt, quod non distinguerent res a rebus. itque ut iam pridem ostendi, hodie non sequimur quod ex Sabiniana scholst ex qua prodiit Mutius, scribitini. Mutius, de rei vindicatione. Nauem aedificatam ex aliena arbore eius esse cuius fuerit arbor; hoc non est verum , quia arbor disperiit, eius est qui nauem secit N: Paulus in hoc f. quia quod ex re nostra fit nostrum esse verius est. id est. l. s.
348쪽
Cenum est cui iusteries vel quantitas, qua in obligatione vesa- rur,auι nomine suo,aut ea demonseratione , qua nominis vice fungi-ru qualu quantaque sit, ostenditur.nam se Perim lib. I. desipularionibis nihil referre ait,proprio nomine res appelletur an digito o-sendatur, an vocabulis quibusdam demonstretur, quatenus inuivis ungantur. Obiicies I. 4.& legem sequentem, de verbor. Obligationibus,quae ut vinum aut frumentum peti possit corti condictione exigit,ut stipulando eius qualitas fuerit expressa, puta hoc modo vini falerni optimi amphoras tot, frumenti Attici optimi Modios tot, M optimi, non boni, qui optimum dicit, certum dicit,qui bonum incertum.
Respondebo illam qualitatem optimi adiici,non quantitati,quia non potest,sed adiici speciei,quam promissior datu rus sit.
Nam inter se agere serj epeculio non possunt.
Verum huic sententiae primo obstat. l. 19. hoc titulo. ubi seruo testamento manumisso, & heredibus institutis iis, qui cum eo seruo contraxerant ait coheredes inter se, vel de peculio agere posse hac ratione, quia, inquit, de eo qtrisque peculio quod apud eum est,quolibet alio agente tenetur, quasi dicat, ergo & coherede agete tenetur de peculio quod apud se est,uerum haec ratio ostendit, coheredes apud se, separata peculia habuisse,quod quibus casibus e vcnire possit, ostendit lex I6. dc II. ubi autem commune est, peculium sufficit actio pro socio,vcl communi diuidundo, neque ncccssaria est actio de peculio. Opponi etiam posset sententiae huius legis Io. quo dammodo. l. s. g. vltimo. de exercitio actio. ducto argumento ab actione exercitoria, ad actionem de peculio, quia
ut ex hoc ipso libro Pauli notatur,si domini pluresue sint
349쪽
exercitores nauis. dc Vnus eorum cum magistro , quem praeposuerunt contraxerit,ille aduersus caeteros agere potest exercitoria, ergo inter se possunt agere exercitoria .cur no depeculio .
Uerum quod ibi scriptum legitur, ita procedit, non si magister fuerit seruus communis, quia & tunc sufficit actio prosocio, vel communi diuidundo, sed si fuerit liber homo,
vel seruus alienus,nihil est apertius. L. h. haec actio utilis cst, etsi merces inreruenit. de aestimatoria actione, cui obticiunt. l. rogasti. in fine depraescriptis verbis. species haec est praedium meum tibi permisi pignori dari creditori tuo sub certa mercede, certo pretio, dia hac lege, ut mihi de eo praedio intra certum tempus reluendo & repignorando de reddendo fideiussorem dares, nondas fideius lorem, agam in te ex locato, quod non parcas legi locationis, neque enim ambigitur hoc genere me tibi Iocaste praedium meum certa mercede, Ut tantisper eum oppignorares creditori tuo , & merito igitur in illa specie , quia merx interueni ζ, datur actio eX locato, non praescriptis
Verbis. 'Verum ut statim respondeam, in hac specie ambigitur an sit contracta locatio, aliter respondet Accursius de bifariam di sed glossa circumscribenda est assentior Fulgosio qui& hanc esse rationem diuersi eatis animaduςrtit quod in hac specie magna sit ratio dubitandi, an sit contracta locatio in hac specie aestimationem infert, qui rem aestimatam vendendam suscepit, te alio, defundo alieno, non de suo:
itaque cum non posset hoc genus negotii, vel mercede interced late, vel non intercedente ulli attribui negotio, quod proprio nomine praeditum essui, ideo adnumeratum est hoc negotium, M agglutinatum iis, quae nomine Vacant, ac proinde etiam data est ex eo actio, quae nomine vacat,
id est actio in factum praescriptis verbis.& specialis quidem, quae non uolui natur, sed appellatur aestiniatoria, de est bonae fidei. . . A
350쪽
uodsipretium statui laque plurimi emisti, quidam negauerunt
e mandati habere actionem, ei iam Damim ess id quod excedit remittere,namque iniquum eu, non esse mihi cam uti actioν- snolis .isti Oerosi velit,mecum es. Quod si pretium statui, tuque pluris emisti, quidam negauerunt te mandati habere actionem , etiamsi paratus e Gses , id quod excedit, remittere quidam negauerunt, Sabinus nimirum &Cassius f. 8. institui. eodem : in eo quod ait mandati habere actionem, hoc emendatur. l. 4. in fia odem. l. 22. mandati, neque quicquam obstat huic parti, vel sequenti. I. licet. s. ea obligatio de procuratoribus, quam obiicit Accursius, ubi non mirum est,si agatur ex priori cause,non ex mandato posteriore, quia ibi prior causa non fuit sublata. Ad s. omni l. 26. D. mandati. quo exempto etiam doctores statuunt, si quis pro patria sua legatione suscepta ad prin- . cipe in itinere a latronibus spoliatus fuerit, huius rei damnu, patriae suae imputari non posse, quia accidit extra mandati causam,& non mandato proxime imputari potest, sed casui&vi maiori euentui fortuito, qui &forte euenis let, rem suam
Et Ioanni Andreae, doctori iuris Canonici, Bononiensi,
quem ad Pontificem maximum, tum Auenione sedentem, legatum miserat AEgidius Cardinalis,& comune Bononien sum,ctim in reditu non procul a Ticino,in praedoncs incidi Dset SI ab iis expoliatus fuisset, referunt ita censuisse collegiudoctorum Boncla tensum argumento huius 3. periculum ad Ioannem respicere, non ad rempublicam , quasi nihil pertianeat ea res, quae contigit,ad mandati causam,& fortunae in putanda sit, non mandato negotio, sed cum occasio adiuuet consilium, vel ut Ennius loquitur apud Festum occasus pro occasione, iuuat res, occasio homines indclictum trahit, nec ineleganter Pachymerius Occasionem esse animam