장음표시 사용
111쪽
sa LIBRI PRIMi Porro autem modum, seu accidens indiseriminatim nam.
que utrumque nomen Spinora usurpavit, ut videre licet in
ejus epistola quarta ad oldenburgium ) id appellat, quod
in alio est, per quod etiam concipitur. Igitur esse in se idem Spinora significat, atque esse per se. opponit enimens in se, enti in alio : hoc autem adhaeret alteri, sine
quo ne percipi quidem potest 3 itaque ens in se , seu subitantia id sit necesse est , quod per se exsistit. Iam vero esse per se & esse a se modi sunt exsistendi, qui infinito diserimine dirimuntur. Quod enim a se exsistit, caussam sui agnescit nullam , sibique suffcit. Sed quod per se est,
altero non eget quidem ut subjecto , cui ad liaerescat ; caussam tamen fiat extra se habere potest. Igitur ex notione substantiae inferri minime potest, ad ipsius naturam partinere exsistentiam. Nec vero id inserae SpinoZae licuit ex propositione sexta , qua statuit is imam stubstantiam non ,, posse produci ab alia substantia. Quid enim vetat, quominus substantia infinitis persectionibus praedita , aliam producere substantiam possit λ Num quia , ut Spinora contendit propositione quinta se in rerum natura non posis sent dari duae, aut plures substantiae ejusdem natum, is sive attributi λ Atqui hoc ipsum est, quod in quaestione Veriatur. Quis autem tam vecors sit, tamque ab omni ratione alienus , ut inficias eat, lapides , metalla , plantas, animal la , cum suis generibus distreta sint, quidquam habere commune in quo consentiant λ At enim, inquit Spinora Propositione quarta se duae aut plures res distinctae,ri distinguuntur inter se , vel ex diversitate attributorum D sebstantiarum , vel ex diversitate earumdem assecti
num. Si tantum ex diversitate attributorum is conceda
B tur ergo , non dari nisi unam ejus lem attributi. At si Μ ex diversitate assectionum , cum substantia sit prior suis
112쪽
CAPUT SEΡΤΙΜ UΜ. 93si assectionibus , his depositis, & in se considerata non se poterit concipi ab alia distingui. Sed enim vero quarta propositio, quae demonstrationis hujuste basis est, non majori pra reliquis veritate gaudet. Falsum quippe est disti,ctionem omnem aut a diversitate attributorum , aut a diversitate assectionum esse repetendam. Ραter namque eam distinctionem, quae ex diversitate oritur attributorum& assectionum , alia est etiam distinctio , qua res attribistorum & assectionum cognatione conjunctae invicem secedinuntur. Nonne Ovum ab ovo, lac a lacte, aqua ab aqua, etsi alterum cum altero attributorum & assectionum communione conjunctum sit, rationibus distinguitur propriis, quibus efiicitur ut ejusdem generis plura sint individua λIgitur etsi substantia eo non disserat a substantia, quo su,
stantia est , ea ratione secernetur tamen, qua fit, ut plura ejusdem natum individua numerentur. Novisse Spinoram decuit, qui abstractis notionibus omnia ut transigeret laboravit, easdemque misere concepit, aliud esse attributum,
ut ajunt de schola Ρhilosophi, tipecificum , aliud indivi. duale , & hoc spectari posse perinde atque modum sive affectionem substantiae, prout haec universim concipitur , indeque substantias duas distingui posse ex diversitate ab
tributorum individualiurn. Ita distinguuntur mentes Socratis & Platonis, S unumquodque corpus ab altero, quod ad eumdem modum elaboratum est. Sic etiam Car
testus observarat a se cogitationem, ut ipse loquitur, &Μ eXtensionem posse concipi, ut constituentes naturas se, se stantiae intelligentis & corporeae, tumque non aliter comes cipi debere, quam ipsam iubstantiam cogitantem & evis tensam. Et cogitationem & extensionem sumi etiam M posse pio modis Libstantiae , quatenus scilicet una didi, eadem
113쪽
se eadem mens plures diversas cogitationes habere potest ;- atque unum & idem corpus, retinendo suam eamdem se quantitatem pluribus diversis modis potest extendi. Quapropter , ut in re nostra loquamur, si dantur substam tue plures diversitate attributomm individualium dissimctie , etsi communi attributo specifico conjunctae sint , sequetur quidem , unam tantummodo substintiam dari ejusdem attributi individualis, sed hoc non vetat, quom, nus plures sint substantiae individuae, attributis individua. libus distinctae, & in attributo specifico continentes. Quae cum ita sint, tuto nobis asserere licet, Spinoramis numquam demonstrasse, quod propositione sexta assu D st, nimirum unam substantiam non posse produci ab se alia substantia. Provocat ille quidem ad propositionem se secundam , qua statuit, dreas substantias diversa attribinis ta habentes , nihil inter se habere commune ; itemque ,, ad tertiam propositionem , qua decernit, res quae nihilo commune inter se habent, earum unam alterius causiam
is esse non posse. Sed prosecto nihil proficit. Et primo
quidem tanta es secundae propositionis obscuritas, ut Oed, po vel Tiresia opus sit, qui ejusdem sententiam assequatur. Aut enim substantiae nomen universim in ea sumitur, aut ad particulares respicit substantias. Si primum , nihil plane notat praeter rem , quae exstantiam habet a subjecto selutam ; & cum id proprium sit substantiae cujusque, duae substantiae hoc ipso quod substantiae sunt, commune albquid inter se habent. Si vero ad particulares substantias resertur , ut reserri debet, quia numero afficitur , qui in particulares substantias tantummodo cadit, puta ad substam clam cogitantem , & extensam , ponamus haste nullum
reale attributum habere commune, nonne attributa notio'
nalia plura communia habent λ Id negabit nemo qui in
114쪽
CΑpUT SEPTIMUΜ. 9 metaphysicis rebus plane non sit peregrinus & hospes. Utraque enim , ut dicamus iterum, ens erit per se , quod stilicet immotum perstans variantes modos capit. Hinc intelligere licet, perperam Sprimam propositione tertia supponere , dari in rerum natura substantias, quae nihil commune inter se habeant. Verum agamus ibberaliter, demusque substantias exstare hujusmodi, quibus nihil commune sit, inserae ne inde licebit, unam alterius caussam esse non posse λ nil minus. Non agam pluribus,& ea ipsa, qua Spinora in rem suam utitur, demonstratione hoc negotium consectum dabo. Eam ad syllogismi te. ges revocabimus, ut cujusmodi si dilucide appareat. D Quae is se invicem respiciunt sunt verba inmae ) ut caussa &is essectus , eorum alterius tanquam effectus cognitio , ais cognitione alterius tamquam caussa dependet, eamque
is involvit. Nititur haec propositio axiomate sexto Spinoem , quod est hujusmodi:,, effectus cognitio a cognitioneis caussae dependet, eamque involvit. Atqui duarum rerum nihil commune inter se habentium, cognitio alterius tamquam effectus , a cognitione alterius tanquam caussae non dependet, nec eam involvit , ergo duarum rerum nihil commune inter se invicem habentium , altera alterius caussa esse non potest. Haec ipsssima Dinom ad propositionem tertiam demonstratio est. Quis autem hic callidi
Veteratoris artes non rideat λ Res enim quae ita natura comparatae sunt, ut una alterius sit caussa vel effectus, bis, riam spectari posse nemo unus ignorat, nimirum & quaten utraque natura constat sua , & quatenus utraque ad
aliud refertur. Aliud quippe res ipsa est, aliud relatio Iilla namque constit ex se , ista vero comparatione unius ad aliud. Caussa & essectus ex eomm sunt genere , quae
reseruntur ad aliquid i ac proinde caussa ut caussa percipi
115쪽
96 Liasti PRIMI non potest quin percipiatur effectus , & e converse. Sed
quaelibet res, quae aut caussa , aut effectus dicitur , cogno.
sei potest nulla comparatione sacta ipsius ad aliud. Exempla ad id in duobus hominibus , quorum alter pater sit, alter filius , & in duabus extensionibus , & in unoquoque
rerum genere obvia cuique sunt. Itaque major Spinorianae demonstrationis propositio claudicat. Nihil enim vetat res duas, quarum altera caussa est, altera effectus, cognosci, quin caussie & effectus relationes considerentur , indeque cognitio unius a cognitione alterius minime dependeat.
Assiimtio itidem aperte salsa est. Supponit namque primo substantias esse , quae nihil commune habeant, quod jam explosum est. Deinde assiimit quod primum & capitale in hac controversia est, nimirum res, quae realis vir, buti cognatione non devinciuntur, ita natura comparatas esse, ut una nequeat esse alterius caussa , hoc enim fit, ut cognitio unius non involvat cognitionem alterius. Id vero ut concedatur demonstrandum est, caussae & effectus mei, nes in ea dumtaxat convenire posse , quae realium attributorum cognatione & affinitate invicem devinciuntur; quod nec demonstravit Spinora , nec asseret quisquam , qui mtionem omnem non prius abjecerit. Etenim verum id quidem est , caussae efficientiam ad ea minime pertinere posse , quae in caussa non continentur ratione aliqua ; sed hoc aliud quoque certum est exploratumque , opus haus aquam esse, ut forma sua & natura in caussa resideat, quod in eadem contineri dicitur. In id Spinora ipse com sentire debet. Sus quippe sententia, Deus caussa est it manens eorum quae sunt 3 quae autem sunt omnia modi sunt divinae natum, quorum forma & ratio non prius Deo inest, quam in oras prodeant luminis. Si enim prius inessent, prius essent in alio quam sint ι & quandoquidem ea
116쪽
CAPUT SEPTIMUΜ. 9 quae Deo per propriam insunt sormam, de ipso vere dicuntur , Deus ellet formaliter quilibet modus , antequam in modos evolvi, & explicari intelligatur. Igitur satis erit, ut quod a caussa essicitur , in eadem contineatur , ut minus persectum in persecto , quod natum suae excellentia , quidquid usquam persectionis est capit. Ex quo consequbtur ultro Deum creare posse extensionem omnem, tametsi extensio in Deo non sit. Neque hoc detrahitur quidquam divinae persectionis infinitudini, quod minus persecti sedimam non complectatur ; quinimmo id summa respicit persectio , ut segregata sit ab omnibus , quae certo genere definita sunt. Verum haec diutius persequi piget taedetque I atque ut eo revertamur, unde nos SDinora propositionibus suis abduxit, ex quo substantia exsistat per se, seu in se, insedire neutiquam licet, natura sita exsistentiam complecti. Tres
enim sunt exsistendi modi, nimirum esse in alio, esse per se, seu in se, & esse a se ; & quemadmodum secundus persectior est primo , ita tertium esse utroque persectiorem nomo nestit. Cum substantia dicitur per se esse , seu in se ,
si ibstantia definitur universim a sitis inserioribus abstracta Cum abstracta definitur, nemo ignorat, nihil assimari quisquam , quod extra mentem exstantiam habeat suam , sed tantummodo innui, attributum in id convenire omne , quod subjecto definitionis continetur. Exempla ad id omnium in oculis fiunt. Circulum figuram planam dicimus nullis incisam angulis. An cum id dicimus, reapse deser, bi, & esse circulum dicimus nil minus. Sed tantummodo asserimus peninere ad planam figuram, quam circulum appellamus, ut ne ullis angulis intercidatur. Quid ita λPropterea quod abstracta inter cogitata tantummodo sunt, nimirum in mente tantum exstantiam habent. Ipserum
117쪽
ρ8 LIBRI PRIMI quippe artifex est mens, quae particularia conserens, illa estingit & exprimit. In re nostra ut haereamus, considero mus , Deum , mentem , coT : invenimus in Deo coegitationem infinitam , in mente finitam , in corpore cutensionem. Ubi tantisper ad haec attendemus, comperimus etiam ita per se & seorsim intelligi, ut illis nihil qnidquam supersit, quo reserri queant i&praeterea in mente perceptimnes perceptionibus succedere , & corpus identidem varios subire motus, quin tamen aut menti aut comori quidquam vel depereat, Vel accedat. Itaque fit, ut ista rei subsistemtis plenam habere sermam cogitemus , ipsisque tribuamus appellationem substantiae. Inde vero progredimur, & su, stantiae universim abstractam notionem cudimus , dicimusque , substantiam id esse , quod per se est , & per se comcipitur. Erramus autem,& hac notione abutimur, si phrasin illam, per se esse, & in se, in alium trahimus sensum, perinde quasi ad substantiam pertineat, ne sit ab alio. Nam esse per se , & a se modi sunt exsistendi quam longissime
diversi , ut nemo non videt. Multo autem ErramuS tu pius , si substantiam universim , di abstractam habere ex, 1limamus immobilem certamque naturam, quae notionis tueatur veritatem. Verbum enim Est tum realem exstantiam significat, cum ad rem revera exsistentem refertur: cum vero ad rem resertur, quae inter cogitata tantummodo
locum habet, tum assectionem designat mentis, hujus videlicet accessionem ad ideam , qua intellectus assirmat attributum de subjecto , ut circuli exemplo perspicuum fit. Quare opus est prius ut substantia universim exsistat, idque a nobis cognoscatur, quam ut ejus desinitionis ope intelligamus substantiam reapse exsistere. Iam vero si neque ex definitione substantiar, neque ex principiis aliis, quibus Spinora usus est, inferre licet ad
118쪽
CAPUT SEPTIMUM. 99 eius naturam pertinere exsistentiam, propositio septima D, noetae aperte est salsa cumque haec basis ac selum sit totius systematis , totum hoc corruat necesse est. Et vero tanta in eo est definitionum obseuritas , tanta principiorum ambiguitas, tantaque propositionum absurditas , ut geometricae methodi praeter nomen nihil quidquam habeat. Quantis autem erroribus scateat Spinois system, aselsis, ac precariis principiis deductum, luculenter exhibet Cl. molium, qui inviae demonstrat, nullo modo geometricam methodum Spin iano systemati potuisse aptarLHypothesim enim suam, inquit a olisus, de substan.
tia unica infinita , cujus attributorum modificationibus necessariis prodeunt res caeterae omnes, Spinora nititur demonstrare ex suis definitionibus atque axiomatibus, a comminni consensu reprobatis. Enim vero principio Cartesiano confisus , quod verum si, quidquid clare & distincte pedicipitur , seu ejus phras concipitur, ea, quae in definition, bus suis semit , non demonstrat. Principia probandi, qualia sunt definitiones , quae probatione indigent, nullatenus sine probatione sumuntur, precaria sent. Spinora igitur in demonstranda hypothesi sua utitur principiis precariis ,
quin nec per se notis , nec a communi consensu receptis , neque a Spinora probatis , consequenter Spinorisinus primcipiis precariis nititur. Porro in dufinitionibus suis attributa cum determinationibus essentialibus , modos cum attributis , proprie sic dictis , atque cum ente ab alio, substan. tiam denique cum ente a se confundit. Quoniam itaque in definitionibus suis diversa pro si lem habet, necesse est, quod confusi sit notio. Denique Spinora non modo ambigue definit finitum sive limitatum, cujus tamen definitionis magnum in Spinorisno momentum est ἱ verum N Σ etiam
119쪽
ioo LIBRI PRr Mi etiam ex iis, quae de careris definitionibus ostindimus, Ibquet , verba ejus tantum non esse omnia admodum ambigua , ita ut, si ad ea sista animum advertas , vix , ac ne vix quidem conjectura assequi detur, quid significare de
beant. Spinois non nisi confusa fuit extensionis notio: pediperam Spinora extensionem pro realitate habet: extenso in sensu Spinora per se non concipitur. Spinora non probavit extensionem infinitam esse polubilem. retentia Dei, per quam producuntur corpora juxta Spinoram , non est nisi
potentia modificatrix. Spinora non probavit in rerum n, tura non posse dari dura, aut plures naturas ejusdem natin
rae , sive attributi 3 quum immo actu dentur genera, &species eadem essentialia habentia. Spinora non demonstrat, substantiam unam ab alia substantia produci non posse; denique non demonstravit, substantiam omnem necessario esse infinitam , & praeter Deum nullam dari, neque concipi posse substantiam ; quod corpora, & animae sint in
Deo tanquam partes in toto; quodque in homine non sit libertas ; quamquam de hac ipsa libertate , manifesta omnium experientia, nos ipsi conicii simus ;& hanc veritatem omnium nationum consensio suggerit. Ρropterea ex his omnibus unusquisque facile colligere potest in Spinoniano syssemate nullo modo aptari posse geometricam methoedum 9 quum definitiones, postulata, & axiomata alia precaria , alia omnino sint falsar merea quae Spinoeae opponi e diametro possunt, aperta suadet ratio, consensuque Omnium recepta Iunt, & experimento cuique probata , ut linculenter pmstitit V. Cl. Volssius.
Quid λ quod Spinoetae systema , jam pridem in Stobcis , ac Philosophis aliis supra recensitis, profligatum est. Sua namque ab antiquis Philosophis, presertim vero Stobcis sumsisse Spinoram non inanis conjectura est. Vetus
120쪽
quippe Ethninorum philosephorum error est, Deum caussam esse immanentem rerum omnium. Id apud Sene-
eam sa) videre licet, qui se totum hoc, inquit, quo cones tinemur, & unum eri, & Deus. Et alibi b): si vis ibes lum summum scilicet Deum vocare mundum Θ non se salieris. Ipse est enim totum , quod vides, totus suisse partibus inditus, & se sustinens vi sua. Consonant hisce, is quae Marcus Antonius habet: se Μundus , se) inquitis unus per omnia, & Dem unus per omnia, una Libstm-- tia, una lex , hoc est Stoicomin phrasi, una natum n, is cessitas, quam libro memorato inevitabilem appellat S, D neca, ex qua pendent actiones omnes & res. Ρorro au. tem si Deus & mundus una omnino res sunt , motus
etiam & quies non essecta Dei, sed attributa & proprie. rates ut sint necesse est, indeque omnia quae fiunt in Deo sint, tamquam in caussa immanente. Quae ex hoet absurda sequantur, deduximus in superioribus. His institit Spino.
G, & ex substantiae notione unicam tantum in rerum nutum esse demonstrare instituit, eamque Deum , hoet est, totum hoc unum esse, ut cum Senera dicamus, & Deum, vel ut ipse Spinora su) loquitur: is totam naturam unum se esse individuum, cujus partes infinitis modis variant, is absque ulla totius individui mulatione. Tum declarare perrexit modum quo, omnia huic substantiae Deo insint,& ex ea emanent, & quemadmodum Stoici ad mundi legem , fatum, satalem necessitatem, inviolabilem ordi. nem reserebant, ita ipse ad Divinae naturae necessitatem retulit. Sed Stoicorum doctrinam labefactavit ac plane disjecit apud Tullium Cotta in libro de Natura Deorum ἱoqine ab eo disputata sunt etiam Spinorae cogitata refellunt.