장음표시 사용
131쪽
ii et L I B R I Ρ R I M Itam melioribus ingeniis , propterea eliminatis majorum Traditionibus, nonnulli, jam recensiti, Ethnicorum n, losophi, uni suo ingenio servire voluerunt I hinc primum in orbe prodiit impietas , a primigenia Traditione se aia dicando. Ea autem , quae ab Ethnicorum Philosophis de Natura Dei, rerumque initiis recte prolata sunt, a patriis majorum Traditionibus hauserunt, de quibus in progressu hujus operis uberrime habendus est sermo I quas quidem Traditiones fassus est Democritus, qui primus viam impio talis aperuit, de quo sic legitur apud Laertium in vita
Anaxagorae: D Democritum autem hostili in Anaxagoramis animo, quod ab eo non sit receptus , de Sole , ac Lunais sententias illius esse negare, antiquas autem esse dicere, is easque ipsum iuratum esse , ab eodemque de mundi deis scriptione , ac mente tradita carpere . Ex hac constantigentium Traditione factum est, ut impiorum libri combustione publica silerint coerciti, in quibus acerba multa adve sus Deum, & communes notiones contines ntur, ut alibi monuimus. Attamen veritatis studiose , hisce p se pue temporibus non perutilem modo, sed necessariam esse philosophiam censeo ; manifesta enim experientia docet, plures sublimi ingenio praeditos , qui nunquam hanc facultatem attigerant, aut non satis , ut par erat, Philolaphorum sophisinis implicari, atque quasi laqueis irretiri: eX asverse ii, qui fraudes hujusce facultatis scite agnoscunt, nodos omnes impiorum vel expediunt, vel recidunt, quos illorum speciosa atque exquitiae disposita argumenta coli, gaverant. Ea enim Ρhilosephia , quae a primigenia Tm-ditione recedit, fallax, vedula, nugarum plena, maximibque erroribus scatens visa est, a qua originem duXerunt monstrota illae opiniones de Natura Dei, ac de renim
initiis, ut inde impietas manaverit. Fraudes hujusce lit,
132쪽
giose artis ad nostra usque tempora descenderunt, e cujus sonte apud aliquos Theologia insorduerat , propterea amplissimus Cardinalis de Porcia siophis iras disputationes et, minandas esse censuit ; hinc doctissimus Lucilius in Foenere Leandri Cardinalis de Porcia sic ait : Intelligitis, opinor , Auditores , ad illam Urbem nunc orationem meam properare, ad quam Casinensis ordinis spes,&
norum vota Leandrum detulerunt. Qui cum primum Romam pervenit, totam Casinensem Familiam statim mente complexus, ad revocandam pristinam studiorum
rationem cogitationes omnes industriamque convertit. Irrepserat etiam in istas sedes , in quibus velut in portu
quodam jactatae litterae quovis tempore conquievemni,
da illa sophistices , quae superiori aetate scholas occupavit. Itaque muneris siti este ratus, pestem illam pessimam, quae jejunitatem & maciem divinorum quoque scientiae asperse-nat, profligare penitusque depellere, hoc animo ad Theologiam docendam accessit. Hactenus V. Cl. Luchius De universa autem Ρhilosophiae ac Theologiae disciplina , quamquam probe tradita , eruditissimus Cardinalis
Lambertinus , quem nunc Summum veneramur Pontificem , in aurea illa praefatione super sessis Christi diebus , diserte docet : se perutiles quidem esse in populo Dei ,, Philosophicas & Theologicas disciplinas, quas aliarum ,, scientiarum januas vocat , decipi autem eos, inquit, ,, qui in his permanent, & ad altiora utilioraque studia di, non progrediuntur, censentes ex illis solis disciplinis, ,, fieri posse satis doctos, atque idoneos Viros. Longe quidem illas disciplinas , quantumvis enucleate traditra, distare manifestum est ab absolutione ingentis operis , ut initia, leviter tantum adumbrata, distant. Ad litigiosam vero , di versutam Ethnicorum Ρhilosophiam respiciens P S. Leci
133쪽
ii 4 LIBRI ΡRIMI S. Leo Ρapa sa) inquit : is Conculcandas esse Philos, se phiae opiniones, disies vendasque terrenae sapientiae van, se tales. Sed & Lactantius b) ait: is Philosephiam iobis limus, quia humanae cogitationis inventio est: Sophiam se defendimus , quia divina traditio est. Haec omnia asversiis impiam Ρhilosephiam deducta sunt ab Apostolo , se docente : is Videte ne quis vos decipiat per Philosisse phiam, & inanem fallaciam. Apostolus autem hoc pacto damnat Ethnicam Philosephiam , quae recedendo a principiis, totius orbis consensione sacratis, nova & admiranda , sola humana ratione duce , statuere conatur, non equidem rectam disserendi rationem , qua & ipse Apostolus usus est , quae principiis exploratis , Omniumque nationum testimonio probatis annititur. Verum corrupta Ethnicorum Philosephia aliquatenus utilis reddi potest, delibando ea, quae vera fiunt, proepterea Clemens Alexandrinus , dum Ρhilosephiam laim dat, explicat, se intelligere eam , apud quam aliqua verbias deprehendatur, sic d) inquiens : - Ρhilosephiam ain
se tem non dico Stoicam, nec Ρlatonicam, aut Epicuream,
is & Aristotelicam, sed quaecumque ab his sectis recte dies cta sunt, quae docent justitiam cum pia silentia , hoc se totum selectum dico Ρhilosephiam. In hoc consentit Augustinus, ubi se sic legitur: Quicumque igitur Philo. hi de Deo sumino & vero ista senserunt, quod & rdirum creatarum sit effector, & lumen cognoscendarum ,
dc bonum agendarum , quod ab illo nobis si & principium naturae , & veritas doctrinae, & felicitas vitae : Sive
134쪽
Platonici accomodatius nuncupentur, sive quodlibet aliud sectae suae nomen imponant: sive tantummodo Ionici generis ista senserint, sive etiam Italici propter Pythagoeram & ritagoreos , & si qui sorte alii ejusdem sententiae in id idem fuerunt: sive aliarum quoque gentium , qui sapientes vel Ρhilosephi habiti sunt; aliique reperiuntur ,
qui hoc viderint, ac docuerint, eos omnes ceteris anteponimuS , eosque nobis propinquiores fatemur. Hactenus Augustinus. Laborandum autem est in quaerenda eruendaque ex ipsorum Ρhilosophorum placitis veritate , neque de facili judicandum est de Ethnicorum Philosophorum doctrina , quae ab antiquis non raro aenigmatibus , signisque, ac symbolis, & allegoriis tmdebatur. De Diuidibus 1ic a Gesar scribit: se Eorum enim, qui sepe ad eos ac-D cedunt, & dederunt siti experientiam , & in fide & in D vita universi , solum volunt esse eam , quae Vere est, is Philosophiam , & venam Theologiam. Sed non solum ,, Pythagorei, & Ρlato multa occultabant; sed & Epiclinis rei dicunt, quaedam esse apud se arcana , & non per- ,, mittere omnibus, ut ea scripta lagant. Quia & Stoici di-B cunt, a Zenone primo quaedam suisse conscripta, quae is non facile permittunt legere discipulis , quorum non ,, erius factum suerit ab ipsis periculum , an germane &is sincere philosophentur. Quod Cesar refert de antiquis
nostri orbis Ρhilosophis, idem tradit b) Ρicardus de lit-
tenatis Sinensibus, qui habent doctrinam, quam secretam appellant. Histe praemissis, ut ad rem, de qua agimus, propius accedam, strictim reseram, quae eruditissimus P. Camillus Duranius C T. celeberrimo opere de vera sapientiae idea Ρ Σ u γ
135쪽
116 LIBRI Ρsti Miuberrime tradit. Inter cetera haec sa) habet: Sapientia a solutum & proprium est divinae natum attributum I Deus enim est aggregatum purissimae lucis , omniumque Perfectionum. Ρorro Deus nuncupari potius debet ipsa sapientia , quam sapiens. Sapientia autem Dei, rationabilibus creaturis communicata , ea est, quae sapientes facit. Illa quippe est caussa efficiens , sapientiae salutaris, quae inte lectum illustrat,& in qua inest vera animi vita : hinc proepria divinae natura attributa ediscimus: hinc altissi inarum caussarum notiones, vem religionis arcana , incorruptaque
moralis disciplinae praecepta haurimus , mirabilemque connexionem inter divina cc humana percipimus. Sapientia divina rationabilibus creaturis tradita , natura sua intelle.
2ualis est ; propterea lux est , & vita rationabilium stib
stantiarum ; eaque sola est, ex qua homo vere sapiens redditur. Hactenus excerpta a V. Cl Duranio. Ρrofecto praestantiores Ethnici ultro fassi sunt divinarum rerum scientiam non humano ingenio, sed Dei ope acquiri, nimirum a Deo mentibus lucem insundi. Quamquam de hac re in progressu operis luculenter disputandum sit, attamen ut lubrum hunc apte concludam, placet aliqua tradere, ex quibus colligi possit, puriorem Ethnicorum Theologiam eduplici sonte suisse deductam , scilicet majorum Traditi
nibus, atque naturali ratione , cernebant enim humanae rationi esse subnixa, quae Traditione acceperunt. Capita enim flamma, a Deo homini primo tradita, veritatis sontes, linmen suum ceteris rebus porrigunt, ut cum Deum ipsum, tum cetera videre possis; ita ut contemplatione assidua eadem objecta magis ac magis illustrentur. Si secus in iisdem investigandis, sola humana ratione duce, totus insistas, simplicitate sua sugiunt obtutum , & copia lucis assiciunt ita ,
ut ca Lib. I. cap. 4. sequeri. Diuitigod by Corale
136쪽
ut quasi per caliginem tenebras obducant. Ρrimigenia igitur Traditionis sidere praeeunte, data est homini facultas
intelligendi & aliena, & ilia, is ut ita verba sunt a) Mese
se curii Trisinegisti distultis ab animo errorum tenebris, is & veritatis claritate percepta toto se sensu intelligentiari divina commisceat. Ρraestantiores Ethnicorum Ρhilosophi agnoverunt, etiam Divinum ac naturale jus caeleste donum esse, & aeternum quiddam, elevans animi facultatem , ut quisque sibi ipsi aptus esse possit, civilique so letati probe accomodatus reddatur: Ρropterea fatentur divinitus suisse constitutos Ρontifices, & Sacerdotes, Deo proepinquiores , a quibus populi ediscere deberent religionis mystiria, morumque disciplinam. Hinc Cotta apud Tullium b inquit: ,, Sed dum de religione agitur T. Codiis nucanum, RScipionem, P. Saevolam Pontifices Mixi. D mos, non Zenonem, aut Cleanthem, aut Chrysippum D sequor : habeoque C. Lelium Augurem , eundemque ,, sapientem , quemque potius audiam de religione dicen. D tem in illa oratione nobili , quam quemquam princiri pem Stoicorum. Et alibi c) Cicero ait: se Nihil loquoris de Pontificio jure , nihil de ipsis verbis dedicationis ,
se nihil de religione ac caerimoniis. Non diminuto man nescire ea, quae etiam si scirem , dissimularem, ne aliis is molestus , vobis etiam curiosiis viderer. Profecto ab initio duae supremae potestates divinitus constitutae sitnt: una, quae spiritualia , altera temporalia moderetur , ordo i iis apud omnes nationes pervulgatus videtur, & permanet . Neque obstat, quod nonnulla ab humanis institistionibus corrupta videantur 3 hoc enim humanum vitium
137쪽
1i8 LIBRI PRIMI est: at de caussis corruptionis aptiori loco habendus est sermo ; quae autem a Deo ordinata sunt, in aeternum pedimanent , in quibus apparet summa imperandi prohibem dique sapientia, ex qua homo percipit ea omnia, quae debet Deo, sibi ipsi , & proximo ; ex quibus hominum ossficia ab initio mundi constituta sunt, omnesque hominum
secietates coagmentatae cernuntur.
Itaque indolescendum est, audere quosdam Ρhilosophos , certum aliquid , sola humana ratione , de majestate divina , rerum initiis , morumque disciplina devidinem , de quibus tot retro seculis immerito philosophia deliberat. Quantelumcumque enim illud est, quod humana mediocritas de illa perfectissima Dei natura intelligit , id abstractione , & negatione quadam assequitur , haec quippe crassa caro , & caligo quaedam nostris luminibus officit, non illorum tantum , qui ob stultitiam deorsum vergunt, sed etiam sublimium , suminoque studio in re. rum divinarum indagatione versentium 3 utpote quia divina natura nostrae intelligentiae limites infinite excedat ;& omnino stipra vires , ac rationes nostras posta sit , proepterea divinam simplicissimam essentiam , qualis ipsi in
se est verba sisnt a) Augustini ) explicare non possu
mus, neque attingere. Hanc veritatem probe agnoverunt
praestantiores Ethnicorum Ρhilosephi. Felix Minucius de Deo sic b) inquit: ,, Hinc nec videri potest , visu cla-D rior est , nec comprehendi potest , nec aestimari : senseri bus major est, infinitus , immensiis , & soli sibi tantus
is quantus est notus. Nobis vero ad intellectum pectus se angustum est : & ideo sic eum digne aestimamus , dumis inaestimabilem dicimus. Eloquar quemadmodum sent D tio:
138쪽
ἡ tio : Magnitudinem Dei, qui se putat nosse , minuit,
is qui non vult minuere , non novit. Propterea scimus, is quomodo naturam Dei, ut in se vere est, nesciamus. Attamen Deus dat nobis sensem , ut cognoscamus verum , Ornamenta autem cuilestis doctrinae , & virtutis
distincta sunt inter homines, quae Apostolus enumerat inquiens : se Alii datur per Spiritum termo sapientiae , alii is sermo scientiae secundum eundem Spiritum , alii gratia se sanitatum in uno Spiritu , alii operatio virtutum , alii ἡ Ρrophetia , alii discretio Spirituum , alii genera lingua-Qum , alii interpretatio sermonum. Haec autem Omnia is operatur unus atque idem Spiritus , dividens singulis D prout vult. Notiones autem , quae unicuique necessariae sunt, quaeque interest hominem scire, omnibus praesto sunt, ut tuta & constans rerum agendarum scientia reddatur λ ex quibus notionibus orta est vena in populis pietas , ac justitia i vitaeque gerendae tota ratio pendet. Illud etiam omnibus nationibus omni aevo firmiter persuasum suit, & nostro quoque est , Deum esse omnipotentem, Universi Creatorem, ac Moderatorem, nutu sito cuncta regentem, qui primos homines docuit, eisque dedit leges sanctissimas, nos illuminantes , & inclinantes ad consentiendum Dei mandatis , nec aberrandum inde umquam ; quamquam in libertate constituerit hominem repugnandi , non tamen impune licet. Omnium enim gentium persuasio de animorum humanorum immortalitate , de extremo judicio, de praemiis poenisve in vita sutura superne illapsa est ex voluntate illa invincibili, ac certissima, cui non credere, manifestum amentiae argumentum est. Idcirco quum humanae argumentationes ex hiis principiis deducuntur, omnium gentium consensione proDatis
quod in progressu hujus operis demonstrabitur ) sponte
139쪽
fluunt boni ac pii Viri officia , verique intelligentia in
animos destendit. Illud preterea animadvertendum est, non tantummodo impietatem esse vitandam , verum etiam superst,tionem I utraque enim est mortifera pestis I religio enitnin superstitionis lacunis sic inserdescit, ut suis crassis enhalationibus rem religionis spiritum obtenebret . Hinc alii, hanc infestam paludem agnoscentes, in impietatis praecipitium incidemni , teste Ρlutarcho in moralibus desuperstitione. Ad eliminandam autem impietatem scrutabor primigeniae Traditionis veritatem & durationem, evolvendo iacula serme singula , omnitun nationum doectrinam, religionem, mores, & consiletudines percurrem do, ut elucetat, celsissima principia, & rerum initia non
a solo sicrarum scripturarum testimonio, sed etiam ab ipsi expilata , di foedata Gentium religione in lucem prodire.
140쪽
CAPUT I. Homines a Deo primum, deinde ab Angelis Sanctis edoctis fuisse demonseratur 9 idque apud Gentes
continuata traditione perpulatum. superiore libro ostensem sit, celsissima capita , morumque disciplinam a Philosophia haud prodiisse,
suscepti muneris ratio postulat, ut diligenter inquiramus, unde petendae sint cum regulae firmissimae morum, tum religionis pietatisque ergaDeum notiones , quidus mortales firmiter
imbuti, recta pergere queant via, & sine ullo errore tute ad finem eum pervenire, cujus gratia conditi sumus. Qua in re absque ulla dubitatione dicimus, haec omnia a Deo ipso ad homines pervenisse, purissiino omnis veritatis semre , qui quum si veritas ipsi, nec falli, neque fillere poetest. Porro Deus vel ipse per se, vel Sanctorum Angeloerum ministerio primos humani generis Patriarchas docuit: eaque omnia, quae hoc pacto illi didicerant, accurato inmgisterio oratis traditionis Parentum ad filios , constanti successione , & haereditario quodam jure ad omnes Gentes transierunt, ex quibus omnibus naturae lex constituta est, quae viget