장음표시 사용
281쪽
262 . LIBRI SECUNDImadvertenti facile se prodit ; sed & nestientes antiquissimam seribendi rationem , nihil soliciti sciendi ea , quae
seleta videntur, irrident onales traditiones, a natura ipsa institutas, di antiquam Gentium doctrinam , propterea ne-eesse filii his de rebus copiosus dicere , ut elucesceret, ea dem omnino via, ac methodo cum apud Hebraeos , tum apud reliquas omnes nationes viguisse , & vigere firmas
persuasiones , de quibus hoc libro uberrime dius eruimus ;& praecipue de his : Unum scilicet esse Deum , Universi
Creatorem, Moderatoremque legum latorem , ac vim dicem : praeterea spectandam exhibuimus omnium popiniorum persuasionem de animorum humanorum immortalitate , de judicio post mortem , de pmmiis poenisve insutura vita. Itaque sve haec omnia orati traditione Parem tum ad filios memoriter impressa, & canticis custodita d, cantur 3 quaeque hieroglyphicis , & symbolis erant indicata : sive ex his omnibus , aliisque auxiliis perpetuam apud omnes Centes velint alii, quidquid dicant, facile concedemus. Reliquum est, ut ostendamus , in crassioribus quoque idololatria tenebris notiones , de quibus supra dictum est , nequaquam fuisse obliteratas , quum in officiis cunctorum populorum influxum habuerint perpetuum , quod mox demonstrare aggredior
282쪽
CAPUT LDe pera religione , ejusque continuata successione.
ON TARE jam satis arbitror ex iis , qua libro superiore disseruimus, pro positum a nobis systema i attamen ut magis ejusdem veritas elucestat, nostri muneris ac pensi erit, ea in medium proserre , quibus manifestius appareat, capita summa a mum
di primordio ortum habuisse, & in quibuslibet populis ad noetiam usque aetatem jugiter pedi durasIe , ex quibus religio conflatur , & tota divini cultus ratio pendet. Hinc necesse mihi villan est, de vera res, gione , & continuata ejus successione prius disserere ; deinde ad Ethnicorum religiones progredi, ut inter utram que collatione facta , ostendatur quaenam similitudo , aut aiscrepantia intercedat s ut quod utrique populo, hoc est Dei oc Ethnico commune repertum fuerit, id pro primo , di vero teneatur. In progresIu hujus operis demonstrabimus, superstitionem, es idololatriam nihil aliud esse, nisi vana hominum commenta, & quaedam humanae ignorantiae additamenta , diabolica fraude invecta. Quae quidem
283쪽
dein appendices aliqua ex parte verae religionis integrita, tem corruperunt i quod autem ejus intimum , ac peculiare est , minime abrogare , aut dissolvere potuerunt, ut pen, tus interciderit. Exordiar itaque a vera religione , quae res solum veras ad credendum propositas habet, & praseribit diuini
cultus rationem. Porro cultus , qui soli Deo debetur, d, viditur in interiorem & exteriorem. Cultus exterior ab interiore originem ducit, quum alter alterius signum sit. Huiuste structum basis est fides, divina auctoritate nixa, complectens ea omnia, quae a Deo vere revelata sunt ;unde & firma persuasio nuncupatur, quum ipsa humana irrefragabili natione duce hoc iciamus , Deum neque decipi, neque decipere poste: quod quidem aequum justumque axioma apud Ethnicos quoque omnes locum habet shinc scriptum est, quod justus ex fide vivit ; fides autem sine operibus mortua est, & probatio vivae fidei exhibitio est operis , necesse quippe est, ut homo voluntati Dei vivat s ille autem non vivit Deo , qui ei in sita voluntate
contradicit. Interior igitur Dei cultus residet in mente, qua summum aeternumque Numen omnium bonorum ladigitorem pie sancteque veneramur, illique laudes, precey, gratesque ex animo sundimus ; eique soli religiose serviem dum esIe protestamur; quod est verum animi sacrificium. Hac suit interior antiquorum Ρatriarcharum religio, in Mosaicis Annalibus exarata, quam Moses repetiit, ubi se a inquit: se Quid Dominus Deus tuus petit a te, ,, nisi ut timeas Dominum Deum tuum , & ambules in is viis ejus , & diligas eum , ac servias Domino Deo tuo D in toto corde tuo, & in tota anima tua. Hanc prim, geniam caelestem doctrinam repetiit, ac restauravit Mun
284쪽
cli Redemptor a his verbis: D Dominum Deum tuum is adorabis, & illi soli servies.
Etenim tanta est omnipotentis Dei Majestas, ac prestantissima natura, a reliquarum specie dissimillima ;propterea ut aliquam Divinae natum ideam Isaias exhiberet , de Deo sic b ait: o Omnes Gentes quasi non sint, se se sunt coram eo , & quasi nihilum , & inane reputataeis stint ei. Hinc Apostolus ad Galatas capite quinto sicis ait : Nam si quis existimat se aliquid este , cum nihil se sit, ipse se seducit. Quidquid enim praeclari est in Oin-
D nibus, a Deo acceperimi. Deum porro adorant,& se viunt ei Angeli Sancti , Patriarchae , Ρrophetae, justique omnes eodem servitutis cultu Deum coluerunt: & ipsa Redemptoris mater justitiae praesesert insigne, ubi se esse ancillam Domini palam profitetur. Quod autem in hominum animos descendere potest, ut aliquatenus immensis natum ideam percipere Valeamus , exemplum Redem. toris est, qui se subjiciens memi miris sui voluntati, flexis genibus lic se orabat: is riter non mea voluntas , sedis tua fiat. Quoniam vero interior cultus intimum mentis sacrificium est 3 ideo ab hominibus ita prastandus est cultus ille servitutis , ut se totos ex animo Dei arbitrio , ac voluntati osterant , tamquam hostiam viventem , Sanctam , & Deo placentem , quemadmodum Apostolus docet. Duplici modo servitutis cultus a magno Augustino describitur: alter, se) inquit, soli Deo debetur: alter qui& hominibus propter Deum pωslatur. Ille est Divinitati, vel, si expressius dicendum est, Deitati debitus cultus, ad quem uno verbo significandum , quoniam mihi satis L l idin
285쪽
idoneum latinum vocabulum non occurrit, g ecum usurpare necesse est. Latriam quippe nostri, ubicumque sanctarum eripturarum positum vi, interpretati sunt servilintem. Sed ea servitus, quae debetur hominibus, secundum quam praecipit Apostolus, servos Dominis suis subduos esse debere , alio nomine g ce nuncupari selet, Dulia. tria vero secundum consuetudinem, qua locuti sunt , qui nobis divina eloquia tradiderunt, aut semper, aut frequentissime ea dicitur servitus, quae pertinet ad colendum Deum. De illa autem servitute , Dulia nuncupata , inquit Apostolus: Filioli, o dite parentibus vestris in Domino : Servi, obedite Dominis carnalibus cum timore &tremore in simplicitate cordis vestri, sicut Christo : non ad oculum sementes , quasi hominibus placentes, sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes , sicut Domino, & non homi-ribus, silantes quoniam unusquisque quodcumque secerit bonum , hoc recipiet a Domino, sive servus, sive ibber Si tantummodo cultus ipse dicatur, non isti Deo deberi videtur ; dicimus enim colere ipses homines, qu honorifica vel recordatione , vel pmsentia frequentamus :nec istum ea , quibus nos religiosa humilitate subjicimus 3 sed quaedam etiam , quae subjecta sunt nobis , coli perhibentur. Hactenus Augustinus. Ρorro cultus exterior, i terioris signum est ; propterea Deo cultus rite exhibitus , acceptus est, ubi procedat e corde puro 3 unde ad oblata Caini munera non respexit Deus , quum invido antino terrae fruges obtulerit acceptumque fuit Abelis de 'bmogenitis gregis sui sacrificium, quod a corde innocente oblatum Deo fuerat. Moses deseribens in suis Annalibus suarum Gentium Patriarcharum cultum, sub dio simplici extructa ara peractum suisse , ostendit , qui simplex ritus
286쪽
CAPUT PRIMUM. 267 ad reliquas antiquissimas Gentes pertransiit, de quo aptiori loco habendus est sermo. Quoniam autem antiquibsunam, simplicemque divini cultus rationem subsequens superstitio corruperat , Deus elegit populum , qui purita tem divini cultus serraret, & sermonum Dei fidelis depostarius & custos esset. Ne autem populus electus idololatriae labe pollueretur, Deus praecepit Mosi, ut Israelitico populo novos ritus traderet, qui ex adverse a superstitiosis Gentium ritibus di reparent 3 retento tamen ara, tariisciorum , & oblationum more, quo antiquissimi ritriadictae in peragendis sacris utebantur ; sacrificia enim cum legis natum, tum seriptae promissum humani generis Redemptorem significarunt; quo tamen concesso cessare debebant, novique ritus substituendi erant, qui jam concessum demonstrarent. Profecto rem Religionis successio apud Christis deles a pluribus eruditissimis Viris apertissime demonstruta est, oc nuper celeberrimo opere a V. G. Daniele Hucilio , qui recentiorum Iudaeomm commenta reserat, e demque antiquorum Rabbinonim testimonio , & i -- gabili ratiocinio penitus elidit & evertit. Placet autem ho loco strictim hac de re verba. facere , & nonnulla Ethn, corum monumenta addere , ex quibus quoque elucet , omnino completas esse Prophetias , quae jam de promitto Messa edita fuerant, quaeque ab ipsis recentioribus Iudaeis circumseruntur. Prophetia igitur, proprium solius Dei attributum, est narratio rerum futurarum, quae nondum con tigerant eo tempore quo Prophetia illa edita est, quaeque ex naturalibus caussis praevideri non possunt . propterea ea Prophetia est verax, quae pmdixit res eventu deinde com PietaS , quaeque ex naturalibus caussis praevideri non poterant. In Veteri autem Testamento pluribus in locis promis
287쪽
168 LIBRI TERTII sus est Messas, divinitus mittendus ad hominum salutem 1, ille itaque est Messias, cui conveniunt omnes Ueteris Testamenti Ρrophetiae , quae de filium Messia loe
Exordhar autem a disquisitione naturae promissi Melsae. Ρorro Messias est Homo Deus : unus tamen non conversione Divinitatis in carnem , sed assinatione humanitatis in Deum; Filius enim Dei, consubstantialis ει- tri, humanitatem assiamsit; propterea ex imitate personae , Filius Dei, & Homo unus est Christus. Hinc S. Leo
Papa a inquit: is Quia in Christo Iesu Filio Dei non
is solum ad divinam euentiam , sed etiam ad humanam is spectat naturam , quod dictum est per Isaiam Ρropheis tam : Generationem ejus quis enariabit λ Utramque ,, enim sebstantiam in unam convenisse personam. Et se alibi b ) idem S. Doctor: Ut & intra intemerata viscera, is aedificante sibi Sapientia domum, Verbum caro fieret ,
ἡ & sorma Dei, ac forma servi in unam conveniente peris sonam, creator temporum nasceretur in tempore. De hac utraque forma in una conveniente persona Messae, haud obscure vaticinatus est, capite nono, Isaias: is Parvum lus, inquit, natus est, & Filius datus est nobis. Pros clo in Filio nato se a servi exprimitur, & in Filio dato ima Dei; de Filio enim dato idem Isaias ait : se Gendiis rationem ejus quis enarrabit - Et factus est principatus D super humerum ejus, & vocabitur nomen ejus, admira-
is bilis, consiliarius, Deus sortis, riter iuturi seculi, Ρrinceps pacis. Multiplicabitur ejus imperium , & pacis non erit finis. Et Ρroverbiorum trigesimo: is Quod nomenis ejus , & quod nomen Filii ejus, si nosti λ De se a Dei in promisso Mestia psalino centesimo nono sic legitur:
288쪽
CApUΤ ΡRIMUM. 269is Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: se donec ponam inimicos tuos tabellum pedum tuorum.
Et psalmo nonagesimo sexto de Messia seriptum est :ri Adorate eum omnes Angeli ejus: audivit & laetata estis Sion. Item Nathanis vaticinatio, tamquam sine dubio divinitatem promissi Messiae praemonstrans ab Apostolo, ad Hebraeos capite primo usurpatur: , , Cui enim dixit aliquanis do Angelorum: Filius meus es tu, ego hodie genui te λω Et rursum : Ego ero illi in Patrem , & ipse erit mihi se in Filium λ Et psalmo centesimo sexto sic legitur: Misit Verbum situm, α sanavit eos. Philo autem Hebraeus a in libro de somniis, & in libro de exsulibus testatur, consensione popularium suorum, Primogenitum Verbuia Dei ; hoc est Filium Dei,& Verbum Dei sere Messiam. De serina servi, hor est hominis , sic capite qmdragesimo secundo apud Isaiam : D Ecce servus meus, sese, ,, piam eum , electus meus, complacuit sibi in illo antim
mea. Ex Genesi b ) : Dixit Dominus ad Abraham: in
te benedicentur universae cognationes terrae - Dixitque Dominus : num celare potero Abraham , quae gessitrua sum , cum suturus sit in gentem magnam ac robustissimam , & benedicendae sint in illo omnes nationes terrae.
Messias item promissus de semine Isaaci, & Iacobi: Amparuitque ei Isiaco Dominus, & ait: Benedicentur in
semine tuo omnes gentes terrae - Viditque Iacob Dominum innixum talae, dicentem sibi: Benedicentur in te ,& in semine tuo cunctae tribus terrae. Messiam quoque deitirpe Iesse , & Davidis proditurum Messiam testantur Sacrae Scripturae. Isaias capite undecimo: in die illa radix Iesse, qui, stat in signum populorum ipsum gentes depre
289쪽
a o LIBRI TERTII cabuntur. Ieremias capite trigesimo tertio : In diebus ihi di in tempore illo germinare iaciam David germen just,tia : faciet judicium & justitiam in terra. Psalmo item octuagesimo octavo: Et ego primogenitum ponam illuni
in terra, excelsum prae regibus terrae. In aetemum servabo illi misericordiam meam , & testamentum meum se dele ipsi - Semel juravi in sancto meo , si David men
riar : semen ejus in aeternum manebit , & thronus eju&sicut Sol in conspecta meo, & sicut Luna persecta in
aeternum , & testis in caelo fidelis. Igitur testimonio S, crarum Scripturarum in uno, eodemque promissis MAEsia praedicta est vera Divinitas, qua Filius Dei, ante omnia iacula genitus , aequalis est Patri: ac vera humanitas , qua novissimis diebus Filius Dei unitus est hominI intus servans formam Dei , qua aequalis est Patri, osserens sormam servi , qua minor est ritae. Praedicta simi quoque ea , quae sutura erant cim. tempus adventus Messiae. Iacob enim ca) praedicens ait:
is Non auferetur sieptruna de Iuda , & Dux de semoteis ejus , donec veniat qui mittendus est. Ρraedictionem temporis venturi Messae his inesse , pristorum Hebrae, rum fuit , & constans est omnium Christianorum sententia. Ad claram hujus vaticinationis explanationem , nonnulla animadvertenda sunt; & primum vocabulo hoc latino , sieptrum , hebraice , steret , aliquando exprimitur regia dignitas, sive regnum , aliquando publica potestas , hoc est proprio jure , & patriis legibus utendi. Ex circumstantiis autem facile erui potest, quonam sensu dicta sceptri vox accipienda sit. Redeundo enim ad Iacobi tempora , patria potestas erat quasi regia I prosecto Pater familias habebat jus vitae, & necis ἱ quae quidem patria
290쪽
potestis quasi regia , temporibus quoque Reipublicae Romanae vigebat, ut uberrime demonstravimus capite tertio libri secundi. Igitur Iacob loquitur de ea potestate , qua& ipse praeditus erat, quaeque a Iudae destendentibus non erat auserenda , donec veniret Messias. De endendo autem ad tempora Hebraicae Reipublicae publica potestas in Syntatio elucebat, septuaginta viris conflato, qui ex seni. his totius Israeliticae gentis deligebantur. Porro Syne dilum a) Dei jussu a Mose institutum fuit , propterea consessiis isse Seniorum , Magni consilii domus appessabbtur ; in Syneduo enim Israeliticae Reipublicae Majestas , di serma emicabat, in quo erat jus condendamin legum,& potestis praestribendi normam vivendi. Quamobrem,
leue b) Fluetio, Aben Eua,& Rabbi David Κimchi,& Rabbi Selamoli vocabulum istud, si trum, in oraculo Iacobi reddunt , Dominum , & Principem , & Ribbi
Laman in libro Nisachon, Dominatorem, non vero di. erunt regnum. Longe hinc, sequi ur Huetius, abit Rabbi Baac Abrabaniel, qui veterem quemdam magistrum is tus, tenue aliquod imperium , S exiguam Iudae jurisdictionem , hoc eli facultatem suo jure utendi promitti vulta Iacobo, qua ad Messiae usque adventum fruatur. Hujus sententiam, inquit Huetius, Rabbi Manasses in concilia. tore confirmat. Propterea sponte fluit consectitio , se pirum non Regum praecise notare potestatem, sed Reci, tum omnium Reipublicie, sive Magistratuum. Quum ain
em de tapiri vocabulo sitis superque dictum sit, sitim
vacaneum censeo , ostendere , antiquorum Regum pol itatem haud suisse abselatam, ut inter ceteros libro primo animadvertit Halicamasseus ; in comitiis enim populi de summa rerum agebatur, quamquam sibi constituissent Re