장음표시 사용
311쪽
χρὶ LIBRi TERTII ,, turbentur omnes habitatores terrae, quia prope est dies, tenebranam & caliginis, dies nubis & turbinis Et da- ω bo prodigia in caelo, & in terra sanguinem , & ignem, ἡ & vaporem semi: Sol convertetur in tenebras, & Lunari in sanguinem , antequam veniat dies Domini magnus se & horribilis. Sophonias capite tertio : is Expecta me,, dicit Dominus in die resurrectionis meae in buturum , is quia judicium meum , ut congregem gentes, & colis ligam regna , & effundam super eos indignationem D meam, omnem iram iuroris mei ; in igne enim teli se mei devorabitur omnis terra. Capite autem quadragesimo nono Isaias: ,, Eos vero, qui judicaverunt te, ego ju-- dicabo, & filios tuos ego salvabo. Et psalmo nonagessimo septimo : is Iudicabit orbem terrarum in justitia , &ω populos in aequitate. Homissum igitur Messiae regnum
est, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod omniuin sit Iudex , quot credentes, sperantes in Deum , Deumque amantes in regnum Coelorum perducat, & mulos male perdat. Profecto foede errant Iudaei, confundentes primum Messiae adventum in came monali & mittabili, qui secundum apertissima vaticinia tamquam agnus mansitetus ad occisionem ducendus erat , cum secundo Messiae adventu in sine iaculorum glorioso ac horribili, quando in voce Angelicae tubae ad extremum judicium Omnes gentes cong abuntur. Prosecto manifestum est , Dominum percussisse infidelitatem Iudaeorum caecitate , ac sumae mentis 3 videmus entin eos palpam in meridie ,
sicut palpare sol caecus, ut a Mose a) praedictium suit.
Porro omnes scripturae & veteres & novae prefiniunt Ieium Christum , quem colimus, esse verum Messianam a Deo missum ad ialutem gentium, per quem vocati su
312쪽
CAPUT ΡRIΜUΜ. 293mus in eius societatem, & divites facti sumus in omni verbo & scientia & gratia ; ita ut nobis nihil desit ad aeternam salutem adipistendam , propterea sicut Iesiis Christus natura Filius Dei est , ita & nos , non quidem natisra , sed affectu & amore Filii Dei nominemur & simus. Neque ullo crudelitatis genere destrui potuit sacramento crucis Christi sundata religio ; neque persecutionibus minuitur Iesu Christi Ecclesia , sed augetur ι semper enim Dominicus ager segete ditiori vestitur , dum grana , quae
singula cadunt, multiplicata nastuntur. Hoc igitur est Christi regnum tot ante secula praenuntiatum , quod in aeternum non dissipabitur I quum praesentein , & suturam aeterni iaculi vitam MesIiae imperium complactatur. Proepterea velint, nolint impii, sive infideles homines hanc potestatem recognostere I nihilo tamen minus omnium
Dominus, Iudex, ac vindex est Iesiis Christus, qui justis praemia , malis supplicia decernet. Scriptum est enim a de Messia: ,, Dixit Dominus Domino meo, sedeis a dextris meis: donec ponam inimicos tuos, tabe, es tum pedum tuorum 3 virgam virtutis tuae emittet Doeis minus ex Sion , dominare in medio inimicorum tuo-
313쪽
De antiquis a Gentium Religione.
ANtiquomin Patriarcharum religionem, ejusque contibnuatam successionem superiore capite expositi: nunc indagare aggredior antiquarum Gentium religionem , acritum , quo venim Deum colere consueverunt. Capite
secundo libri superioris exhibuimus omnium Gentium persuasionem de uno semino Deo , Universi Conditore , ac
Moderatore 3 praeterea omnes nation quotquot suerunt,& sunt , ut uberrime demonstrabitur in progressit hujus operis , sarentur necessitatem , quam indesinenter habent homines auxilii divini, ut bene sit nobis. Ρorro ex hac per uasone sponte oritur interior religio , quae naturalis nuncupatur quoniam ex datis principiis necessario cons quitur, Deum, a quo bona cuncta procedunt, colendum ac precandum esse ἱ ex quo interior religio constituitur, qua ad Deum resertur, & qua mediante inter Deum, & homines communitas intercedit, quae spei, & caritatis nostrae origo est Deus autem hominem, quem creavit, docuit quoque rationem colendi sui: nunc itaque indagare aggredior, quinam fuerint antiquorum Gentium ritus , quibus verum Deum coluerunt, ut facta collatione cum cultu antiquissimorum Patriarcharum , in Mosaicis Annalibus deseripto, cultus similitudo apud antiquissimas nationes deprehendatur. Vetustissimorum Patriarcharum cultus simplex erat, absque ulla simulacro, sive proprio, sive analogico , aedificata enim ara stib dio , in qua significabatur peculiaris Dei praesentia, super illam osterebant Deos gum primitias, & victimas immolabant. Haec sacrificiorum a Diuitigod by Cooste
314쪽
ciorum, & oblationum ratio , divinitus tradita primis humani generis Ρatriarchis , ad omnes Gentes hereditario quodam jure pertransiit 3 secedentes enim eorum filii, &nepotes in varias mundi partes secum serebant Hrentum traditiones, et siuetudines, S praecipue morem colendi Deum, de quo instituendus est sermo. Reliquias hujusce antiquissimi Gentium cultus exhibet libro primo Halicarnasseus : D Ab antiquis , inquit, is rerum omnium primitias Deo oblatas suisse ; & Arciis des in amplo quodam specu , arboribus cooperto , ubiis ara posita est , Divinitatem colere , ibique secta per.
se agere. Additque ad suam usque aetatem , eum moremis perdurasse 9 nec mirum Videri , si aliqua propter ni-- miam antiquitatem suissent omissa, aut interpolata. Indissertatione Seldeni sectione prima de Decimis sic leg,
tur : At interpretatio ei translationi aptissima , neque a verbis Mosis aliena , est, Hainem obtulisse animo invido ; non ex opimis, neque ex primis fructibus suis, quod eum iacere decebat. Sic certe iaciebant Ethnici, aut ex
jure suo Pontificio facere debebant in oblatione pmmessi, hoc est primitivarum frugum suarum , aut Calparis, &vini inserit, quae erat opima pars. Ad haec , quae refert Selianus de primitivis frugibus , quas Ethnici Deo ost rebant , addendum est, Gentes potiora quoque hostium victorum spolia Deo obtulisse , quo protegente hostes victi fuerant, ut & de Abrahamo inquit Moses. Item de Romulo sc a ait Livius: Inde exercitu vincitore redincto , ipse cum fictis suis vir magnificus , tum fictorum ostentator haud minus spolia Ducis hostium cies suspem si , sabricato ad id apte ferculo , gerens in Capitolium ascendit ; ibique ea cum ad Quercum pastoribus secram
315쪽
1ρ6 LIBRI TERTII deposuisset , simul cum dono designavit Templo Iovis fines , cognomentum addidit Deo : Iuppiter Feretri, imquit , hac tibi Romulus Rex regia arma sero, Templum. que iis regionibus, quas modo metatus sium , dedico. S, dem opimis spoliis , quae Regibus, Ducibusque hostium
casis, me auctore posteri serent. Hacten Livius. Gemtes quidem summum Deum Iovis nomine, aIiterque coinpellare consuevemni , eX hoc autem reprehendi non possent, ut animadvertit a Augustinus.
Antiquissimi Peliamin, inquit b Ρicardus, in loco
excelso summo Deo victimas immolabant ; hunc morem servaverunt Sabeorum vetustissimi. Madascarenses nostro quoque aevo in aprico loco Deo mactant victimas. Velinsitores etiam populi Asiae , quae ad septentrionem vergit, stupra colles juxta arborem sacro cultui dicatam sacra faciebant. Ostienses populi, nunc quoque pagani, unum selum supremum Numen venerantur, cui Vaccas, ovesque immolant, & lac osserunt, noctisque tempore ad Lunam stiperstitiose conversi si ab dio peragunt sacra. Antiquos item Americanos, idem Picardus tradit, consuevisse in propatulo apertoque loco , arboribus referto , simplici ritu eorum sacra peragere λ additque, nonnullas illius Novi odibis nationes nostro quoque arvo sub dio victimas mactare stiper aras vetustissimorum moribus accomodatas. De
Sinensibus , in vita Fochii, primi Sinensium Imper, toris, reseri, antiquissimos Sinensium in Silvis supra mon. tes supremo Caeli, terraeque Spiritui sacra secisse ; tertiui decimum vero illarum Gentium Imperatorem, Hoamati dictum, primum Templum summo Spiritui erexisse. Uetustissimi colendi Deum ritus exarati sunt in Sinensium ibbris, qui dum illarum Gentium supinationibus fides lim
316쪽
CAPUT SECUNDUM. 29 beatur, Mosaicis Annalibus longe essent antiquiores. Hactenus eXcerpta ex opere Picardi. Constantinus a addit , ex Sinensium historia haberi, Fochium primum eo. rum Imperatorem consuevisse setas septem animalium spe. cies summo Spiritui immolare. Silvelires Americani, re. serenae b fitavio , non habent Templa , eorum aintem Dei cultus non differt ab antiquissimo populonim nostri hemispherii Origenes libro primo contra Celsum disserens, Qinquit: is Pythagoras vetuit imaginem Dei inscribi ; hanciis que suisse Numae Ρompilii doctrinam , Deum scilicetri non posse sensu percipi, sed solum intelligi. Haec eadem fuit aliorum antiquissimorum populorum sententia,use quoque recepta. De antiquis Romanis Plutarchus invita Numae confirmat id , quod origenes scripsit, ubi sieait: se Nulla ficta apud eum , vel picta imago fuit ; qui'
h pe hominum, aut animalium species Diis tribui vetuit. Alexander ab Alexandro e addit, antiquissimos Roma.norum centum septuaginta annos sine Deorum imaginibus vixisse. In Ρerside quoque , reserenae 4 Picardo , rimum Templum ab Histasbe Rege sine umulacris com ructum suit. Silvius Italicua libro tertio de antiquis H, spanis ait: se Nulla effgies , simulacraque nota Deorum ;is majestate locum , & sacro implevere timore. Strabo Ibbro tertio & decimo septimo testatur, antiquos Hispanos,& Ethiopes nulla in Templis simulacra habuisse. Tacitus
capite quarto de moribua antiquorum Germanorum se ait : D Ceterum nec cohibere parietibus Deos, neque in is ullam humanioris speciem assimilare ex magnitudine se Cadestium arbitrantur : Lucos ac nemora consecrant,
317쪽
198 LIBRI TERTII se Deorumque nominibus appellant secretum illud , quod se sola reverentia vident. Samiensis Regni incolae, ut Sabmonius a refert, nullam Statuam Deo erigunt 3 Hunt enim , se nestire quonam modo imago Dei effingi possit. De antiquissima AEgyptiorum, & Syrorum religione verba faciens Huetius, sic ι inquit: ,, optimis illi quidem
se ad colendum Deum ritibus, a primis gentis suae aucto. si ribus a Noacho oriundis , olim fuerant instituti: quatruis obrem nulla in eorum Templis simulacra visebantur ;uti se neque apud Syros , quemadmodum Lucianus assirmat. Simplicem AEgyptiorum antiquorum , & Syrorum Dei
cultum , vetustissimorum Patriarcharum moribus accomodatum , de quo Luciani testimonio seribit Huetius , reliquae quoque gentes serra runt, ut a nobis expositum est, identidem edoctae a suis majoribus, ab eodem Noacho oriundis 3 immo nostio quoque aevo remotissimae nationes iisdem priorum miriarcharum ritibus Deum colunt. P,
cardus c) refert, populos Quillamancae, Lovangiae, Quistingi, aliosque finitimos nullas habere in Templis Dei, sive Deorum imagines , simplici ritu sacra peragere , &unum solum summum Deum colere : pluribus autem se. perstitionibus obnoxios esse assirmat. Vetustissima Gemtium Templa nulla quoque erant magnificentia ornata,
ut ibi sela Dei majeilas veneraretur priorum simplici moere , ut Lucanus d ) canit: Non illic polemni ditia Gentes
Templa , nec eois splendent donaria gemmis. Pauper adhuc Deus est, nullis violata per aevum Divitiis Delubra tenens : mominque priorum Numen Romano Templum defendit ab auro. fita.
318쪽
CAPUT SECUNDUΜ. 299 La avius in exordio sui operis animadvertit, viatores , & mercatores deficere in multis , dum judicium proeserunt de religione, ac moribus dissitarum nationum, quibuscum aliquam consuetudinem habuerunt : conjecturis enim , inquit, incertis, sepe vanis, interdum falsis utum tur I inter quas recenset conjecturas illorum asserentium, Silvestres Americanas nationes nullam habere religionem, neque ullam Divinitatis notionem : quod omnino falsum esse percepit ex diutina quinque annorum confitetudine , quam cum illis gentibus habuit, dum Missionarii munere fitavius fungeretur ; invenisse enim testatur apud illos Silvestres populos non religionem modo naturalem , sed& Dei cultum, haud dissimilem ab antiquissimo nostri
hemisipherii ue additque a) populos illos fateri, Deum
fuisse religionis auctorem, & elle religionis objectum. Ραterea Lafitavius testatur , oblationum , & sacrificiorum morem suisse repertum apud omnes gentes ; ortum- ue habuisse in prima mundi aetate cum religione I &implicem colendi ritum diu apud cunctas nationes permansisse. Hujusce veritatis inter ceteros Ethnicos scriptores testimonium Ovidii in medium profert, qui lib. I. Fash sc canit: Thura nec Euphrates, nec miserat India Costum, Nec fuerant rubri cognita fila Croci, Ana dabat sumos herbis contenta Sabinis, Et non exiguo laurus adusti seno. Μ Hac antiqua methodo, sequitur Lafitavius, utuntur Sil. D vestres Americani, qui Deo offerunt suorum agrorum se sines 3 & super aras simplices mactant animalia , quae
Sciebant quoque Gentes, cultum exteriorem ab im
319쪽
3oo LIBRI TERTII teriore disserae ; & cultum exteriorem esse signum interioris, ita ut nec electar victimae,& a Deo jussae, probatisque ritibus oblatae, Deo gratae essent, nisi iis osterentis pietas Iretium adderet, agnoscebant enitn a Deo esse omnia , t rebus his non indigere : propterea fatebantur, Deum non conciliari sacrificiis , aut oblationibus quae ab improebis proficistuntur. Hinc stultum , immo impium putabant, si quis eam de Deo summo, sive de Diis inserioribus opinionem hauriat, eos munerum sacrificiorumque magnitudine ita deliniri, & velut obligari posse , ut avaroerum Iudicum instar , iis maxime faveant, qui munerum copia Deorum gratiam mereri possint, sive condignam delictorum poenam evitare. Ρropterea Hermes Trisme. gisti a apud Psannerum Aselepio thure Deum precatum succensens is melius ominare, ait, o Asclepi : hoc se enim sacrilegiis simile est , cum Deum roges , thus at M que cetera accendere - Nihil enim deest ei, qui ipse se est omnia, aut in quo sunt omnia. Quippe similem ad formam Seneca , libro quarto de beneficiis is nec ille se collato eget, nec nos ei quidquam conserre possumus. Menelaus quoque libro primo inquit: is Iam quidem prinis pitiari Deum intemeratis ac mundis manibus. Consederavit id Socrates is qui, ut de illo, libro primo Xenoen phon tradit, quum de facultatibus exiguis tenuvia sa- ω cra faceret, nihilo se putabat minus prassare , quam ii, is qui de magnis & copiosis opibus multas & amplas hinis ilias caederent. Narrat Socrates apud Ρlatonem, Alicb. I I, tamquam a senioribus traditum, Athenienses adversus LM demonios bellum habentes, cuna omnibus pneliis inis riores, missis Legatis, Ammonem consulerent, quam ob caussam Dii Lacedemoniis potius, quam Atheniensibus victo
320쪽
CAPUT SECUNDUΜ. Io Ivictoriam largirentur, cum ipsi tamen sacrificia cum plinra, tum decentiora, quam Gnecorum reliqui osterrent ;nihil aliud responsi loco retulisse ἱ quam placere magis sibita demoniorum acclamationes preces nempe , ut ipse Socrates explicat ac reliquorum Graecorum sacra omnia ;similemque in modum etiam Trojanos nihil sacrificiis suis apud Deos prosecisse, ex Homero referensi neque enim, inquit Socrates, ejusmodi est Dei natura , ut ducatur muneribus , quemadmodum improbus ianerator: sed nos nimium deliramus, si quando nos Lacedemoniis propter munera acceptiores Deo esse ducimus. Etenim grave esset, si Deus ad donaria , & sacrificia nostra respiceret potius , quam ad animum , utrum justus sanctusque sit, ad quem
equidem Deum arbitror multo magis attendere, quam ad
multi sumtus pompas atque sacra , quae nihil prohibet, eum qui multa in Deum hominesque peccaverit, seu privatus sit, sive respublica , singulis annis perficere. Deus
autem utpote a muneribus incorruptus , immit haec om
nia, ut ipse ejusque Ρropheta praedixit. Hactenus Socrates.
Thuraque mente magis plena, quam lance dedissem. Haec omnia plane conveniunt cum religione primae mundi aetatis, a Mose descripta : omnes quippe Gentes a suis primis auctoribus veram religionem, ritumque colendi Deum didicerunt , quae posterorum memoriae tradita , propriis singularum nationum scripturis ac monumentis CXarata , canticis expressa , moribusque inserta perpetuata apud omnes videntur I in progressu enim hujus operis uberrime demonstrabitur, cuncta ea, quae essentiam religionis constituunt, quaeque prima suerunt, & ad verum Deum