장음표시 사용
71쪽
sa LIBRI PRIMI divina nos delibatos animos habere, quum comprehendere haud possent, Deum ex nihilo posse alias substantias creare , inanem immortalitatem induxerunt. Idcirco Amgustinus ad Varronem sic a) loquitur : is Anima tamen ,, tua tam docta & ingeniosa ubi te multum dolemus se per haec mysteria doctrinae ad Deum suum , idest a se quo facta eit, non cum quo secta est , nec cujus portio,, est, sed cujus conditio est, nec qui est omnium anima, ,, sed qui secit omnem animura. Hunc errorem Ethnicorum diserte Clemens Alexandrinus b) refellit: Nisi quis, inquit, ipsam ejus partem esse , & esse nos ejusdem
cum Deo essentiae ausit dicere. Nescio autem quomodo quis , qui Deum novit, aequo hoc audire animo possit, respiciens ad nostram vitam, in quot versamur malis. Sic enim fuerit, quod nefas est dicere , Deus peccans in sim gulis partibus , siquidem partes stini totius parte9, & toetum complent, sin autem non complent, ne partes quidem sucrint. Apud Ciceronem eundem fere in modum
Vellejus: Ρythagoras , inquit, qui censiuit Deum) animum esse per naturam rerum intentum , & commeantem , ex quo nostri animi caperentur, non vidit distractione humanorum animorum discerpi , & dilacerari Deum ; & cum miseri animi essent, quod plerisque comtingit , tum Dei partem esse miseram , quod neri non Potest. Verum partem divinae naturae non in hominibus modo , sed & omnibus animalibus, immo quibuscum que vegetabilibus positisse , quod sine summa profanatione perfectissimae naturae divinat quisquam admiserit. Bonum igitur pulchriamque animae in eo consistit, non quia portio Dei , sed quia Deo sit similis. Hactenus egregie Clemem.
72쪽
CAPUT Q U ARTU M. 33 Epicurus totus in eo fuit, ut rationes a Platone adductas pro firmanda animorum immortalitate refelleret; deinde suam sententiam exhibens , dixit: animum esse temperatum quidpiam ex quatuor elementis; propterea hac partium compage soluta animum interire. Hinc ad Monovecum scribens haec habet: Illud assuesce , ut exbstimes, nihil ad nos mortem pertinere , quoniam omne bonum in sensu versatur : est autem mors privatio semsus. Itaque recta ea cogitatio , qua mortem nihil ad nos pertinere intelligimus , vitae mortalitatem jucundam re,dit, non infinitum illa quidem tempus adjiciens , sed ii mortalitatis desideriuin adimens. Nihil enim grave invita est, qui nihil esse , in non vivendo , grave vere per ceperit . Ergo vanus est, qui se non ideo timere mortem dicit, quod allatura dolorem sit praesens , sed quod futura dolorem asserat, quod enim presenti non afflictamur, id exspectatum inaniter angit. Mortem ergo malomm Omnium maxime horribile, nihil ad nos peninere , quoniam dum nos suerimus, mors non est: Cum mota adfuerit, nos non sumus. Cui Epicuri opinioni assentiri videtur a Seneca , qua in re dixit: Hoc erit post me , quod ante me fuit. Lucretius autem Epicuri discipulus & assecla , Ρra ceptoris sui sententiam integro libro confirmare conatus est. Opinionem hanc Epicureorum intereuntis animicum corpore amplexati sunt ex Hebneorum gente Saddu-cRi, qui, teste b) Flavio, animos smul cum corporibus extingui putarunt : nec post hanc vitam praemium, aut poenam exspectant; quorum tamen , inquit, opinionem pauci admodum adoptarunt. Ρorro haec opinio , ut Vossius se reseri, coepit post Magni Alexandri tempora ,
73쪽
14 LIBRI PRIΜicui occasionem dedit Antigonus Socham , cuius discipuli fuerunt Sadoc , & Baithos. De Sadducaeorum vero secta plura Κ Ρhilailrius tradit , nos praecipua deseribemus:
Secundum camem aeque solum praedicant vivendum , circumcidendum , baptizandum. De lege autem Domini non aliud exspectant, Epiritaeonim dementiam potius , quam divinae legis jura sectantes. Hanc Sadducaeorum opinionem ad Samaritanos etiam idem S. Doctor transisse
Quum autem , ut supra diximus , praecipuum Philosophorum argumentum , ad firmandam sententiam immaterialitatis & immortalitatis animi humani, illud sit, quod vivat, se ipsim moveat, intelligat , ratiocinetur , quae omnia simplicissimae substantiae , a conceptu materiae diversum ostendunt. Ρrosecto rationi ita conclusae illud adversari videtur, quod quum bruta non vivere modo , & se movere , ac asiquo modo intelligere , & ratiocinari videantur 3 ex illo principio quod plus & minus substantiam non mutet, concludunt, dicendum esse , ipsa quoque bruta immortali constare animo , at ubi hoc repudicitur, dicendum seret, animum quoque hominis corporeis constare partibus , & esse mortalem. Recentiores Philo sephi ut huic objecto occurrerent, tib ab hoc intricatissmo nodo se exstricarent , variis modis ingenia sua con traxerunt , & in omnes animorum species verserunt, ut sinditus & intime cognosterent, unde vita S brutorum sensus originem ducata At ecce tricae , ecce saltus equibus tantum abest, ut sela Philosephia duce emergere possint, ut magis magisque implicentur, quamquam nul Ium non moveant rapidem , ut substantiae diserimen inter hominum bestianamque animos inveniant. Illud autem
74쪽
hic adnotare placet, non anXie laborandum esse , in qua, rendo hoc discrimine inter humanas brutasque animas ;licet enim quadam assectionum communione ac similitindine ut que vivant ἱ maximum tamen discrimen illud ubdetur , animas humanas ad finem altissimum suisse crebias , capacesque altae contemplationis essectas ἱ omnia autem caetera animata & inanimata hominum gratia creata videantur I propterea divinae providentiae consentaneum erat, ut hominum animi, sicuti spe , ita & immortalitatis privilegio gauderent. Quum autem reliqua animalia , penitus religione carentia , quidquid sit, quod illa animat, ad subeunda viliora saeculi hujus ossicia a divino opifice condita , neque Dei cognitione , neque pietate erga Deum, neque immortalitatis spe gaudeant, nihil interest, si illorum animae cum corporibas eXtinguantur.
Aliorum opinio fuit, teste Philastrio, hominum
animas ita nunc appellari, quae ante Spiritus vocabantur ,& erant in Caelo I postea autem , quia terrena desideraverunt, discessisse de Caelo, & ex eo animas nuncupatas arbitrantur. Horum Philosophorum sententiam amplexatus est Origenes contra Celsum, ubi inquit: Ante intellectus vocabatur Spiritus. Intelligentes, sive Intelligentias in Caelo vitam duxisse primum , deinde prolapsas in peccatum , ut poenas darent, detrusas in corpora ; haec & Ρlmtonicorum fuit opinio. Hinc V. Cl. Galeardus, ibi in notis Origenis, Augustini aliorumque clarorum scriptorum monitum sequens , animadvertit, Ρhilosophorum ibbros caute esse legendos. Superest , ut recens Spinois in. Ventum exponamus. Hujus Philosephi systema est: inubtiplicem substantiam dari posse negat ue putat materiam solam, unam rerum omnium esse substantiam, nullo pacto
75쪽
36 L I B R i Ρ R I M Iueiae divisioni obnoxiam , propterea quidquid in infinita
hac rerum varietate diVisum apparet , revera tale non esse sed deceptionem & ludificamentum esse oculorum. Cogitationes quoque hominum puras illusiones esse autininat ; neque in hominibus inesse vult agendi libertatem, quam similiter ab illa universali substantia aufert. Quanta errorum seges ex hoc systemate oriatur nemo non videt , de quo paulo infra erit sermo. Haec sunt miracula & por. tenta impiorum Philosophorum , non disserentiuin , sed semniantium, Alii vero Ρhilosophi hisce variis opinionibus Impi Dcati , de immortalitate animomm dubitare coeperunt. ,, ADticus quidem , inquit a) Tullius, delectari se fatetur se in ea fide si sententia quae spem assere, docetque posse' animos, quum a corporibus excesserint, in Caelum , , quasi in domicilium suum pervenire quod etiamsi ita futurum non sit, sibi tamen persuaderi vellet ; quam ob se rem evolvisse , ait, diligenter, & quidem pius, Pla-- tonis libnim , qui est de animo : sed nescio, subdit,' quomodo dum lego, assentior : cum deposui librum ,& mecum ipse de immortalitate anImOmm coepi cogD' tare, assensio omnis illa elabitur. Aliam ambigendi intionem exhibet Ρlinius . is omnibus , inquit b) , a sinis prema die eadem, quae ante primam nec magri a morte sensus ullus aut corpori aut animae , quam ante nata-- lem. Ubi cogitatio illi P Quomodo visus λ auditus λ aut , quid agit ὸ Qui usus ejus aut quod sine his bonum se Quae deinde sedes λ Quantave multitudo tot faeculisse animarum velut umbrarumὸ Nostro quoque aevo proediere quidam, qui Pyrrhonis sectae nomina dantes , nihil de re tanta adstruentes , aliorum tantummodo argumem
76쪽
CAPUT Q U A R T V Μ. Ita eludentes, improvidorum mentes dubitationibus in pleverunt ue librisque evulgatis exquisita eruditione resese iis , impii seepticisimi semina in Italiam quoque nostrain, malo fato , importarunt , qui quum in mentes non satis edoctas , nimiumque curiositati addictas ceciderint, codiruptissimam fmgem gignunt. Ex hactenus dictis manifessum est, Gentium de ii mortalitate animorum persuasionem a Ρhilosephia non esse prosectam ; sed ex adverse Ρhilosephantium alii in impiditatem , alii in stepticismum abierunt : immo mirum videtur , populos , contradicentibus iis qui Sapientes vocabantur, in primigeniae Traditionis doctrina permansisse ; tanta enim divinitus soliditate omni aevo munita fuit, ut eam impia unquam corrumpere pravitas , nec Ethnica Ρhilo sophia potuerit labefactare , ut in contextu hujus operis Dberrime demonstrabitur. Verum doctrina a primaeva Numinis Traditione prosecta, ea est, quae omnino sedat Philosephantium lites , ea enim admisia desinit Philos, phus fluctuare super animoniin nostrorum immortalitate , utpote quae est inter subsidia natura ; hoc filo ductus, vibdet rationem connexi inter divina & humana ue hinc ab animo stirpitus evellit fibras omnes dubitationis , quas in improvidorum mentibus speciosa Ρhilosephantium argumenta defixerant. Neque miramur, si plurimi Ethnicorum Philosophi, re de qua agitur, in tot devia abierunt 3 an, madvertit enim Augustinus is humanis argumentan tionibus haec invenire conantes, ViX pauci magno pr. ,, diti ingenio, abundantes otio, doctrinisque subtilissimis D eruditi , ad indagandam solius animae immortalitatem
77쪽
De Phfica facultate : quam dubia Π fallax fit ,
is explicandis rerum causis naturalibus.
Quin de omnibus Ρhilolophiae partibus sermo insti
tuendus sit, ordo postulat, ut de ea quoque parte - disseramus, quam Ρhysicam recentiores dicunt. Ab instituta disputatione alienum quibusdam fortasse ubdebitur , habere sermonem de caulus, quae in abdito naturae delitescunt. Qua de re consilii mei aperiam rationem. Antiquissimi Ρhilosephorum ad naturales & necesi
sarias caussas nunquam accesserunt eorum enim menserat, caussam caussarum investigare. Nonnulli autem in
hac disquisitione defecerunt, in materiae regno, sive in hoc orbe spectabili primam caussam quaerentes , propterea in phantasmatibus ludentes , foede erraverunt. His posteriores simi, quibus Physicorum nomen fuit inditum ; diverso a prioribus instituto ; quoniam hi non primam caussam in hoc Universis quaerunt, sed occultas naturae caussas, quae in hoc orbe delitescunt, ac mutationum , & ordinis effectrices si int , ut scite animadvertit sa) Ρfannerus. Mens itaque mea est, praeoccupatione quadam legentes monere , ne tam facile Ρhilosophantibus fidem habeant , ut qui animis , nulla unquam arte conciliandis , tum de Physica , quam rationalem vocant, tuin de illa , quae ab eXperimentis pendet, inter se perpetuo digladiantur: mubioque minus fidem habeant Philosephis, quum sola humana ratione , de divina natura ejusque attributis agunt inon ullis unquam percepta sensibus, quaeque sunt a rei, quarum specie dissimillima.
78쪽
CAPUT U I N T V Μ . I9 AEuerna Ρhysicorum dissidia erudite V. Cl. Antil. dus a collegit, quae strictim reseram , quum nemo eruditorum hujus aevi ignoret oppositas inter sese Ρhysicorum sententias. Exstitere quidem magni naturae interpretes, Galilaeus , Cartesius , Gassendus, M.tonus , Borellus , Gibnitius, aliique plurimi : quid autem prosecerint in
detegendis naturae arcanis, eorum judicium esto, qui comtra sensere. Hoc sine certissimum est , eorum inventa albquandiu obtinuisse , & placuisse , cum nova proseruntur: at illis recentiora succedentia , de medio priora sustulisse: neque meliore filo, quae successere duratura. Volumina voluminibus opponant, sectiones factionibus: omnia sellicitent, turbent, miserant, non selum ex eorum dictis nihil certi, constitutique erui potes ; sed ex eorum insita pugnandi libidine , cuncta nutant, & ubique sucum iaciunt veritati. Quis enim de principio ac progressione motus: quis de ventorum caussis, de fontium origine , de maris modo crestentibus, modo decrescentibus aquis recte adeo , vereque dissemit, ut non ab alio rejectus fuerit λAtque his adde , quae de Coelorum , caelestiumque corporum magnitudine , de Solis , ac Terrae situ , de horribili Husilem Terrae concussione : de tonitruis, sulminibusque, de mirabili vi magnetis , deque sexcentis aliis tradita suere , quae quidem ita abdita , humanisque mentibus adeo impervia , ut nemo unus veritatem ab aliis Ρhilo his
probatam attigerit. Ρropterea recentiores plurimi, agnoscentes certitudinem aliquam a Ρhysica rationali haberi non posse , toti in experimentis suere , unde chimicar illa: Vulgatae stubstantiae : tametsi neque illa methodus rebus omnibus naturalibus cognostendis apta certaque dicendast: ut enim Chamino animadversum in Lexico, inveni-
79쪽
6o L 1 A R I Ρ R I M Iri vix aliqua experimenta pro hypothesii, quin pro altera statim haud suppetant contraria ab aliis auctoribus relata.
Hactenus Arualdus. Profecto variae opinioneS , in quas abeunt communiter Ρhilosophi circa materias Physicas, quanta in iis stabiliendis dissicultas occurrat, satis superque evincunt, comjecturis potius ut plurimum agendum esse, quam demonstrationibus testantur. Quare mirum non est, quod antiquae Sectae repullulent identidem, & ex cineribus antiqumtae jamdiu opiniones in novae Ρhilosophiae placita coalescant. Quaecumque ex his ruderibus eruta nomen aliquod sibi facere his temporibus conata sunt, contraria licet inter se , in hoc tamen placito conveniunt, quod motum localem , tamquam praecipuum mutationum principium agnoscant: mirum tamen quam altum de motus localis natura & proprietatibus silentium , ita ut vix tradita adumbrata ejus notione , nullam continuationis motus nationem assignent. In hunc praecipue lapidem impegisse videtur Carthesiana hypothesis, quae cum materiam uniformem , ut ubique ejuidem rationis, atque adeo ad moetum & quietem indisserentem statuat , eique in cubos divisae motum circularem a Deo imprimi velit, cum ea stabili lege , ut eadem motus quantitas in Μundo perseveret, nec in uno corpore motus desinat, quin alteri communicetur, non assignans hujus continuationis principium, omnia densissimis tenebris obvolvat. Illud autem fatem dum est, Ρhysicam sive rationalem , sive experimentalem , plurimas abditas naturales caussas reserasse. Hujus ficultatis utilitas in Medicina rationali systematica potissmum elucet. Verum & Mathesis scientia cum Physica facultate, pnaecipue experimentali , conjuncti , nonnulla
80쪽
CAPUT QUIN TU Μ. Orduntur , quamquam cum Mathesi conjuncta videantur Inter caeteros eruditissimus Matinus, publicus in ditavino Gymnasio Medicinae Ρroses lor celeberrimo opere a , in quo potiores sensibiles assectiones, passiones , Vires , moetus , ac corporum sensibilium morbi mechanice demon. stantur : idem doctissimus Auctor transiit ad conjecturas
Ρhysico - Medico - Hydrostaticas, tanquam dubias, &nondum satis cognitas, ubi - sic ait: In obscuris ac disficilliinis naturae Mysteriis ΡhiIosephorum mentes , quan tumuis praestantissimae, tam ac si ius tam alta caligine obvelantur, ut horum judicia incerta sint atque dubia. In huiuscemodi rerum genere deficiunt data , vacillant
theses, solummodo hypotheses aegre sustinent occulta naturae opera , quae anxie Postulantur. Hinc variae hominum sententiae , aliquando ancipites ortae sunt. Interim opera naturae multiplici ratiocinio agitata & si iccussa , nunquam cognita, nec justo acquisita , adhuc remanent incerta , imposterum acquirenda, veritate desidetata. Ρrofecto mentis acies in quaerendo inutilia , fere omnino obtusa videtur 9 dum autem se excutit in rerum utilium disquisitione , altissimae contemplationis veritatisque capax Videtur, quod in Vera , non autem mixta Mathesi potissimum elucet. Attamen non desuerunt eruditi
Viri, qui hujus facultatis initia inficiari conati sunt. Id. circo Huetius sc) inquit: Ρrincipia geometrica Academici repudiant ; repudiant & Sceptici, multaque iis comsutandis subtiliter & erudite disierunt. Democritus adversus demonstrationes acriter decertavit, iisque Canones sitos opposuit . Ρlurima adversiis easdem collegit Sextus Empiricus Ratiocinandi artem aspernatus est Seneca ,