D. Francisci Toleti, Societatis Iesv, Commentaria, vnà cum Quaestionibus, In Vniversam Aristotelis Logicam Adiecto Indice ...

발행: 1596년

분량: 539페이지

출처: archive.org

분류: 철학

121쪽

IN CAPU

: Ad quartum respondent aliqui quod

odor non separatur a pomo. sed nouus odor in manu producituri sed haec philosophia no habet fundamenti Boet respondet ad hoc .quod Arist. non dixit.odor no

potest separari ab eo, in quo erat, sed ab co in quo est: ae si dicat non potest istud aecidens in sine isto subiecto, in quo est.ve intelligatur nunqua accidens posse esse sine subiecto aliquo, quamuis modo sit inhoe. modo in illo at quamuis idem dicat Ammon. non mihi talis philosoplii placet: no enim unum. idem accidens permeat de subiecto in subiectum: propterea optime dixit Simpl. quod nunquam odora suo subiecto separatur sed eum partib. subtilibus substantiae exhalatur, laesertur, cuius signum est, quod cernamus poemum marccscere di rugas contrahere ex

contrectatione sed de hoc alias. Notai. Ex quibus sequitur accidens esse in ali quoi id est, alicui substantiae in existere, nos cui partem illius, nec integrantem , necessentialem. ne posse a subiecto separatu per se esse Hoc intellige naturaliter, nam supra naturaliter manet accides sine subiecto in venerando Aliaris S .icramento.

Nota sequitur aliud esse subiectum in quo aliud subiectum de quo subiectii de quoestretiodcunque in scutius respectu sui superioris, scilicet in drindu speciei,d species generis, tarn in substantiis. quam accidentibus: at subiectum in quo, est sola sub . stantia respectu accidentium unde accideliat ibent subit intia pro subiecto in quo, sua inferiora pro subieci de quo vocata utcni subiectum de quo subicctum prae. dicationis. subiectum vero in quo, subiectum inhaei on. s. ammon. vocat subiectu ad iubi istentiam. subiectum ad praedi

Nota 3. Hi unum aduerte quod non dicitur. accidens a post eis sine subice , quia non pollica substantia separata . 'olei enim se pMari sunt enim multa acta dentia separabilia: ut dinimus sed cum separantur, corrumpunt ut hic autem dicimu 3

quod sine subiccto non potest accidens per se separatum existere licui vinum a dolio' corpus a loco illo,c tempore, se, Paratum existiti

Regula inpraedicat essentia bus.

Qi p. III. herum de altero praedicatur, vide subiecta. qmecunque de eo. quod praedicatur dicuntur, omnia etiam de subiecta dicemur ut homo.de homine onora praedicasura anima vero de homine, ergo em de quodam homine nimia praedicaehitur Didam exim homo.in homo est. et animat Diuersorum generum tenens aeterem mp Horum diuersae si in specie disserentne re an,

n .. in . reficientiati aniniali enim dimeremia fanigrisibiles.bipes et votiti ei et aqri titie sciem vero nuca earum est neque enim, se

ita ascientia differt, in eo,qtie bis, s est daba ternorum vero generum nihil prohibet easdem esse differentiar superiora enim de hs, quae sub ipsi funi generi, praedicamumqvare quotcunque disserentia praedicati fuerint totidem msubiecti erant In hoc capite continentur duae Regulae Summac 'maxime utiles ad singula praedicamenta pitis. ordinanda in scin quo I bct enim praedi In quoli. camento duo praecipue si ni Alterum est be praedi- series quaedam praed: catotum substantia e mento. lium. summo grate ie, per genera inter duo praemedia descendendo usque ad indiuidua, et uel in

quae communiter dicitur recta linea prae arida.dicamentalis: dc Ammon. profunditatem . praedicam et vocat, per proportionem ad prosunditatem corporum , qualisca ista series.substantia corpus . viuen animal.hCmo, quid .am homo. Alterum sunt dis a. serentiae oppositae per qua se genera su periora diuiduntur, species constituuntur; haec dicunt ut latera praedicamenti. quam Ammon vocat latitudinem, eadeproportione ad corpus, sicut corporeum. incorporeum .animalia in animatum dereliqtiae, qualum quaedam faciunt unum ordinem, quaedam alium oppositum. Hecigitur,quae isto capite continentur, his dacbus desciuiunt.

Est prior regula maxime pro recta linea Usu ReguQuando aliquod praedicatu de aliquota lae prior . s. lecto dicetur. tanquam de subiecto qui quid de praedicato dicitur.etiam de iubie cto dicitur: ut si homo de quo da homine dicitur vi de subiecto, animal de lio mine id auimal de quod homine dicetur. MD Haec

122쪽

, DE DUABUS REGULIS ANTE PR.

Mulus Re Haec regula ita est vera,vivariis ex si animal .animal est corpus erit et a homo gulae resectionibus. ac singulis quidem inseverisio corpus: similiter animal est sensibile, tui.

Albe iiii ex cum dederit. Aib traft. i. huiusca. exten moeriam sensibilis erit usta est sentetra bosilio. dit regulam hanc in hunc sensum. Quado uerro. imo indicio meo Arist.qui c. de sub aliquid praedicatur de aliquo, praedicatio, stantia probat disterentiam de indiuiduis ne alicuius quinq; predicabilivi quidquid praedicari,quia praedicatur de Specie,de al- depi aedicato in quid praedicatur, predica legat hanc legulam , ergo non est ast tin-bit ut de de subiectos vocarenim praedicati genda ad sola praedicata quid ditativa. de aliquo, ut de subiecto, praedicari praedi Nec existimes . quod hic docet aliquem catione alicuius praedicabilis unde valet modum arguendi .de primo ad ultimum. homo est animalide: animal est corpus.et ut aliqui putant , sedcst quaedam regulago homo est corpus similiter:Peti estio praedicationibus praedicamentorum mo, homo est animal .etiam Petrus est an seruiens. mal homo est rationatis. rationale est particeps intellectus homo etia est partiueps Regula secunda genera non subalterna intellectus mi est alba, album est colo a astib.il term distiliquens.lum: ergo nix est colorata denique qui e quid in quid de tali praedicato diei tui, et Diuersorumgener m. 'non subalteraratim iam de subiecto dicet ui sed dicit Ammo positorum. nius, no esse in uniuersum hoc verum, ho Hae est secunda regula bimembris: pro 'mmo enim est albus,c album est color, non cuius deesa ratione est aduertendum. Tri Genera tritamen homo est color. Hec sententia non liciter plura geneia dicuntur diuersa Pii buc odi fuit solius Aiber est enita Andronici, evi mo,quia sunt diu ei tumii edicamem dicuntur illorum .ut rescit Simplicius ruini ut animal.quod est de pte dicamento uc s. Expositi Auic. dc Algage. magis extendunt regu substanriae. dc numerus, qui est de praedica

Aule . dc Alsam. dum asserunt etiam valere in negati mento quantitatis.Secundo dicuntur ge- one alicuius praedicato. quando illud est ei adiuersa quando ad idem pertinent contrariu praedicato: ut homo est animal praedicamentum,tamen unum est subaldi animal non est in senii bile ergo homo ero, uranimal .viues,corpus,omnia enim non est insensibilis. homo est albus albu eiusdem praedicamenti sunt unum q. sub non est nigrum .ergo homo non est niger alio est sicut scientiae habitiis Tertio, Bullei Bucleus adhuc latius extendit etiam ad quando sub eodem sunt praedicamento, praedicata accidentaliari ut si homo est at de genere tamen unum non est sub altero,

bus, de albus est musicus lio mo est muli ut animal gressibile .anim .il volatile. Triu-cus, seruata tamen quantitate distributio que enim sub animali est. non tamen nunis, dic ne varietur suppositio dicendo ho sub altero: similiter potentia de figura . ut moest animal .animal est genus ergolio duo genera' iunque sub qualitate. no a moest genus mens num iubaltero. Is duo posteri

sthi dubie Ahi tandem rc stringunt maxime adso ra vocantur inces, Arist genera sub alte iam lineam rectam piae dicamcntalem. sci natim polita, scilicet quai: do, num suballicet de praedicatis in quid . di hoc habet telo vel utrum qi sub tertio collocatur,pri

Ammon. ec Simpl. 6c Boetius m a genera vocantur non subalternatim

Auihotis Ad hoc tamen dicendum est eum Paulo posita. eum Paulo Venet Potest quidem ex ted veritas regu Est secundo aduertendum quod supra Veneto lae ad ea, quae dicta sunt tamen secundum diximus,capite de D. t Terentia. Disteretiae . Vn mentem arist in praesenti hic est sensus, alicuius generis sunt in duplici dissi, et ias ' ut vocet dici de subiecto,es Tentialiter prae Caedam iunt costitutive illius ut anima Vs 'rum a dieari. sue vidit Terentia siue ut genus: ita tum sensibile componunt anno aliquaeda uxi ut si aliqui didicatur cle subiecto, tanqua diuisuae, ut rationale . citrationale sunt ' de eius sub .lanta a,quicquid de illo predi diuisiuae animalis: inter has est, num dis 'R-m cato secundum substantiam praedicatur crimen,quod disserentiae costituti vegrae etiam de lubrecti subitant in sit homo coris,oes participantur a singulis specii b illius

123쪽

tius generis diuisu vero no omnes: sed quadam S proportione. Vt enim diei

aliquae ab una specie, aliquae ab alia cra mus, animal sum aliud esse habcns pedes,tionale enim ab homine irrationale vero ita etiam dicimus instrumento tu domus. bivio pati talpatui unde fit ut quando alia habere pedes ut tripus.lectum sed iste unum graius iubalteio, o uitur, in sc ius diserentiae natura sunt d: uessae simili tu, participat omnes diligerentias constituti dinem autem de ptoportionem quandam uas supcrioris generis. non tamen omiic habent aliquando etiam nomine sunt divisivas ut animal participat differen eaedem ut corporcum in substantia, coditias constitutivas omnes viventis; scilicet porcum in quantitate, sed natura est diuercorporeum animatum: unam auicnidi D. Alii grace legerunt rὰ de veriunt uisi iam .se ilicet sensibile tuens enim di species Sid quamuis sententia sit vera ta-

vidituri et sensibile, di iniensibi animo me nomnino est extra contextum . hom-autauae it sensibile. ne graeci interpretant ut in ablatium

Est te itio aduertendum inando duo Postetici pars regulae est: genera sic se hibent, quod unu sub alicio Generis subesternatim pomo um, nil pro- non est, tamen utrunq; sub citio pol st hibet ea demesed Frentias. aliquando eadem differentia diuisua esse Haee potest nuntii de generibus,qui utriusq;. Verbi gratia, animal volatile di tum unum est sub alteio, di debet intelli- animal gressibile sunt duo genera huius gi de constituti uis omnibus in aliqua di, modi: dcramen bipes est dissicientia gres uisiua ut dixi iste videtur sensus Ati- sibilis, metiam volatilis diuisiva non a stot. nam hoc probat quia quae dicuntur men hoc tam persit, nam angclus di cor desuperiori, dicuntur de inferiori a depus sunt substantia, non tamcn habent superiori constri ut tuae per se dicuntur,&di Terentiam diuisivam eandcm Hec sen diuisiuae sub disiunctione. scilicet.corpus ientia est explesse Arist o Tomca 3 loco est. imatum vel inanimatum .ut vult Al . at quando genera sunt diuersa primo et dixit autem negative. Nihil prohibet, modo, nullam differentiam nec diuisiva, iudicio meo piopterea quod non sempcrnec constitutivam participant genus superius habct constitutivas, quan-

Ex his patet tegula Aristot. Cuiu prior do est generalissimum Simpi vult. quod pals cst: haee prior pars, scilicet. nihil prohibet di- Expositio Diuersorum generam insus lema impo uersorum generum, cuc sit degeneribura regulae florum, quorum utrunque est sub tertio, quae ali- scilicet quae diuersorum sunt pi dica quando habent eandem divisiva, sed non totum semper,ut dixi in tertio notabili seu fun-Diuersae sunt specie disserent , amento. Pet quam docemur in diuersis praedi' sequitii vero

ea mentis diuersas esse omnes disse cxias. Sic de es, quorum unam est sub altero. tam diuisivas quam constitutiva, sicut Hoc asserit .ait Simpl. propter illud ve sunt diuersa genera cla species ut exem' bum nihil prohibet. quod videtur non plo manifestati aliis enim differentii, di asseret semper dis Trentias esse easdem. viditur animal,aliis scientia: similiter re de eostitui tui veto sempites. Ista doctri

eonstituitur na veta est,sed mihi videtur textui nores

Nota resti Hie autem est notandum merd te legi se adaptati: nam quod sequitur,reddit caututionem ispecies scilicet, diuerta sunt pccie .ec tam praecedentis. scilicet propterea unum literae differentiae,dcbc enim legi, diue s sunt genus expositis sub alternatim habet disse specie disserentiae, namgx ce in dat morantias alterius, quia quae dicuntur des legitur, HS . Vocat autem speete di periori .dicuntur de inferiori, quod non uersas differentias, scilicet natura, dot valet nisi de illis, quorum unum est

madiuersias. nam, ut bene dicunt Simpli sub altero dixit autem, nihil procius WAmmon aliquando diuersorum hibet. propter caulam praedicamentorum sunt eaedem differen assignatam satiae. sed non cita natura, rediminudine petius.

In om

124쪽

.3 IN CAPUT IIII AN

Incomplexorum in decem praedicam m

Cap. IIII.

Orum. Vae secundὰm nassam complixionem dicuntur. vntimquodque an substantiam igni car aut quantum alit quale, aut ad aliquid. At ubi avi quando aut Ilium V .atii habere aut agere, aut pati. Eu autem substantia quidem ut in figura dicasur,v homo.eium 'antum aint . vilicubitum, triculi tum stuale, ut album. ammaticum. Ad ali quid. v duphini dimidium, maim. Vbi verδ. in foro in Lyceo in in do aurem ut heri, superiori anno Sit in ver esse ut laeelsedet. Hab re a tem,ut calceatum et . armatum esse Agere vero .ut secare rere. Pari. Isecari, ri Cingvlargit reorum, que dictasum ipsa quidemst eundi m se in nucta, immatione detuntur, vel

negatione: hor alitem adse inuicem complexione es metatio,vel negalia sit. Omnu exime r-mario aut negatio, videtur vel vera,velfalsa est eorum autem, quaesecundὰm miram complexionem dicuntur,nurum neque verum neq,fasum est, vi homoisilbum, currit, incit.

Nota quid Mic Alist in complcxa in decem gene- hie agat A. a suprema distinguit: nec mireris, quod

ristoteles. Occidiuidath rerum exempla ponat hic .enim non absolute. perie de vocibus agitur de rebus enim praecipue quae per voces explicantur, est intentio propterea voces in ordine ad res, primo diuidit postea rerum exempla ponit.

Evposti Diuiditur ergo ens reale simplex, quod textus voce complexa signiticatur, in decem g

nera. quorum primum est substantia ut homo,an in .al. in reliqua quae manifesta

in ipso capite sunt, horum singula probat Atili non esse propositiones,quamuis ex eis possint si ei pio positiones, quia nulluper se significat vere aut false . quod est proprium propositionum qui enim dicit substantiam petie, quantitate per se, qua litatem per se rereliqua nihil dicit veluaut falsum:quamuis unum alteri componendo, vel ea,quae sunt in unoquoque inter se coniungendo, propositiones quis Nota qua possiit facete. hie Quae Multae possent hic graues e dissiciles stioni latis quaestiones moueti, scilicet Aesens uni. sim capus uocum esset ad ista decem genera an plu-

TE PRAEE DI ARIST.

ra sint praedicamenta si ni decem qir illi

distinctione inter sedistinguantur: anuis spirituales ad praedicamenta cierantur an concreta potius quam ab iliacta collocentur in praedicamento Massa huiusmodi quae praetermitto qui alat uni maiorem partem. in particulatii taedicat m ntos iam enarratione dii cuti a m alia post ipsorum traditioncm diste iamri reliqua, quae materiam transcendunt in propriulocum resciuabo interim velo aliqua de ipso ente in communi biculictarit nota bimus, quantum hoc loco satis cst.

QVI EST IOD. Eubdin non taenus nec rnit ecum sed

analogum ad decem praedua Velit.i,

exsententia Aristotelis.

P Rimum. Ens nec est genus, nec uni ouali eli. uocum ad decem ista genera, sed an a cilio haeclogum.Vnde diuisio non est genetis

in species,nec uni uoci in uni uocata, sed analogi in analogata. In primi sens non est genus hoc enim docet clare Arist. 3. Met. c. 3. ex io. Huius ratio est consideranda . Presqua est notan dum.quod genus habet disterentias per quas diuiditur. determinatur ad speciesrhaec autem est natura genetis.c distereritiae,q de natura generis non est disserentia,sicut nec de natura dita ei etiae est gen . animal enim ut animal noest rationale. nec Irra ionale,ut rationale no est animat: alias unum non contraheret alter u semis per enim contrahens est diuersum a con tracto, sicut forma est alia a materia ha-nima alia a crupore Ex his est argumentu Ati siens esset genus, per aliquam dii se Tnsn estrentia limitaretur ad inferiora .sed nulla Genti ad talis potest esse:ergo nia est genui Minor o praedic probatur.quia differentia.ut talis dissicit ex sentelia a genete.at nihil potest esse disserentia, et Ai istori

non sit ens quia ens est tam latum , ut quicquid aliquid est ens,sit. Secundo nec Item non est ens univocum ad decem genera lime est,niuo. est Alast metvita reprobatur. Vniuocu cum ad ea- dicit aliquam naturam communem mul dem. iis, sed dicem praedicamenta non conue.niunt

125쪽

IN CAPUT V DE

A iuni, in aliqua una natura communi, ut expresse dicituri Met. cap. e propterea, si conuenirent in tali natura disserentiis differrent, at nulla potest esse talis disserentia entis, ut diximus, ergo non nauci cede illis praedicatur, ex quibus sequitur, decem Praedicamenta esse decem Genera, dc naturas supremas qu O nulla natura superiori conueniunt, propterea quod se, ipsis d. t runt, de simplices naturae,ec non compositae ex genere dc Disserentia sunt; quod docet explesse Aristotis Metaph .ca. 6.text i c. dc dicuntur primo diuersa quia in nullo conueniant vidi citrio Metaph.

cap. c. tex et conuenientia enim inente est communitas nominis, seu conceptus sol

Est et a malis . non rei, Tertio Ens est analogumnalog ad ad la misi. genera: hoc est Arist illa geneta. phca Entis ana In xi autem eius analogia conti stat

ia in

non est facile determinare. Est reuocan

quo sit dio inam in memoriam id, quod supra dixi-

sita mus.scilicet analogum a causa signitica re unum intrinsece, reliqua vero extrinse.ce,in ordine ad illud,ut sanum dicitur animal, habens sanitatem, qua urina dicitur

sana, quia eius est signum: medicina sana, quia ipsius est causa ita ens ipsum per se

substantiam dicit. reliqua eatenus sunt en tia,quatenus ad substantiam referuntur,ec

aliquid ipsius sunt,quantitas enim diciturens, quia est mensura substantiae qualitas, quia modus substantiae de reliqua similiter.quod pulchre docuit Arist... Metaph. capri in principio, cuius vel ba sunt Ens multipliciter dicitur, sed totum ad unum principium: quaedam enim quoniam subastantiaeentia dicuntur:quaedam quoniam passiones substantiae quaedam , quoniam via ad substantiam,aut corruptiones, aut priuationes aut qualitates, aut ei Tectiva,

aut generativa substantiae. hae Aristot de hoc est, quod dici solet: ens per prius diebiut de substantia per posterius de acciden- Nota cuius ii sed an ista analogia sit causae essicien silentis nariis, aut finalis, aut materialis, aut forma turam pere uis non est Logici discutere, sed Meta

fecte inue stigare.

physici cuius est perfecte na.

tura mentis inuestugate.

paliter, em maxime dicitur quae neque de subiecto, iquo dicitur neque in subiecto ali. quo est. i quidam homo 'quidam e m . Secundae autem substantiae dicunta, pecies iuquibm eae, quae principatuersi stantiae dirumar, in untem hae idem, em harum pecierum genera. t quidam homo in specie quidem est in

homine geum vero speciei animal Secandae illi. tiar haesubstantiae triuntur. t est homo , atque anima Manifestum est autem ex eis quae dicta unt, ut eorum. qa e desubites dicax iur necesse estem ne me di rationem desubiecto praedicari ut homo de ubiecto, quodam homine.dicitur praeducatur etiam 'nomen hominem enim de quodam

homine praedicatu em ratio quoque hominis de quod im homi repraedicabitur: quidam enim amam homo est,manima quare cenomen em ratio de subiecto raedicabitur Eorum vero. quae insubiecto sunt inplurim quidem neque nomen, eq; ratio praedicatur de subiecto in aliquibus autem nomen quidem nihil prohibet praedicari aliquam do desa iecto. rationem vero impossibile est vianum cum insubiecto se corpore praedicatur de subiecto: dicha enii corum album,ratio verae Ibi nunquam de corpore praedicabitur. Alia vero em tia aut de Allectis diluatur primi, substantiis aut insubiectu eusant Hoc autem manifestum est ex '.qae persingula troponuntur,ut animal de homine praedicatur ergo erede quodam homine axima praedicabitur, nain ide nullo horundam hominum neque omxit de homire. Rursu . color in corpore est, ergo em tu

quodam corpore. Nam si non in aliquo esse sim

gulorum. nec omnino in corpore creare alia omnia aut delii biectis primis ductura stantius otitas iectu eis sunt. Non ergo exissentibu primi substantiis im- Fibile est aliquid aliorum e se.

Secundarum vero substantiarum magis 'b- flantia est species quam Genm . propinquior e

uim est primis substamia Si quis exim assignet primam substantiam quid est euidentim em comvenientius Uignabit speciem quamgerem a gnans ut hominem quendam aliquis Venans. manifestius ignabit hominem, quam animal assignans icudenim proprium metu cuiusdam hominu,hoc autem communis De clim quan- dam a

126쪽

dum arborem assignauerit, manifestitis asiuna

bit. Uiga indo arborem, quamplatitam amplius.

primas abstantiae, ide quod i somni subii

culint r.e omnia adia vel de ipsis praedicantur.

vel in ipsissunt prop:er hoc maximi substanti ae

primae dicuntur uremadmodum autem prima

substantiae ad alia omnia se habent sici species adgenvi se habet. Qqcitur enim speciesgeneri, genera aurem de speciebis praedicantur species

autem cum generibus non converrunIM. D.

rerem ex his species Genere raragis dubi antia est. Utrum ver specierum , quae vulpe non fixi enera nila magis alteram Ataro subitam ii eiu nihil enim familiarius a gnatu de quodam homine . hominem Uiguando daam de quodam equo. eertum. Simiriter amemem in primis substantis nihil metu alterum altero fata flanii est nihi enim magis,quidam homo, Fantia, quam quidainbos. Meris Ulia pol prima/substantiasso a allarum omnium species, e rigenera secundae substantiae dicuntur dola enim haec eorum, qua praedicantur, primam A flantium induamici quendam exim hominem si

ignauerit quid est . peciem quidem quam

Xenm ast girundo familiarius demorstrabit: emniavi si iis faciet hominem asignanso, quam animae aliorum vero omniviet, s idquid assig-mae ii quis, fissu at extrarierum velut alium, aut crarit aut uia quodcunque talium Uignans. Eare merii. h. solae aliorum secutidae sal ainitiae dicantur. emptim priuiae sui stantiae.e qu. I aliis omnisu subiiciuntur m om-xia alia de illis praedicantur,vel in ipsissunt propriss .ma avii dicuntur si ut autem prLU, i stamiae ad alia omes se habent, irata vira et epicies primur ni abstantiarum ad rei,

sinas muta se habent. de his enim relisa omnia pracd. Mi quendam enim homisim dices Gramma stam esse ergo m hominem manim Gramniaticum dices similiter autem eminae: is

Coram ne aut simul si staritiae en in subiectonsa esse. limanam: esu sta' la nee in pu tecta ess,nec de Abiecto ali uo dititur.5 cui Hirtim veto ab stantiaram confla qui emeriam c. quod catstius ieili homo enim deiu uictis quidem quodam homine dicitur, in Ab eclo vero i: o est neque enim in quedam homine homo est simi iter a tem et animal dein quidem ducta quedam tam te non ei PVT V. autem anima in quadam homine amplisit, eorum quae in si uecto fum. me quidem de subiecta aliquando nihil prohibet praeduari. r ridetem vero impe libile sit prandarum, rosubstantiatam desubuectorem ratio praedica

tur,mnomen. rationem enim homini de quodam

homine praedicabis em animalissimiliter quare non erit eorum , i.uitia, quae sant in subiecta. Non est autem Propriam, claritia hoc sed odidissercvria eorium est . quae non sunt in subiecto: bipes enim e gresi..ile de subiecto quidem, quodam homineuditatur, insubiecto vero non es , neque enim tu homine est bipes ne egresib, Ie rario xePedi s. rentiae deicto praedicatur, de quocunque ipsa disserentia dicitur velut si armissile de homine praedicatur,em ratio resi bilis de homine praedicabitur est enim homoves: Iis. Non corturbent autem eos Abssauriarum aries quae ira sunt in toto, quasi in subiecto sint ne fori cogamur eas non esse sub amrias confiteri non enim ita ea quis sunt in f iecto dicebantur, quas ut partes in IVeni ali

cui.

Inest autem S stae id em Disereati s omnia uniuoc praedicari. Omnia enim . quae ab his praedicata fuit, aut de individuis praedicani .aat de speciebm: prima namque substantia valla est praedicatio de natio enim subiecto dis

Secundarum vero substantiarum species ab dem de indiuiduo praedicantur: Cenm,e si e despecie , m de indiuiduis similiter a temet et serenti m de speciebus, e de indiuiduis prae uanta . Ei rationem quoque iis, pian prima fuistinetiae specierum e generum, Q pecie generis : quaec inges enim de praedidica: dicuntur eadem di de subiecta dicet

Similiter atem rationem disserentiarum suscipiaut e species mundi Dan uniuera

stus emerant, quorum et nomen commune eu.

tuae.

127쪽

DE SUBSTANTIA. Io

liniscare. 'ungo dixerit hominem ver mi ger, ne die eadem actio diram ero prava emmati no tamen verum est, sed mages quae aliquid studiosissimiliteram me in hi quaecunqua significent: eque enim unam est, quod ulla non sunt salstentiae Substantia ver cum vaniciam ei n. madmodum prima a stunt: sede m idem numeros suscep. iaa contrariorum est,

multu homo dicitur . e animal Non autem ut quidam homo cum vnme idemsit. leuanis

simpli iter quale qui sigmt ut quemadmodum do quidem album aliquando stiriger m est albam, xihi enim aliud signisca albam, quam miri idus rem praum m studiosus in alijs au- qualitatem La species circitnmcirca substan tem nuc aliquid tali videtur. Nisi uis fortiam qualitatem determinant. sa emenim qua' H.in instet dicens Ormionem c epiuiseem coa.dams stat: iam si riscant plus autem inge irariorum eis sceptibilia eadem enita oratis xere determinato fit, quam in specie dicente vera , e, aha videtur esse velutis veras

rimamimal pim complectuar quam qui tam oratio sedere quempiam reo surgente ipsa eanem. Amfa aerit . simili er autem ex deo iniane:

Ius autem se stantii nihil isti esse contra si quis enim veram putet aliquem sedere fur.

rium Prima enim substantiae quideri contrari gente eo false putabit eandem de ipso vitiorem . ut cuidam homini, vel cui tam animali lias halent. Sed i quia e ho l. . . ipiat tamen mad, ver vel homini.necanis ali aliqaid est con:ra differt. Nam ea. quae iussim staniij sunt ipsa quiritim Non est a tem hoc si statiae proprium sed dem mutatasusceptibilia sunt contrariarum m. etiam muli oram aliorum .ut quamirati bicubito fidum enim ex calidos Am mutatir, altera. en vel tri cubito nihil est contra iam M vero tureninis nigram ex Abo 'studiosum ex nec decem nec alicui talium Ni ori qui mur pravo similiter autem et in alijs. numquod- tum pauco dicat se comrarium ori magnum que eorum mutarienem suscipiens , susceptiliae parvo determina or m veros auorum nucis contrariorum est. Oratio autem m opinio, iri. cie centra, tum quidem in ollasia omnia persenerant tam Videtur autem sub antia non susciperem vero res mouetur , contrainia circa ipsa ante tu misium Dico autem non quod substantia oratio nam sue eius quod edeat alienis permano est a substantia metu in minus istavita ne eadem sum vero res mota sit aliquando(hoc enim diclum est, quod est sed quod va qua quidem vera , aliquando autem faba dicique, sanita hoc ipsum quod est . non dicitur tar, imiliter amem est in opinione . suapro- magis remin-: visi est eadem substantia bo pter saltem modo proprium a stantia est. vi emo noveri magm fm homo neque ipse se cun Am maturionem suba fucepissili sit c

ipse,neque alter Itero non enim est iter auero rarioram di quis autem recipiat etiam haec. metus humori sicut est altam alterum altero marum orationemem opinionem asceptibilia ei contrarum minus albam tam bonam alterum altero riorum, non est hoc verum oratio nanque di

magis oemini, bonum fessim ipsam seipso via, vivio .non e qaod ipsa iliquid recipiant contrati ereminm dicitur . vi corpusci in si album, riorum susce tibilia esse dicuntur sed e qu)d magis nuntiabam esse duetur, quam prim tam circa alterum aliqua, si fila H. nam ebeam. Ad H,magis e miam aridum dicitur quod res est . Ut non est . eo etiam oratio vera substaiulaver non dicitur magis neque miam: velfulsae e dicitur.non eo quod ipsa fascipissi-

nihil enim homo magi nune homo, quam prim di is, contrarior in pliciter enim a nuta, citari neque aliorum quicquam quaecunque sub neque oratio. neque opinio mouetur quipropter flantia sunt si a propter non recipiet substantia non erunt suscepti iliu contrariorum, chmnaca

magnu minui contrarijsi pasto in eisfactu Verum Abstantia. , mim vero proprium re stantiae esse vis, eae reo in contraria recipiat hoc susceptis Actur,cum unum m idem numero sic contrario est contrariorum dici tinguorem enim ems

rumfasceptiuum esse qua eua iij quidem non nitatemfascipit, em candorem, e nigredinem tale qui, in , quod proferat taee, quicunque em unumsaadiae talium ios fascipiendo cos. tibis funisubstanii quod cum si unam mei, irariorum suscepti ita est causear hare profusceptibile contrarior insi: vclis color qui 2 priam erit sudantiae hoc exm unum m idem Maseidem mmero, nonduitur assa erit Omeros secundam ui sim nationem sup

128쪽

roo, IN CAPUT v.

ceptibilem contrariorum esse. Desubsectis qui do sumitiiri praesenti:& notum est, at in praesta.dem haec ditias it stotelem in praetenti per primam substan iltiam intelligere compositum singulare,

Cur de substantia prius egerit Iris Iole ura secundas vero substantia ipsa praedi-iei' o quidpersubstantiam intelli cata tu quid compositorum.

Primus eliciat iaculusq; rei Secundus sub substantie . m. itur stantia immaterialis . Tettius substantia

Substantia Etito Aristitius de substati a. qua sensibilis in communi, ut ad composita cur primo vi de alio quovis genere tradidit: est omnes partes , praedicata se extendit. loco expli enim substantia, in qua omnia a. Quatrus pro composito, di praedicatis insilui uia insunt.atq; sustentantur.tan qua in sub fluid ipsius iumpta substantia sic secunduia lecto propterea de ea aquam de commu mentem Aristot in primam secundamni omnium subiecto oportuit primo loco diuiditur. r. tractari Praeterea quia est prior natura a Est praeterea aduertendum, quod substa Nota.liis,ut docet Arist . Meta. c. i. substantiae tia dicitura duplici proprietate. Prior est Substantiaenim in sua natura a nullo dependet acci iubstare accidentibus, esse subiectum in nomena denti,at omnia accidentia ab ea dependet, quo altera est substare superioribus, Messe duplici maab ea igitur incepit tanquam de priori: he subiectum de quo Prior est communis o nat propria duplex ratio est Ammon. Boetii. ni substratae, scilicet singulari, dc speciei, et ate. Sed que sit ista substantia. de qua modo di generi suptemo omnia enim haec sub iest sermo, non est facile explicare praetet. stant accidentibus Vat posterior omnibus missis igitur diuersis multorum diuisionis inest. praeter generalissimam quae nullius Transilio bus substantiae.quae non mihi plene viden rest subiectum de quo cum non habeat su ad inteipietur rem attingere, sic mihi apparet esse di perius, ni vocum essentiale. His breuitertiationem stinguendum adnotatis. ad ipsius textus interpretatione textus. Diuisio. substantia primo modo sumitur' pro accedamus.lubstantiae essentia cuiusq, rei quecunq sit, siue eius. stantia autem ait e proprie principiliter. quae substantia dicitur. siue accidetis quo in maxim dicitur. pacto in definitionibus superioribus, sui. Diuisione positan qua substantiam, in pabatur de uni uocis, aequi uocis prima secundam distribuit pergit nune Secudo modo pro eo omni quod non Arist. ipsam primam describere noem est in subiecto talio modo est quoddam do. Quae ncc desubiecto aliquo dicitur, necens distinctum contra accidens. sic tri in subiecto aliquo est. Prior pars denotat pliciter sumitur. Vno modo pro simplici eius singula litatem, secunda pars eius esse. quadam substantia separata a materia,qua scilicet non esse ae idens, sed substratiam. les sunt angeli . quae intelligentiae dicun est enim idem.ac si dicat substati singulatur. Deus gloriosus: hane substantiam ris . est ultimum subiectum de quo alia diu

ponit ra. Metas' ca. a. Secundo. dicitur sub cuntur, in quo alia sunt. stantiae iis sensibile, ita ut omnia enti se Hic noscere oportet,qua re Aristot pri Nota Lsibilia,&partes eorum dicantur substan mam hane substantiam proprie, principa Cut Arist.tiae,&sic manus est subsantia:&pes clitet in maxime substantiam vocaverit primam corpus. anima. forma: materia, compos Proprie potest uno modo dici, contra id substantiatum . hoc modo umitur, et. c. S. in prin quod impropraeest,&sicusiarpant multi proprie, cipio inter quos Alberi.tractis .ca. addist re principali- Tertio modo strictius sumitu substan tiam substantiae, quaesumitur procilentia terin maxitia, pro composito sensibili singulati, i euiusq;. scilicet accidentis . di substantiae me substa- .sius praedicatis in quid quo pacto, Meta sic enim improprie accidens dicuui sub iam voca- c. l. in fine sumitur. sic iace pes nee ma stantia: at S. Tho opus. 8 cap. 3. sumit, di rit.

V nus,nec animata nec copiis substantiadi bene propte quasi per se, non pera cuntur, sed indiuidua ipsacomposita re liud , nec ab illa prima enim substantia W-- eorum praedicata, in quid hoc igitur mo per se substit accidentibus . reliqua, cro

129쪽

DE VASTANTIA idii ' primam: eo enim homo est albus, qui ut inesse in superioribus tanquam in qua-

quidam homo est albus. Dicitur principalite substantia, quia omnia accidentia per

prius insunt ei. ipsa est quae subsistit te

cundae vero in ea lubsistunt. Dicit ut maxime substantia . quia substatim diibus .est enim subiectum non solum accidentium, dam uniuersali forma comprehendcnte, e concludente multa. Manifestum item ex ijs,me.

Hic Arist ostendit qualiter secunds substantiae se habeant ad primas di sim liter. qualiter reliqua accidetia,quorum est iu sed de quo omnia alia superiora predican lectum: dicitq; ex his,quae cap. et precedentilatata sunt,esse manifestum has secii das

praedicari secundium nomenin rationem deprimis cum dicantur de eis,tanquam de subiecto a dici de subiecto,est essentialiter praedicari, quando non solum no-.otai oportet secudo cognoscere ex Ammo

te finitu quod duplici ex causa negative definimus.. liquid ne Prior est propter maximam rei per fieti halive du. nem, quae excedit alia omniauinius geneplici causa ri necta me ipse in se manifesta est: quo me rei. sed etiam definitio copetit subiei pacto De ii dei cribimus dicentes , necesse elo: quidam enim homo est homo iacesta leonem. nec animal. nec corpuS, nec ange etiam animal rationaleria accidentia nolum,sed his aliquid praestantius Posterior sie ad primam substantiam se habent, sed est propter imperfectionem tantam rei multa nec secundum nomen ,nec si cundu quae a cunctis in illo genere superatur: quo rationem id est definitionem praedican- pacto dicitur:materia prima non est ignis tur: aliqua vero secundum nomen praedi non est aqua . non est leo , non est plan cantur, ii idem, nulla tamen secundum rata . non est aliquod compositum: est enim tionem Illa quae nee secundii nomen, his omnbiis imperfectior substantia ista nec secundum rationem praedicβtur, sunt, autem descriptio primae substantiae est ut omnes fere dicunt . abstracta acciden- propter perseetionem in suo genere, ipsa lium, quorum omnia di definitioncs de enim est . quae in substandi ratione cuncta substantia non praedicantur necem di-Notari. Dubium Solutio

excedit.

Quamuis autem istae definitiones petnegationcm dentur non tamen est intelligendum esse puras negationes . sed habet aliquid secum politioni . primae ni in substantia est quaedam sensibilis natura, quae nee de subiecto dicitur nec in subie.

aliquo est. Secundae ratem se stantia dicania species. Describit, quae secundae substantiae dicantur, easque dicit species. genera esse harum primatu scilicet in quibus hae primae substantiae insunt. Dicit autem in quibus primae insunt, ne decipiamur existices:homo est albedo nec,homo est color disgregativus visus. Sed licet hoc velum sit, melius videtur eum Ammonio dicendum illa, quae nec secundum nomen praedicantur. IT alia qua accidentia, quibus nullum est nomen impositum ad substantiam denominamdam,ut virtus est in anima, qua non dicis tu virtuosa in huiusmodi sunt alia milia Ea vero, quae secundum nomen praedicantur, sunt concreta , quae de substantia praedicari valent.

Contra hoc dubium posset occurrere. Dubium. Non enim videtur solum nomen in accidentibus praedicati cum etiam definitiomantes omnes Species regenera substanc secundum illud nomen praedicet ut dicitias secundas esse non enim sunt, nisi io,

tum illae species .c genera, quae de primis, tanquam de subiecto , praedicantur. Hic

possit statim dubium suboliri, quomodo si prima substantia in nullo subiecto est, dicitur inesse in speciebus Ad quod facile respondeo, quado primae substant i aerio superioribus insunt, non insunt ut in subie.

hic enim est modus existendi acciden. tutenim, homo est albus di homo est cito ratum disgregativum visus quae est definitio albi ad nocte spon Alber tractatur. huius cap. 3 Definitio quidem concrcti accidentis praedicatur de subiecto. sed non vi definitio id est quae explicet naturam subiectici hoc est autem praedicari secundum rationem de aliquo , quod definitio sit essentialis ei, de quo dicituriat definitio Solutio Alb.

130쪽

ne.sicut ipsum nomen albi. Hic autem debes aduertere, accidentiae secundas sub stantias comparari ad primam, de qua accidentia nulla secundum rationem Me canturmam ii accidi nil ad sua inferioraci eon secrentur, absq; dubio de eis secudi im

nomen id raraonem tam concreta, quam

ab traim praedicantur At enim ista est ecsentialis homo est animal ita desista at humi coloratum .e albedo est color ut dicitur i. To cap T. Alla, ro omnia aut de Allectis dicantur primis substa itiis Facta collatione secundarum substantiarum, accidentium ad primam substat iam quantum ad praedicationem .m

do ea quantum ad dependentiam a prima substantia comparat, eorum ci dependentiam quasi aequalem ponit. scilicet quod

tam secundae substantiae omnes, quam accidentia prima substantia dependent li- eo cum dii crimine: substantiae enim secudae di pende ni, quia de ea, ut de subiecto dicuntur accitantia, quia in ea, ut in subiecto sunt quoa manifestat nam homo de quodam homine dicituri animal de limmine ergo dc de quodam homines alitet enim de quodam non diceretur, cum non sit homo separatus: similiter accidcns colo tenim est in corpore ex in quodam corpore.ergo ec de quodam corpore, ex quibus infert. Cum ista omnia astam dependeant. sublatis primis nihil aliorum siue secundarum substantiarum, siue accidentium remanebit. Dubium Dubitatu primo Hoc enim videt ut expresse contradicere Porphrtio. cap. vltimo ubi dicit: omnibus indiuiduis sublatis no austi tu species nec ablatis speciebus omnibus, auset turgen . Et praeterea quia videtur argumentu fiet a negatione inferioris ad negarionem superiorum reuiel ineptus modus argumentandi .cum superius sit plius. solatio. Respondeo cum Alberio . tra t. r. cap. Natura ge- naturae istae genericae, c specificae, quae heri seu spe sunt secundae substantiae duplicitet poselei duob sunt conlidctari: uno modo secundum modis po talem naturae gradum, quem dicunt via. est conita nimalia secundum naturam sensit tuam: de tali homo secundum naturam humanam idcreliqua Secundo possunt consideratis:-

mmi in ultimam persccst onem suam,

quae est existere dc habere est, extra intellectuini haec autem existentia est si neu larium .vnde tales naturae non existunt pera sectae nisi in singularibus secundum se cnim non sunt existentes nisi per intellectum. Hi ne patet responsio corruptis singularibus istis substantiae . quae dicuntur primeri: bstantie, amni quidcrntcnerad species.secundum suam peculiaremi turam sed impe iscete quia non sunt nisi per intellectum . ex hoc diccbat Porphvrius: ramen quoad tuam persectionem ultimam, scilicet existentiam, non manent,

nulla enim illarum existet citra primam subib niani singularem Ad Argum emum respondet Albert bene,non esse argumentum ne statione inferioris sed talis modus argumentandi adestructione omnrum primatum subitanisti aium tenet pct locum sussicienti par

tium cnum cratione.

Tres substantiarum comparationes Aristot facit primam inter secunda suta stantias, scilicet specie tum cum generibus secundam inter ipsas species equale , quarum una non est genus tertiam inter primas substratias statuit ergo, primo inter secundas .magis est substantia species, quam genus. Hane duplici ratione pate.

facit di probat prior sumitu ex priori significatione substantiae . scilicet, pro praedicato in quid ipsarum primarum subsantiarunt a tetii menti huiusmodi potest proponi Substantia dicitur praedicatum

in quid primae ergo quod magis in quid

praedicatur. magis erit substantia sedi pecies est magis quid indiuidui qua genus. ergo illa est metetri substantia Probat misnorem siquis enim quaerat de quodam homine. quid est, distinctius respondet ut per speciem scilicet,est homo, quam animal dc ratio est clara . quia homo dicit rationale quod non dicit animal e semis per inferiora plura habent,quam superi ra.quia superadduntd:t Terentias. Sed no Notita unum quod dixit distinctius responde.ri per speciem . confusius per genus: ut intelligas Tenus de superiora includete etiam omnia . quae sunt in inscitoribus,

SEARCH

MENU NAVIGATION