장음표시 사용
131쪽
sed in potentia de conscise inferiora veto
distincte, de in actu pei sectius autem est elu continere,qua in potentia: dedistincte
obiectio. Obiuies.S cres non continet distincte
naturam, cum id sit munus desinitionis.
Confuta , Dico,quod species si ad definitionem cotio paretur, conlusum dicitur at si ad genus, quid distinctum est. proptete Aristotclcs dicit distinctius responderi per speciem.
quam per genui . Posterior ratio est. Eo prima substantia maxime substantia dicitur, quia omnibus tubstat, e substant in secundis,dc accidentibus sed poli primam plu,ribus subito species, quam genus, quia substat omni biis, quibus gcnusta ipsi ge-Dubiam. neri .erso crit magis substantia. Hic torte dubitabis quare clim species magis lit substantia, quan Genus. e genus
inferius,quam superius, non multiplicantu substantiae. ut species sit secunda,genus tertia, superius quarta usquc ad genera- Solutio iissimum: Pro hoc aduecte, quod latio primae substantiae hae est. quod sit ultimum subicctu, de quo omnia alia praedicantur,
Sin quo omnia alia sunt:ratio vero secur-dae substantiae est . . sic pradicatum in quid primae et omnium aliorum si subiectu, in quo . scilicet accidentium . Clim id imhaec sit ratio substantiae secundae, quc postea, magis . vel minus iit in quid .pluribus, vel paucioribus subste tu cum hanc rati mira non murcis non multiplicabit substantias iecundas: ut albedo, ut quatuor,albedo vimio eiusdem specici sunt, quia iste excessus non mutat rationem albedinis: magis enim hinus subcadem rati ne non variant speciem.
Ipsarum vero specieram evacunque tun sunt
Hic fit comparario inter ipsas species inter se, o non sumit inaequales species: nam si una genus est. altera non, quae genus cst, minus est substantia. quam altera Sed conis feruntur specic aequales sub ecdem gent. re. de sic dicitur,via non est magis substantia,quam altera: quod probat non enim magas in quid una spectas de suo indiui. duo pr dicatur.qua altera de tuo ita enim bc ne respondetur per hominem, si quaeia, tur quid est quidam lionios iram per c.
m comparantur primae substantiae inter se. cadcm ratione una non si magis su stantia.quam altera. Ex his colligit ratio, nem quare secundae substanta dicantur substantiae. non autem accidetia Ad quod dicit. illas vocati substantias propter duo. Primo, quia dicuntur in quid de ptam a. ac cun do,qui substant omnibus accidentibus. alia vero praedicata non sunt de natura primarum, nec substant aliis.
Dubitatur primo Substantia secunda Dubium. nempe specie et genera, sunt pii ora indiuiduis ergo dicenda erant potius substantiae primae. In diuidua .s cundae Respondei ut duplisit Primo secundum Boet. Quamuis illae naturae gene luci specie tum Solutior. sint priores tamen indiuidua sunt primo iuxta Boe- cognita,quia sensibus substantu pio pterea liuinis primo si nomen cis substantiae impositum ae idco primae substantiae dicuntur et Solutio Sccundo respoud ex Alber tracst. r. cap. 3. Albeiti. quod istae naturae duplicii et possunt considerari: uno modo secundum se, di, ipsorum indiuiduorum plincipia sunt e sic
priores sunt altero modo ut praedicata quaedam stabitantialia sunt, scilicet senera,ecipe cies, sic posteriora sunt, uti lucr . sale enim poliarius eii e cum sic in Pt.L- senti considerentur merito lacundae substariti. dicuntur, quia postiliorcs sunt, scilicet ab ipsis primis abilia Liae. commune amem omnisa Jan: me. r.
Hae est posterio pavis huius capitis in qua Arist postquam quid prima.de secum
da lubstantia i quo modo inter se di ad inuicem se habeant explicuit qualdam ipsius Substantiae propiiciat ca assignat, quae locum descriptionis euiusdam habent non enim ista generatissima aliter dein lirique unius igitur prima pio peti ias. Omni subst.ilitiae conuenit, non si Prima pm in subiecto. Hanc dupliciter manis fiat, pristas tu, pii mo in ipsis pii mis, di secundis indu stantiae.ctioni quacuam ex ea ium descriptionibus.
Nam pii m cst. clitae ne ire esti iubrecto.nte de subiccto aliquo dicitur. S. cun , quae dicitur de subrecto sed nonus in subiecto Sccundo probat de ipsis secundis. quia maior est in his cuincunas cum per se non existant. Ea , quae in subiecto sunt, non praedicantur c cundum rata num: at ornuc s.cundae subit anciae se-c dum
132쪽
cunillum nomen, Wrationem praedica ne dens non inc tanquam pars xviraquetur .ergo in subiecto non sunt. Subdit hoc est congiua cxpositio. non solum substantiis,sed etiam differen Est tamen notandum duplex discrimen Nota cutiis commune esse. cum enim hae secundu inter palles has, maccidentia . Primo hae plex discri-
nomenae rationem praedicentur, in suba partes componunt unicam naturam . aut ne interiecto non sunt unum totum per se. vi materia cum forma substantia-i Dubium. Possetqvis dubitare. Cum hoc sit pro unam facit naturam cla manus caput, ac rumparies prium substant is, qua revocatur comm reliqua unicum faciunt tot untiat accliden P Accaeca solutio. neti estode ocum Ammon: o. Proprium lata nec inter se, nee cum subiecto unicam tia. duo habet de conuenit soli ex conuenit o rem, aut totum per se faciunt. Secundo, i mni: ietitur respectu corum . quibus omni partes istae integrantes .c nomen. dc ratio et
bus competit. commune est ut communes nem. a toto, in quo sunt, accipiunt: manus
est omm homini esse risibilem , licet alio. enim a toto abscissa, non est simplicitetrum collatione sit proprium. Ita in presen Manus . nec Caput, similiter ratio partis est.
ti omni substantiae commurire hoc est lex secundum quam suum exercet munus Stilli proprium,quia non inest accidentibus. officium a partes extra totum smim mu- a. Dubium Dubitatur secundo. Nam videtur a si re nus non habent ergo non habent suam te differentias non esse substantias dicit rationem, e formam extra totum. Acci.emm non solum lio substantiae propriu dens vero separatum, usuum nomen cest. sed etiam disserentiis, ubi differentiam suam retinet rationem .c formam. albedo a ratione substantiae separare videtur: Di enim separata. ita chalbedo, sicut ea, quae
co breuitet ad hos postea enim in quae in subiecto est. stione quadam circa hoc Caput, lati iis hoc Inest autem sub axibs.c disserenti js. s. disputabitur quod differentia quoad rem Haec est secunda Proprietas substantia. Secunda
ipsam substantia est:quoad modum vero. rum, quae etiam differentiis competit, ut proprietas. est velut accidens.quia se habet ad modae omnes deprimis uni uoce praedicetur. Prinoualitatis, ut superius diximus genusue batur. Quaecunque secundiim nomen evro species, e prima substantia, e quoad rationem praedicantur uni uoce praedican rem .c quoad modum, substantia sunt tur. Nd secundae substantiae secundum. nam genus, ex species in quid praedicatur. men d rationem .s militeri dii Terentiae Dii Terentis
Cum autem hic de substantia non solum iraedicantur,ergo, ni uoce Huius rationis non habet quoad rem,sed quo admodum etiam trae primo loco secundi immorem suum ponit propriam ciet ut quia modus praedicandi simul ath minorem, posteriori vero maiorem. Hic definitio. tenditur, dissi rentia non reputaturirn breuiter nota differetia non habere pro nem .plicitet substantia. priam definitionem quidditativam cum t en conturbent autem eossu'stantiarum par ex genere. 5 disserentia non componantes tur, ae propterea simplices conceptus di-Haec secundum Ammonium de Sim cuntur habent tamen quandam descripplicium,continuantur tu praecedentibus. tionem, per quam illarum natura explica.
ut sermo sit dedisserentiis, quaecum partes tui, de secundum hanc de prima substan, sint possent alicui videri non esse substane tia praedicantur. tiae: quod remouet Aristot. dicens esse sub Omnis autem sub Iamia videtur id aliquid stantias: quia in subiecto esse, non est eis in significare, Te ilia or aliquo ut illius partem sed esse in aliquo Haec est tertia Proerietas. Omnis sub brieli, non tanquam partem:at differetia est par stantia videtur hoc aliquid significare sed uidi, ita specie tu ,propterea accidens non est. Boet non significat, nam secunda quale qui det, tu veto dc Albet hoc intelligunt de partibus Motius significat Est aduertendum quod hodili integiantibus .dc de materia forma.quac hoc aliquid dicitur natura per se subsistes, duid , aliquis posset existimare non esse substan di nullo modo in alio qualia sola esse n.
tias cum nulla eorum fuerit habita ratio gularias statiae credidit Arist Platove Hoe remouet Aristoteles dicens esse sub ro,ut dixim' existimabat naturas uniuer- stantiam, non autem accidenis quia acci sales per e subsistere ema singularia.pripterea
133쪽
pletea ras hoc aliquidor nabatur arist portebit considerare quae dirantur cotta Contraria Quarta pio
quae dicavitur dererminata quae indeis terminatali. Dubium
velo no. nisi in ipsis singillatibus exister ita tamen ut sint eorum clientia ob id,ut intelligamus has naturas uniuersalcs non per se existere, si s in singulatibus vocat
qualitatis at ne decipiamur.existimantesue esse in singillaribus. ut eorum sint accidentiri, cum tintipso tum lubilatia vocat qualitates substantiales. Inile est. quod nomitia prim Mum s ibilatia ita hoc aliquid significant: at nomina secundarum quale quid dicit tamen, quod videntur significare hoe aliquid figura appellationis . id
est modo significandi nominis P cum ab loluius i. significat rem illam per o dum subsistentis , cum tamen vere per se
non lubsis .it. nil in sinetularibus.
Haec est quarta proprietas substantiae, scilicet Substantiae, nec primae, nec secundae quicquam est contrarium hoc autem non solis substantiis seditia quatitatibus inest, quibus nihil est contrMaum vi cnim homini .animali Petro. nihil est cotrarius ita ternario bi cubito nihil est cotrarium.
At quia posset quis obiicere magnum
paruum sunt quantitates. tamen unum alteri contrarium est Resp.quamuis admittatur id. scilicet illaeta quantitates, quod reliquit tractandia in praedicamento quantitatis,tamen hoc saltem est certum, quantitatibus det ei minatis nihil esse cottariii: vocat autem quantitates determinatas, i p. se species quantitatis , ut est ternarius. quaternarius, linea .corpus,quae contraria non habent magnum: paruum sunt in determinata, cum modo, ni speciei mo.do alteri in sint: similiter, quia quod ma gnum est, alterius collatione paruum sit: nec est certa ratio. in qua magnitudo vel paruitas consistat. Dubitatur primo Quomodo substantiano habeat contrarium. ignis enim ckaqua contraria sunt. destamen sunt substanti aetria Tria autem necessaria sunt vi aliqua quaenam dicantu contraria. Primum, quod sub co dicantur. dem sint genere: que enim sub diuersis generibus,vel praedicamentis sunt, non contraria. sed diuersa di cuiui. Secundo quod sini formae positiuae quado enim alterum priuatiuum quid est. non d: cuntur contraria. piopter quod caecitas e visus et talia non sunt: hae tamen deo non utiliciunt; nam homo: equus haec duo habent notamen contra Cadunt. Est tertium necessarium quod mutuo inter se pugnent. 5ca-gant circa idem subiectum, a quo visu vicissitudine quadam alterii expellat, ut calor a manu expellit stagiditatem. Ista autem actio fit secundum ipsas formas vel a .ex quibus fiunt, ut calor secundum se pugnat contra fragiditatem in albedo. nigie do agunt per qualitates . ex quibus intrinsece fiunt.
Ex his facile et it respondere, Igni enim nes mino aqua secundum se .c substitiam suam id ubi uinnon sunt contraria, sed secundiim quali. . tates quas habet. scilicet,calorem Nidi si ditatem, quibus mutuo pugnant inter se. Similite ad secudit . quod otium pii ut Ada, non corrupitur nisi per qualitates contra,rias,exquio constat. Ad te ilium dicitur, Ad t. non quaecunq;. etsi diuersa in te se sint, contraria dici, sed ea quibus illa tria insunt: haec autem reperiuntur in calido de frigido , non autem in homine, di equo: propterea illa sunt contraria non autem
nte. Hec sussiciant. reliqua enim sunt Physicae Metaphysica. Videtur Diemsul mitia nonsascipere metu i . Proponit quintam Proprietatem sub Quinta stantiarum, omnium scilicet, non suscipe pioptietatare magis,aut minus: no enim unus homo
est magis homo,quam alius, nec quam ipse mei: sicut unum est magis album .aut calidum. quam aliud,aut qua ipsummet erat in alio tempore. Hanc proprietatem cum Fundam. Preterea.omne. quod corrumpitur,a con praecedenti Aristoteles non probat, quialtat lo corrumpitur, at substantie corrum a sunt alterius scientie, hic autem supponu-puntura ergo contrariis sui, Praeterea tur,ut Logicus habeat alique metitutum. quia ita distant inter se. homo. leo sicut per quem utcunq; ascendat ad cogniti calidum ecfligidum,sed haec sunt contra nem substantiae Hecautem proprictas et- a.ergo ocilla. iam inest quantitati . non enim quantitas
Pio huius dissicultatis di talisione, suscipit magis,vel minus semper cista
134쪽
roes IN CAPUT V DE SUBSTANTIA,
coniuncta sunt, suscipere magis ves mi QVAESTIO I.
Posset quis obiicere superilis dicium qu editu onesub antra, ac prim qualis
est unam alia magis substatiam esse quomodo dicitur, non suscipcre magis, aut minusa Respondet Alistot subitantiam duplicite posse considerari. Vno modo, ut substat. Maliorum est subiectum, si e superius dictum fuit. suscipere magis; una enim pluribus subi jcuur quam alia Alteio modo consideratur secundum sei p. sam renaturam propi iam Vsi in prae-
AEquum est ut ea, quae caput expo
nentes adnotauimus maiori exa.mine di diligentia perpendamus. Et primum disserendum occurii de di uitione substantiae in primam securi, Hie tramis datum propoliti . sentiasteritur non suscipere magis non dam, Dcinde, quod sit genus generalissi- enim homo,in se animal in se magis aut naum in praedicamento substantiae Tet minus patitur lio, det ora psius praedicam ei diuisione, Maxime ver propriae substantiae est vide seu coordinatione. , cum unum et idem nurnerosit contrario, Igitur primo videamus, qualis sit illarum 'suscepi n. diuisio substantis, in primam. xsecunda.Vltima proprietas est Substantia una obiicitur ergo primo contra eam. Velestnunteio sciliccciis cliti . cla in singularis diuisio genera m species, vel tot uis in parest susceptiua contiata talum. id est .iecipit te s. xc aequi uoci in aequi uocatastri enim in s. coiitraria, non timui, sed modo unii, apparci , an sit aliqua ex aliis diuisionum re ocio altatum: vi unus Vide homo mo modis: scd quod nulla ex supra dictis sit, do calidus modo sta taliis modo albus, probatur. Primo non est generis in spe modo niger est. Dicu autem quod, nanu cies,quia species inter se non sic se habet, meto.&singularis substantia recipit con quod una sit in alia, nec, quod una corririatia, nam accidens unum genere cotta pia corrumpatur aliarat secundae substan ria tabct,vi colo in communi albia con tiae sunt in primis,di destructis primis deutinet, e nigrit in non unus ridi struunt ir secunde. ergo non sunt species.colo singulatis albus est . ex niger Hae secundo, nec est totius in partes namptos rictastis maxime inibitariae propria partcs totius, ut docet Arist.2.li de pallib. non enim ulli accidem competit, sed is anima capit i sunt in duplici dii Terentia: li substantiae objei autem conti ho quidam similares,quae dicuntur homoge- Aristoteles: nam videtur hoc cliam posse nex,quia inter se, meum toto sunt ei usi accidcliti competere, nam ista eadem pro dem rationis, nominis ut partes unius positio Petrus sedet,Petro sed me est, ossis. quatum singuleos sunt,&rationem 1 eadcm. Petto surgente,est falsa. verum ostis habet: paries carnis partes aque. autem , falsum contra ita sunt similiter Aliae sunt partes dissimilares quae heterodio pin: o qua cogito Petrum sedere, in si meae dicuntur, quae eandam cum toto do ei veta. modo falsa: Respond. Alistot rario ne nomen non habent: uti ianus tae discli vis cita nam substantia re caput e, quae ncq intc se, nec cum toto cipit contra ita in seipsa Vipsam et muta idcin tabent nomen, Arationem. Haec igitur . evno in aliud in seipsa alptopositio tu ita uisio non est totius in partes simila dii; inio quando molia vera. modo falsa res quia paries similares, ut dictum est. eri r non recipit aliquam mutationem dem prorsus nomen lationem inter se in se, sed ab extrinseco ab eo, quod res clim toto habent a prima substantia, rem utatur vel sic est aut non est. dicitur ve secunda diuersum nomenta diu cisam ra aut salsa si quis enim existimet propo liabent definitione. Nec est iu partes dissiastionem. in se mutari, falsum putar: unde milares: nam cum totum in palles has di- saltem hoc modo scilicet per mutatione uiditur,vna non continet alia m. at pii main se contraria suscipere soli inest sub continet secundam. Praeterca totum Pa statui di ipsius cst maxime proprium tibus dissimilibus nomen non impertit .ato Prima
135쪽
.Opinio Ammonita opinio Aibertire
itima substantia e secunda dicuntur
ubstantia maput vero,aut manus . non dicitur animal. Praeterea. nec est mutuo ei diu sio in . qui uocata quari: mpliciu .c Porphyrius, o Boetius non diu sionem sed enumerationem censent esse dicendam Pictat ut quod noui talis Aequivocatis ni in praeret nomen est commune a bile non solum est commune nomen, clim omninus
sit coloni une substantiis, non esse in ta
iecto ergo non et diu illo aequi uraci . .
Propter hoc multiplex argumentum. Ammon. existimat non esse aliquam diis uisionem ex praedictis imo nullam esse diuisionem .sed quendam ordinem enume ratorum: licui, qui numerat principia orationis. dicit:ptimae sunt iterae. secundae syllabae . tertiae dictiones: dc sicut, qui numerat dii cumbentes iste est primus ille est secundus:ita haee est quaedam enum ratio constituto tu in praedicamento substantiae.
Fuit secunda sententia Alberti.tracla s. huius cap 3 quem sequitur Caietanus qui sustinet diuisionem hanc esse Analogii in analogata Illud enim est analogum, per prius uni quam alteri inestat esse substantiam prius primae, quae maxime sub
stantia est . quam secun xon est. Tertia sententia sui doctorum Loua. niensium. Dicunt enim diuitionem ei se accidentis in accidentia sicut qui diceret.
borum aliud dulce.aliud frigidiae aliud amarum: ita substantia iam . id est .eorum, quae substant. ciunt subiecta quoddam in uniuersale scilicet secunda lubitantia: quoddam particulare sicut prima subis
Quarta sententia fuit Bullei in praetenti .hane esse diuisionem subiecti in accidentia sicut animalium aliud album, aliud nigrum, aliud medio colore se ha. bens. a natura per se, in non in alio stans. alia est uniuersalis .alia particularis accidit enim naturae,quod sit uniuersale, vel
Vltima sententia est quorundam neo . teri colum .hatis esse divisionem generas in species.
Cite huius deter minationem propo, nam aliquot fundamenta,qui vice etiam
conclusionum esse potetunt quibus pio.
politae quaestioni satisfaciemus Sarrimum fundamentum. Triplex est substantia sensibitis. ut docetur et de Anima,cap. i. cvla Metat h. cap. quaedam m retia. quaedam forma, quaedam composilii: vi in animali, corpus est materia, anima forma,totum ipsum .est compositum: similitet in abis.
Exi uti phei substantia dubium est.
quae lite ab Aristot .consideretur. Mathus Graecus,quem refert Simplicius hoc capite superptima verba. existimauit hie Arbsto talem conside lare coinpositum scis te lam. Ratio eius erat: ouia illa descriptio primae substantiae non soli indiuiduo. sed etiam materiae competu hec enim nec est in lubiecto, nec dicitur de lubiecto formaveto, qui aciat in materia credidit annumerandam inter illa quae sunt in subi
At Simplicius, Porphyrius, Amm nius. Det. dc Arabes. sola copositam ita stantiam hi inter primas dc secundas collocant, substantia enim utraq; composita est. Quorum ratio est quia hic agit de substantia sensibili nota: mam stata at materia est obscuri ima, nec satis de ea cost bat Possct etiam secundo dici.quod hic tractat de substantia ut iubii tu in praedicationibus,tam accidentalibus. qua substantialibus at talis est composita. non enim subiicitur nec praedicatur te cundum praedicationem praedicamenti, nisi compositum. Nee argumentum Boaethi quicquam valet in illa enim definitione est assumendum id, quod notum est, proprie sub. stat: sed id est compositum, d natura pedifecta sensibilis, quae nec est in subiecto. nee dicitur de subiecto. Hoc igitur comis positum dupliciter sumitur,vno modo intriticulari: scilicet hi homo . haec planta, oc animal .e talia sunt primae substantiaraltero modo in uniue sali. homo plata animal cichaee dicuntur secundae sub., stantiae. Secundum tandamentum est. Vnicum compositum non habet, nisi unicam sor.
mam,di materiam habet tamen piis ramas operatione , pro prictates comunicatas,
cpiocedentes ab illa forma. cibi gratia, o a homo
Fundam. Unicum composiluvnicam a.
136쪽
homo est per se.est quantus vivit moue tiaria V .ganimal dicitur omne quod sentur,augetur,nutritur, sentat,discurrit: si mi ita rationale,quod sola discurrit: vi vcns, liter ocreliqua: inter has quaedam repeti quod nutritur. Vnde omnia huiusmodiunt ut communissimae quae non solum communia sunt quia substantiam non illi rei, sed multis insunt: quaedam minus unius rei solius.sed multarum significat: communes: quaedam adhuc minus ruta desistae sunt secundae substantiae inteldem quaedam illi soli conuenientes.Ver qua ,quaedam sunt genera, quaedam ste-hi gratia,esie per se, non soli homini, sed cies, quaedam differenti; genera sunt illa, omnibus inest substantiis nituere, augeri, quae sumuntur ab operationibus pluti.
non omnibus, sed plantis sentites, non bus,rcbus strecte distinctis couenientibus, plantis,sed animalibus:at discurrere soli secundum quod eis conueniunt. Disi ei e homini. sed haec adhuc omnibus indiui tiae, quae sumuntur ab operationibus,quiduis humanis conueniuntiat quaedam a bus quaedam ab alii differunt. Species,liae sunt. quae huic uni soli, non alteri in quae sumuntur ab utrisque echis, quibus sunt ille ut conditiones indiuiduantes,de disserunt vir his, quibus conueniunt spe- quibus superius diximus cies enim genus,&differentiam continet.
rhilosophi Ex hoc patet quasdam esse rei operatio Sit tertium standamentum ex SThoman. Fundam.
xem variis bus communicat:quasdam, quibus ab eis ruficant aliquam rem sed imponuntur proprieta- nomini b. differt.V. g in hoc quod est per se est , cd ad significandum ab aliqua rei proprieta te imposita significei municant substantiae istae inferiores cum te,quam non significant. Vnde aliud est saepe ipsam Intelligentiis: sed disserunt in quantitate quod significant,aliud, a quo imponiatur rem . non in hac autem communicat homo cum ad significandum. lapis si nificat, proprietapidibus inanimatis, sed differt in nullitio talem,ad quam significandam iuit impo tem signine, e vita, in quacum plantis conuenit: situm,ab hac proprietate, quod laedatie ficant, quibus per sensum dii Iete insensu cum dem, non tamen tale nomen hane signi- brutis participat. sed differt per rationem ficat proprietatem, sed rem illam,quae subride supposito philosophi consideran stantia eit: ita fit in hoc nomine substan.
te unicam rem tot habere operationes, tia significat enim quandam essentiam variis nominibus ea significantiquorum naturam,quae per se est id est, non in singula talem rem significant,ut in ea re subieeto: non quod nomen hoc talem si .culiaris quaedam operatio inuenitur. v. g. gnificet proprietatem,sed illam naturam quia homo per se stat. dictus est substan absolute significat, licet ab hac proprieta. Lia: quia quantitatem habet,corpus quia temetit impositum: at quia de ista nati nutritur,vivens:quia sentit, animal quia a. secundum se loquii possumus quia ratiocinatur, homo omnia aute haec o occulta est per hanc proprietatem mani. mina in uno vnicam tantum naturam in festamus per se esse siue substare: c dici significant. sed non eadem ratione. sex mus substantiam esse naturam, cui oesecundum diuersas operationes in eo in inest, quod per se sit, id est,no in subiecto.
uentas non quod talia nomina operatio Haec autem potest dupliciter considerane ipsa significent, significant enim te i. Vno modo primo intentionaliter pro ipsam de eius substantiam. led sunt m pter se esse. ut substatia. sit natura, que perposita ad significandam substantiam ex se est de tune dicitur sumi primo intenis diuersis operationibus d proprietatibus, tionaliter Alteio modo, secundo inten- quae in ea sunt:vt inferius dicemus. tionaliter ut perseesse.seu subsistere, ideSed hie est summopere aduertendum sit,quod esse subiectum di tune substan-
cum quaeda operationes sint, quibus mul Gia dicitur secundo intentionaliter: dc v. ta conueniant: quaedam, quibus differant, troque modo adhuc dupliciter primo pro aliis tamen conueniant nomina, quae a natura quacunque,quae substat tam sim- talibus operationibus sumuntur,etiam a plici,quam composita .altero modo, pro liquibus conuenient,&erunt communia natura composita,quae substat ut hic su-
alta etiam di stetenti, quibusdam pecu nauut apudmiaeotclcm.
137쪽
ri is suppositis ni ea Conclusione re signans p. incipia predicamenti substan
spondemus: atramuis omnes illae sententiae verae sint, varia consideratione, tum diuisi.tum membrorum diuident vim, sicut eas supra explicuimus tamen ad me nistem Arist. placet sententia Alberti hic nim consideratur substantia. id est natu, ra coposita sub his proprietatib per se cose. quae est primo intentionalis, de subiici, quae iecundo intentionalis haec autem talis . subli anti per prius inest prime quae per se maxime est. Se maxime substat per posterius aute secundae substantiae competii: de iis eiu diuisio analogi in analogata.
ctu Issaeivus 'enerassimum ii praedicamentosub viilia' an complectatur angelis D Vbii abii, quod sit genus genera lic: imum in hoc praedicamento Qui existimat Angelos esse in hoc prae dicamento, ponunt substantiam pro generalissimo complectentem corpor camnaturam de spiritualem. Qui vero eos a predicamento reiiciunt, ponunt corpus. siue substantiam compotitam igitur aliqui putant, saltem secun dum sententiam Aristotelis Intelligetias
in praedicamento non poni hie enim ex senteii Ammonii.Simplicu. Boetii. Por
phyrii. de aliquorum aliorum solum tractat de substantia composita sensibili.
Secundo. Plaeterea, si essent in praedicamento .esten rix genere dc disserentia, cum
vel tanquam prima substantia. vel tanquaseeunda essent collocandae at secundum sententiam Aristavi videtur, intelligentis simplices sunt. dc actus puri . Meta text.
quae habent genus o ditLientiam, et e composita ex materia de sorma. Terti,si essent in praedicamento suta starent accidentibus:at secundum Aristo. nulli substant accideti, ut ait in Metaphysicis ergo non sunt substantiae praedicamentale fc sic Averr. et Metaphysicommentias .distinguit substantiam quaedam enim habet accidens.. sensibilis quaedacaret accidenti,ut intellectualis. Quarto Praetcrea. a. Metaph. cap. s. astiae. tanquam principia omnium aliolum
praedicamentorum: ea ponat materiam. formam priuationem aqu: bus Intelli, gentiae remotae sunt. Quinto Arist. io. Meta tex. et Cait: Cor. ruptis ile de inconuptibile diti erunt genere. Cum ergo Intelligentiae sint incora u. ptibile g. videtur nullii genui eis posse cisse commune cum corruptibilibus rebus. Sexto. Eodem libro Io text. ia. Diuersa, ait, genera sunt,que dita erunt materia, nee habent mutuam transmutationem vel
quorum alia praedicamenti figura. septimo. Aristoti rimp textu i . A tertia, ait, carent potentia sed genus est quid potentiale ergo genus non est in ,
At haec sententia est salsa.dc contraria vera, nempe Angelos. seu Intelligentia , in ptaedicamento substantiae collocari, dicos ex genere dedisserentia copositos esse de arei dentibus substare praeterito riosum Deum , qui nulli accidenti subiectus,totius compositionis est expers unde genus generalissimum erit substantia complectens corporea. cc incorporea.
Haec autem substantia, ne decipiaris, noest illa, quae in primam Sc secundam diuiditur sed est unum genus inter secundas substantias. Unde Substantia duplicat et capitur. Vno modo pro per seria natura, quae subsistit per se, de subiectum estu de hae diuiditur in primam de secundiam: in te secundas est una quae est genus; ne talissimum, quae etiam vocat ut substantia. Altero modo pro natura persecta per se, quae est primum praedicab te,d principium eorum omnium quae tali linea continentur. Non diae naturam compositam. sed perfectam ut includerem Intelligemtias.quae o sunt compostae, saltem comis positione Physica. Quod aui ea telligentiae seu angeli. in
Praedicamento ponantur,asserunt. Primoria hini p. q.so ari. et ad primum, ponens eos compositos ex genere dc ita etent a.
Item Simplicius ad calcem Antepraedica. mentorti idem Simp ad initium praedicamenti substantiae, soluens argumentum Plotini aduersus Arist quod secerat in pilmo tractatu de Generibus entis,c.i dcx. re si idem iconclusi Angeli in Categoria Substantiae
Fundam Probatio conclusionis. i. Argum
138쪽
idem Plotinus eandem tribuit sententiam Aristoteli eisdem capitibus item Alexander.ut refert idem Simplie. in expositione Praedicamenti substantiae. Item Themi.stius in initiori Physie Et plobatur his Aristotelis testimoniis de rationibus. Primo Arist in i Physico
rum .iex. Largum cratur contra tarmen I
dem,qui diccbat dari unum tantum ens immobile. ec incorruptibile.d argumentatur hoc parto: Si est unum.ergo est in a. liquo praedicamentorum: quoniam om ne ense in aliquo praedicamento tu loquitur aute de ente incorruptibili:vbi vide Simplicium.Themisti u. c Philoponia. Idem Arist...de anima ait, Quaerendim id iit animaraebere prius inquirere, in quo sit genere concludit autem rationa. lem .ut videre est iuri ext ita indide anima, rex. cocludit animam esse in praedicamento substantiae.d tamen est incorruptibilis: spiritualis. Item, si exclude rentur Intelligentiae,maxime.quia incor- raptibiles:propicrillum textum Aristotelis:corruptibile: incorruptabile disset ut genere.Sed haec ratio nulla est nam etiam quantitas secundum ipsos contrarium opinantes Averrocm,oc alio est incorruptibilis, 3c tamen ponitur in praedicamento item coelum, astra,sol, lunata daemonia sunt in raedicamento substantiae, ut ait Aristoteles, in ei Metaphysic. textu is. septimo Metaphysicorum, textu .m octauo Metaphysicitext. ira in his omnibus locis vide Alexandium. Item materia prima,ut videte est in secundo de anima, textu a. de octauo Metaphysic lex . .
Item idem Aristoteles aliquoties diui .dit subitantiam in sensibilema insensi.
bilem.vtinua Metaph. text. s. agit autem de substantia praedicamentali ut videre est intcca de qua etiam dixerat inis. Metaphys.textu i t Ie in hoc praedicamento
suibilantiae quod paulo antea distinxerat ab illis:esse. nquam, quasdam substa nitas cocessas ab omnibus de manifestas,quas
tias esse tres,unam sensibilem corrupti di-lem: aliam sensibilem sempiternam alia immobilem de qua disputat in toto povstea libio, quaerens quid sit. num Mathoematica entia num formae seu deae num Intes ligentiae quas ultimas, reiectis concludit dari in text. di quaerens deinderarii in numerum usque ad textum s. Rationibus etiam sic probatur. Primo.Quia haec est essentialis piaedicatio Oibi a ratione- lunae Intelligentia est In te ligentia,&an. telligentia Martis. dcc.ergo et praedicatio generis de specie vel de indiuiduis: non ess autem analogum nomen Intelligetia. sicut ens.quia non convehit ratio Intelli- gratiae, ut intelligentaavni prius Intelli-geliae.' perii tam primam aliis: sicut ens: quod conue nrt primos simplicitet substantiae. aliis io ordine ad lubstantiam: ergo si est essem tialis illa praedicario ' -- perioris de inferiori, de non analogi erit generis de specie vel spcciei de indiuiduo: si ergo tu ut sub genereo specie: ei sosunt in praedicamento Confirmatius iit: quia quiniescunque aliqua multa parti .cipant aliquo uno sine di pendetia unius ab alio non tollitur, ni uocatio sie est in Angelis, licet enim hiabeant ordinem nobilitatis . non tamen causa litaris,quia non sunt inuicem causae.
Secundo. Intelligentis possunt definiri a
definitione essentiali ergo constant gen re dc dissi rentia atque ita erunt in praedicamento ut definitio.V.gerit unius Intelligentiae haec est Intelligentia talis, puta motrix infimi coeli, vel secundi, vel tertii: nam conueniunt in hoc, quod sunt Intellieentiet' praeterea differunt essentialitet inter se,quia una non est altera ncq; una aeque perfecta cilentialiter atq; alteia ubi autem est couenientiacssentialis. diissi retia essentialis. ibi est genus de dii fierim Tertio Ex operationibus colligimus reruissentias, tante dictum est ex Aristot. sed ubi videmus operati s naturales comunes rcbus. ibi colligimus substantia, Argum.
dam non concessas has autem non con Q communem. quae est principium talium cessi s. intelli sit spirituales immobiles de operationum. vi. v. ge vegetatione colli- incorruptibiles ut videre estinis. Meta gimus in omnibu'. quae vegetatur subita. phys . extri . in et Metaph. text. . dc s. re tiae quoddam genus commune, scilicetvi. in s. Metaph. ci aliis etiam locis uetis: ratione cuiu primori per se illas, Tandem in n. Metaph textas. ait substae petatio coueniat. Et iuisus,cum naturales
139쪽
petatio iusterum proprias videmus in quibus disserunt colligimus essentialem inter eas d T rentiam,quae talis sit opera,
tionis causa, principium: origo. Iam, ro in Intelligentiis deprehendi nitis natu, tales operatrones communesta videlicet
tutelligere, o mouere; fc praeterea disse ietes, videlicet tale intelligere singularum Pro presa: nam haud dubie etiam se rauduAria una luctuis altera intelligit id minuet hunc, vel illum orbem ergo neccsiario conuincituri istis respondere substantiani genericam vilentialem. dissi rentiastassentiales. unde istae opera iones primo. ec per se nascantur. Coit h. ni itius idcfit . luia inccidentia Angelorum sunt uni.uoca sol maliter accidentibus intellectus nostri sunt en mi intellectiones volitioncs, qualitates: ergo&substantia ipsorum erit, ni uoca cum substantia istorum in. feriorum.
Quarto Intelligentiae habent aliquam
potentiam, quia acceperunt esse a Deo. inaequale esse, quibus, ut ait Aristot. in lib. de caelo communicatum est esse his cla. Hus. illis obscurius. e. nto. Item non sunt omne ens, nec pe sectissimum ens ergo habent in sua
ementia entis negationem. 5 maiorem . ita
minorem, per quae differunt etiam intrinsece, mouet motae: imo hodie uno mo tu, cras alio, atque alio sed quae habent potentiam, actum, non sunt omnino simplicissim . ergo sunt composita salte exactae potentia est Ortiali sed quae talia sunt. collocantu sub genere: ergo.&c. sed Ad Argu quia hae Looici captum transcendunt, i contrariae stasini satis. Nunc ad argumenta contra opinionis riae opinioni sic sponde inus.
Ad i. Ad primum: negamus Aristotelem solutaractare de substantia sensibili imo de . finitiones ta primae qua secundae substantiae, A commania propria lubstantiae. conuencrunt suo gradum a Intelliget iis . Ada Adsecundum: cum Arist ait esse actus puto a simplices, intellig ti spectu compositionis physicae quia sunt separatae a omni genere, disserentia quia quamuis sint puli tamen non sunt purissimi nec simplicissimi sedati sunt puriores aliis. di simpliciores quod maius est asseruit Aristoteles loco illo citato li Caeli,cum alcbat alis communicatum est elle his
Ad Auertois dictum dicimus esse sal
sum, si ut iacet .intelligatur: nisi velit dicere, quae habent genus. e. differentiam .esi e composita ex aliquo tanquam materia di aliquo tanqua forma vel illa est e comis polita ex materia de forma Metaphysica . Ad citium respondemus secundum ae
Arist. non lutei peie accidetitia corrupti. ua. scd bene perfectiva ivt caelia in lumen.
Item manifestum est,no posserit istotele intesti se te de omni accidenta nam suscipiunt haud dubie respectus varios ad se inuicem .e adlibem, di ad motum, ae ad effectus suos, quos saei sit. vel in se .ut sub ordinatae, ut causae.vel in aliis:& secundianos etia mutatur: sed intelligit de accidentibus solum absolutis, vel de corruptiuis. Ad quartum respondemus, Aristote Ad i. lem non ibi trade te principia intelli Vctiarum . nec locum ibi fuisse. ut decisageret sed postea in libria Egne autem primo de substantiae sensibilis principiit. quia haec apparet maxime substantiarum
bis: vi ipse ait a de anima, cap. i. vi petiensibilem posset substantiam ex motu insensibile inuestigare, ubi corpore magis
substantiam vocat, quam incorporea Mi Metaph. cara dum ait corpora esse a. nis stillime substantias, ac metito de hispiam e t. v per se sensibilem, &: Vide seu sum Aristinetis: ae de his hactenus. Ad quintum vara illius loci Arist ex Ad stant expolitiones, quarum singulae satis, faciunt argumento Igitur primo Remo t. deo cum D.Thoma ibidems intelligere Aristotelem geratu physicis, id est materia, cu ait incor tu bile coiiuptibile dis
ferunt generei atque ita disse iuui genrae. id est. materia decundo. Caietanu sic si det primo capite . de analogia nominum,
materia. 5 sine compositione matcriae. 3 ac dicit dissilie genete physico. id est .se corporis denique omnis experto: non a cundum esse piis datus . non absoluies tem excludit compositionem Metaphysi cundium rationcm nportata a penere, id
cam .ex genere ovait Tercutia nec sequitur est, xsectius ibi cui genus que l. v. LIIa
iunt simpliceri diluit astu ergo cucut te nullaeibri sic sic nudi. Icitio, illis, cibis
140쪽
.eorruptibiles incorruptibile diffferunte eo erit videtur. hoc solum vult Aristitiles. aerii quis diceret, alterabile desinali rabile dii Teriit genere Generabile dcing
nerabile diti erunt genere, id est continet sub se diu et solum praedicamentorum, de gen tum diuersolum resa quia aliquae res sunt in coitur ibiles in substantia, in qualitate in qualitate . ac similiter:alique cor ruptibiles in lubstantia. qualitate occaei.
Quuto tandem si quis recte consideret, probabile admodum est .ibi Aristotel per
genu intelligere speciem Hic enim erat eius scopus diam text. et secet proxime praecedentibus. dixerat disi irentiam specificam fieri percotrarietatem. Deinde in hoc textu et s. quaerit. An corruptibile de incorruptibile faciant differentiam specificarni de dicit sacer specificam.quod sint vel essentiae, vel riuant exest ent: a Quareae Plato errabat, quia hominem corrumptibilem eius de speciei ponebat curi dea. cum diis iant ii solum specie, sed etiam genere. homo enim est sub animali, deae vero sub incorruptibili atque ita solum hoc haberetu ex eo loco specie diff. t te. ex fine de scopo ac progressu disputationis Arist. Ad C. Ad sextum respondeo, non sollim velle Aristotelem illa esse diuersa genera, quae
non habent materiam communem vel quae non habent transmutationem alias homo in equus differrent genere quia non transmutantur: localia, quae habent materiam communem non dit Terrent genere,ut quantitas ta qualitas,quod est tal-
sum:& exemplum Aristot de iis, quae dic fetunt praedicamenti figura non ideo a Llatum ab eo fuit, quasi nulla alia genere diis ti et sed quia id erat manifestissim v, dc ita id exempli unius solius causa, allatum fuit.
Ad Ad septimum respondeo Carent potentia phet .ica, di de ea ibi intelligit Aristote- Ndi, ei, non utem de potentia Metaphysica, ouaestio. quali xii generis et nam hane habent vivis decisio sestem ii nu . Eritereo genus generalissimum praedicamenti substantiae, substantia fimta,complectens corpoream, desin- corpoream ita ut solus Deus benedictus simplicissimus excludatur,nec cotincatur
in praedicamento De quo tamen nunc pauca quoquc brcuit et dicamus.
QVAESTIO III. In Deius in Praedica nento. D intelligentiis seu Angelis vidi.
mus esse in praedicamento de Deo vero . quamuis aliqui eum inpiae. Dcumron dicamento collocent ut te otius de A Mem praemrimino.d alii tam cndicendum est non dicamelo. eisse in praedicamento.tam secundum veritatem.quam secundum Arist de ua opinatui Tho. pari. 3.ait s. ,.sententiarii. distin s. q. . art 3 dc de potentia.quaest. 6. ara Item Asberi.tractatu praedicamentorum capi pleriq; alii. Idque his testimoniis, id rationibus bre Probatutiviter probati potest . i. Aristot. s. Metaph. tex is numerans acceptiones substantiae. non ponit Deum des Phrsicorum tex. 3. eum distin vis et secundum Alexandrum de Themistium,duplex ens, unum actu; ut est Deus,aliud actu de potentia, hoc diuisit in dece praedicamenta. Et id ratione facile ostenditur quia Deus est quid illi mi. tarum , at omnis species est limitata petdifferentiam:ergo, dcc Secundo. Item es et. se, est quid litatiuum Deo: ergo vel ipsumens est genus Dei contra philosophum, s. Metapn.tcx io vel nullum aliud.quia ens pereminet omnibus. Tertio inus est . purus actus .at quicquid est sub genere habet actum admistum potentiae. ergo Deus non est sub genere. Quarto, Item qui iquid est sub generes specie.est compositum ex genere dc dist ientia se expersectibili e pei ficient Cat Deus simplicissimus di incompositus, nec potest perfici ab aliquota nec habet aliquid perfectibile in sua essentias esset enim quaedam imperfectio in Deo a sed omnia, quae habet in se.
sunt infinite perfecta cimo vero sunt, nasola infinitaec simplicissima perfectio:ergo non est compositus ex genere ex dissi rentia.atque de his ista sufficiant, sunt enim alVoris specu.