장음표시 사용
151쪽
Quaestio. Assirmatiu respon det Simpl.
minus. Ita ut 'uae eontraria non habeant. re diuisionem, Tete ne iis et different as, magis vel minus non suscipiant: cum in est Alber. traei de quantitate capo. est tensio vel rem illio contrario tum misti communis sententiari quantum vero ad
ne proueniat. posteriorem,est contra communem: com-
Tertia pioprietas est quantitas dicitur muniter enim tenetur, illam diuisionem aequalis vel inaequalis: haec est autem o m. qu. uitatis in habentem positionem, nonino propria quantitatis ut quoties ali habentem .esse subiecti in accidentia sicut quid aequale vel aequale sentiamus, illi: animalium,altu galbum,aliud nigrum. a. quantitatem esse iudicemus dummodo a iud medici modo se habens. haec sumantur proprie nam aliquando, At circa priorem diuisionem non o Argum emna albedo altera aequalis dicitur vel inae dica discultas est. quomodo quantitas sit in ontra qualis . unus calor alicta . sed id abusue tenus ad continuam,&discretam sunt e rium. nim valida argumenta in contrarium. Primum. Nullum genus denominative piae. dicatur de sua specie ut docet Aristia Tmpie cap. i. di ratio, manifesta. elimi nus secundum nomen ta rationem prata dicet ut quod non faciunt rata quae de nominative praedicantur. at quantitas de suis peciebus praedicatur denominative. cum in concreto etiam praediceturi dicitur enim linea est quantitas quanta : longitudo est longa numerus est quantitas de quantus .ergo non est genus.vel si est. r
QVamuis omnia fere,quae in hoc stat dubium, quare tales praedicationespite 'ti possunt: petuntur,prxter non fiunt in aliis generibus, non enim di am cognitionem,quam facilem. . . inius, albedoeilalba, calor est qualitas&communem Aristoteles in praesenti tradi. qualis dit, Physica Metaphysica sunt. nec in te secundo.Vnius generis una species non' A D
lectu facilia eorum tamen cognitio niaxi fit ex altera at num eius fit ex con inuo. me est utilis.cum plurimum Logicae in te cum ex diuti one continui . fiatii saliettiones rerum ipsarum cognitione inno numerus: ut docet Arist. Physic Tettio 3 A sum. tescant propterea non mirum videri de Species una non praedicatur momina.bet. si pro veritate Loticae cxplicanda .ali liue de alia specie eiusdem generis . at nu- quid miseeamus de teium speculnione metus de linea praedicatur denominat iuri Est igitur ptima dit ultas circa diui ergo non sunt specie sum per consequens sionem primam capitis: An diuisum tali ouantitas non est genus: mmor probatur. cet Quantitas. sit genus vel potius analo dicimus enim linea es numerata Nil atra, Argum, gum quod dan.:Simplicius existimat qua to Continuam discreta quantitas noulitatem, sic quoddam genu di, quod pol cst co rueniunt in unica a Cone communi. diuidi. mpcrcontanuum.&perdit cretiim et go non habent aliquod idem genus. Pim tanquan per dis Terenta as ad quate diui batur antecedens quia tali ratio nil est, dentes , si milue potest icium diuidi quod utraque sit diuisibilis. vel quod utra per habere parte politionem h .ibin te s. que sit mensura: non prior . uia diuis bit; non positionem hisbentes. tanquam per a ta priueinest continuo, ut diaci muc non Ira duas d Trensias etiam adaequatas posterior quia ratio menturae praus cst sed sub alia ratione est una diuisio suba ' iscreto. cum non mensulemus nisi pet
ii vero altera sicut qui animal primo per rinitatem .eam multiplicando e faciendo numerum .ergo non est, nai tio vitaque communis Aleuctica.
ri optet hae inter asserentes quanti . Opinio, talem culcgcnus conuenit Albiait nima ast improprae,albedines enim calores, vel qualitates, non aequales, vel aequales, sed similes. vel dissimiles dicendae sunt illud enim maxime quantitati est proprium. Haec de quantitate circa Aristotelis vcr-bolum interpretationem.
QVAESTIO LI seu antiita fit genus ad continuam
rationale vel retation te diu teret: ite xum. inquit id manimal, t mortale, immortale secat. t. Ista opinio Simplic.
quantum ad priorcini ricua, sci ccx pii
152쪽
uast. de quantitatese. t. existimat hic con de qua non loquimur modo &hace dici siderati quantitatem,ut est mensula quae tur quantitas virtutis. dam substantiae non autem, ut est ratio incit, quod etiam aequale minaequa Aequale de diuisibilitatis. quod etiam sequitur te te dupliciter accipiuntur,semel.uta quan iis aequaleres.Thom opusculo i cap. r. fere est titate primo modo sumuntur:&sic res mi duplicitet communis sententia quorum ratio est, ii ualcs non dicuntur aequale vel inaequa accipium: . quia Aristoteles distinguit species quan les. ut aquantitate secundo modo sumun tutilitatis v sunt mensurae substantiae, nam tur: sic omnia, quae sunt ad inuicem ae . quantum ad diuisibilitate non differrent qualia,vel inaequalia dici possunt:dicimus locus.&superficies, cum locus sit super fi enim: filius est equalis patri secundum di.cies xltima corporis continentis Patet au uinitatem:nullus angelus aequalis est Deo. tem eandem esse diuisionem loci, di hoc dixit Arist. in sine capitis, dum di
perficiei, tamen in ratione mensurae dista cuit non multum aequalitatis,uel inaequa. Iunt. nam locus est mensura extrinsecato litatis reperiri in aliis.
cati:cum ipsi non inhaereati superficies au Quod dicimus de quantitate continua. Numerus
temest mensura intrinseca scilicet in hae dicendum etiam est dedi se tela numerus dupl cx.rens corpori, ius est mensura enim duplex est,unus qui reperitur inspi- . Opini At vero Bulleus&alii asserunt. hic con ritualibus etiam, secundum quem dicis derati quantitatem, ut est diuisibilitatis mus: tres sunt personae,3 unus Deu vi Mil- ratio, mu hae ratione est genus quodda iam illium angelorum ministrant ei. Di
ad continuam. discreta in cuius ratio cimus etiam tria puncta,tres albedines:&. est nam in ratione mensurae est pure an a talis numerus vocatui transcendentalis,delogum, cum mensura primo competat, quo in praesenti non fit sermo Alter est nitati, numero . re non continuo. nisi in numerus, qui solum in ribus corporeis ratione unitatis, scilicci quatenus assumi inuenitur, mista praedicamentali scit demus aliquam quantitatem continuam in quo hic agimus Patet igitur sermonem ratione unitatis, ut ea metiamur alia o me in praesenti fieri de quantitate continua. . nia: ut docet Arist. io Metap. ca. r. Hoc auo didiscreta, ut in rebus re substant ijs cot-tem argumentum maxime molestum est poreis est
No 3 auctoribus oppositae saetionis, a quo sub Haec autem quantitas ab Aristotele s. qqq- grum ducere se nequeunt non minus tamen il Metaph cap.is sic definitur in concreto qu/nxum m*n ' rum notum argurrientum est his difficile ita ut Quantum est,quod est diuisibile in ea.quaeri pirum ita rei vetitas non satis apud hos vel illos in iniunt, quorum utrumq;, aut unumquod- -- notes eat. Dabimus operam Deo fauente queunum quid aptum est esse:id est,qua.
ut breuitet,&claretem ipsam aperiamus, tum est subiectum aliquod habens partes, di dilucidere us, id quod deceptionis eau quarum singulae per se esse possunt; rc a potest esse manifestantes tequentibus ionem quanti sortiri. Verbi gratia, lignufundamentis diuidi potest in partes, quae singulae conti. Primum iundamentum. Quantitas dua lauae sunt, per se esse possunt similitet I risndam. pliciter accipitur. Vno mo lo pro quanti numerus in unitates quae singulae per seman ita tale corporum, secundum quam plastor esse possunt. diuiditur. unde patet longem rem duos pota extensa iunt, vel numerari posIunt: si asesie partes quantitate prouenientes, biis modi an med eii ut quantitas molis quae in te quam, quae ab aliis rebus omnibus itoli.aocipi bus spitu ualibus non inuenitur,d de hae is inuntur partes enim potentiales no sunt sermo est in praesenti loco. Alteio modo talicuius subiecti sed alicuius superioris accipitur quantita pro certo gradu, ritu praedicati partes similiter: differentiae. tis ellcntiae,quem numquodque parti- Accidentia vero potentiae sunt qui de diis cipat secundit quam dicimus, magnus subiecti unius aliquando partes, sed sin .est dominus re infinitus: non quidem cor gula per se esse non possunt, nec sunt v-poris quantitate, sed in essentiam virtute num subiectum nec similitet materia de dicimus etiam: .creatura est finita: talis forma at partes quantitatis sic alicuius
quantitas repetitvictiam in spiritualibus, . subiccti,tavnius rei sunt,ut singulae petie
153쪽
uset Funci .m QuantitasqΠx nam suo attribuat subie
unum quid faciant de hoc valde nota.
Sit secundum fundamentum Quantitas multa tribuit subiecto suo. Primo enim ante omnia dat partes tales, quales dixi in primo fundamento:quod est dicere, ratio qua subiectum tales partes habet. est quantitas si paties fuerint extensionis est quantitas contimia: si numerationis, discreta, de haec est prima ratio quantitatis,esse formalem rationem partium illarum.
mur vina utimur modio tanquam uno quodam, per cuius multiplicationem alia quanta mensuramus unde ista pioprie dicenda sunt mensurari illa vero qua subiectum est mensurabile non mensura, sed mensurabilitas est quaedam seu dicatui mensura passiua e formalis,halicia mensura activa de iistrumentalis. Vtrunque quidem quantitas subie 'comunicat formali terres enim ratio, qua 'Ab hac quantitatis natura fluunt quae corpus . vel subiectii est mensura mens dam palliones petopriae Ptima, esse diuisio rans, Sc qua mensurabile etiam est. sed ma-bile.ex eo enim quod aliquid partiri a mino discrimine nam non omnis quanti-bet d uisibile cisi e consequitur. Similiter rias est mensura mensurans non enim sequitur. Secunda esset iratum, vel infini mensuramus nisi qui damia ite quantita, tum Tertia,esse aequale vel inaequale, ab riisetcterminata eam multiplicani e : at omteri. Quarta. esse mensurabile. Omnes he nis quantitas est ratio mensurabilitatis. quatuor rationes sunt propriae passi.onec Praeterea esse mensuram mensurantem,
fluentes ex illa natura prima quantitatis magis competit unitati,quae est principiue subiecta recipiunt omnia ista quinque L numeri, ut argumentum superius probanquantitate, quarum passionum natura, nu- at mensurabissitatis ratio omnibus quan . merus. dc ordo, rei talenter in Metaph.trae titatibus ex aequo inest. dentur, Deo adiuuante. Sit quartum fundamentum ista omnia . . Fudan
Interim tamen aduerte unum diligen- quae diximus, per prius ipsi quantitati inter. Quod quantitas omnia ista quinque sunt, ipsa enim est partes habens per se ut tribuit suo subiecto forma litet id est ex latet in lineis, superficiebus per se consi-
forma quaedam qua subiectum habet par deratis: de in tempore, cuius partes sunt tes. dc est diuisibile est lini tu in . aequale des liae a partibus subiecti. Similiter ipsa quan mensurabile ut enim ab albedine corpus bitas est diuisibilis, mensurabilis secundu formaliter est album ita corpus quanti se, ut patet in sanctissimo Sacramento altate est quantum, id est, partes habet fini taris. Secundario vero hoc tribuit subi tum: mensurabile est ex hoc signifieant ut, substantiae nam diuili bilitatem ocilla verba,quantitas est ratio partium, ex mensurabilitatem,ela reliqua. si ibstantia a ratio diuisibilitatis,est ratio mensurae quantitate habet Tertio, quod maxime Ex his sit tertium fundamentum .a quo notorium est, qualitas haec tribuit aliis ac-f te natura de intelligentia non sol aequam rei dentibus. nam accidentiat uent partes. titatis, sed aliorum multorum pendet. A diuisibilitatem, de caetera quantitate, ut liud est,id,quo mensuramus aliud quod patet inalbedine quae tanta est, quanta mensuramus aliud id ratione cuius alie suptificies,en inest.quod nullum accides quid mensuratur,vel mensurari potest In habet. Quantitas igit ut primo illa habet in p: imis:via noto incipiamus: id, quod me se secundo substantiae communicat. Tettio aliis accidentibus.
Hinc est, quod de se ipsa suscipit praedi Qirantitas 'cationem abstracti de concreti, dicendo cur de sei linea est quanta dc quantitas quod non psal in ab filia aliis accidentibus. Similiter distin stracto, quantitas nisi enim quantitatem haberet, cultur duplex quantitas. per se,& per ac in coner mensurari non posset; quod superius dic cidens per se est ipsa quantum per acci to driatur. bani .est ratio mensurae formalis id aue dens sunt accidentia illa,que quantitatem tem . quo mensuramus. est quoddam qua participant quae distinctio in aliis acci tum,quo utimur ut in diuiti bili quodam, dentibus non fit. Sequitur etiam optime ad mensurandas ias quantitates, ut uti Aristotelem actasse quantum in concrem
iuramus .est corpus, vel res corporea tam continua, quam discreta id vero ratione cuius illa mensurantur, vel mensurabilia sunt,est quantitas. Volo dicere forma aqua corpus habet quod mensuret ut est
154쪽
ro ut legitur graece. Qianti aliud conti di discretum sub quibus sunt omnes spe .
nuum.&c.uti intelligamus eandem esse in cies quantitatis non aliter definiuntur. hoc peculiari praedicamenio praedicatio quam per ipsas partes, quae copulantur.vel nem abstracti e concreti Haec sunt ex non copulantur termino communi Prae. quibus non medioe: is quantitatis cogni terea quia Logicus cousi dei et intentio-tio haberi potest, xquae non passim inue ne secundas, quae in primis fundantur atniuntur caetera metaphysica relinquan ratio generis quantitatis non fundatur intur. Respon .erso ad quaestionem sequeri mensurae ratione.quia haec est passio, non tibus conclusi ovibus natura generica ratio autem quae genus r. conclus' itima Conclusio. Quantita . ut est ra est .est qu.antitas ut ratio partium est. Prae tira partium . est quoddam genus cuius terea, quia tota ratio ec argumentum illo. disserentiae sunt .continuum de discretum rum inualidam est:dicunt enim aliter non quantitas enim continua, estnia 'nitudo possed .llingui species quantitatis quam discreta veto multitudo, quae sunt duo in ratione mentur: hoc autem inualidum
genera eius subalterna varias sub se spe est, sic enim optime distingui possunt, de
ei es includentia . Haec conclusio hoc uni distinguitur Linea est ratio partium se .coargumento patet. Quantitas secundum cundum longitudinem in continuo: u. talem rationem praedicatur in quid de ptu perficies ratio partium secundum latituribus suis specicbus, ergo est genus: conse dinem: corpus ratiosamum sciundum quentia est cella d antecedens mani se profunditatem:tempus ratio partium sucstum cessuarum in continuo locus est ratio xConclut Secunda Conclusio Habete positione, partium continentium al: quid numerus vel non habere, quantitatis disterentiae ratio partium uti triarum relatio ratio
non sunt ut existimat Simpliet sed passio partium discretatum cum succcssione: denes Probat ut unico argumento si essent haee valde obserua.d is re nitae . non posset quantitas cotinua Respondetur igitur per haec ad argu abstrahi positione. at per intellectum iu menta quatuor supra polita. quibus pro- perficies sine ulla positione consideratur babatur. quantitatem non esse genus Ad cum iitelligatur abstracta loco ad sub primum respondent Buricino Sotus. q. Ad Artiecto . ergo illa positio noue eius disse. r. Linea supelficies, de quaelibet alia Burteus ocrentia. cum species absque sua componen quantitatis species. duplicit cryotcst con Sotus. te distarentia intelligi nequeat. Hic au si delati. Uno modo. ut est in subiecto detem aduerte quod non est idem quantita simul cum subiectio sumitur: in tunc pro tem continuam esse de positionem habe dieatur genus de illis denominative quia re. cum quantitas aliqua continua non ea reum subrecto sumuntur. Altato modo habeat. scilicet tempus nec similiter esses considerantur in abstracto absque subie- discretum. non habere positionem,cum urto: de se species quantitatis sunt retunc etiam continua aliqua non trabeat. Vndes falsum esset, dicere: linea est quanta Ista Reproba, se ista se habet scilicet continuum ex hac responso non placet, quia lini non dini tui haec bens positionem. quod omne habens, subiectum magis qui a do. ut ergo Solutio. sitionem est continuum , non tamen om de albedine nunquam dicitiir quod citne continuum habet positionem at dic qualis, ita nec de inta dicitui illa latione. cretum Sc non habens positionem sic se a reterea. quia subiectum non per lineam, habent,quod omne discretum est non ha- sed per ilicuum explicariri. Piopterea ali Alia Au.bens positionem at non omne non ter dicendum est, nempe illam piaedua horis. bens positionem est discretum. tionem concreti de abstracto non est e drai.Conclus. Tertia Conclusio mantitas ista quae nominatiuam. sedcsentialem in re licet ratio paritum est, consideratur in praesen modus quidam denominatiuus sit, id ti,ut sub tali ratione est, aenus generalissi quod si propter peculiarem rationem, mum . omnes has species continens. Ista quae in quantitate repctitur:v explicui in conclusio iudicio meo est manifesta cci quarto fundamento. placontextu Aristot. in quo continuum, Ad
155쪽
Ad secundum respondeo. quod ex una saanda sunt, redi putri lone elucidanda specie incommuni altera non situ nullae Estio itu primuin argumentum con i Ax menim species insultat. orie e natura ad traordinen piocedendi Aristo t. de ipsius coni dino naiti, tilius m speciem sibi coaequalem: ta modum. Unumquodque uni vocum plius dum pio evmcnc ind: ui duo unius spcciei non pu per de illi itionem . quam per diuisionem dedi A linguat, ut m .itcti .iliter fiat individuum alte norificandum est sed quantitas est genus ii hoc a rius ipccici ut enim ex aqua fit igni aqua Aniuo cum . ergo a definitione opotiebat Pita
tamen non mairin te, ita ex contanu fit rexordira, nona diuisione, ut ficit Arasto dis Ictum, continuo tamen non manun teleta
te. n. c hoc est in conueniens ullum. Secundo Aristotes es in diuisione prae a. Argum. Ad teitium respondeo, quod linea non posuit continuum discreto,ergo male p dicitur numerata a num cro denominati stea in tractatu discretum praeposuit bon
Tettio. Nihil in uno praedicamento col i. Argum. locatum constitui debc in altero; sed corpus est in praedicamento substantiae: ergo nullo modo corpus potest esse species substantiae, in quantitatis. rica, in qua omnis quantitas conuenit,est Quario videtur doctrina ista non con Argum, habere palles eiusdem rationis, ut supra sonare doctrinae eiu iacm Arist. s. Met ea. diximu . Negatur etiam minor imo latio ris. ibi enim inter quantitates non nume. diuisibilitatistam uoce competit conti rat locum, nec orationem, e inter quanti . Duodili reto non autem, ni per prius,al latcs per accidens,ponit rempus, motu: teri per posterius verum est, quod ex di at hic d locum Morationem, clem pug, uisione continui aliquando resultat, e fit inter quantitates per se constituit, motus
numerus, tamen non semper nec ex natu aut cm non tric minit.
ra numeri est, ficti ex continuo .constituto Quinto Videtur. quod nullo modo o. A gumino propy autem numero dc continuo, unum quod 'at: quanti tra sit nam vel accipitur pio que petie diuiti bile est de non unumsces oratione vocali, vel mentali. vel scriptae ad aue, quia numerus in ea sit sed dicitur nim crata ab actu intellectus, per quem uia m. ramus numerare enim est opus rati nis de intellectus. Ad quattum est maxime notanda solatio negatur enim maior: ratio enim gen tecedentis
alterum Ad illud demensura, fuit magna sed olatio scripta est potius substantiam a. sine dubio in hoc apud scriptotes ambi terialiter, formaliter velo, scilicet ut signi stultas. nam ratio mensurae, scilicet men ficativa est,est relatio, vel qualitas: ment larantis, pcrprius disci et o conuenit, vidi lis auteri quae in intellectu est. est quali-ximus: Sc sic est ratio analoga a ratio me lai,cui intellectu non sit quantitas, vocasurae passive. id est qua subiectum mensu, is aute, si materialiter sumatur.est aer verrabile est .vmuoca est omni quantitati et beratus qui substantia est: si formaliter,est haec suificiant Satteio me aliqua ex parte ipsum significare, quod non est quati ias: brevem in vel bis&obscurum in his fuisse, ergo nullo modo oratio est quantitas: tamen mcdiocriter auditori versato. dedi hoc admisio, quod isset quantitas, non e ligenti manifesta ista erunt; cuius ratio set ponenda inter discretas. sed inter con-nem semper in his habeo praesertim quia tinua .unica enim syllaba cotinua est de viva voce ista exponenda a magistro sunt motu continuo profertur. Sexto, Munitudo. multitudo , sunt qua el, Argum litaris species subalternae, longitudo chiam est quaedam species ipsius Vergo magnum,multa, longum specus sunt quan-PVAESTIO II. Creta relDIlia,qtra in hoc capite continentur, an rectediatastrui ab Ari
Via multa sunt in hoc capite quae
nitatis in noniciti uent ad praedicamen- cum ad aliquid. Septimo, Vnitas ch punctum ad quantitatem spectant, ut patet, tamen non sunt
ntelligentia.d examine aliquo in sub aliqua specie ex assignatis:ergo dimidiam: particulatius a nobisia, nuta docti naec vidctui.
156쪽
s Argum octauo. Multa etiam alia videntur pretermissa, quae tamen quantitates sunt ut graue, leue,omnia etiam pondera omnesi mensur uncia ibra. modius, gomor di. reliqua huiusmodi.quae non apparent in alio praedicamento cile constituen da qua in isto, quorum tamen Aristot nullatenus
Is argumenta a nobis soluenda ordine tantaex quo iis solutionibus pei secta prae dicamenti huius cognitio dependet. Ad primum argumentum te spondet Albertus tract. de quantitate. cap. i hic considerari quam itatem, ut mensura est: cum autem alia sit ratio mensurae in continuis,
alia in discretis nec ei uidem rationis sit una in omnibus mensurae ratio: non definitione, sed diuisione, ius est Haec responsio non satisfacit. Primo. quia, ut superius diximu . hic quantitas in tua ratione pri mo conlideiatur, scilicet ut est ratio partium Secundo quia si non est una ratio mensurae in continua dc discreta. non es.set quantitas genus, nec hic tanquam genus consideraretur, quod videtur falsum: ouod ii est ratio una quamuis communicsma. haec potius definienda erat. a. soluti Donores L ouanienses dicunt, id actu Doctorum fuisse,quia generalissima non habent de-
Lovanien finitionem propriam constantem ex ge-sum ne te de aeae rentia, cum sint suprema genere Sed hoc non placet quia eadem ra-Et hae in tione nullum aliud definitet. at de fimi ad uallda aliquid . di qualitatem Praeterea quia geneta lissima habent descriptionem imo ut superitis diximus, declarauimus Arist. s.
Metaph. cap.r3 quantum ipsum descripsit
s. olutio Propterea existimo dicendum esse: Ati- aut horis. stotelem non tradere hic rerum cognitio. nem distinctam, nisi quantum sufficit Logico pet rerum coordinationem . dc pro praedicationibus ec ipsarum partibus perfecte intelligendis: d quia ipsum Quantu,
est maxime notum . utpote maxime prae omnibus alijs sensatum, nulla circa id, sus est descriptione, licut in aliis fecit,quae non substant sensibu in uniuersum. Possumus tamen facile eius definitio
nem assignare, sicut de ipsius specierum:lis enim definitiones specierum ex Aristoti
litas in communi per suas pro prictates describi Quantitas cst ratio partium, vel qui per se partes habet: quantitas est ratio me. surae substantiae quantitas est ratio diuis bilitatis in partes eiusdem rationis simi litet est mima secundum qua aequale .vel
iri aequale aliqti id dicitur, quantitas vero continua est quantitas, cuius partes ei mi. no communi copulantur discreta vero est . cuius partes termino communi non copulantur linea est continua quantitas Specierum cuius partes in puncto copulantur primo eius desci, superficies cuius partes in linea copula pri tur: corpus cuus partes superficie copii, tantur locus est superficies ultima corporis continentis:tempus est continua quantitas successiua, cuius partes instanti copulantur: numerus est continuo tum permanentium mensura discreta oratio est successivorum mensura discretae Ad secundum respondent aliqui, coci So uti otinuam quantitatem in ratione diuisibili. Ad a. tatis priorem esse dis creta, ex diuisone e . nim continui resultatium eius eat in ra. tione mensurae priorem esse discreta non enim mensuramus. nisi quantitate alioua continxia sumpta tanquam unitate, cuius multiplicatione mensuramus ut uti mutvlna. grano, palmo multiplicatis ad mensurandum hoc consilio ductus A isto t. prius continuum posuit in diuisione , in declaratione vero discretum anteposuiti Haec ratio non mihi displicet. Alitet etiam respondet Albe. ita sto.
c. i. ivben: Quantitas enim continua notior est quia magis composita, at discreta simplicior est. id est prior est, nam discrota quantitas nullam habet positionem, at inter continuas inuenitur positio: ac propterea Arist. tali ordine usus est, ut unu dialterum exprimeret. Hec doctrina est veta. de Arist. ipiluci Post ca.r Arithmeticam simpliciorum Geometria existimat Et i. Met. ea et ob id quod illa sit de discleta quantitate,haec de continua. Ad tertium respondetur Corpus tripli Ad Leiret sumitur;est enim aequivocum Primo Corpus tripto toto composito substantiali ex mate bus modi, ri adcforma confli tuto quo pacto dicim'. sumituti
A noetus non in corpus planta veto ant- .rnalia, lapides sunt corpora, d si corpus est unum genu substantiae, de quo supra dixi-
Solutio Oletabilis. 2 solutio Alberti, repraecipua
157쪽
r xlir mim. Secudo mo se remouetur natura remouibitur etiam di passio dei taeterca, qua diximu hic etiam naturam ipsam quantitatis conside
Buricus ad hoc dicit locum non est e et Solutio induat in praedicamento sub tantiae, si si cicin pei sequant i t sillo modo: nam uilei ad
cutis ris Tettio, iodo, sumitur pro quan locus denotat duo superficiem desinate qua itum. litate uidim. l. ii tac profunditate, quae biali, e continentiam de formali mate. est accidens corpo tum substantiae, misso rei aliter eigo non disteria superficie Lot modo est oecies huius praedicamenti: nc maliter vero non est quantitas, quia con . hoc est vitum in conueniens quod unum 'inentia quantitas nim cst ac propterea ab
secundum disiersa rationes ad varia per . Ust. non numerat ut in s Meta. hic vero locus ponit ut intcr quantitates. quia Aristotcles loquitur vulgariter xsecundum opinionem celebriorem. Omnes autem antiqui locum inter quantit mes constituti inite hoc videtur docere Au Vs e. taph. com id um scitentia fuit Alb tracti isto,ca. s. ubi locum expiria cisse illud spa, cium toriim, longum, limam. profundum.
tarii l. t pacto dicimi tria nimia constare evanima corpore: N ii non, si genus . nec
piaedicatur de specicbus, lis s d ponitur
viro tu ad quartum tineat praedicam Cratin
. Solutio Ad quarium non est facilis sol imo. quorunda Quid im enim distant has quantitates scii ni ignium licet locum tempus, orationem. duplici ter polle conliderari: uno modo ut sunt rationes disi libilitatis. seu in ratione diuisonis in illi, Aristotele considerantur
in s Metaph. di tunc locus non est species distincta superficie, cum eadem sit super quod est ter latera corporis continentis.ficiei, oc loci duisio sin aliter nec ora io ut antiqui credebant. Phys .imo vulgus numero distri: guitur: cmpus amem c modo ita existimat Hoc tamen impii onat motus sunt diuisibilia ad diuisionem ma illic Atast id secundit in veritatem osse ii cij. per quod fit motus, id est quantitates dii locum csse superficiem ultimam cora per accidens lunt hoc igitur fur in causa poris continentis hoc etiam videtur do quominus Aristotelis locum de ora Mone cere Simpliciu : Doctores I ouaniena potuerit tempus autem dc motum inter serunt locum secundum Arisso non esse quantitatis per accidens assignauerit. P cs quantitatem distinctam a superficie hie sunt tamen secundo conliditata in ratio autem fuisse locutum iuxta receptam sui ne mensurae de tune locus est quantitas temporis,cu communem opinionem. petie distincta supc, ficte; quia locus est Dicit secundo Bur motum esse quantimcniura corpo ium e palabilium a se si talem per se, sicut tempus,etiam in rationem liter . oratio numero distinguitur, diuisionis fuisse autem praetermissum ab cum oratio sit mentula lonorum discre Aristot non quia non esset sed quia noniolum tempus etiam est persequantitas curauit omnes species enarrare. cum sit motus mensula: motii autem se Dicit tertio in Metaph. tempus demoperest quantus per accidens in ratione di tum dici quanta per accidens, non quod uisionis quia diuidit ut per aliud , scilicet non sint per sequantitates sed quia ab a- spatium d in ratione mensurae. quia me lio, scilicet a spatio Sc mobili recipiuntes sutatur per tempus. Cum igitur hie consi . si quantitates, scd recipiunt ab eis effecit i. deictur quantitas. ut est mensura . Optime e solum in se tamen quantita ic forma ponuntur eius lac cies aliter quam iii Me liter sunt. taphysica, in qua consideratu quantitas, Deo ratione autem dicit, tiatio. se ut est ratio diuiti bilitatis etiam et se quantitatem abunicio di.
Ista solutio non est spernenda est e si intram. nim insignium, notum tamen militano Ista sentcntia Ballei in hoc quod con hoc non placet, nam ess c mensuram, est cedit motum esse quantitatem per se. st pallio quanta talis ipsius fluens ab eius na Alberti Magni trac, isto, capio de lambit. tura sed talibus speciebus praedictis non ut refert in praesenti Simpl. Dicunt enim inest per se quantitatis ratio secundum motum duo dicere . fluxum e formam
cohergo nec inerit passio: quo aenimiet aliquam,cuius est luxus: dc quod succc si o
158쪽
quantum adfluxum , est quantitas; quantum ad formam, non sed aliquando est qualitas, aliquando ubi,aliquando quantitas secundum quod fluxus potest eis in
qualitate. vel ubi vel quantitate,ac pio p terea hic non numerat inter quantitates. quia totum eius csse non est quantitas, nec unius est generis. At Porphyrsi. r. interro. 3 Ammo credunt motum secundum suam naturam.
non esse quantitatem sed esse qu2tum per accidens sicui substantia est quanta per accidens Ad locum craph. Respondctillic Alexan Aristotelem Iolum tractare de quantitate per mancnte. propter ca ista
3. Soluti sed in hae dissicultate ne confusio insit
Au horti audienti quantum pro captu logico exigi tur, exi strino ita dicendum Primo omncs has species hie numeratas esse quantitates per se: de haec est communis opinio non solum in ratione mensurae, sed etiam in ratione partium,ec diuisibilitatis ut superitis diximus.
Tempus Dico Secundo, tempus dupliciter posscduobus diuidi. Vno modo secundum partes sucumo iis die cessionis. scilicet piaesenta praeteritumum uidi ur tutum; de secundum hane diuisibilitatis rationem est quantitas per se. dc ita hic confideratur Altero modo diuiditur secun-d im pacium, per quod mobile tempus et ficiens mouetur de secundum hanc di . uisibilitatem est quantitas per accident,ut dicitur in Metaph sica considerare autem tempus secundum sua partes ad Physicuspectat desidiotius est propterea in Meta non iciter quantitatc per se constituitur, sicut in Logica.
Dico Tettio orationem sub numero comprehensam fuisse illic non enim ibi loquitur de numero particulariter ut distinguitur ab oratione . sed vi numerus cst idem quod multitudo, ut ibidem interpre
Dico Quarto locum etiam sub superficie contineri ibi enim considerat superficiem in communi. v includit supcificit
ambientem dc terminantem : hi autem
loquitur particulat iter de supelficie tet-
est pet se Dico Vltimo, motum non est equanti .
phyr quia motus ut motus est solum hctus quidam imperfectus, ut suo loco tractabitur. Haec omnia obserua, quia exist bmo Aristoteli, de veritati maxime esse
Ad quintum est insignis dissicultas de Ad se
intellectu orationis quid sit. Omissis alimrum sententus, dicam,quae in hoc diligenter excogitaui, idque declarabo seqvcnti, bus fundamentis. Aduerte igitur Primo, quod sonus est quoddam accidens. dc qualitas effecta in
aere ex collisione duorum corpor v. Vox autem est, non omnis sonus, sed ille tantum . qui efficitur in aere ex collisione quarundam corporis partium, scilicet, linguae, palati,dentium, chete autem una vox,que unica fit percussione, plures autem voces,
quae pluribus fiunt percussionibus sicut sunt syllabae: quaelibet. n. syllaba unica fit
percussione, plurcs autem pluribus Oratio autem est aggregata ex multis vocibus syllaba ium, ut dominus: unde omnis oratio est discontinua.d discreta. Aduerte Secundo. Discretio duplexist et Fundam quaedam subiecti, ut albedo lactis.&albe Discrctio. doni uis discreta sunt, quia duobus inlunt nem esse
discietis subiectis altera est discretiosor dupli cc m. mae, sicut quando duo insunt, ni sub te .cto. tamen unum alteri idem non est .uc ut albedo de dulcedo lactis Oratio igitur di creta est non quidem subiecto, quia in eoedem aere omnes syllabarum percussiones recipiuntur, sed discretae formae nec ii militet est discreta in tempore coeli, quia v-nico tepore simul duo possunt loqui, quorum sei mones simul tempore de subiecto sunt formae tamen discictae sunt Aduerte Tertio in ista voce possumus 3 runcam, tria considerare. Id quod est eius cssentia, in voce scilicet id. ratione cuius est sonus Secun tria pol diu do,aliquid quod se habit, ut qualitas eius, Cnii ecra
scilicet quod sit acuta. grauis sontra, rati H ca Tertio est quaedam extensio, de velut coipulentia ipsius vocis, secundum quam vox magna ibrcuis,aequalis, in aqualis di.citur: d haec est vocis quantitas, quae dici.tur tempus vocis. Vnde quando audis syllabas habere te pus non pullisa det in pote,quod dicitur dies annus 6 c. sed de ista intrinseca extenso nec vocis dilata
tione, qra mae. o est in una, quam in altera,
159쪽
teta, secundit quod breuis una altera multitudo paucitati nec breuitati longi- longa, dicitur tu do unumquodque enim continuunt Fundam. Aduerte Quarto. Oratio dicitur iste nu- m. gnum est. longum est: tum crus qui-Qubdsito meruchorum temporum syllabarum sue uis est multa Alleio modo lumuntur istat auo cessivarum di discretatum Hed maxime respective, ut unum respectu alterius dica- considet a. quodio solum oratio est mul tur,xsic opponuntur, tunc enim sunt ad titudo temporum horum . sed superaddit aliquid nec est in conueniens quod res in temporum diuersitatem di ordinem An uno praedicamento collocetur. passio vero de alia oratio est populus pro albo te, alia in alio. ut enim homo est in praedicamen- pro ciuitate: nam illa est ex prima longa, to substantiae risibilitas autem in qualic haec ex prima bicui similiter alia est spe tale: ita quantitas est in uno praedicamen- Sub oratio ei es orationis dominus, alia domini. In to: istae autem passiones eius, magnum, par-ne,qu spe summa, his eo ratio continet omnia cat uum, aequale, reliqua in praedicamento cies est quamina, cla carminum genera dc omnes pe ad aliquid sunt. itatis, qu descat minum, quae non solum diuersa Ad septimum est facilis solutio ex his Adrinam con sunt in multitudine syllabarum sed prae quae diximus in praedicamento iubstan- ciueantur cipue ordine, e quantitate: adde musae in tiae: unitas enim e punctum ad quantita, recto spondaeus est cum ex vitaque lon tem pertinent, reducti uetamen tanquamga constet at in recto singulari trochaeus principia quantitatis. unitas enim est prinest. quia posterior est breuis de sic de reli cipium discretae, punctus continuae pet quis. Haec oratio est iudicio meo numerus manentis. musicus, de harmonicus de quo in Musi Ad octauum dico, omnes mensuras ad Ada.ca speculatur. - hoc praedicamentum pertinere non se Quomodo oration Ex his sequitur. hic multo aliter oratio cundum relationem. per quam ad mensa omnes m aliter hic nem quam in libro Per her sum hic e rata referuntur,ut dicit Simpl. sed secundu surae ad alitet inli nim pro una etiam dictione vocali illi id. quod mensurant. quod quantitas est: e quantita- Peril et co pro pluribus. Plaeterea in praesenti imper sic sub his peciebus continentur. quaedam tem perti. fiderati tinens est quod significet, nam etiam sinci enim sub loco, qui per modum vasis con ne antsignificet,otatio dicitur:illic autem est ne tentaui mensurat: quaedam sub linea quae cessaria vocum significatio. Praeterea, in per modum longitudinis quaedam sub praesenti oratio non est ipsa vox, sed qua numero . quae per modum multiplicatio-titas ipsa tum vocum dedictionum in lib. ni solum. Ex his omnibus cuilibet facil- vero Peti heri ratio est ipsa vox significa limum erit istas species ordinare in tabuiatiua,ac propterea hic Aiistot. dixit, oratio a aliqua aduertatque singula dicto tum quae in voceti: quasi non sit vox si vo esse genera continctilia multa subieri nucis quantitas merus en in multas numerorum s pccies: Per haec patet solutio ad argumentum oratio similiter varias species S genera Ad Repli. Ad replicam dico . Quamuis syllaba sit continet: idem delinea, quae multas me niscam. per se continua tamen quia syllaba non suras continetesimi lucri de aliis. Haec de petie, sed cum dictione ordinatur. non se Quantitate. cit quantitatis per se speciem , sed cum, Possent quidem multa alia diei, sed hareratione,que discreta est aut dicendum est sui iant, ne extra modum limit c Logi syllabam esse unitatem in oratione, sicut cog transgred: amur, Logicum agentes. Viest unitas in numero arithmetico de Simpl. de grauitate, an sit quantitas, ut
Adi Ad sextum Respon magnitudinem son vult Archrias.gitudinem. multitudinem . aliquando
sumi absolute pro ipsis quantitatibus, De his, ita ad aliquid dicuntur.
magnitudo idem sit, quod quantitas con . tinua praesert inicinianens: quo pacto sumituri caeli .ca i longitudo idem, quod fi m aliquid ver tiara dicina re qua, qtiae sunt aliorum t quomodolibet ali et Ier
cunque haec ipsa quae sunt aliorum magnitu eo non oppotia Frpaiuitati nec esse dici uir, vel quomodolibet
160쪽
n IN CAPUT VII. ter agit erum ut me is dies sum, quod eli. I . 'sensa se Tilla pensas rast bilis usu
rei edicitur Mi Dinomai s utetur, et sensi ile. duplam te ita di iturio ipsi' quod id ali cuius enim duphon dici: Vr. 1 liter autem modis quaecuniae huiusmodi unt. At ver si et et imi hae ad aliquid vi p. dii m. t j. hi lenius sciemia positio. haec erim omnia, qua dicta junt.hoc ipsem quod int. te aras di miiur, vel quamcdcli italiter est, maletorum enim di aliornm aD sunt quae auerem re non inde dilam:b suus him me E esias ignetur conuenieneter . conmelic iit bu itus esse dicitur. C fcien: ia lic ius scieti ita. mpositio a ichiaspo hiati malia 'os Metiliter. At ver ah mius ne videbitur cvvenienter ad quod dicitur sit 'netur si peccet is quia ignat,ut ala, sugnetur Au,von conuertitur, ut sit auis ara Non enim pri s contienti ne erus Beatum est ala vis, neque enim quatenus aliis
est emens ala ipsius dicitur : sed eae ab oluta Ad aliquid igitur sunt, quaecunq&e haec ipsa
di es' it,ariorum esse dicantur vel quo nodosi.bet diter ad alteium ut mens magnus dicitur ad alterum me rus enim an dicitur ad ali. qui . Os nile alic ifinite O caetera tali isimiliter ad aliquid dicuntur Sunt . emo accubitus et statio, et les ope hianti quaedam po- filiores vero ad aeiquid sunt iacere aritem et stare. vel edere: ipsa nidem ne i ut positiones: denomini eriti vero decvn: ur ab iis, quae dictas i. posita. ioxib I. Int Latiterem coxtr.rrietas ijs quae sunt ad aliquid .ut viri sui iocorur. ri , t vim sit v. trunces eorum diali Aid viscientiare mero. tia Non aurem crimitas iis, quae sunt ad alii ixta in uni contraria inplici enim tibilest conera.ri:υ r. neque triplici uestre, tu immVidentur, tem C minus ea .ritae
ad liuid sunt,sus; prae simile enim em disii
mile magis et mittis nutar et aequale, duaeques ma'is et minil dicitur cum virmique sit Minorii simile enim alicuisimile Et trair, Minen te licui aequale Non aureminini H .e
Aliquoties autem fortet e nomen egere necesse erit si notis erit norint impositum ad evad convenienteram ne tur viremus Fignetarnaci ij.none Fasignatio conveniens neque enim eo phde elum est, eo ipsius remas dicitur fixit enim nauigia, qhorum rem non sunt quare noncox veri itur ita uix enimnen dicitur remi,.:xipiam. Sed forte conuenientiarasiana: taurit si sic quodam ruedo assignetiam
remus remigatae rei remus est, aut, e medocunque aliter nem en enim non est Ui rem mconuertitars conuenienter Venetir remst tum exim remo remi illim C . Similiter auteme in ali s utc.ipvi convenientitis assignabit revitari capat,erhamsi animalis assignet tir: neq;enime. qa.do animas, caput habet.mesta enim imalia sunt capita non habentiam autem fortas facicim quos et quibas posita non sun nomina si a bs, quae prima
sunt,et iis ad quae conuert Antur,namina ponari. Iur. vi in iis et praedictasunt .abat, at . a remoremigranni. Omnia igitur quae ad aliquid dicuntur sic cunenienter signin1ret, ad tonue
Dico am. m. veniam neque eor mera lacon ad conuertentiam dicuntur, C aes in na
Omnia entemare sirent ad agi si . ad des et posita uti, ni i conperitu risi ad liquid, turientiam dictimur. v semav domini iratis diu rum e vaesunt ac identia ignentur m non addo nixus serui dominus esse Hirtir id ad s. ad dia urer:viseruus si non dominias imidiem uti di hidiuis eia'. ted homini ve bipedis, vel chii turi. missi duplam em dimi