장음표시 사용
141쪽
De diuisionestu coordinatione eorum, qua inpraedicamento Substantis con
RO cognitione harum substantia
tum solent aliquot tabellas assigna re,quibus ea,quae in hoc praeuicamen
toponuntur clarius perspiciantur id ra. iam singulis, inpiaedicamentis: quod etia mi I. ogico non conueniat, cum talis rerum
cognato scientia tu sit aliarum ditamen ut ad alias scientias non prorsus ignatus accedat. magis suorum cognitio rerum cognitione innotestat, velut exempla quae- Transit ad eam .ea proponemus. non omnia particu Tabellaei lariter exqui ii teque indagantes, sed uniuerbricatione sali quodam modo resi qua proposito loin hoc pre coconcedentes. Praemittamus er o rerum,dicamelo distractionem, postea tabellam ordinate non erit dissicile.
Diuisio re. Erat igitur prima diuisio: Substantiaest.
au Prima nitae, quaedam est corporea quaedam incorporea hic diuidit ut substantia per se cia, ad excludendas partes. finita, ad exiscludendum gloriosum Deum,qui climri n. finitus sit, nullo continetur praedicamenisto sed est supra omne ens;&totius entis
principium Substantia incorporea facit quoddam genus quod dicitur piritu M sub quo sunt innumerae species Angelorum excedentium numerum specieiuni sensibilium,quorum natura in particulari occulta nobis est. Substantia corporea facit aliud genus quod dicitur corpus scilicet copo, situm ex materia reforma: sub quo omnia secunda ista inscii ora sensibilia contincntur. Secunda diuisio Corporum, quaedam sunt
animata, quaedam in animata Corpus in, animatum facit unum genus, tu quo omnia vitae expcrtia continentur: et elemcntalla p: dc s. liquores dialia quae dicemus.
Corpus animatum constitvit genus quod dicitur.vivens, sub quo sunt omnia quae ciua habent animam, ut plantae,am malia Tertia diuisio.Viuenti mi quaedam sensibilia.
quaedam insensibilia: vivens sensibile a. eit animal,vivens insensibile plantam conquatia stituit Quarta diuisio Plantatum.quedam est albor,quaedam si utex. quaedam herba, quaedam, adix arbor ut populus, alenus.
pyrus. frutex.ut genista, mytthus.arundo, arbustum herba ut borrago, menta thymus:radix,ut allium,cae . rapa Quintad Quinta. uico: Animalium quoddam rationale ut homo: quoddam irrationale ut brulu.Sex, Sexta. ra. Brutotum quoddam aquatile sub quo sunt varia pisci ii genera:volatile sub quo varia auium genera terrenum: septima Septima. Terrenorum, quod digressubile, ut equus,lco. quoddam reptibile sub quo variae serpentum species octaua Corporis inani octauismati, quoddam simplex quoddam mistur simplex quod ex pluribus corporibus non
fit: mistum.quod ex corporibus scilicet temeritis, fit Nona Simplicium quaedam Nona incorruptibilia ut omnes caeli di plan tae: quaed am corruptibilia.ut elementa ignis, aqua, terra, aer: Decima mistorum, Decima.
quoddam imperfectum, quod non ex m. nibus elementis sit, nec dutabile est,ut nix. glacie venti,fulgur. iris, nubes: quoddam perfectum.quod constans est. Undecima undecima'Petfecti misti quoddam,lapis,gemma, pyropus, smaragdus,quoddam metallum, ut argentum,autum, plumbum: quoddam est senus liquorum,ut aquae stillat gummi, sulphur.
Multae sunt aliae species, genera sub
his contenta. quae persequi esset extra, dum Logicae limites excedere propterea relinquuntur. Nec me praetcrat aliquos
e tedidisse, caelos esse animatos, aliquos metalla inter vivetia adsci ipsisse aliquos animalium e plantatum medium assigna illi,quae Graece stac uetae. I atine ancipitis generi, dicuntur. qualium meminit Simplicius in praesenti tamen illa sint communiter dicta,reliqua examinate, non ostloci praesentis.
QVAESTIO T. D qctibus vin altis, qua priori parte
piris continentur,num recte ab ari-
Postquam ea,quae generaliter ad prae Corma ex
dicamentum hoc spectant, examina empla quae uimus. nempe de substantiae diuisio aprama. ne,genere eius generalissimo, ex eiusdem rum suta praedicamenti coordinatione, superest ut stantia, quaedam quae in ipso capite continentur. Tum particulatius examinemus Est autem pri-
142쪽
mum argumentu Quidam homo quida sed idem in determinale ita se liabet qui-
equus,praedicantur de multis,ergo non de dam Lo .rio ad ea .de quibus praedriatur.cstbuit Aristo hae num ciue inter primas tamen prima substantia.qui ad nullo sub substantias.antecedens est notum. Petius lecto dicitur, de indiuiduo vago vide Ca-
enim est quida homo Paulus est quidam et anum cap de specie de Alberium t iact. homo, reliqui 3 praedica caps tutamen obserua haec. ruri Circa hoc argumentum est primo no quae dicta sunt tandum, ista qui iiq; partim est eidem .pat, ast secundum argumentum, Dil Teren Aliud contim vero non: scilicet singulare. indiuidue tia est de ellentia speciei, sicut genus, si mi ita alterumum . prima substantia. suppositum perso liter deessentia indiuidui, ergo debuit eo a gumen- na. sunt quidem aliquo modo idcm quia tutari inter secundas substantias. tum. omnia nomina sunt rei unius non haben Circa hoc diligenter aduerte, quod ali. i. Fundam. tis sub se aliqua inferiora, differunt tame quid in aliquo praedicamento qua diu pli Quadruplinam duo priora sunt communia acciden citct continetur. Primo dirccte se ilicet citer a tiaritibus, d substantiis:accidentia enim dicun illud, quod recta linea est, vel ut prima sub continet tui indiuiduae singularia paritet de sub stantia,vel ut genus, vel ut species. Secun in praedistantiae dicunt ut tamen ind: uidua qua te do in directe. quod etiam si secundum se in mente. nussu se inferiora non habent in quae di linea non constituatur, tamen assumiturui dantur,ut haec albedo,hic homosis neu cum aliquo.quod in linea ponitur: quolatia autem respectu uniuersalis sub quo modo disterentiae in directe ad praedi ea. cominentur Illa tria posteriora in substan mentum spectant quia ad constitutionem ct iis talis inueniuntur . quamuis persona specierum quae in recta linea sunt .asi non si in rationali natura Prima substa. muntur Tettio. aliquid pertinet ad praediti diculi substantia singularis, ut aecia camentum reductive quod licet in lineadentibus substat primori dicitur supposi lion sit, nec cum his quae in linea sunt actum vise se subsistit dicitur persona, ut sumatur, tame est principium eorum quae subsistit in natura aliqua intellectua in non in linea sunt:vt materi ad forma. qui sunt enim biuium dicitur persona , sed Pctrus, principia speciei: partes integrantes quae Ioannes quod enim in aliis substantiis di sunt principia indiuiduorum similitercitu suppositum hoc in rationalibus , iunctu , principium linearum, quae perti- intellectualibus dicitur persona nent ad quantitate de unitas, quae est prin-x Fundam. Est secundo notandum sicut species ad bipium numerorum: ista reductive sunt in tenus addit disserentiam ita prima sub praedicamento eius, cuius principia sunt. antia addit ad speciem existentiam. Vet Quarto aliquid pertinet ad praedicamen bi gratia homo supra animal habet in a tum per accides. quod cum non sit aliquidetu rationale: quidam vero homo superio ex praedictis est tamen aliqua via ad ipsarminem habet existentiam non enim exi quo trossio generatio .d corruptio ad uia
sunt nisi singularia hoc autem vel illud stantiam pertinent quia via ad subsan fingulare, scilicet Petrus Ioannes super tiam sunt alteratio ad qualitatim de
existentiam addunt talia accidentia, ta denique motus refertur ad praedicamentes proprietates tum eius. ad quod est motus seu mutatio.
Responsio rex his te spondeo ad argumentum,quod Ex quibus pater quo modo ad praedica Ex parte
ad argum quidam homo praedicatur de multis, sed Mentum dii Terentiae pertineant scilicet loturtur. non tanquam de subiecto:vt enim de sub indirecte. seu ad latus lineae directae praedi-iecto praedicitur debit praedicare aliquam camentalis.
naturam quae sit de essentia inseriorum, sed adhuc manet dubium, quare in ii tristi, ita
a quidam lio mo non praedicat natur. R ea non sint Simpl. ius pio ponit lianc sim .,li
de indiuiduis, sed ipsam eandem in deter dissicultatem fuit enim d ilicile intellectu i opimmiti a te: sicut qui diceret, ctrus est Petrus apud antiquos, quaec siet natur adit tenvel .iulus: Paulus est Paulus vel Pelius: istae substantialis: quidam enim existima. constat hoc complexum praedicatum Von bant esse accidens in parabile quidam Piadicare aliquam naturam supctioi cm, sic surum tantiam:ipscSimplicius credites stemedium
143쪽
ludi a medium quodda inter accidens de substat
tiam sicut quaedam naturae sunt media in- te vilicialia,scilicet plantas,de animaliaque dicuntur sis ura . At Boetius, de bene,distinguit triplicem substantiam. Quaedam ait est secundum rem .sed non secundum modum, de hae sunt disterentiae, quae re vera substantiae lunt. tamen modum praedicandi habent accidentalcm dc aliqua ex parte officium limbent accidenti Icilicet genus deter minare.
id modificare. Alia est substantia secundum modum, sed non secundum rem: ut accidentia in abstracto sumpta quae cum re accidentia sint, per se significant de separata considerantur si taedam est substantia secumum rem&modum, hi stacti in rechali , ista doctrina est boria Sed adhucci dubium quare non sit in recta linea I roptare existimo esse dicendum, quod di fierciuia, differentia duo habet, Milicet diuidere genus, species constitu redivi speciei constitutiva est cum ipsa sp eie iam aissumitur at ut diuisiva est,in recta linea esse non potin quia cum ea, quae in praedicamento sunt sub genere per se
contineantur differentia per se non nabet genus quia, ut diximus, genus in sua natura non includri dii serentias per quas diuiditur nec differeritiae claudunt cilentialiter genus unum enim si extra essen. tiam alterius tapropterca superes e genus non habentes ad latera geliciis collocant ut tanquam illius luis tuae. per quas gemnus in varias spectas deicendit. Vide Aluber. tracta l. huia, capit. o. qui de hoc tractatis
Dubitabis, qualiter una dii ferentia de
altera piae licetur, scilicet cum dicitur, ra
tionale est seni bile Breuiter ad hoc respond c si quidem praedicationem veram.
non tamen i Ucntialem sed velut accidentalem: non enim rationale,ut in ionale in
sua natura habet sensibile cum nec limbeat animal sed conccditur propter identitatem subiecti de rei. scilicet, cluod est ra- Est tertium argumentiam.Videtur enim Terii ut expresse contradiccte sibi Aristot. hic enim fatetur individuum maxime iubstantiam: dc speciem magi, substatu iam, qua genu
Circa hoc aduerte, quod quadruplici rundam de ter apud Aristot . inuenitur aliquid magis Respon ad substantia dici Primo, pcrsectior Ac nouel argumen.lio substantia dicitur magis substantia Quatuor quo pacto . Metap.cap. i. Iritelli sentiae ceri modis arisientur maxime entiata cum sint aliorum quid magis omnium principiae ccudo.magis substan lubstantiati adicitur notior nobis substantia: quo pa dicit .cto. 2.de anim. . cap. i. corporea magis su stantiam vocat,quam incorporea: dc 3 Mctaphysic.cap. .elcmetita Iocat maxime substantias:quod explicati et Metaphvs cap. a. dum dicit corpora esse manlicstissime substantias Tertio,dicitur magis substantia ab hac proprictate, quae est substare, ut
illa sit magis iubstantia, quae pluribus su licitures id sic loquitur in praesenti de T. Metaphysicap.3. Quarto magis substantia
dicitur illa quae in sua natura habet intemsionem . secundum quam in lenitur maior, quam etat Pro declaratione aduer reo a te calorem . qui est in manu, dupliciteri uire oeposse crescereri uno modo si se extendat in manuexdc dilatet pci brachium . 5 totum corpus, tensiue de id tunc dicitur extern siue maior, tiam, intensuerat caltero modo si in eadem manu forsa tot tior fiat cla augmentum sumat de tunc dicit maior intensiue, choc propite die Applicattur susciperema, isdeminus: ita possumus Excmplum intelligere de suo antia scilicet hominet
potest augera, iccundum quantitatcinno sicci cscit. dc dilatatur de iit homo maiori altero modo, quod natura humana in se
ipsa sumat augmentum taut modo dicatur Euhoe sunmagis homo, quam ciat de hoc ei susti amentopere magis iniciuiue, quod impos libi lechmanat adiissistantiae ela sic sumitur in posterio uia obiectare te capita qliando dicitur quod substantia luti non suscipit magis deminus. Per haec posstionale est sensibile idem m aliis huius int lolia aliqua. quae vidcbanto in locis modi Scio Alberiume, isti m .iise,illast si et raedicatione Midditatiuas: alias cuculla es mediatas sed hoc milia magis placet, quamuis illud non careat magna probabi
Arii tot contradictionem,&obscuritatem
Posset quis dubitare Vtra est magis sub sp cic prastantia id in , perseetior feecies ange ica Orci nimi Respoud Natura specilica persectio substauxi P a est na
144쪽
ih oene est natura renefica. ra io huius est,id enim ua. conueniunt non enim res in se praedi--&indi est perfectiss. quod plus habet actus&en cantur,nisi per intellectum conceptae . . induo titatis: at natura specifica est magis in actu, verbo expressae se significate hoe ali cum includat differentiam, quo est exua quid vel quale rerum est, sed vocuillarum natuta penetis Sed vita natura perscctior, ignificati uaria, e conceptuum: aliae vero
P sperae, an individuum, dico perfectio quatuo rebus ipsis abio iure insunt qua-mo' ' hi Thilui, seu seii est enim tota natura rum tres primae sunt negative. sci sicci, no physi indiuiduo luminee addunt substantiam, esse in subiecto non habere contrarium.
- vel essentiam indiuidua supra speciem non suscipcre magis: vltima vero est am sed existentiam, vel subsistentiam,vt dixi maliua scilicet sutat pere contraria. mus, vaccidentia Praeterea, quia per se Exim suppositas concit primumar .. Aitum C te citus est. ouod secudum se est,quam quod gumentum . Nulla se te ex his proprieta in contia. Per participationem est: at in diu: dua par tibus est absolute propria. ergo frustra ab iure. icipant naturam specificam, erra o ipsa se Aristotcle traduntur Secundo contra ter ,. euii dum se est persectior Praeterea quia tiam Si Secundae substantiae quale quid haec est incorruptibilis sed utra pei sectior significant, ergo in quale praeelicantur: Et substantia, compositum , an sua forma non ergo erunt genera aut spe quae Alexis Metaph. com s.&Simpl. i. Physic praedicantur in quid citio Diniarentiae com o merito credunt compositum c diuidentes genera,re ipsa substantiae sunt. totum sit .isse perfectius forma, quae pars quando genera sui it substantiae sed disse. est Et sufficiat haec responsio modo: nam rentiae omnes sunt contrariae ergo lud- omnes hae tres quaestiones sunt Metaph D santiae aliquid est conitatium. Qua ito
QVAESTIO VI. De quibusdam aliis circa post riorem partem Capitis,si ilicet de propriet
tibvso communitatibis Substantia.
effandam. Multae sunt substantiae quae non suscipiunt contraria. ergo idio est maxime proh prium substantiae. Probatur antecedens:
ignis enim est calidus di nullo modo potest suscipere contrariam frigiditatem similiter cygnus albus non mutatur secundum nigredinem reccaeli denique non suscipiunt contra ita, quia sunt impassibi
Ad primum bteuiter Respondeo,descri Adi. Clica has sex substantiae proprietates,
est aduerte dum primo, non omnes priones non solum ex propriis simplicib aequaliter se habete ad substantiam colligi, sed ex pluribus cometriunibus a Piosam: tres enim illatum , scilicet prima, propriatis, quorum singula quamuis pet
non esse in subiecto quarta, non habere contrarium dequinta non suscipere ma-g I. vel minus, conueniunt omni substantiae. sed non soli nam prima disserent ijs, quarta vero Ecquinta,etiam quantitati in .sundi illarum autem tertia scilicet, hoc ali. se aliis in sint. si ut tamen iuncta soli illiret. Dicitur etiam secudo multa ex his esse propria quarto modo.si in genere fiat sermo ad hunc modum' substantiae conu nit,ut&ipsa dc ipsius differentiae in ta iecto non sint: substantiae conuenit .vt ip- oui dilanificare: sexta, susceptiuam et Te sius genera species redimerentiae de pri-
contrariorum. solis insunt, sed non omni ma niuoce praedicentur. similiter: substa-hus substantiis,sed tantum primis quam tiae inest, videri signifiearehoe aliquid, de ui s. illa tertia sit.videri significare hoc a vi ipsius indiuidua contrariorum sint iuI- liquid omnibus etiam in emat secunda, sci ceptiva. licet univoce deprimis praedicat. nec om- Ad secundum respondeo,aliud esse iiD Ad tanibus ne eis is conuenit,cum primis non nificare quale quid.aliud, predicari in qua insint,competatq; different ijs. quid . Alber tract. xc existimat, signifidi indam Est secundo aduertendum. quod secun care quale quid, esse significare quandam cla&tertia, non rebus absolute, sed vocib naturam,quae componitur ex eo quod se vel coaceptibus.vitetum sunt fguificati- habet, ut Auid dic ex eo, quod se habet vel
145쪽
pliale: scilicet ex genere,&dii Terentia: sed tiae, sicut nec substantia , habent contra-m,hi hoc non placet, nam hoc pacto gene rium.1altissimum non posset significare quale quid cum naturam quandam simplicem, Ad quartum Respon Aristotelem non . , . .
non compositam ex generem disserentia dixisse, nam numero substantia tale suos gnificet propterea dicendu . quod sigm ccptiuam omnium contrariorum. sed tancate quale quid. cst significare quanda tu tum contra Corum. Vnde dico licet cy- stantiam, quae In se non est. sed in aliis. ita gnus non recipiat nigredinem recipit ta- tamen est in aliis, ut sit de eorum substan in enalia cottacia, frigiditatem scilicet, dei sti his, tia Icd quia naturam , qu Tin aliis existit, calorem: similitet ignis licet non rccipiath Gotico significat, legene ala persecta ratione frigiditatem, recipit motus contrarios, surr stantie. ite per se existi atquia in aliis est, sum naturaliter . xviolcnter deorsum i- non tini biccto, distata natura acciden dem dicendum de coelis non tecipiunt 'hq tis Itopterea talis iratura dicitur quale a quidem corritati corruptibilia. amen PQq quid . di nomen eius dicit ut significare recipiunt motus contrarios secundi par - ' quale quid at praedicar in quale quid, est tes. quibus modo ad otium . modo ad ora ' 'ssi tale esse praedicatum .per quod respondea casum mouentur, modo delationes . o. purum' mus ad quaestionem factam per qualebi do accelliones habent de alias passiones lici id quo predicatur, di talis est dii Teten huiusmodi.tia, non autem genus. aut species. Dices,
quate differentia est uini modi' Dico sed pol Celei Te dubium de saetatissimo aut Laerentia habet munus accidentis altatis sacramento ubi non est panis, sed Pupium
ilicet determinate aliquod extrinsecu corpus Christi: hostia potest calefieti, de ita differetia extrinsece quodammodo ge Lige fieri. bi calor di frigiditas non in cor Nereus contrahit, quia est extra naturam ge pore Christi, sed in quantitate, quae erat Onetis ei adueniens panis, recipiuntur: ecce ergo quomodo quantitas, quae est accidens, susceptibilia A.
Diu, ues Dubitatur, quid est ut ait, quod nomi est contra notuml Dico id non esse nisi Solutio.
na secundarum substantiarum videantur substantiae proprium quod si illa quanti- hoc aliquid significaret Respodent aliqui, as hoc habet. id ei evenit ut locum suta solutio. quia petea aliquando de suppositis loqui stantiae tenet quod fit maximo miraculo, mut dicentes: homo venit animal currit potentia Dei infinita nos modo id quod Sed non placet hoc, quia ex Aristot. i.Top. naturaliter est, consideramus praesertim capit c habemusti quod non solum per secundum Aristot. qui nec id cognouit. substantiam id fit sed per accidentia di 'cimus enim voca sedentem musicui ve OVANTITATEAli ad me mi dicendum ergo est . ut supra. vident ut rho . enim significare hoc aliquid igura appellationis,id est . modo significandi ipsarum Cap. VI.
vocum . quae absolutae sunt ut enim ab , soluta nomina primarum substantiarum uti autem adiud quid est diseretum. significant , etiam re nomina secunda sis autem continuism oe alivdii idem rum. x habent ibrae hionem ad se inuicem ia
Adi. Ad tertium facile Respond. quod ali ubiu positionem. Est autem discretam qui lam,
quando contrarietas sumitur large, ut pa v numeras morati toruinuum vero, ut linea. tetexio. Metaph. capit o. T. pro quacun 'superstes,chpm. amplias a tem praeter haec I que oppositione ex diuersitate sub eodem vi. Wrempud. genere. sic differentiae sunt contrariae. a. r formae, repriuationes:altero modo pro Partium etenim, meri xv tali comma
146쪽
eum eo tetnem eo alantu quinque edi quiueti e sed semper discreta sunt muria e septem
ad nullam communem terminum copulantur. neque milia habeas in numere cammunem ter--aam, paratrem accipere, sed=mper discreta sunt quapropter numerus aidem discretorum est Simulier autem re oratiori quod tenim quantum est oratio . manifestam e pri mensuratur enim braba breui e longa dico aatem
elim voce orationem fictori ad naram evim et mmunem terminum particula eius copulanevr non enim est communis termium ad quem
fallaba copulentur sed di aquaeque diuisa est. i Psecundiam seipsam.
Linea ver tantinua est. est enim sumere commvnem terminum punctum, ad quem partes ei copulentur m superficiei iveam: plavii namque partes ad aliquem commanem terminum copulata similiter Diem re in corpore habem sumere commvem terminum, li eam vel luperHiem, ad quam corpor parte copia tur . Est avitem talium em tempus ' ocm presens en, tem in copulata adpraeteritum m ad I tarum rvr I locus conti ramestri orum enim quendam
Amplius ratem assia quidem constant extam tibis. quae inera sunt. positionem aleuribus ad se innicim adia antem ex non habentibus pomis.ssem vilineae qaidem partes possionem habentias inuicem singia e nux , earumsitae sunt alic Abi res ea . unde distia Iesum ira es ubisiet aesta' in plare . em ad quam partem reliquarum copiaamur. Similiter antemere partes plani Citnnem habent aliqv. tibi militier nanque si Metur unaquaeque ubi iacet tam qua copulantur ad se in icem : sedem Midi putes militer em Ioci. In n rnero Utem Mupo:erit quisquam ostendere quente iam amputes eimpositionem istiam habent ad Pinaicem. ubi iacent . aut Papartes ad se
inuicem connecivatur Neque eae qua temporri
sunt .vihil enim permanet partium Eporis quod amem non est premamati sucmedo ironem
aliquam habebit sed metu ergineminendam dices habere eo quod aliud qaigem pri si temporis, didid vero po sterius Sedem in humero Lmiliter .eo. quod prius numeratur unam quam
da, em duo quam tria e se habebunt au- qum ordinem position m vero non omnino accipias. Sed moratiosi militer nulla enim remanet partium. eddictum, im I. non est hoc amplius assumereri quapropter non erit ulla possi apartium eius quidem permanet. Igitur aliaeae Hiantibus positionem partibus constratu alia ea Galae ensibus p .ioxem. Propripa ut m quanta haec dicantur sti. ad dicta sunt: ia ver omnia secundum accidens. ad haec enim asprcientes, alia dicimus quanta. t multum dii ita album reo aia superficies multas m actio langa . e. quod eram mal-ttim sit .mmotus, Itui Ne re enim horum magulum per se qua tum dicitur divissumesignet quanta adclio est. tempore definiet annuam . ver iraeiquo modo a rignans em allum ivantum quias figeans vertici definieta quanta enim fueri sue t iesu tantum album est diceret. 2 are sua proprie secundtim stipis A erentur quanta, quae dicta sunt, loram ver nihil per se,
Amplias quainto nihil est centrarium. In definitu enim manifestum est quod nihil est contra .rium: vilicabiro vel tricabit . vel f perficiei. vel adicia talium, thi enim illis est contrarium. Aisi qui forte dicat malium paret esse extra
rivm. vel magnam parvo . Horum antim nihil
est quan/um sed magis eorum me favi ad aliquid nihil enim ipsam per se ipsum maen, n verparuum dicitur sedeo quod ad alterum refertur: cmβ quidem paris hiarii: ur, misi .m ver m.
Inu quod hoc ys. quae seu fulgeritru maias sit, i ad vero ijs. quae Alfiunt aerM, mimici ergo ad alteram est eorum relatio Namsiper seipsum
magnam ver parnum diceret aer nunquam mons
quidem aliquando parvas anilium vero ma'num diceretx Rarsus in vico quidemptures omi ieIesse dicimus: ethenis vero pancos, chnisin i ii mulis larer m in domo quidem metiatos .ia thea.
ro ver paucos.cum sint plures amplius sit, i. ium qui eis muricabitam et vetum lio qui aliam metum signiscat metvum vero ves paruum non eis at emtatum sed magis ad adiquid quoniam ad aueram considere a m mag-
147쪽
enim quidem pira , ad aliad vero id ipsum is: Iit ef
tempore esse contingit: quares id comratias Osset quis non immerito dubitare Ton 'cipere Sed nihil es , quod videatu simul e u ut post substantiam statim de quan ' mrias si reposte vi insul lautia quidem Ius titate post pol ta qualitate, disic ruit Ddevicii uenim contrariorum esse videtur se cum Archos. qui primus feri ut praedica ' milus ima Ianus est e ager, neque albam mento tum aut hoc statim post substa nigram est,m h nihilque aliud imia contraria ri iam qualitatem fuerit aggretius . vi rescit suscipiet fleadem ibis, contietit esse conira Simplicius tam videt ut ratio in fauere iria nam, est magnum paruo contrariam ipsum irimo quia substantiae incorporcae, quae vim Amsimul est magnam, vir rem ipsum si aecipuae substant ae sunt, per qualuaici sibi eri contrarium se imposissile est alisaid, 'potius,quam per quantitatem innotescat.bi sies contrariam non est igitur mageum par Secundo, quia cum duplex sit in composi et
uocontrarium neque multum patico suare nisi rio substantia materia nempe& forma, meorim quae ad aliquid haec quid dicat Iec nobilior mulio est forma; ut docet Aliso qRanti,nihil contrariam halebunt te l. r. Physic. cap. i. at forma est causa qualitat , sicut quantitas a matera habet or. Maxi autem circa Iocurn esse videtvr cen. tum,ergo ut dignior praepoueda erat quatra set.u quantidursum enim ci quod ei I deor litas Tertio, quia qualuas magis videtur sum,contrariumpavant secum qui in medio est conuenire cum spiritualibus quam quan deorsum dicem es, eoquδ ptarim distantia est bitas,cum qualitas secundum se sit indiui-medij ad mundi terminos Videntur autem tm sibilis. non enim diuiditur per se quali-adiorum eoui rariorum ab his esserae definitio. tas nisi per accidens ad subiecti diuis nem: quae enim plurimum a se inuicem di stant, nem. eorum quasnat ub eodem genere contraria es Aristoteles vero his non obstantibus, Pt oldi m. Afiniant optimis rationibus quantitatem reliquis Animon. Noa videtκraarem quantam suscipere magis omnibus anteposuit cuius multiplexio i Ratio. et minas: ibicubitum,neque enim terum est assignara causa. Primo cum Ammo-teromet dic bitum neque in numeroavi tria lato, quia in praedicamento substantiae in Pamsaiasue nihiImagis quinque avi tria di duabus proprietatibus circm fecerat qua euatur. neque quiaq, quam tria, nec tempus acte titatem substantiae fuit etgo aequum virum tero magi tempus dicitur, nec lavsso eo, Ipsius cognitionem non differret Secun a. ram. dicta sunt omniae. met erimina di do. quia, inquit, diuitata substantiam incitur tu resu inmiens titit magula, mi primam secundam a primum kα--s. Pruri morem maxim quami ei alta cundum ad num cium spectant,qui quan- qn em raequali dichor. Humquodque exime illas est sed haec tio est admodum valieorum,quae dictas ni suaviorum a quale emis da ratio Tem ipsius est quia prior est '
aeiviae dicitur: t corpus aeqva inaequale . materia. qu.am mima. at quantita sicqui eum. inumerus mseruata solem inaequae tur matellam, qualitas vero formam .crgo
D dicitur, similiter aurem et ivalist quae di prior est quantitas. Bocchis adiicit etiam Rationes Ea sunt unumquodque aequale et in eqD alias tres causas. Primo:nam rem immedia Bociij. duum. In ceteris vero quaecunei: sira ua uius sequitur quantitas:statim enim ut res
148쪽
eli una est:at unum ad quantitatem refer.tur. Praeterea secundo, Supposito Arist si iam substantiam compositam in praedicamento collocasse, ita ut secundum ipsum; ut quidam volunt eorpus esset generalissimum genus, tunc sic Boetiu :Prima passi propiicias quae a substantia composita, scilicet corpore, fluit,vi corpus est, est qualitas. haec ergo anteponenda fuit. Architas autem supponebat res in corporeas esse in
riote, qua praedicamento si superiores rationes procedebant:i dicto Aristot non recipite tamen haec ratio non conuincit simplici.tet, nisi secundum illorum opinionem: nam ut antea diximus,etiam secundum A ristot sententiam. incorporeae substantiae sunt in predicamento.Tertio,inquit Boet. quia magnam habet quantitas cum substantia similitudinem. cu nec habeat contraiium, nec recipiat magis imo adde tu, quod est aliquo modo receptiua conti riorum. cum per ipsam . ut per medium quoddam teliqua accidentia substantiae inli aereant non enim esset corpus albinn. nigraim, calidum, moueretur, Ac reliqua. nisi habete quantitatem. Simplicius addit aliam rationem, scilicet. quia est adeo quantitas substantiae coniuncta, ut mutatione facta inquantitate fiat etiam mutatio in substantia: non enim augmentatio fit nisi addita aliqua de nouo substantia.
acanti autem aliud est discrerum me. Capitis di
Caput hoc duas partes continet in primri sunt tres diuisiones quantitatis, in posteriori tres ipsus proprietates prima diuisio vitiualiter continetur in principio, solo tanti di m liter vero in medio Capitis. Duplex uitio . est. quantum per se desper accidens quan tum per accidens vocatur id, quod quanistitatem participat. Quantum per se.est i p. samet quantitas Secunda diuisio. Quanti per se,alterum est continuum alterum ditaretum. quanti continui quinque sunt species .linea,superficies corpus tempus. locus: linea vocatur longitudo sola corpo ris praetermissa latitudine ad prosundita . te.cuius lineae extrema dicuntur punctartarei ficies est latitudo extrema alicuius corporis:corpus vero dicitur profunditas ipsius lubstantiae horum cognitio paret ex Geometria,discreta vero quantitas, ni merus Lotatio sunt. Partium etenim numeri xu , cmmmis
Hi Arist probat numerum clarati nem . ad discreti genus pertinere, probatque de numelo, quod sit discreta quanti. tas: possumus autem ex istis probationibus sumere horum definitiones. Continua Quid cin,
quantitas est, cuius partes unico communi termino copulantur vocat autem terminum partium communem .id, quod sic unam patiem terminat,ut, num idcmque etiam alteram patiem terminet:vnde ne uminus partis est proprius terminus.V. g.due medietates lineae continuantur unico puncto me deto, quod punctum dc unius, cauterius partis extremum est per hoc patet.
quid sit non habere parrcs copulata te L .
Hoc supposito probat de numero esse Ad disere.
quantitatem discretam Partes numerito tam Numet coniunguntur aliquo communi termino ius. ergo numerus est degenere discretorum. Patet antecedens,nam quinque dc quinque,quae sunt partes denarii nullo ei mi.
no communi continuantur cum omnc s
unt latcs separatae sint in te se. Irobat secundo de oratione, dc explicat se non loqui de quacunque oratione,nam ea. quae in mente est, non est quantitas sed de ea solum, quae est in voce, loquitur: pribatque duo, d quod struit antitas.&quod orati sit discreta: primo quod sit quantitas quod non probauit de numero, quia id erat per se notum. in oratione autem id obscvium est: probat autem ic orationi insunt passiones quantitatis, scilicet quod sit longa.&quod sit breuis ergo etiam inest ratio quantitatis. Probat secundo, quod sit dis.creta partes enim eius. scilicet syllabae si .cut unitatis in numero nullo communi
Linea ver cominu ess sit enim sumere. s.
Probat modo de quantitatibus cotinuis, Ad Conti
non autem probat, quod quantitates sint, nuam Li- quia id patet .sed quod continuae sint. Pri neam.
149쪽
tetmino eopulantur, scilicet puncto:Dites meminit Arist aqua longe distant patres
esamius ei fici ei linea, sicut partes corpo
ris supe ne te iunguntur. Similiter de tempore piae teritum en in .luturum quae
pam, sunt temporis praesenti copulatur. De loco probatic locati partes copulan- tur aliquo termino. ergo etiam ipsius loci partes singulae enim loci partes correspondent locMi partibus vi ergo est pars in o.
cato, icu terminus continuans eius partes:
Terminus ita correspondet et minus in loco con loci de loca iungens partes loci et vocat autem Aristo t. ii idem dc terminum loci: locati eundem,no quod quomodo idem sit numeto .proportione, id est, per correspondentiam ut sicut pars loci correspondet parti locati, ita similiter ter
minus comunis partium loci corresponderet opponitur termino communi par . tium locati.
empli As intem .alia pridem cons .in 'x paret. Diuisio
Italus sit. Nota numeri,ut dicemus. Vraute partes quantitatis alicuius hanc Nota. habeant positionem, tria sunt necessi.itia. Tria neces-
primo. quod sint in aliquo contini io, id saria sunt, cit. in subiccto: Sc hoc vocatasti cubi esse. notat partes quod sit in loco,ut credidit Porphyrius in quantitatis suis interrogationibus: nam eo modo lo inter se hacus non haberet positionem clim locus beant poli- non sit in loco sed quod illae partes sint tionem. in subiecis aliquo,ut dicit Alber trac2.8. c. Et secundo, quod sit continnu tale sub .iectum Tertio, quod partes sint permanentes Triaris ergo pallis hae dc bent habere existentiam in lubiecto.continuatio
nem, d permanentiam. Desectu continuationis numerus caret
partibus habentibus positionem non e onim dices haec pars numeri est ante,ista re. Ttio. haec unitas est in illa defectu perma A. nentiae tempus non habet partes huiusmodi defectu utriusque oratio, quae est discreta e successiva. Sunt ergo quatuor quantitates positio Sunt quanem habentes: in ea, superficies,corpus, i litates po-cus tres, non habentes: tempus, numerus, sitionem de oratio: dicit tamen Aristot in his tribus habentes. inueniri quidem ordinem secundum queri Non ha- una pars praecedit alteram, praecedit enim benich
tempus tempus. denumerus mi merum, de
syllaba syllaba:sed nulla est partita positio.
Hae est illa diuisio. quam Aristot supe s. Quantitari iis insinuauit quatum quoddam per se tis diu illo.
quoddam per accidcns per se quantum, sunt ipsae species quantitatis enumeratae: quantum per accidens est id quod non quantum a se est, sed quia quantitatem participat ut actio, quae dicitur longa .a tempore,quo fit, demotus longula loco. Haec Mouelut sunt quanta per accides. Sed dubitare pos dubium. set aliquis, quare haec fit diuisio quanti cui nullo praedicamento alio similis fiat diuisiothoe posterius in disputatione elucidabimus.
Hi ponitur alia diuisio quantitatis: quaedam constant ex partibus habentibus positionem quaedam ex partibus non habentibus positionem Proculus declaratione aduerte, quod positio est habitudo corporis ad locum, in quoesta secundum quam dicitur esse in loco,quod est. liabere
postionem: non enim aliud est habete politionem,quam in loco esse habere autem partes positionem habentes est habere partes in loco non autem si nimii ut in praesenti,ut existimauit Ammonius, anar-mans numerum habet partes positionem habentes. quia partes numeri, quae corporum unitates sunt, in loco sint:at sine du.b: ono a bene consecrauit,eum Arist. ex.presse asserat numerum catere partibus
positionem habentibus. Propterea notandum est aliud essest a. bete partes positionem habentcs,aliud habere partes positione habentes inter se illud enim est,ut dixi, habere partes loco in existentes , dc de hoc nihil modo curat A ristot.at habere partes positionem inter se habentes.est tales habere partes ut una sit velut alterius loc'. una lil in altera, quo Ampu.f. ammtonihili contrarium. modo dicimus digitus est in manu rema Posterior capitis pars est ista, in qua trianus in brachio: dc non solu hoc Ad quod accidentia quantitatis explicantur. primu pars. pollimus designate hanc in ista istam est, Quantitas non habet cottarium, cuius i ioprieta in illa,quod haec est ante,illa tetro, ista sui meminerat etiam in praedicamento sub quantitatis.
Ium Ahaecdcoisum: huius positionis hic santiae:sed modo obii cuidcm, qtio illic inubium obiecit:
150쪽
Obiicit et Aristoteles adhuc circa id. m. Alia cibi
Lo us est una ex speciebus quantitatis .ctio contrarium habet, omnes enim locum loco contrarium ponunt,scilicci locum deorsum .quitast in mi dio, d cst,centro mundi, contaatiari loco sursum qui est in caeli
concavo: ista enim loca maxime distant; imo in definirione contrariorum dicitur, contraria maxime distare e talis distantia est per proportionem dicta, distantia erit loca lunt contraria Ad
obiecit magnum in reta chiaraum. muliaci pauca, .. quantitatem specta iit: i .imen
unum in conuarium vi ciues Solutio Ad hoc responditi Aitat. dupliciter. Primo. illa non esse degentae quantitatri, sed alictius pr.xdicamenti, quod dicitur ad aliud probatimc dupliciter Primo, omne ita in v. in seipso quarum est at magnum dc patuum . multa de pauca non in se, sed ad aliud dicunt ut .ergo non sunt quantitates maiorem non exprimit, sed minorem cum conesulione minorem cxplicat exe-p'o,d probat. Primo nam milium non locorum dicitur magnum nisi comparatum ala hoc nihil respondct, non quod appi obet liagiana eiusdem speciei edici ons dicitur loco esse contrarium: non enim dicit, i patuus relatus ad alios montes maiores i. cus habet, scd vidci ut habere,ut notat Sim-dem de multis o paucis diciti probat aut plicius sed forsan quia no erat locus istud minorem: si enim magnum ex paruum ab elucidandi cum quid locus sit, non esset
solute dicerentur, de non relatione ada compertum.
liud. nunquam moni cm paruum, nec mi Possumus tamen respondere. Duplici Ullanxit 'lium magnum dicere contingeret te taliqua quantitas considetatur ut dicit: si 32 Secunda ratio est sumpta a significatio Simplicius Primo, ut quaedam quantitas 'une vocabuli,ut dicit Simplicius, magnum est.&in ratione quantitatis. Alteroni odo, uni o* enim, paruum, d reliqua similia, o quan ut admista, e coniuncta est cum qualua Dd titatem sed excessum potius quantitatis te. vel alia ratione alterius generis Vertii ad aliud significant ergo ea non sunt gratia. linea ut linea est. vel ut curua .aut reis quantitatcs loquitur autem de magno, de eta est:hae enim sunt qualitates scilicet re-paluo quae ad quatilitatem continuam itudo, de curuitas. Similiter superficies, spectrare videntur demulis vero ociau ut superficies cst, vel ut aspera nenisue est. cis, quae ad discretam quae qualitates sunt. Similiter tempus, ut Siae alieu Maraia mirarem esse haec di tempus est vel ut importat lumen,aut terat. nebras secundum quae dicuntur die singolutio a. Posterior responsio est Quamuis admit nox. Iunc respondetur,quantitatiunt teretur illas esse quantitates nullo tamen tione quantitatis nihil est contrarium atmodo admittendum est contraria esse ratione qualitatis adiunctae contrarium Hoc probat triplici ratione Prima nam habet, ut in exemplis patet. contraria sunt naturae absolutae,in per se. Per hoc similiter respondetur, de loco Ad obi at magnum .d paruum clare liqua huius locus enim potest considerari in ratione tionem. ni otii non sunt ad se, sed ad aliud ergono quantitatis. oc tunc non est aliud quam Q. sunt contraria Secundari contraria non 'incies cotinens aliquod corpus,cui nubsunt simul hoc enim repugnat substantia tum est contrarium altero modo.ut dicit enim est quidem contrariorum sust pii certum situm, de certam distantiam a cenua, sed non simul non enim quis simul est tro, de partibus mi indi 5 sic dicitur ubi, nutri,d igcr, at ista simul sunt: idem enim quod aliud est praedicamentum, de tunc pacti magnum, d paruum ei go non sunt titur contrarium ut probat argumentum, contraria Loquitur autem hic de contra non tamen ut ad quantitatem spectat. rictrate proprie dicta, ut superius diximus. Non videtur mitem iuvii tita su tipere inagis . . Tertia si magnum e patuum contraria o min-.
dicerentur.vnum. v idem sibi ipsi contra Constituitur secunda proprietar qua n. a. proprie rium esset. cuui sit idem magnum, par titatis quae est no suscipere magis vel ras quanti. uum: at id omnino impollibile est ergo minus: haec enim maxime coniuncia sunt, latis. conuaria proprie non sunt habete conitatium,ec lascipere magis vel e minuri