장음표시 사용
161쪽
litis sublatu quae neqtie e ridentia uni relicto Similiter antem his eis habent ea que cem cui vimi pud Sumetum I cofluent sensu suxu: sensilite enim pii. quam sen tu esse retensemperat a rem dierat, vis serum ad do . videtur sublatam eum sensibile Iimia a fer
mium dici ut circa criptis ommbiis quae ac sensum sensi vero te tulerio fima aufert:cidentii aut domino, ut esse blaedem, vel si sensus enim circa corpis, incorpore Iani, sens entiae fusceptibilem vel hominem.reli Io vero bili D:emsultato aufertur in corpus uersibi solo qua domititu est, semperferam ad ipsum enim coum est. Cὰm autem coum non it, a dicetur, sertim enim domini serum dicitur. Si feriure lenius quare sima aufer sensibile sen- autem non convenienter ad id, adit ad dicitur Amfen ius vero sensilii neu simul a seri sub astraretur circuns j listimui, alijs relicto Iato enim animaei densus quidem a feriar sensi- autem eos o ad quod . innatum est vo di bile autem erit corpus ut calidum, diace amat-cetur id ipsum assignei ren im serum hominu ram, em omnia alia quaecunque sunt sex militem ala aris , m circunstri ara ab mine esse Amplitis. sensus quidem imul canis Chiaoni: dominum, non san amplius seram ad hominem simul enitus an al em sensu tu ensibile verbdicetur c in enim domi vi non sit neque servus ante animes, avi sensum est. Inuum LM, m aqua, est silmiliter me aue. si adimitur eam alatam malia huiusmoeli ex quibus ipsum aninid con esse non enim ain pli. s. it ala ad aliquid, cit stat, ante sunt. xam animes omni is sit an feκ-
enim non siti uum, nec es erit icuam hire sus quare pristi sensibile quam sensu isse vide-
vorte asserare ad idia quod coxueniente di bitur citur Et si sit no im positum .facilis erit assen tiosaatem nonsit fortiis nec stariam erit no Habet alitem dubitati nem, virtim nulla mens ere si autemsi asileutetur, manifestum substantia ad iquid dicatar quem l me dum est:qvoniiun omnia qua .rd aliquidsunt, ad con videtur. si hoc contingat secueZtim euasdam seuertentiam decu tr. Inda substanti lNam in primu substaritis veram est nam neque tora, neque parte primarum
Videntur autem ipsi a lesi iii simul esse a seu stratiarum dicuntur ad aliquid, amatiidam
tura, oe in plurimini:n dem verum est in si qui homo non dicitur Eicών; nida homo ne i quiabus vero non vertim: in x enim dulam di di d. meos a huius quidam bos dimiliter raremmidium unt; mc e:si dimidium, cupium est repat tes quaesim enim mavus non dicitur esse mcitnili do:ni :tu. ferre Mest mutemsit fervim, a quaedam manui .sed alicuius manus: 'quod- demitim. J:siimiliter autem his et alia lina da nequi non di itur Huius quoddam caput, arietem haec auferuxi se eius icem:sire innensit sed dicuius caput Similiter autem 'i' secundis plum.m erit diradiam: di sit nisi liet:idin sub auiti t. atqM hoc quidem in pluribus vis non erit duplum siti uer atteret emia est x, rara me non dicitur a licuius homo nec bes alicuius civitque testasunt bot die levam alicuius lignum, sed alii ius possessio di ii in in huius modi ergo manifestus: est, i Nou autem in omni trictis, ite agi quid ...ui non sunt ad uiquid Inuiquibus verbuerum dicetur, es simia nerara: fili di enim secuera se antiis habe: dulitatiouem. v cap et scientia prim videbitur esse Luamque is pleri . . ichius eaput dicitur minam si Miu dicitur bus prae xissentibis rebus scientias accipimm xuuius influe a huiusmodi, quare hie forte in pauci enim vel xx o quisquam ho persi ad esisti ides' vides utitur. Si iratur suo sextercle simia cum scilia silentiam est factam ebraei me, uti ad aliquid . definitia. Si enata ths, scibi e Iubia: tim sima aufri sim est d, omela dis ci aut impossibile est oste
tiam scientia vero tantii et tusemisciri e nam dere. quod nassa sub Iautia eorum qua sunt ad
si scibile n)nsit. nouerit fientia nacidi e uim leuid dicitur. erit scien: ita scientaver. iansit, nihil prohibet esse scibile. vici tuli quadratura ibi sit i. v Si autem nonsis cienter.'d savi ad ali his. Fili . scientia quidem in Ungum est, ipsa vero qui ut hoc ipsam est eis. ad aliqtii quodam mo- scibili est A si s animesi dies in suldata dose habere fortasse aliquid contra icta dicet rixa erit scientra j ibi tum vero liuini esse Pri,r vero desinitio sequitiae quisem omnia ea,
162쪽
erem ea quod esse ad aliquod. ipsa quae sent, aliorum dicantur Ex his autem manifestum est, quo si quis ali videor quae sunt ad Hieriid, de te sciet, millud ad quod dicitur defviil scituras est Manis stum igitur m ex ipsis est: ti enim noui aliquis hoc. quod aliquid est et ratem esse iis, quae ad aliquid sunt idem ac ad aliquid aliquo modo se habere massa notiti, ad quod hac aliquo modo se habet. Si enim non nom it omnino ad quod hoc adi quo modo se habet. nequesia auiuid hoc aliquo modo se habet. noscet. Sed di in singi tu palam hoc est , ut siquid uouit quis definite. quod duplum est,m cuivi duplam est mox definit nouit enim,vI, Iu d 'nitorum nouit ipsum duplum est .ve sis duplum omnino nouit. Similiter Diem e hoc aliquidsi nauit quis quod melim est milia mel est statim definiit necessarium est no P. Propter haec aucem non indefinit hoc cognoscet, quod hoc est peiore melius:suspitio enim hac est, nou scienti a non enim adhuc sciret exacte quod est peio/e melius flevims accidit nihil est de . terim ipso si 'propter palam est quod neces-rium est si nauerit quis aliquod relativorum
fini: ,e id ad quod definite necesse est nos .
Oput vero, m mavus, di eorum fiet .
quae substantia sunt . ea ipsa qua sani sciri de
nite polluet: ad quod vero dicantur, non est, cessariam scire. cuius enim hoc caput . vel cuius haec manis sit non est scire definit : quare non erunt haec ad aliquid . Si vero non sunt haec eorum quae uni ad Aquid erum erit dicere quod
nulla substantia eorum est quae sua ad Miquid.Fortasse autem difficile si de eiusmodi rebra vehementer asserere.nisi ea sepe pertractata Adubitare amem de horum unoquoque no est
st AESTIO 'VIVI II DI LARIS PRIMAE Cur prius de praedicamento ad aliquidquam de Qualitate egerit'
Non paxua primo se nobis ossori dic
ficultas cur praedicamentum lio cubalios anteponatu fiatio enim dubitandi est. Prius est rem esie in se.
quam ad aliud copalati, sed qualitas con-vT VIII.
uenit rei secti dum se relatio vero ut ali ii comparatur ergo priora qualitas secunduli naturam imo Aristoteles ipse s. Metae cata quale praeposuit, di in diuisone horum praedicamentorum praecedenti Architas illa ratione motus, ut res et Simplic quale anteposuit ipsi praedicamento ad aliquid.Crica hoc aduerte ex Simpl. in his praedicamentis,quod duplex est ordo,quidamnaturae. ellentiae iecundum quem viiii in suo esse, de natura alterum praecedit: alte testordo doctrinae, secundum quem vis nius cognitio de doctrina prius traditur. cognitione alterius xv num prius,alteruposterius docemur.
Hoc supposito Doctoies Lovante dicunt hic non ordinem naturae, sed doctrinae solum seruati, secundu quem illa semper praetermittenda sunt,quae magis priorum cognitioni necessaria sunt siue primi sint, siue posteriora Constat autem post quantitatem ni mi necessariam esse rela. t tuorum cognitione. cum in praedicamento quatitatis longa facta fuerat mentio e rem . scilicet de magno. paruo teluquis quae ad aliquid dicuntur. am rationem etiam tradit Ammon huius ordinis, quoad aliquid praeponit ut qualitati.At Simpl. Porphy Boci etiam ordi, nem naturae cum ordine doctrinae seruari insinuant secundum Aristot.quia substantia corporca prius est quanta quam qualis.cum quantitas sit eius passio prima sed ad quantitatem immediate sequitur esse magnum,ue patuum .aequale. inaequale quae omnia ad ui quid sunt: pilus ergo est ad aliquid ipso quali nec obstat aliquas relationes, habitudines csse posteriores qualitatibus, scilicet illas, quae ex qualitatibus oriuntur: sat est a toto genere,quod natura ipsius ad aliquid in aliquib' praecedat qualitatem, non autem qualitas ulla antecedat quantitatem prior igitur natura est rela. tio,similiteri domina piopicrrationem
dictam pri n. Duplex ordo est in
liud. c. Daliquid vero talia Acuettur, qvaec n-que hoc ipsum quod uni, aliorum esse dicuntur. - qucinia de aliter a
163쪽
CA pux istud in tres partesia uiditur.
Ptima continet definitionem quandam colum . quae ad aliquid sunt de ipsius explicationem quae definitio communi, erat tempore Arist. imo ipsius Platonis ut vult Albert. S. Boet quamuis id negct implicius Secunda continet quatuor pro priniates quae secundum talem definita onem consequuntur. Tertias o- ponit unum bsurdum, quod iuxta talem definitionem sequitur, ea reiecta aliam ponit, quae maximeti clatri conuenit. l.
militer quandam plorum inscrt proprie
Attende autem has definitiones generalissimorum, ut tape dixi . non esse proprias definitiones cum genere dc disserentia careant sed descriptiones quaedam sunt per quas rem magis manifestam facimus per ea. quae clariora sunt.
Adverte igitur accidentis duplex esse genus. Quoddam inest subiecto abi queat. terius subiecti dependentia ut albedo inest niui. calor igni, superficies corpori,absque alterius ullius ordine, e habitudine. dc hoc accidens absolutum dicit ut Quod, dam accidens inest alicui subiecto cum dependetia alterius subiecti accidentis: ut paternitas rus uni homini dependentet tamen ab alio, cui inest filiatio simile inest huie albedinita de pelidenter tam cia ab altera albedine .cui inest etiam illa simili.tudo: tale igitur accidens dicitur respecti-uum. cvada liquid . cuius natura haec st. ut non insit, num alteri quin etiam alterum ei corte spondens, alteri simul in sit.
Ex quo collige rationem tituli utut praedicamenti dicitur enim in plurali denis,quae sunt ad aliquid c semper Arist. in capite pluraliter loquitur cuius ratio
quia nunquam ista singula consistunt, sed
Iempe lima, unum ad alterum Nec propter hoc negamus. quin singulariter possit Proserri. ut notat Simpi dici enim potest. patet ei ad aliquid, ex duplum est ad ili.
quid. scd ad intinuandam ho tum natura, quae sine multitudine esse non statest . pluraliter loquimur.
Per haec itaq; mani se statur Aristotelis descriptior Ilia sunt ad assi quid quorum hoc iplu:n, quod sunt, id st, qupiuinua
tura . ex substantia est, ad aliud dici, mi ic sat quia varie unum ad alietum dicitur, aliquando per habitudinem genitivi, vi pater est filii pater aliquando per habitudinem dativi simila est alicui simili tamite: vclablativi maius est minore maius:aliquando id fit per accusativum, aliquando cum praepositione, aliquando sine illa,ut dicit Simplicius Propterca dicit Arist .aliolum dicuntur vel quomodolibet aliter ad aliud scilicet dicuntur. Haec est omnium explicatio communis descriptionis huius. Ponit Aristo t. exempla per vatio casus. Malu . inquit. aliquo maius est duplum etiam alterius duplum est: e alia si triliter, quae ad inuicem conferuntur. Haec graece genitivi habitudinem explicant quamuis latine sint casus varii. At vero suu etiam em haec ad aliq: id: e c. d. Prosequitur Arist. exempla proponere eorum quae ad aliquid sunt, ponit a uicari ista. quae sequuntur, scilicet habitum, dispositionem scientiam, sensum positio tnem; in qui biis notabis haec quatuor pri ma ad obtactum referri. Si enim habitus est alicuius obiecti habitus est, similitercedis positio disserunt enim hoc solo habitus de dispositio, quod habitus inhaeret
subiecto, Nilo difficile remoueri potest: dispositio est.quae facile remouci ut similiter scientia. sensus alicuius obiecti scientia re sensus sunt positio autem refertur id subiectum in ad locum est enim positio habitudo corporis ad lo
Dubitabis ut quid . t isto non conti Dubium. nuauit haec exempla prioribus sed qua dam interruptione usus est,dicens sint et Soluti io m hac ad ali ut Respondet Ammon. id fimim fuisse pio pter duo Alteriim cst. quia priora exempla et anili bitudinis genatiui, quibus cxplicatui illa definitionis
pars saliolum dicuntur: nunc aute ista sunt habitudinis aliorum casu ii quibus explicaturalia altera pars vel euomodolibet litet ad aliud Alteium est. qiiod etiam notat Simplicissa quae ad aliquid dicuntur oriuntur ex multis praedicamentis quadam ex quantitate, ut duplum maius: quadam ex qualitate, ut scientia , habitu, qua dum cx situ, uti ostio, eccubatim
164쪽
quia exempla priora erant de his quae
quant ratem consequillitur, post cui ota vero de his . tu squalitatem, de alia sequiitur, ideo distin Cit Winterruptione illa usus cst Si d potest huius tertia ratio non lacr-nenda adhiberi, quod ista definitio Amst.rion est ipsus sed communis quam ipse est poli ea reiecturus suscipit tamen eam moto explicandam, quia tune passim circumserebatur: ac proptere a multa secun-dlim hanc infert d dicit. quae non tanquavera sed tanquam absurda ex tali definitio iri pro manantia recipienda sunt id. quod docte aduertit Ammonius. Est autevnum ex his, quod sub luxit,ac si dicat: li. ad aliquid sunt, quae aliorum dicuntur, ista ad aliquid sunt .scilicet habitus, dispositio, ocreliqua. ita me vere ad aliquid non sunt, cum sint aliorum praedicamentorum ac propterea secundum talem definitionem
proliat es, ad aliquid dum dicit, ista dici ad aliud, Ac non aliud quiddam. id est non habent aliud quicquam quam ad aliud diei: sed horum vetitas postea examinanda
Ad alii' id uitares. et ei evnque hoc ipsum quod sunt me
Ex inani statione superiori perexe m. p' inferi definitio item eand cm velut aliquantatione probatam Infert etiam eam. Hadii oce molis habitudinc aliorum ca. suum exprimentibus d. claret magnu in , enim id aliquid de itur e limite, in rclI- qu subiunxit it .am accubitum, statione sellione esse ad aliqii id. Nitob. t quia sunt politiones positio vero ad aliquid est: M ipsorum concietata scilicet sedere, stare non sunt ad aliquid . Dubitabis quare id dicit Aristoteles de concrcti, ill emon denta minonius de Simpliciu . quia concreta sunt alterius praedicamenti, ilicet litus. abstracta vero huius id posset quis decipi. existimans etiam istarpon in hoc praedicamento cum eorum abstracia collocentur. Notantq; unum isti doctores maxime aduertendum . non semper abstractum.&eius coner tum ad de impet tinere piae dicamentum jam locus Sctem us sunt in quantitate.tam n esse in loco et aliud. predicamentum Vbi, dc esse in tempore,cst aliud. lcilicet.Quado,quae duo priuicamenta sunt denominata ab illis.
Dubriabis: quare stat o. To, ad aliqii d unt. non aut m sedere, xstare ita uti orident etiam isti doctorcs, qui ai stractici uim ludi in subrectum pium id iant utri habitu Vnt m ad illud dicunt, quae ad ui, quid est at ipsa concreta non habitudi- nerei, d subicctum ipsum de subst an iam
dicunt. Haecinant intellige iuvia d. ii m. tione past gnatarii ancilina icta sint se cundum tali nitionem exactam Aristot lis. quam in fine tradidit postea examina.
Inest autem civ contraetieto in his si sunt aliquis. Crec. IIaectast secunda pars capitis in qua ea,
quae huic piae dicamento in lunt Aristote.les ponit, cenariat. Incipit aut cmaco in
munibus haec enim est docti in au i iam iupsemet docet. Physic, a. primum communia. deinde propria tradantur. Conuenit igitur hi , quae ad aliquid sunt habere
contraria. hoc autem exemplis manifestate virtus enim vitio clarignorantiae scientia contraria est: at hoc, inquit non omnibus
quae ad aliquid sunt inestri duplum enim
non habet contrarium, nec dimidium, de tamen ista ad aliquid sunt. Posset quis non immerito obiicere m. perius enim in quantitate dixit Aristoteles magnum Sinuum non esse contra .ria. quia sunt ad aliquid quo igitur modo hic docet,ea quae ad aliquid lunt e sic contraria: nec potest dici, hic loqui de contrarietate large, ut complictitur quamcunq;
oppositionem .sta enim nodi cerct aliqua non hab re contrarium. cum constet, omnia quix ad aliquid sunt rc latiue opponi: loqui tui ergo de contra tactate propria, de qua in aliis praedicamentis loquutus est lAduerte isto M. Irictus. qui ad aliquid sunt, semperisse simul cum aliis acciden.tibus ablo lusis. quibus procedunt divi similitudo est cum qualitate. magnum cum quantitate, excae Vnde dupliciter possunt considerata imo modo . secundi im illos respectus puros, Stat ad aliquid sunt, ctunc non habent contrarium . e hoe est, quod dixit.ca.de quantitate: cio modo secundum illud accidens .cui coiulantur, quod tandamcntum vocatur. tune si illud habuerat contiatium, dicet ut istud habete intiatium: siicio non habuerit, Diib um
Seclida Caiapitis pars. Prima Rhiatiuorum
Proprietas, obiectio. Nota, duplici,c spectu u qui ad
aliquid ,acceptione rei ponderi obiectioni.
165쪽
dicetur istud nox haberet quia nono latiua .Relativa enim . seu ad aliquid dicit Relatis. mn a accidentia, in quibus ad aliquid fun tur plura.quorum singula ad aliud dicun-
d antur, contraria habent, ideo dici tali tur, non tamen unum ad alterum inter se:
qua habere nempe ex illis, quae in quali ut pater,duplum, simile relativa sunt seu tate fundantur aliqua vero non habere ad aliqind.quia dicuntur ad aliud, no qui- scilicet illa. quae in quantitate innituntur dem inter se,sed singula ad suum propriu
ita docet Sirnpi de animo di bene cuius terminum: parerenim adtilium. duplum
signum est, quod quando contraria assig ad subduplum, simile adsimile: correlati Cottelail.
nat, non ponit correlativa ut scientia non a vero, seu ad aliquid ad inuicem dicun u. conicariatur scibili, sed ignorantiae:virtus tur quorum unum ad alterum dicitur, si- non contrariatur ei cuius virtus est, sed ut pater.ec filius sunt correlativa: per ista vitio, non ergo ut ad inuicem reseruntur intelliges exempla numerare esse telativo contrarietatem habent sed ut secundum rura, sed non correlativorum. sed infundamento sumuntur. Hi mDabitabis quomodo inhoe praedira TIO Dmento scientiam, virtute, evalia collocet. In Relatiosus in magis Ocum tamen haec in quarto praedicamento minus Remos constituantur Respondet Ammon. non Ammonii id ex propria sententia fecisse. sed simula PT Vbitatur: an suscipere magis&mi., ter ad labefactandam illam definitionem, Danus, competat relatis. ratione fune inm ex qua sequebatur. ista in hoc taedicame da menti sicut habere contraria an Aecomo locis c. At vero aliter respondet Simplie de ratione naturae propriae,ita ut inquatum datio alia Pori init senti,d Alberi. t iaci isto. e. . ad aliquid sunt. magis vel in suscipiet si moliei quod maxime notandum est asserunte Hoc dubium est principale.&dignum con Boetii ni m. istaec in hoc praedicamelo, dein aliis sideratione prius tamen sunt explicanda Albelli ess no est enim inconueniens, quod unx verba,quae post ista sequuture inquit enim res secundum varias rationes 3 eonside Arist. non omnibus hoc inesse relatis, durationes ad varia pertineat 'taedicamen plum mire magis vel minus non recipit.
' m taleientia enim ignota ni a vilius. 5e teli Ad dubiu igitur respondet Alberi xiactat oblisi,
ymi Pph qua, ut secundum se sumuntur 5 subie isto caps simpl. Ammon.&B Vectan Albe Ah M tu ipsi petfici ut o disponunt. qualitates dem est sententia communis res alma sus Arem; A msensi sunt. dc ad quatium praedicamentum per cipere magis vel minus, non sui ratione, noeliini in si tinentat ut ad obiectum suum referuntur, sed fundam et i, quod si eis obiicia', aliqua obiectio. mx di pu secundum tales habitudines de respectus undamenta non suscipere magis di mi,
My -' in praedicamento isto collocantu t. sed nus ut quantitas in qua aequale, vel in 'xxx xo limum opinionum iudicium postea in aequale sun dantur. non suscipit magis vel sexen d disputatione proferet ut minus. ipsum tamen aequale. dc inaequale
iudicivm ridoretur autem uti gummia mea, acta magis suscipiunt Ad hoc non e coe . - aei suid sunt suscin re me responde ut Boetius enim de Simplicius solutio. Haec est secunda ipsiua ad aliquid pro dicunt aequale. 5cinaequale esse passiones secundareitietas, scilicet suscipere magis. de minus, quasdam ct qualitates ipsius quantitatis: laxi uotum quam exemplari inductione manifestat di quantitasseeundum se non suscipit ma-Pxopricipi simile enim dedissimile.equale fc inaequa is vel minus, scd secundum has qualitale ad aliquid sunt, tamen suscipiunt ma tes: dc iudicio meo isti doctores hoc sibi vogis di minus,unum enim alio magis est si lunt, quod relatio non est, quae magis,vel mile, ec magis dissimile aequale vel inae minus denominatur,sed quantitas per has
quale.magis vel minus. lationes,quae qualitates ipsius sunt:qua-Hic aduerte, quando audis ista esse ad tum enim unum est magis vel minus int, aliquid ne intelligas ista esse ad aliquid quale alteri. M' ud inuicem: aliud enim est esse ad aliquid, it Ista opinio non ab solii it dubium nec xc scr--
seu quod alii vocant,relati u .im ess ad ali respondet quaestioni nam eodem modosia inlici
qal adiciu uriem quo ali vocat coue qualitas ad suscipit magis vel minus sed cicris da-i dubie . o.
166쪽
subie 'um perram Nnum enim est magis altei simile subiecto per albedinem,octa
men .hoc non obstante,asierimus,qualitati a se dc non a subiecto conuenire susci.Pcre magis: esset ergo idem dicendum de
Eo solo Aiber.tra'. isto cap. . aliter respondet. Alberti dicit enim,quantitatem aliquo modo suocipere magis vel minus: una enim maior, altera minor est,e hoc susticit,ut ab ea re. latio aequalis vel inaequalis suscipiat magis vel in m. Sed nec hoc plene satisfacit nam climmagis ec minus in relatione sit intensiue, di maius de minus in quantitate si extensive. v. dctur, non relationi iundamento,
sed a id se incile Ammonius aliter etiam te spondct in . quit,aequale . vel inaequale non suscipere proprie magis vel minus. sed improprie. cabus iit: quod enim proprie magis c minus suseipit, cum suo contrario miscetur;
ut album . quo magis est cum nitio minum. minus est album quo vero inlis, magis est album et de aequale, Vinaequale non miscentur illo modo aequale enim nihil hab tinaequalitatis nec inaequale aliquid participat aequalitatis, cum aequali. tas coli stat in indivisibili, a quo recedere. es . non amplius estex quale minaequale nihil participat aequalitaris. dum nequale manet improprie tamen est . illud magis minus quomodo aequale etiam vocamus, quod non multum distat ab aequali. tate propria: Haec ex Ammonio. Opinio At si noc altius consideremus, inuente. Architae. musare hilam,ut refert Simplicius, existimasse, suscipere magis vel minus inesse ipsis resatis ut relata sunt, o non ratione rundamenti. Vnde Architas ipse non assi.inauit illud scilicet habere contraria in is,quae ad aliquid sunt posuit tamen hae
proprietatem, i cilicet suscipere magis illa enim proprietas non relatis a se, sed furi . lamento inerat haec vero ipsis secundum se competit. Quae om- Et harc opinio probatur argumento, iunium pro dicio meo, latis conuincenti. Si non suscita arma ni relatio magis vel minus, nisi ratione sandamenti sequitur, quoties funda mertum suta pit tragis . scipsai Hatiosus Dragis in quoties fundamentum sustipit
minus, e ipsa relatio suscipiet minus requoties fundamentum nec magis, nec minus est suscipi iuum,nec ipsa relatio suscipiet sed videmus totum oppositum . patet Sint duo alba, unum intensum, cocto, alterum intensum, ut quatuor: ista sunt similia itunc sumo similitudine illius,quod est, ut octo, ch pono quod albedo remittatur, e fiat ut septem tunc similitudo est
maior, c illud magis simile: ita ut
sex, magis erit simile: e si fiat ut quatuor, multo limilius. Praeterea sint duo alba, ut quatuor, ista sunt maxime similia augea.
tur,xintendata unum. fiat ut quinque, tunc minus erunt similia in quo magis unum intenditur tanto in eo minus existit similitudo. Praeterea, aequale,&ina quale, magis sulcipiunt, tam c non rati nefanda menti, quia scindamentum, vel
non suscipit,vel multo aliter suscipit stilicet extensiue inaequale vero intensiue sis. scipit. Propterea existimo esie dicendum i Duplicite posse intelligi ,rclationcm suscipere magis vel minus, ratione fundamenti. Vno modo,ut non habeat aliam intensio.nem nec suscipiat magis vel minus alitet quam suum fundamentum sicut nonna. bet contraria nisi contraria standamenti:
ita,ut non illa relationi, sed tandamento contraria sint,ut aliqui intelligunt &iste sensus est falsissimus ut argumenta superiora evidenter probant Altero modo, quod non suscipiant magis vel minus, per solam sui mutationem, sicut qualitates, scilicet,albedo, nigredo, alia quae sola sui
mutatione intenduntur: at ista intendan tun rcmittantur per mutationcm standamenti aliquam licet non sit aptum susci pere magis vel minus, sicut in quantitate ubi est maius e minus, fit magis vel mi nus,aequalis vel inaequalis, ex mutatione quantitatis quia clausetur, vel minuitur: d iste sensus cst velissimus, dein uentus ab Archita, de Metaphysico dignus. Patet igitur relationeri se, ta secundus magis vel minus suscipere, non tamen sine aliqua subiecti, seu potius fundamenti mutatione,&variatione, nec ista est sicut prima communitas suscipiendi contraria: ec hoc docte aduertit Caietanus Vest maxune memori mandandum.
167쪽
Dubitatur si relativa suscipiunt magis iraedicetur. sed ut unum per habitudinem
ad alterum ex ptimatur, de ad inuice con-
Solutio. Tettia rem latiuorum proprieta
vel minui, secundum se, dc non secundum fundamentum.quae igitur relativa non Q. scipient magis vel minust Ad hoc dici, relativa.quamuis in se magis de minus recipiant non tamen id fit nisi aliqua funda.menti variatione comitante. Sunt autem
quaedam accidentia relativa, quae non ex tali fundamento procedunt ted in fundamento unico modo invariabili se habe n. te; ut duplum .i iritum:& alia, quae ex quantitatibus. si se habentibus consequuntur, scilicet. quod una alteram bis aut ter ada, quate contineat di tales non suscipiunt magis nee minus: quia variato fundamen to ab illa uniformitate destiuitur relatio. Quaedam alia procedunt ex fundamento,
sed non uno modo minuatiabili se habente, ut limilitudo ex duobus albis utcunque se habentibus fiuit: in aequale ex quantitate di ista, variato fundamento, magis vel minus recipiunt. Dubitatur praeterea Nam ho pacto aequale non sulciperet magis nec minus. quia aequalitas oritur inter duas quantitates indivisibili modo se habentes ita ut neutra ab altera excedatur nec excedat Respondeo. non hie in into rigore sumi aequale, sed abusivet ut etiam quod accedit ad prorsus aequale dicatur aequale.&quod
magis accedit,magis aequale. Omnia a tem satae iuri ad .di Aid ad coxaer, testiam dicuntar me.
Haec est tertia proprietas relativorum. scilicet corrclativa dici ad couet tentiam: de diutius immolatur in ista . quam in alijs.facitque quatuor. Primo,eam exemplis explicat.Secundo.ostendit, quo modo in
ea contingat errare Tertio.. dilibet reme dium contra errorem .Quarto, docet cano
nem obseruandi, quando ad conuerten. tiam dicantur. Aduerte igitur . non hic de conuerte noli ad uotum terminorum aequalium s qua ab uno ad alteium valet illatio. agi, quam
aliqui vocant conuertibilitatem ut notat Aiber. itati . illo ea. G. nec similiter de conferantur:quod exemplis mani sistat Arist.seruus est heri seruu invi eius est seruile-rus:duplum est dimidi j duplum, dimidiuest dupli dimidium Notatque Aristoteles
unum in ista conuertentia, quamuis cor relativorum habitudo mutua sit, tamen non super secundum locutionem esse eoidem casus:aliquando enim unum per genitivum alteium vero altero casu refer tur. ut scientia est scibilis ob ea scientia. scibile autem est scientia scibile vel per scientiam: sensus est sensibilis rei senius, sensibilis veto res est sensu.vel per sensum sensibilis: idem in multis aliis euenit. Aut vero e liquoties non videbitur conuerti,
Haec est secunda particula . in qua docet istam conuertentiam mutuam deficere,quando non est conueniens correlatiuorum ait gnati id est,quando unum alterius non est proprium correlativum exemplo nanifestatur, ala de auis, non ad conuertentiam dicuntur mutuo, quamuis enim verum sit auis est ala avis, non tamen ala alicuius auis ala quia multa habent alas, quae tamen aues non sunt haec aut m conuertentia non fit quia non sunt correlativa vera. haec enim sunt alaeca laturni, dc tunc est conuertentia, ala est alat ala, de alatum est ala alatum nam vespae is pcs, formicae alatae sunt non tamen aues sunt patet ergo quoties conueniens ali ignatio fit correlativa dici ad
In Miles auremfori di nomen fetere M. ceste erit. mc. Hae est tertia particula,in qua docet, medium ad conuertentiam faciet: da mulis toties enim non potest fieri ista nommum cori elativorum assignatio. accommodatio, ratione d cficta, nommum . quia v- num coirelati uitrii habet quidem nomen, sed non alterum vel bi gratia remus de triremi l. trirc in senim remo ita remis est. non tamen contra clemus est triremis reuertentia duarum propositionum . qua ab mus,ctim alia a trircinibus remos habeate una ad alacram, transmutatis extremis. i. tunc autem vult Arist. vi in tali nominum cet argumentari. quae conuersi vocatur defectu, ad conuertentiam assignandam. sed eii sermo de uiua illatione qua cor nomen fingamus,quo a pie correlatiuum relatina ita se habent,non ut unum de alio explicetur, ut remus est remui remus.
168쪽
Similiter,inquit. caput, animal non co non assumatur illud nomen , secundum uertuntur: noli enim animal est capite ani quod vere est relatio. scilicet, patet est filii mal cum animalia sint caput non haben paterii a quo docemur in conuertentia notia,ut vermes, murax,cancri licebit ergo solum correlativa, sed etiam nomina ipsa fingere capitatum tune conuertentur, talem correlationem significant iacue ita. caput est capitati caput: capitatum est a menda, quae si sumantur in omnibus erit
pite capitatum.Aduet te Grece non remus conuertentia.
est, scd pcdalion quod est clauus, seu D subiungitque rationem ad obseluan-bernaculum, quo nauis gubernat ut si dum,an fuerit recta correlatiui assignatio. tius vero transtuli tremum ut simili ute Procutus declaratione aduerte, quod sicut No relut exemplo in Latina lingua sed nihil in re una multae aliae coniunguntur,ita et refert iam variis,unu: idem nominibus signi
Siaa, fortase cimici vis, mel me scaturi singula autem illud signifieant ab
Tradit regulam, qua modus nomina , nica speciali ratione, forma, quae in ibfingendi ostenditur. Inquit, abillonomi lo est: idem enim dicitur homo, animal. , ne,cuius correlatiuum assignandu est,este num pater. legens, reliqua. Ex quo te sumendum denominatiuum comprehen Auitur, quod unum correlativum posset dens omnia,qui illud nomen participant multis nominibus assignati ductis ab Vetbi gratia,volo assignare correlatiuum quae in eo sunt. V.g. pater est filii pater diearitis. quod non est impositum.tune ava filius est homo. hominis pater coloratipite sumendum est denomi miluum. scili pater.studentis pater; tamcn non omniacet capitatum quod omnia ea, quae capite usta explicant rationem, se cundum quam
praedita sunt,comprehendat: idem in aliis rectertur pater, si filius di propterea ab obseruandum est: ex quo infert; omnia ax Arist. omnia illa,accidentia vocantur,ncialiquid.dici ad conuertentiam si eorum quod omnia accidentia sint sed quod a fiat non in conueniens assignatio. Haec o cidant. non sint de natui a relatini.mnia exempla tuli Ammon. non esse ee Canon autem est hic ad cognoscendii. pio pii a sententia sed ex aliena ad repet quod sit vere inter illa correlativum o lendam illo tum desinitionem, e qua ista Jetuandum est .an si omnia alia remou sunt ad aliquid, caput, manus, clauis, quae bentur.&illui solum superesset, diceretur tamen substantiae sunt.&probat Ammon. adhuc ad aliquidum esset conuertentia: ista vere non esse ad aliquid quia eorum, quando enim id fit,est correlatiuum, qua aquae ad aliquid sunt, uno destructo alte do velo non correlatiuum non est. v. g. rum non consilit at manus caput re pater est filii patetisi volumus ergo cogno-liqua abscissi ab eo, cuius sunt di dicun- scere,an filius sit vere correlativum.obser tui mauus,' caput Sed posset respondeii , re oportet an remoto filio quod sit Ammonio, ista aequi uoce iam dici caput, homo.quod sit alta , quod sit bipes, m di manus ut docet Aristoteles et de ante nente hoe,quod filius sit,adhuc patet coama, capram lib. i. de partibus cap. de hoc uerteretur: quia ita est, est verum corim tamen dicetur postea latiuum tamen pater est hominis pater,
Duo uatem quoxiam, aerian, qua in homo non est correlatiuum: quia remotis
talis inter et c. omnibus aliis ab homine,scilicet quod sit Haee est quarta particula, in qua Aristo filius,albus, ureliqua, non conueritae: teles ostendit non solum non ceri conuel later. Haec exemplo de domino di de alatentiam.quando desectu impositionis no manifestat Aristotelem minum non fit conueniens coire latiuo Videlicet amem ad liquid sim esse viam. n.
tum assignatio. icdctiam non fieri quan- . oecodo,etiamsi nomina imposita sint tamen Haec est quarta proprietas eorum quae Quartare non assumitur nome, talem habitudinem sunt ad aliquid,ut sint simul natura, diu latiuorein
explicans verbi gratia .si quis dicat patet num absq; altero minime rossit existere propiuest,ergo hominis patet est,non valet; non ut duplum non est sine subauplo, nee pa- quia nomen conclauta deficiat, sed quod rica siue ili Aducite ex m. .c. s. horum prae dia
169쪽
praedicamento tu in duo esse necessatia, ut niuei salem est contendit, miniscn. i Paliqua sint ranul natura alte tum ut ab v duplici instantia, aliqua correlativa non no ad alteium mutua sit consequentia, ne simul natui a Primo inscientia, deici quantum ad eorum existentiam ut sipa bili.quae correlatiua sunt,tamen scibile esti e l. cst etiam lilius Alterum , t neu priui scientia, quod probat dupliciter. Pri-trum sit causa alterius defecti prioris . ho mo, quia a rebus ipsis praeexiitentibus scisno,d animal non sunt simul natui a te entiae exceptae sunt ergo res scibile prae- uniuersalite inferius d superius defectu cesserunt scitantias.Secundo scibili ablato vero posterioris soli lux non sunt simul aufertur scienti tri scientia ablata non to natura, quia sol est causa lucis; utraque ta litur scibile.ergo non sunt simul. Consemen haec in correlativis obseruantur va Metitia est ceria .era hoc. quod diximus, silet enim,ab uno ad alterum: dc unum alte mul natura esse limul existentia Anteceii non est causa dens dupliciter probitur. Primo, quod a Dubium. Dubitatur Pater Zcilius causa deesse lato scibili auferatur scientia. lata uti nonctus, sunt correlativa tamen unum est an potest esse sine obiecto, sed ablato scibilite alterum .dc unum est causa aberius: pa aufertur obiectum ergo sine stabili no est Duo quae ter enim est ante filium, d causa est causa scient: Secundo vero, quod ablata sciendam in re essectus: ergo non sunt simul natura Pro tia non auseratur scibile, patet primo.quules latis tepe hoc nota. duo esse in iis quae ad aliquid multa scibilia sunt,quorum scientia non- mi sunt. Alterum est ipsa forma relationis. se dum minuenta; quadratura enim circuli ' cundum quam ad aliud sunt Allelum i P apud Geoinetrasse ibile est, tamen nondutam fundamentum. subiectum. cui talis eius est scientia. Praeterea scientia auferri
relatio inest,ec ipsum denominat. Igit ut potest ablato homine, in quo est scientia:
secundum telationis formam nullum re scdei iam si homo noesiet, manerent mul- latiuum antecedit suum correlatiuum,nee tae res stibiles non ergo scientia auferasci.
eius est causa non enim est prior relatio bile, o sic simul natui a non sunt. paternitatis nec prius aliquid dicit ut pa rica hoc aduertexe iba Aristotelis in Dubium. ter,quam telatio liliationis, desquim alia quit enim: A rebus piis iam ex illentibus quid dicatu filius: ne similiter unum est scientias accepimu , in paucis enim aut in alterius causa. cum sit mutua vitium; de nullis res di bilis, e scientia limul sunt.
pendentia a se inuicem hoc est quod hi Posset esse dubium de sensu horum ver- docet Arist. At secundum fundamentum borum Boet. inquit hic loqui Arist deici seni nil, dc subiectum nihil vetat, quod unum sit entia. qua res impossibit ac imaginarias Boetii.
Prius altero,d causa eius, ut arguntantum cognoscimus haec enim cognitio simules probat. ille enim homo,qui pater dicitur, est cum recognita, nec fuit res scibilis an- antecessit hominem, qui filius est Similiter te scientiam: scd quia istae scicitiae sunt radi res, quae est causa prae stit rem,quae est rae, di impropriae. propterea dixit in pau- etffectus non tamen prius fuit pater. de cis aut in nullis Haec ratio est etiam Am- prius fuit causa.quam fuerit filius,de quam monii. dc Si implis i. fuerit effectus:ita docet Ammon de bene, Aliam etiam huius cel rationem asci Alberi. trari isto ea p. r. inquit relativa sit Ammon. de Alber tra c. t. istoca . pro esse simul natura id est forma telationis quo aduerte id ,quod inquastione quAdamnam secundum naturam eorum, que ic se prooemiali diximus, scientia scile in dupli-runtur, non sunt simul. Simpl.cum talii ci genere.Quaedam sunt specul: tiuae perta asserit, relativa esse adinvicem sibi cauia quas solum res cognoscimus, di hae sunt fas,ut pater est causa, ut sit filius cic filius posteriores rc bue, quia a rebus sum piae causa.visit pater: tamen diximus iam ex iunt.Quaedam aliae iunt serenitae practice, Arist.correlativorum unum non esse ait: s quas non solum res cognoscitarus ledri uacausam, quavis dc illud sit probabile etiam eas operamur: talitae sunt prioies Non autem ius emisiam retauia veram vide rebus scibilibus cum sint ipsarum causae: imi propter has inquit Ammon o Albertus
Hanc correlativorum ploreticiatem no Dut Aristin paucis scaentiam, di scibile
170쪽
es simul atqui alleuomodo in practi tionis haec est Ablato superiore auferimcis etiam res praecesset unt,ptopterea dicit Inferiu3.ec eius proprietar non tamen ab.
2 n nullis. lato inferiori aufertur superius cum plo. sed dices: Sesentia practi ea tio est re pii etate sed sensus est Diso animes in scibili, non elgosei etiarchei bile simul hie quod cit insertu corpore. cuius corporis
sunt lite si,oncient. stanneu dum esse scibile pallio est sensibile. ergo ablato animali cuP et intellecti im,ac si dicat, si in ut tuit scien seni v. non aufertur corpus cum sensibili.tia Veibi gratia scamni, cuin ipso scam, his vero ablatis.auseruntur illa, ergo non nota cienuo cognito Altam huius inter sunt simul. Posterior ratio est. Sensus noupretationem addit Simpli eius, hie loqui est nil quando animal est, sed avi ani. de scientia I telligenti. tum.que simul est mal, sunt illa,cx quibus animal tit, ei licet eum ipso scibili, quaeli tenim se coeno et cinctara. quae sensibilia sunt. ergo sensi- scit tanquam scibile: quaecum paucae sint, bile est prius sensu.' a multis negatae. propterea dicit(in pau- Halet autem ita it .vionem, vir .m vacasu cis aut in nullis Quaelibet harum irriter saxtia ad Livid dicatur, et c. pretationum est bona sed non parua in asta est tertia capitis pars. in qua Aristi hoc de sequenti ex e triplo est dissicultas, cles mouc dubium quoddam ad osten
quam in disputatione elucidabimus. Similiter usese habeat ea que defensu sunt.
Altera instantia manifestat Aristo. non omnia correlativa simul citeri haec a uicinest de sensu di sensibili quae correlativa sunt. tamen simul non sunt. Probatur.Scn sibili ablato sensus aufertur. sed sensu ab , lato, non aufert ut sensibile: ergo non sunt simul. sed unum, altero prius Loquitur autem hie de sensibili passive. pro eo. quod sentiri potest. Probatur antecedens dupliciter Pro cuius d claration, ad uerre. sensus esse in corpore, ut in subiecto visus enim est in oculo auditus in aure, Wreliqui in corpore subiectantur de circa corpus sunt tanquaeirca obiecti m. quod enim sentimus corpus est, unde corpus est sensibile Sensus tamen quamuis in corpore, ut in subiecto si iit, non tamen in quocunque, scd in corpet re animalis:quamuis corpus, quod sentitur. sit non solii animal, sed etiam alia omnia unde corpus quod sentit animal est .corpus sensibile,id est . quod sentitur, animal. Scalia corpora sunt. Eit modo primum argumentum. Ablato sentibili ause itur quodcunque corpus evanimal sed ablato animali aufertur lenissus .ergo, de primo ad ultimum oblato sensibidi, aufert ut filius. non tamen econ . abl. io sensu aufertur sensibile nam ablato animal l . Misertur sensus tamen ablato aut ruat .non propterea auferuntur reliqua corpora,quae lentibilia sunt. Vis huius tadendam in s illicientiam definitionis pii ris. Dabium utcm cstri vicum nulla tu
stantia sit ad aliquida Circa uod diuidit substratiam quadrupliciter, nil imam risecundam, in parte primae di in partes secundae tubstantie Veibi gratia. homo,quidam homo; caput . quoddam caput quo supposito, docetii imas substantias Mea rum partes ad aliquid non dici non enim dicimus,quidam homo , est alicuius qui . dam homo nec quoddam caput, dicitur alicuius quoddam caput sed tantum alicuius caput. Similiter id etiam manifestum est in secundis substantiis homo enim nodicitur alicuius homo nisi per modum post essionis quo pacaodicitur, equus alicuius est equus: sed tunc non resertur ve substantia, sed res posscssa a de partibus substantiarum secundarum est ambiguu: nam videntur ad aliquid dici caput enim alicuius est caput .m manus alicuius est manus Ad quod respondet Aristot secundum desinitionem praecedentem sequi, illas esse ad aliquid necessario.cum ad aliud dicantur: quod tamen absurdum iudicat. eum tales partes substantiae sint, ut supcrius dictum est. di autem ne suffieater,se antia, levid, me
Hae suam definitionem proponit, secundum quam nulla substantia ad aliquidus. definitio vero talis est Ad aliquid sunt. quibus hoc ipsum est esse ad aliquid aliis quo modo se Labere. id est quoium natu-ia est ad aliqvid, aliquo modo se habere.