장음표시 사용
171쪽
Discrimen sterioris prioris definitio m relato
notu metinent ad A. Iiquid. tollarim Relatiuum
Est autem disci linc inter hanc, doliam definitionem lxaec enim dicit naturam D. rum,quae ad aliquid sunt, esse ad aliud se habere: illa autem dicit,ad aliquid elle,que
dicuntur ad aliud. Possunt auteni multa ad aliud dici, de cum alio conscrti, quae tamen non secundum naturam suam sunt ad aliud possumus enim hominem cum alio conseire, homo tamen secundum nais tutam suam ad aliud non est quae igitur vere ad aliquid sunt, secundam natiaram ad aliud sunt cum igitur partes substan tiarum secundum suam naturam substantiae sint, id aliud non iant, non Priti ncnt ad aliquid. Ex qua de finitio ne i sot.unicum corolladium infert, scilicet vituli relatium definite non posse cognosci, quin alterum correlatiuum definrie cognoscatur: quod dupliciter probat. Primo ra: ione ex desi.
nitione sum pix nam natura corum, qua
ad aliquid sunt .est ad aliud: ergo non co-gi: Olcitur narii rata rii, quin cognoscat ut ii iid etiam aliud, ad quod refertura robat secundo inductione excinplari, ut de duplo, di alijs: si qui enim cognoscat determinate aliquod duplum . di determinate cognoscet dimidium,cuius en duplum.Sintiliter si ori cognoscit aliquid esse melius d. tarmina c. ccc se est cognoscat id, quod codc: cri u cst. Nec satis est, ad cog no cendum hoc esse melius cognoscere aliquid deterius cile in cominum de inde.
ipso esse deterius. Potest enim esse quod aliquid sit deterius, sed non illo deterius.
Propterca si determinate hoe melius esse cognosccie debemus: oportet, ut id deter, minare, quod illo dcterius est cognosca mus. Nec lassicit cognoscet edetarius incommuni. istac nimiast coauitio confusa,
op:no potast enim eue aliquid deterius, .d non illo. Dubitatur, quid est definite et dinoscere relativum:Aucr Alber e S. I ho existimant definite cognoscere essi e cogno scere per definitioncm quid dita riuam ut sit sensus qui quid duariu unum relati.vum cognostrum di corrclatiuum,cccsie
est quid dilataue cognos at haec doctrinavera est, sed non admodum ad cnt Aiustot lis.
Potitus dicendum est cum Boet definite t. Opinio. cognoscere, cile di termina te,d particula riter cognoscere,V. duplum dupliciter Dii pluaeu,
consideratur. Vno modo in communi ut Plic. ter, O
duplum est, o tunc qui duplia cognoscit sidcratur. satis est si cognoscat dimidium in comm. i. ni. Altato modo potest cognosci duplum maliquod particulare, scilicet hoc duplum.
quod est octo ad quatuor: c tunc ut cognoscamus octo esse duplum, quod est dctei minate cognoscere, Ic finire, non satis est cognoscere dimidium in conitru-ni, sed quatuor esse huius dimidium. erit utamur exemplo Aristot quod non bene ia multas initangitur. Vt man is seu clitis
lius, non inui, si cognoscet diaetius iaciam muni: nam ex cognitione deletioris incommuni scilicet aliquid est deici ius, non cognoscitu hoc esse melius nisi cignitione ince ta, de opinativa. Oportet enim cognoscamus definite illud dcteritis. quod illo melio ii deterius est aliter enim post et cognosci deterilis incommuni, de
si nullum sit in particulati de exilis illo, prosccto illud non tace tui mel lis Ilane
interpretata onem, .il de considera. Caput vel et Didianus O eor ni 'liti me im Eet hac proprietate relati uolum, nccc
Lario colligit partes substantiae ad aliquid non esse Patet . nam manum, caput definite cognoscere Possumus . vi tamen non cognoscamus particulariter in distincte ea, quoium alc partes sunt: possumus enim caput anima . cuiusdam caput siecognosce: e, ut illud animal tam non cognoscamus presertim quando caput vis detur occulto animalis corpore, vel cum animalis flacci cs incogit ita est, tune enim caput etiam uniuersaliter cognoscitur, ignorata specie illa,cum caput est. Ex quo dissoluetui dubiam. scilicet nullam substantiam est ad aliquid. At quia
illa definitio petior comm . iter recepta erat haec autem nouim inducta . non probatur, inquit Aristoi di scite esse in his
maxime obsciriis. de reccptii quicquam asi ter absque probatione .lamen saltem recipiatur ista per modum dubitationis: Inon enim palum cst utile in isti bene da bitasse Atque haec circa totius interpreta
172쪽
intentio in rc liqui huius praediis
va EST IOD. Vtrum ad aliqui fit pectu e
gemulantis' Post extera interpretationem, ut mo
iis est,ea quae grauiola dubia sunt, de quae magis nutu tam corum,qui consideramus, aperiunt.tractabirinus. Ac pii
mo circa ipsum ad aliquid. Posterius circa dubia ex verbis Aristoede se usu procedentia vers bimur.
Est isti tui prima quaestio An sicut subsantia est quoddam entium genus ab omnibus alijs distinctum, de s in iliter quanti . tas cit ad aliud genus, que litas ta reliqua ta sit ipsum ad aliquid, de quo diximus Videbitur autem genus aliquod non esse, propter rationes se tuentes. Prima Id si od nunquam per se sumitur sed cum variis imo omnibus rerum naturis coniunctum,&commixtum, non sicit per se uni genus sed luxusmodi cst ad aliquidi ergo non est unum distinctum ab aliis genus. Maior est nota cum consequentia: minor probatur.quia relatio modo est etiquintitatibu .ut aequale, magnum duplu: modo cum qualitatibus. ut simile.dissimi. te: modo cum actio bus, ut pater, causa:
modo cum aliti: ergo nunquam per se est. Secundo id quod non est in rcbus. sed Q. tum habet esse pet intellectus operatione, non pertinet ad genus aliquod entis quia hic consideratur entia realia quae habente si praeter operationem intellictus . vi substantia, quantitas e reliqua; at ipsum ad aliquid non est in rebia . nisi per operationem intellectus: ergo non est interea, quae sunt genera entis Minor patct, quia similitudo. aequalitas, d res iqua, non videtur aliud habete esse . quam per operatio, nc mintelleetus cognoscentis,ec unum alteri compara tis Tertio: Omne quod est.
vel est subiectum, quod est substantia vel est in subiecto.quod est accidens: sed ad aliquid nec est subiectum, cum non sic bstantia nec est in subiecto.cum relatio, ut relatio. nos in alio esse Adad aliud esse:
ergo nec est accidens, nee substantia.d ita non est enti genus.Quarto. Genus omne habet differentiae species, e genera subal
tetita sed istud ad aliquid hae non habetiergo non videt ut es etcnusti nec enim amparent specios, nec diu rentiae. nec has explicat Aristot non ergo est genus aliquodenti speculiare distinctum ab aliis. Cnca hane dit uult alcm fuit antiquorum opinio ante Aiistotelem de Platone.
cuius meminit Auer s. cta com 2 v. quam Alb. e. i. huius traci adscribit Zenoni. Hi existimabant,ad aliquid non ei et culiare aliquod genus, sed multis missum, dc ex vanis congestum, quorum rationes superius aliqua expalle in principio proposuimus. Alteia fuit opinio Arist. dc Pla. tonis, S reliquorum omnium, ad aliquid elle unum quoddam genus ab aliis omnibus distinctum, diuersum. Pro horum declaratione ne per ignota Orocedamus.etit primum funcamentum . Quemadmodum ab hac intrinseca proprietate,quae est per se esse, omnis su stantia in uniuersum dicitur substantia ita similitet ablia intrinseca proprietate. scilicet esse in subiecto, quae dicitur inhaerentia,omne accidens dicitur accidens de sicut omnis substantia petie est, ita omne accidens indubiecto est de inhaeret. Accidentia tamen dupliciter inhaerent, de in subiecto sunt,quaedam insunt in subiecto, ita ut non ordinent subiectum ad aliquid aliud extra ipsum subicctum: ut albedo,dcquantitas, insunt subiec o, non tamen ut
ipsum ordinent ada liquid exitasse:& ista accidentia dicuntur pure absoluta. Quaedaalia insunt in stibiecto,ita ut ipsum ' se ordinent ad aliquid aliud extra ipsum ut scientia inest animae ut cognoscat per cares alias, similiter potentia visu inest culo, ut ipse oculus alia extra se videat de ista accidentia dicuntur relativa. Haec autem sunt in duplici dissetentia. Quaedam enim sic insunt subiecto deordinant ipsum ad aliud ut tota cotum a tura non sit ordinare ad aliud, sed ipsum subiectum in histicere, dc disponere: sicut scientia inest quidem animae, intelligati tamen scientiae natura praecipuano est ad aliud, sed ipsam animam pellicere dc disponere in se:similiter habitus, potentia, de alia multa:talia accidentia dicunturi latiua secundium dici .Quaedam alia,sic ad aliud subicctum ipsum ordinant, ut cor ut ma opinio
Aecidet iarelativa daplicia sunL
173쪽
tota natura,vi talia sunt, sit ad aliud subi
cstum ipsum assice in t paternitas, talia, quae dicuntii relativa secundum esse. Haec autem relativa secundum esse, dupliciter sumuntur uno modo ut sunt ini pus rebus talteio modo.via nobis cogno reuntur, scilicet quando unum alteri comparamus. Ista autem relativa, va in rc bus sunt, dicuntur ad aliquid . quod nome Plato primus ut dicitur imposuit vi vcro a nobis cognitae sunt,dicu tu magis proprie relationes:quia in ellectus,nu alteri confert, di, num ad alterum refert quamuis etiam in detra tum nome . accipiatur quoque pro illis,ut sunt in rebus: ut autem in intellectu sunt.dictitur relationes coceptet.
Ex his omnibus unum insertur quod valde memoriae mandandum est accidentia non dici relativa, nee secundum esse, nec secundum dici pet respectum ad su tectum. sic enim omnia essent relativa, cuomnia subiecto in sint; sed dicuntur relativa, per id, ad quod subiectum ipsum ordis
nant, quod dicitur terminus. Unde multa sunt accidentia quae nec secundum dici. nec secundum esse, relativa sunt:cum sub
termino vicissi, dependet: ex quo fit ut
cum telatio. e a termisso. fundamen.to, de a subiecto dependeat, necessiitiolo,rum quolibet destructo.& ipsa destiuatur. Vnde simili iudo unius albi, potest tripliciter perire recedente altero simili, ipso corpore destructo, di ipsa etiam albedine mutata quamuis non sit ho vniuersaliter verum de fundamentissis is qua-do fundamenta sunt permanentia; in successivis enim noli valet ut fundamentum paternitatis est generatio, quae transit manente paternitate.
Hic tamen unum est maxime conside Nota.randum; relationes non ab omnibus his, iibus aequaliter d. pendererelatio enim duo habet. alterit,ut accidens est, hoc est subiecto inhaerere alterum vitale accidens est scilicci relativum. hoe est ad aliud esse est accidens est, subiecto suo necessario depedet: ut relatio est, termino. Unde Cilbertus dicebat, relationem, ut relatimnem . non habere esse infixum sedit Exu. id est,ad aliud n xum, ratione vero utriusqga suo fundamento dependet. g. similitudo dependet ab albedine.&vt accidens est.
lectum ad aliquid extra se non ordinent ita similitudo, quia vereno inhaereret sub Sit secundu in fundamentum . Haec est lecto. nisi albedine interueniente:&simi, natura eorum,quae sunt ad aliquid ,ut nun liter, ut ad aliquid, relatio est, ab illa de . quam in sint subiecto nisi medio aliquo pentat,quia talis similitudo non esset, nisi accidenti absoluto, simul coexistete alio a tali albedine. Et hinc est, ut diximus. accidenti insit relatio alterius subiecti. Vn quod variatis fundamentis ipsae etiam inde ad relativi existentiam ira necessaria se variantur relationes ut maxime patet concurrunt. Primum, subicctu ipsum cui in his relationibus quae consequuntutinhaeret quod ab aliquibus dicitur funda quantitatem ut duplum triplum in quia
naen tum remGlum. Secundum est illud a bus fit mutatio ex variatione fundamenti. solutum accidens ratione cuius inhaeret. quod dicitur funda metum propinquum.
Tertium, illud accidens alterius subiecti. in quod relatiuu terminatur quod dicitur terminui, siue coire latiuum quod quideest eiusdem rationis ci altero habet enim refundamentum, subiectum, illud etiam alterum ut terminum;c inter utrumque sit mutua habitudo.V. g. sunt duo a l. ba unum alteri simile similitudo unius inest corpori uno, ut ubiccto media albe .dine, ut fundamento,& dependet ab altera mentum es qualitas, sopia quam tandas militudine, ut a termino haec pati te s. militudo inhaereret alteri corpori, ut subiecto,media eius albedine ut fundamento,&ab illa similitudine pia ora, tanquam
Hoc dixerim: ut maxime attendamus fundamenta .ad distinouendas relationum naturariquae ab eis per se pendent, tanquam causa inti inseca. Sit tertium fundamentum Fundamenta. Tudam. ta harum relationum sunt tria incommu Ttia essent.Primum est quantitas, supra quam sun in commudatur. aequale, inaequale. omnes propor ni funda otiones Arithmeticae, ometaleae, via menta omisthematicarum ariarum similiter omnes nium rei stationes tempotis Io. I. Aliud funda tionum.
tui, simile,dissimile.amicus,inimicus, dic. a.
Terrium est actio,&passio,quatandatur. s. pater, filius causa, .ffccstu .di alia multa Actio tabriaec autem est ira plex quaedam enim picc actio
174쪽
a tio est naturalitavi generatio. productio, eiusdem rationis in utroq; correlativo ut denique omnis illa, quae a nat ut proce similitudo,quae est inter duo alba, secundit:quaedam est artificialis quales sunt a dum quam unum alteri dicitur simile rectioncs artificurri quedam velo sunt me etiam alterum ei dicitur eodem modo sitis,ut cognitionis appetitus circa res Su mile. D. Qui parantie est,quando est diue pra prima sun datur patet .filius causa es a denominatio in utroqi, ut paternitas. secius naturalis. Supra secundas omnes filiatio: duplum. subduplum Ammonius
relationes ex habitudincs quae inter amsi vocat relativa, ni uocationis, aequiparanciata reperiunturAupra tertias,omno . tiae relativas redis qui parantiae vocat telagicae chaliae multae. ut esse genus. speciem, sua aequi uocatiouis. esse magistrum, discipuluni,doctorem, e Tamen summope te aduerte non soliun Nota.ctorem e reliqua dici relativa aequiparantiae.quia est eadem
iudam. Sit quartum sandamentum. Relatio in in viroque denominatio sed etiam quian Os communi duplex est . quae dii in reali quae standamenium cst eiula .m rationis in v - curra dita rationis icalis cst relatio existens in troqi: ut unum sinrale alteri dicitur simile. '', ita a Iebus absque operatione intellectus per quia est in vir , fundamentum eiusdem on quam unum ad aliud est: vi paternitas,que rationis. scilicet,quia trunquec si album, est in aliquo homine, sine aliqua intelle vel nigrum: ic latiua vero dii qui palantiae,ctus operatione. per quam ad filium refer habent fundamentum diuersae lationis, ut tur:contra relatio rationis est,quae non est iter supra actionem filius supra passi: o-
in rc bu , nisi per operarionem intellectus. cm.funda iurisimilit ceduplum supcit ut animal dicitur genus, respectu speciei tum aliquod subduplum supra paricini sed talis rclatio generis non dicitur, nisi militer mediate sun datur. per operationem intellectus. His suppositis fundamen iis sit primari. Conclusi Relasio uietum Relatio est duplex; quaeda mi Conclusio. Noomnis relatio est rationis Rclatione ii ac mu tua .quaedam non mutua Mutua est,quan sed sunt multae relationes leales in rebus queda sunt tu alia, si ex parte utriusque extremi correlati ui existentes,praeter operationem inici lectus in rc bus, mutua. - es realis, vel rationis vel glatia patet Haec conclusio est contra antiquos illos absqiope. refertur ad filium,ic paternitatem, quae ante Arist. Oculaionem, qui nullam in re rationein. est relatio realis: similiter filius refertur bus relationem consti luctant, sed tantum rellectu ad patiem per filiationem quae etiam est ad inuicem res per intelle tum referri: cu- relatio realis. Item genus ad speciem re ius oppositum docet Aristot. Averr. ita fertur per elationem generis, quae est re M clarico m. iv &eandem etiam ipsorum latio rationis, species refertur ad genus opinionem arguit Ammon. in praesenti. per specie so imam, quae pariter est relatio Haec autem Conclusio non solum verita Huius X. ratio reis. Relatio non mutua. est,quando ti naturali est consormis, sed maxime de clusioni. x parte unius extremi est relatio realis,ex seruit Theologicae veritati, secundum qua vaticias parte niterius vero non est nisi rationis relationes in diuinis reades collocantur: vcibi gratia, nos ref rimur ad Deum per quamuis hae aliae sint ab his, quae in oexciat:onem realem: metus ad nos per re praedicamento ponuntur.
lationem rationis:quia nos sumus realiter Et probatur Conclusio seclusa opera iobatio
serui Dei. relatione in nobis exit tente: ati tione intellectu ,unum album magis cum exul d. m. pse Dominu noster dicitur, non quia ha altero albo . quam cum nigro conuenit: v
mat in se aliquod accidcias reale per quod pars aliorum, ni magis quam ad aliud dicatur iam inus, sed quia cognoscimus accedit ergo seclusa intellcctus ope iatio incomparamus eum ac nos. qui sumus Cest similitudo in te illa,quae relatio est: sui S milii et Scientia ictari ut realiter imo in uniuersis rtibus hoc expetamur in relatio a ad scibde scibile vero pon, nisi perini et quaedam magis quaedam murus inter iel: est qui lectus operationem conueniunt, de mutuo se asticiunt ergo est pilant x, lacium. Relatio est duplex, quaedam, inter eas relatio extra opus intellictus Pie ais Euadis qui qui parantiae,quaedam dii qui parantie Ae terea, quia ici ordinate persectiores exiis ut rata ritiae. quiparantia est, quando denominatiocii scipsi inordinatiscua cxti tute licetum, linou
175쪽
-onclus. Relatio Rhalis non Rationis huc petii.
Relata secundum diei sunt et iam huius Categoriae quodammodo. Argumen tum Ammonii contra hanc
non ob aliud nisi propter ordinem, qui
est relatio terno dantur relationes reales. Secunda Conclusio Relatio sola realispertinet ad illud praedicamentum . nullo modo relatio rationis Llaec patet, quia relatio est unum ex decem generibus entis: sedens diuisum in ista praedicamenta estens reale,ut patet o Metap e. r. ergo relatio praedicamenti huius est realis. Dubitabis: Quare aliquae sunt relati ne realis. aliquae vero rationis Dico,ec id aduertendum et t. quod relatio realis. nunquam, o surgit in aliqua re, nilli aliqua mutatione saeta in illa re clim nullum ens
reale pollit habere esse vel in se et in aliquo nili per mutationem aliquam in eo
existentem. cum auic in reperiatur res, quae
connexionem cum alii habent non per sui mutationem aliquam sed per intellectus operationem inde est, quod sint in
his relationes rationis solum. Verbi gratia ,res non mutantur per hoc quod scientiae de eis acquirantur. mutatur tamen ipsa scientia. que realiter ex rebus fit.quae tameante non erat propterea res scibile driuntur, non relatione reali, sed intellectus co- paratione: at ipsa scientia. in qua est mutatio, refertur relatione non rationis. sed.
ali. eodem modo se habent genus, de spe ei estin rebus enim nulla est mutatio pto. pterea illae vitaeque relationes per intellectum solum sunt. Tettia Conclusio. Probabile maxime mihi videtur.etiam relativa secundium diei in ptaedicamento hoc collocati:& me in hae parte mouet auctoritas Albe Simplie. de Boet e Paul. Uen quamuis minus principaliter cum lecundum naturam suam precipuam, in aliis predicamentis sint nec obstat argumentum Ammonii, quia ex hoc, inquit sequeretur omnia accidentia in hoc praedicamento esse reponenda cuomnia sint relativa secundum dici, habent enim tespectum ad subiectuma Hoc argumentum nullius est roboris. quia ut dixi in primo fundamento,c maxime est considerandum, non quis unque respectus facit relatiuum secundum dici est enim duplex respectus. 5 ad subicctum. qui respectus dicitur transcendentalis,qualem omnia accidentia habent ad substantiam sed non facit accidens relativum cst alte te-
spectus ad terminum qui dicitur praedic mentalis, iste facit acci scns rei tiuum, de hunc non oriani accidentia habent vudivimus.
Hoc tamen non obstante, probabile est Concessita etiam, sola relativa ecundum esse in hoc esse praedicamento:vt vult Ammon prae .sertim,quia his solum competit definitio posterior Arist quamuis ad hoc posset dici .etiam relativa secundum dici, secunduid . ratione cuius in hoc praedicamento collocantur, totum esse habere ad aliud. Q iacta Coclusio. Ad aliquid est unum Conclu. genus entis ex decem distractum aboni Relatio dinibus aliis. Probatur, quia illud ens taciti incta ab nouum nus.quod cstens reale diuet aliis gen sum habet praedicandi modum de substanctibus factitia:tale autem est ad aliquid quod solum Categorii. de substantia, alteri rcfertur praedica
Petista potest ad argumenta responde Ad I. Arg. i. Ad primum distinguitur maior quod enim ita cum aliis est mistum 5 consu- sum, ut non habeat naturam ab eis diuer sam,admitto non facere genus per se distinctu. at relatio, licet alia accidentia sequatur. suam tamen naturam habet diuersam ab aliis omnibus propterea est, num
Ad secundum negatur minor imo, ut d a. diximus in prima coclusione, non solum
relationes sunt per intellectus comparationem .sed etiam ante opus inici lectus cotiterunt in rebus relationes per quas nares ad aliam se habet. Ad teitium negatur etiam minor: nam Ad 3. resatio non sollini est ad aliud, sed etiam est in alio: uten: in diximus relatio est accidens, tale accidens,ut accidens est in alio scilicet subiecto, ut tale accidens scilicet relatiuum .ad aliud est. Ad quattum negatur no esse genus, nec reo a. alia in hoc praedicamelo. Pro quorum de .
claratione aduciteuelatio dupliciter consideratur..Vno modo ut est forma accidentalis determinata ad unum extremum cotrelativorum ut quando dicimus paterni, vatem .n lationi m. dc huiusmodi iunc nim relationes determinatas ad unum eo tremorum correlativorum sumimus. At telo modo te latio sumi potest in communi,ut non est deiciminata vili extremotu, T a sed
176쪽
indit Terenter considerat ut suepto v. Secundo Vmum est in definitionei de r. Argumno extremo siue pro alteros, quando di per idem desinuiscum sit petitio principi nicitur relatio dis qui parantiae.tunc enim di sed in secunda definitione id fit ergo non cimus non solium relationem unius extre est bona uinor probatur, quia detiniensmi,scilicet paternitatem .sed etiam alterius ad aliquid ipsa indefinitione iterum insimul eotem i, ei licet filiationem mit, scilice quibus hoc ipsum ei esse, aduoc supposito dico genus generalissi aliquid aliquo modo se habere. mum csse ad aliquid quod est idem ae ac Tertio.omne genus habet aliquam pacis. Argumcidentalis forma, perquam unum ad aliud sionem sibi propriam, at ad aliquid nulla
se habet, non explicando &deri r mina habet talem, nec ab Arist assignatur, ergo do mimam huius correlativi. vel illius de vel non est genus vel in sulficienter tradi- sub hoc etiam sunt genera sub tetna,qui tur ab Aristotelet Minor patet . quia susci. etiam relationis sol mam indctet minate pere contrarietatem, magis vel minus, dicunt. vi. ad aliqu: daequiparantiae ad alia Aliis generibus compeiunt, ut patet: dici vero ad conuertentiam etiam aliis inest. cum homo,&risibile conuertantur quae ad aliquid non sunt: similiter album, alis bere: album enim albedine est album a l. bedo autem est albi albedo Simul autem esse natura ipse Arist. docet non om nibus inesse relativis ergo nihil cite propriu. Quat to Videtur Arist. sophisticum csse quid quantitatis. At quando relationes deis terminatae sum uni ut ad extrema. frequenter sunt species. ut paternitas, filiatio du.plum quando autem cum determinatis
subiectis. sunt indiuidua, ut hae paterni, tas, hic filius, hoc duplum. Poterit et po ipsum ad aliquid primo diu di per disterentias ex funda metis sumptat,quae nomine simplici carent, ut aliud argumentum,quo probat scientiam, scisti quantitate, aliud in qualitate aliud bile.ssensum, di sensibile non esse simul in actione, passione Poterit iterum di nam comparat stabile in potentia , cum
uidi in communi in ad aliquid aequipara, tiae, ad aliquid disqui parantiae: quae dinfercntiae singula genus subalternum constituunt. Et iterum ad aliquid in quantitate, potest rursus diuidi per aequiparantiam
scientia in actu si enim utrunque eodem modo consideratur, simul sunt vel in a. cstu,vel in potentia. Quanto. Asserit partes primae substantis S. Argum
non dici ad aliquid videtur hoc falsum. inquantitate:&dis qui parantia. Similitet dicimus enim hoc caput est huius capita. ad aliquid in qualitate, quamuis quae in rei caput: sicut alia relati .hie pater citavi, actione xpalliisne sunt, disqui parantiae ius niti pater. tantum sint. Et haec satis sint quantum ad Sexto Vnum relatiuum non potest de A. Attum. naturam eorum.quae ad aliquid sunt.que finiri per alterum ergo non quidcfinite
vero hic deesse videntur Deo iuuante, in cognoscit, num cognoscit alterum: pro, baiul:definiti oest per clariora, ut dicitur 6.Tope a. at correlativa sunt aeque ignota. Praeterea. quia unum non est de eisen. tia alterius clim nec sit unum alterius genu , nec dit Terentia,nec pars ergo unum Metaphysica explanabuntur.
QVAESTIO ILCirca reliqua, quae in textu abori Neledicuntur,Num recte dictasty
Dium, quae sunt ad aliquid natura, non est de definitione alterius quiddita- his quae ad ipsum in communi phetent,utcunq; elucidatis, superest alia
qua, quae in literae interpretatione prarier misimus, breuiter examinare. xvi addispositionis normam reducatur arguitur
primo Nullum est discrimen inter prioiae posteriorem dc finitionem ergo non ne ab Arist prior reiiciturquod si ptio naum posita iebus signtificandis sunt.opor ista non erat conueniens, iustra in me tcbit te spicere: sunt aurem tria in aliis. Pri . dium adducat ut mum est subiectum, subiecti nomen.
Ad hae argumenta respondetur Sed Remori
pio primi solutione est aduellendum,no , Laii, una minum defectum maxime in hoc praedi- camento generare aequi uocationcm quae obscuritatis deceptionis mater c stili pterea alia predicamenta, in quibus nomi.
177쪽
in quo tale accidens inest. Secundoni est Cein aliquo.aliud esse ad aliquidi esse in Aliu .esse
ipsa forma in abstracto considetati .emno aliquo.est elle ut in subiecto esse ad ali ad aliquid.men ipsius,ut albedo nigredo Tectium quid .est esse ut ad terminum: non enim v. aliud. ita est ipsam et accidetalis forma. ut est in sub ti diximus accidens est ad aliquid,quia sit in diritu , lecto, es ipsius nomen . quod denominati in subiecto sed quia sit ad te iminii, quod uum est,ut album, nigrum,quale expresse docet iis . s. Meta capri visus, uixes c Haec ergo omnia iunt in isto praedica inquit ad aliquid est, non respectu cuius tu, uiu mento, sed non sunt omnia nomina per est visu scilicet lubiecti, sed te spectu eius sit ad alia quae explicentur est ipsum subiectum cui quod videtur. scilicet coloris quid. inest relatio scilicet homo, cui inest pater. Ad te tium .est notandum. Sanctus Au Adri, nitas. in album,quod est simile: est forma, gustinus in suis Categotiis assignat qua Noxa isti licet ipsa relatio. sed non est nome, quo tuor propita relativo tu Primum cst, simul explicetur distincte nam relatio secundu intelligi ut sicut unum absque altero exi-se dc ut est in subiecto, de ipsum subie stere nequit ita nec unum absque alteroctum,cui inest relatio,dicuntur ad aliquid est intelligibile.Secundum est. dici ad conquamuis gratia distinctionis varia sit addi uertentiam Tertium est, ut simul in eodetio dici enim ad aliquid est nomen deno sit biecto possint exiitere. respectu diuersem minatiuum,quod de subiecto habente re rum, ut idem dc pater dc filius esse potest: lationem dicitur ut enim dicimus homo dc duplum 5c subduplum. Quartum, ut at est albus, homo est qualis, ita homo dici terum de altero in obliquo praedicetur, pa-
iut ad aliquid: esse vero ad aliquid, est no tetenim est filii pater de filius est patris fi .
me ipsius relationis, dc in concreto, cin ius haec tamen sere ad ea quae Arist tra-
abstracto: ut enim dicimus. album est qua didit, reducuntur.
le,albedo est qualitas. ita dicitur: pater est Propterea ad argumentum dico cum ad aliquid . de paternitas est ad aliquid Simplic. 5 aliis . conuertentiam es Te pro- Et hinc manifestatur illa distinctio A priam omnino relativorum: non autem rist. s. Met. cap.is lupliciter ad aliquid est . quaecunque conuertentia hic sumitur sed per te. per accidens vocat per se ad ali illa, perquam mutua at Tectio, d ot doti
quid quod hic vocat dici ad aliquid seu latiuus exprimitur quando autem dici- habere se ad aliquid vocat per accidens ad mus:album est albedine album .album, aliquid,quod hie diei ad aliquid, scilicet fertur ad albedinem,non ut ad terminum. . subiectum relationis. quod dicitur ad ali sed ut ad formam albedo velo ad album,
quid . non tamen est ad aliquid ut ad subiectum refertur. Propterea non
Adi Peta patet solutio ad argumentum est similis conuerrentia. Similiter illa pride finitio enim illa prior potius est subici prietas,esse simul natura, solis relati uis inctorum .d eorum, quae ad aliquid iunt per est,& omnibus his, quae vere relativa sunt: accidens posterio velo est eorum quae scientia aut etiam scibile: sensus, d sensi.
per se ad aliquid sunt, scilicet relationum, bile. non absolute relativa sunt.sed secundi in cometreiod in abstracto dum quid, scilicet secundum dui. Ad replicam respondetur cum Auer. Ad quartum respondent implicius d Ad viillam deni, itionem fuisse communem : Ammonius,admittendo illa: si in actu si simplietu. topterea traditam ab Aristot quia faci mul sumantur esse simul similitet si, de Amisi, ius erat veritatem docere illum , qui do trunque etiam in potentia. nius. crus est communia, quam qui ignarus sed prosecto hoc est expresse cotra A Reii. iiii epioifus cst. Ust. animae,cap. ubi docet contra anti responsio
Ada Ad secundum respondetur, illud ad ali quos sensibile dc sensum in actu simules hae e.
quid positum in de nitione, non esse de se tamen in potentia non esse simul: dc ibi cum d finito nam definitum est ea iticu i atetur simplicius. late ad aliquid indefinitione vero sumi Propterea maxime considerandum est Daret me. iut ita.ut idem sit quod aliqua res,dc nota quid Aristot .per ista vocabula significet. liot. da est vis illius praepositionis sad denotat vocat igitul sensum actu. ipsam operati enim habitudinem termini: iud enim est nem scutiendi sensum potentia, ipsam
178쪽
potentiam,quam sentimu . sensibile ver Sed hae satis sint de quaestione hamactu ipsum obiectum, quando actu senii quia ulterius prosequitast d, iscultatibus
tui: seni bile veto potentia. ipsum sensibi bletaphysicis omnia confundere, tareo.l quando actu non sentitur.Simili modo tum omnium exasti disputandorum scientia in actu,est ipse actus et operatio tempus proprium nos Deo iuuante ex pheontemplandi scientia potentia. cst ipse viti hibitus vel intellectus absq; operatione:
scibile autem actu rc est ipsa cognita de Deaeu ditate Ostuali.
praesenti: scibile vero potentia.est,cs,quae actii non consideratur. Ex his patet, prius C lp. VIII.
esse sensibile e scibile potentia.quam p-sas potentias sciendi vel sentiendi, di hoc itatem ver. dico, secundum quae maxime est considerandum . quia condit laudes quid vim esse dicuntur. Si au-eit ad multa in Aristotele dissicilia inici tem quaei: eorumque multipliciter diligenda cuntur.
Ad c Ad quintum est aduertendum relati Vua quidem igitur species viditati . - ,
Nota nem poste sumi triplici ter uno moto in vim di possis dicti uuae Diser autem abbi pecie, altero modo particulariter, tertio misi dispositione exed permanentior, em diu iur modo singulariter.Vt si dicamus,paterni Mareu Tales ver sum scientis e virimentas,aliqua paternitas. haec paternitas si in scientia enim ridem VI pem inentiam mspecie sumatur, tunc ad terminum refer divi torum ut si quis vel mediocriter fumat tui in speeic paternitas. est ad filiatione fienti.im nisi Irredi pernit...uio Acti sit, vetde duplum ad subduplum: si particulariter ab et hume vel Ab . liqvo huismodi dimi- veto sumatur.etiam ad terminum particu iteravitem crevi tun vi iustitia em temperam
latem refertur aliquod duplum est alicu tia.m 'gulati ivi, non vidistur posse ficillius subdupli duplum. d aliquod meliu a moueri neque facile permaivii Dispositiones
liquo peiori melius,ut Arist. docuit Acin vero dnantur, si sum fatale melilia, em cli. singulati non dependet singulariter mi, permutabilia vi calor.em infrigidiitio. aegris no: non enim indiuiduatur relatio, nisi a iudo em fanitis, em quacunsae diactatu mo- subiecto in quo est, ut haec paternitas non di a citur enim quodammodo secundum eviest quia est ad hanc filiationem sed quia homo: cito tem permutatur, em ex calido est hoc patre scilicet, tali homine: dc no frigidus f. exfinitate aegriιudinem tran-
duplum non est ab hoc subduplo in singu sit. Sim ueraatemere in alijs, nisi inqua ea
lati . potest enim esse hoc duplum respcctu rundem comingit per temporis longitudinem huius medietatis. dc omnium aequalium cori vita .em immol Iu ve omni, di fili Hine est, ut insinuaret Aristot relatiua obitu existens, quam iam quispiam,vi, duum in singului .ut singularia sunt non ater vocet.
minis. sed potius a substantiis pendcre,in misi stam est autem quod hae volant de dicit partes prime substantiae,scilicet si hilum dicere quaesum diuturniora m diffigulares non referri in singulari cum te has mobilia Nainque disciplinis non muri.m rativa alia sub ratione singulari non reta retirentes se facile mo itis ex tenusu mi e rantur cvii habitum hassere em tamcndi est sint ab ' Ad sextum respondetur,unum correla tiquomodo secundum i lentium petas, milia
cuum esse de dei initione essentiali alte sto a re diserta ita a dispositione, quia xiii non quia sit pars essentiae vel tota eius haec quidem suile mobilis sit ire ver disium et Centia.sed quia est terminus e comple ei. md filius mobilis. Samaatem em habi- mentum ipsius essentiae,sine quo nulla a ius dispositiones dispositiones ver non nec 'tione esse potest. Ac propterea dicit Alb. v est bali, esse quierim rei laevi habitam mnum correlatiuum non definiri per alte quodammodo dispositis vi fremidum ipsos quirum,sed potius ad alterum: dc quamuis per arem dispositi sunt, momnino retinem hia, se aeque ignota sint. tamen simul sumpta tim. mutuose declarant&mani sistant. Alis ver genas qualu uriit secuniam
179쪽
dum Dd missa: tres, cursores .ve M . bres, verius alte dirimum 'simpliciter quacunque fecundum poten:iam naturuem P. I
icipuen iam in nur. Non enuni quo iam
funi dis ossi uisu modo veton a d uectu i moZidi irar sed quid halent natui Atmparem iam vel impulentiam ficile uitia sacere, vel nihil piti vi pugicatores, vel cum ore dicuntur, noui . fluidi post, uomada, hed
itam ho fari piciendi . SI restautam dicamur eo quia habeant patentiam natures m, . nihil a qui ii ibi accidentiba farii pa riamur in libri v. . . a. impotentiam Ia ιeant narur Iem. hi fati: a qui acuaque accidentibus patiendi. Similiter autem histam rvm di molles habent durum enim dicitur. u. I habeat potentiam non facit secari malle vero os . eiusdem ipsi, talea impotem
Terrium veri genus re iratis est, hucili Iesiet itates et psiones sunt an: emlaia 'o di.vid cedo di amaritudo,o austeritas, motania his cogea a amplius et caeor, 'frigui, em albedo im nigredo stuod quidem Mur tam hae quilua:essum manifestum et . quacunque enim l .ra fusceperint . pia qualia diiunt rferandum ipsis , vi mei, quoniam dulcedigerasusvii dui:a da e et corpus album, quo niam albedium cepit Simi uerum iveate.
P.Sbilis ver quesitates diruet r. rari quid ea, quae ica se sceperint v itares Hiquid pariantur neque enim mel, quoniam aliquid ilium sit.dicitur iace, neque isti id uixd hastismodi Similiter Diem his emc or em 'Lgus, ibilis quesitares dicuntur, non quia ea,
qua illa suscipium aliquid post fixi sed quo
niam secundum semus nasuaeque dictarum qu itaivm Hionis essectiva est pasibiles auxiliatessiam e dulcedo enim passionem quan
dum i ictum simili e autem malia Albedo G. rem et nigredo et caeteri colores non eodem in dolis quae dicta sunt, si iter vesitates, litam
nem mes, color n re uiones, avi stam est aerulescens enim Iiqui, labeutfactus est mrimens pactis em unumque 3 ue, a tum quare etiamsi qui natura aliquid talium acciden.tiumperi riationumve passu, est simili io rem verisimile est eum habes re tabe enim osse Bian in in eo quod verecundetur elica corp-. fucta est etiani hec ndum nai ratem tonstri litis nem eadem feri potest Ufectio ut et naturalii cc resimilM A. Maecunque metu talium accidentium ab aliqui M si dixi, a disp. u mobi-hpium rei manent m principium sum crunt, Fibiles qualitates diiuntur . De exim secun-d in naturali ccxstitutiovi in te orsi aut xi fredo, valitates dicantur quales enim seca dum ea, dii imari epropter aegritudinem Ion-S .ve propter aestum eidem contigit nigredo vi pictor, em non sco praetereunt, vel etiam scrnutam permanent passibiles aestimes mi-ps dicuntur militirenim qua essecnudum emdicimur. Eractisque veri ex hi, uafacile soluuntur cito transcunt. funι,pasione dicuntur, questra: es vel miuimp. non exilia aliqui secundam ipsas Acuetur qualet neque enim qui propter verecundiam iidem factas este tam Actium. neque culpa corpropter timorem venit pacidusestsed magis eo, quo aliquid pi us est: a re rume qui Am huiusmodi Acuntur,ivalitates
Similiter avit his em secvngam enim pisii ire qualitates ompasiones dicaretur sub cunque enim mox a napendo a I iuibus pusu)hibus d Sculter mobilibusfunt quesitares ei
emitur di ipse .vi amentia mentis alienario et
ira, alia huiusmodi quales enim secundum ea. dicun: uni esturacundiaeque amentis Similiter autem em quacunque auexationes non naturalis sed quae alidi ui us atridenti is factae funi, Afictil/praetereuntes . em omnino Ammo i-les quali vies fiunt etiam huiusmodi,quales e rime secundam ea di unetur. Eiecum te vero ab iis, i efacile M i. 'aetereunt .sum pillionei dic, i rivisi qui coatristarus hac udior fiat: non exim dicitur iracundus cail iis in odi pistone tracundia est, he maa. quia ali ciet sui: quare pi Aones an in huia modi direntur, qua
180쪽
ra. Ampliu ratem aliae rectitudo, em curvita .resie id aliud hi simile est. Secunda nenim unamquodque eorum qua quid dicitur. triangulum enim vel quadrangulum esse u equid dicitur, Diectum aut curuum, in secun
dum etiam format unumquodque quia dici,
ne, talantur quidem quide quid significare: sed aliena uirum modi palantur esse a diuisione,
qtie circa quale et quandam enim positionem m.i'. vis en ur partium tran Ae monstrum
spissum enim dicitur e quod piraei Thasis pro pinquaesut rarum ver. e. quod di Zem astu
uicem, milene quidem quia in rectitudinem aliqua modo partes iaceam .asperum ver. quod
Mec quidem pars superet ista vel si inferiam. Fortasse quidem igi:ur alius quispiam mod- , parueri qua italis sed fer qui maxim dicuntur, hi sunt qualitates itaque sunt, qua dicta
QV i ver sunt, quae secutasim has de
aeminari dicuntur, vel quomodolibet aliter ab his In plurimu itaque di se re in omnibus denomi is dicuntur ut a cara, dure candiam,m . Grammatica Grammaticvi,
maiustitia M. Similiteremta ijs in aliquibus verbiis. quia non uncto se qua it tivomisa,non contingit ea,quae dicuntur, a b denominatiue dici.v cessor an pugillator quis candum naturalem dicantur petentiam a nulla quilitate dem minative dicitur non enim po
sita sunt nomina potentili, secundum qua ii iquales dicuntur. sicut discipliau,secundam. quadparalis vel palistricis undam dispositionem A. cvn: ur pugilla: eri enim di talistrita disci lina dicitur quades vet. ab his denomiamia dicantiar, a disponantur. Aliquando amem emposito nomine non dicitur denominari . qabdsecundum eam qua dicitur ut a virtute stadiosus.e enim quia virtutem habeat studiosas dicitur sed non denominatio a virtute non autem in pluribus hoc tale eli. si alia erga dic mur, quae denomisatia a dictis qualita.tibus dic turn auu aliquo modo aliter ab eis e I Nest autem c contrarietas secandvmqualitatem uti uia mi ilia contraria et r.ere be&xigredini malia Similiterari. tra mea, quasecundam e , a via dicuntur: VIII., ieiustum iusto, et albam x em Novi nometibus orem hoc accidit Rabo enim.aut pacida, ct huiusmodi toleritas, hil est contrarium. qualibus ex istentibus amplius, si cantiarior malter fuerit quati, baitruum erit trale saeautem palam estex singillis proponenti eliapra dicamenta visies iustitiae iniustitia contraria. quale autem est astuta quale igitur m iutasti.
ita Nullam enim aliorum praedicamentorum
ptabitur iniustitia meque quantum. neque ad aliquid neque i. nec omnino iquid ui simiai, nisi qu de sic eatem mi ad si, me secuadam quale sunt contriuia. Suscipiunt autem qualia magis e minus. r. bais enim magis imminus aebum .erum a raro dicitur m iustam alterum altera magis e
minus se iretensionem suscipiunt c,ra
candi m namque sit conrimit amplias Mid dum teri Noli tamen omnia ed plurima iusti.
tia, que si dicatur magis cm minus in Juia potest quilibet am gere similiter ratem manali: divositionibus quidam enim dabitant de latibus iustitiam namque ustui non omni .
n. adum maius m minus debere dici Meuani. tatem sanitate minus autem habere alterum altero sanitatem viam: mi uiam a terum mi nus altero habere dictili f. litem e Gramma licam multa dispositiones sedis me ea qua secundam eas dicuntur indubitaufer recipiant magis em minas Grammaticior enim duratio rodicitur,emivistior oesanior.sic autem mi aliis. Triamidus vero e quadrangulus non vi. dentur magis em minus, Aipere neque aliqua adiarum fgurarum que enim definitionem iri angusti recipia Cem circuli omnia similiter trianguli ve circuli sunt: eorum autem qua non recipiunt rationem eandem, nihil magis alterum tero di eiu nihil enim quadrarum magis. quam parte tera longius circulis esse neque adterum enim recipit circuli rationem. Si diciter autem si utraque non recipiunt propositi rationem. non dicetur alterum adtero maigis. Non ergo omnia quadra recipiunt magis mHorum itaque, qua praedicta sunt, Ium es proprium qualitatis. Similia ver.
aut disiimilia secundum fota dicunturisa Iuvies . vii enim e disiimi a num teri non est fecundum uita nisi seca dam id, quod quale est. si are proprium est qualitatis