장음표시 사용
181쪽
allati secubdam eam ite vel dissimili dici ludque vitio scriptorum tribuant tamen
vero nox decet conturbari, ne qui nos dicat Ammon. Boet. Asber.&s August. ital de qualitareprepositum facientes, Ita eorum, sunt, ut utrumq; in in iptione retinea. qu. san , d aliquid. ceremera Iech litis enim tur. Cuius prima ratio traditur a Porphvm di passio seorum, qae ad aliqui Mim esse rio nempe ut utriusque vocabuli cogni-duebamin. Pete enis inum iam quesitarib tio haberetur qualitatis requalis S genera ad aliquid dicuntur, nihil autem ear m, unda ratio est Alber capit a. quia quali.
quae saei 'guiaria domusim decipite genis tacta modi praedicandi ipsius manifestanu sit idi iam quod ei .dierim dicitur. Eicaim. - tur per ipsum quale in concreto propte
nim deciplina dicitur, eorum vero,ixae singula rea utroque modo inscribitur. Tertia ratio Dasmii nihil ipsumque ad aeterim dicitur, vi est Ammon Pro quo aduerte.accidens duis Grammatica non dicitur adiciam Grammaticae liciter potest conliderari. Vno modo senet Musica auctam aeterim,rusica sed fort/sie cundum se de vi a subiecto separatum co-cu Ageum,mbae aes aliquid dicuri errari a gnoscitur,quod nomine abstracto signifi-matica alicuius dicitur Friplina, non adiculas catur Altero modo ut est in lubiecto, Grammatica m Musica alicatas discipliva non quod significatur per nomen concretum, adicium Musica se apropter quae gesaria sui cognoscere autem accidens in abstracto, dem sua: vim sunt ad aliquid dicimur amem intellectus ipsiucest,cuius est tale accidens quales secuntamsing a. hac enim hiabemus abstrahere:at correscere accidens in conscientes enim dicimur. eo quod habemus'gesa creto, sensus est ini enim album . nigrum. ramistrariarum aliquas: Mine hae erunt etiam calidum sentit propterea nobis est in con qualitates, qua ingiuare sent, secundum quas creto accidens notius quam in abstracto. aliquanta ire quares dicimur hae intem nonsant Et his extat haec ratio Ammonii, hie enim eorum euae sunt ad ali Thiae graditur qualitas, d manifesta ista est in m assicontingi idem ipsum m quale, concreto propterea titulus utriusque me. saliquid es .nsiue inconueniensia Irisque minit. Quarta ratio est Boet. liquit quale tot peneribus examerare aliquando pro subiecto, aliquando pro ipsa qualitate sumi dc ne forsan quis deei.
cur prius destu illitate egerit, nitam de mxxistimani hic quale considerati
. re ratione subiecti, propterea Aristoteles
aeus sequentibus predicamen re, trunque copulauit ut nihil aliud per qu a cur titulo dupli te quam per qualitatem intelligeremus: cato cum quale significet ipsam qualitatem.
ut est in subiecto. Omnes hae rationes bo-
Ratio ordi Vt osum est. inquit et cur Quali nae sunt,d haec ultima est etiam Simpli. nis talem teli quispiaedicamentis ante. ij, posuerit,dubitate cum maxima si cui pa et rario, quare non de quanti Noi disceptatio etiam prioribus duobus esse taxe, ecquanto inscripsit quantitas enim
praeponendam. Tamen ne ulla piorsus su est accidens in uniuersum sensibus sub oei sit dubitatio, huius ratio est manifesta, stant. desuscipiens mutuam praedicatim. quam dat Alber. tractat isto,ca. est enim nem in concreto, k abst acto, ut diximunqualitas principium actioni , 5 passionis ripsa qualitas no sensibus in uniuei sum ipsi substantie inhaerens propterea merito substat.cum sint innumerae qualitates in- anteponitur actioni e pallioni re aliis sensibiles nec de concreto abstractum .vel quatuor, quae substantiae sunt cxtrinseca, contra,praedicatur:propterea satis suit, i- qualis est locus,a quo est ubi,di tempus, a bi,de quantitate, inscripsi Ce, non autem
quo quando. dc reliqua. Ficum ista non ita id mini. Titulus h Titulus tamen est maxime notandus ditarerum vero dicosecundamia rixa rius piae di. De qualitate e quati,ita enim legitur Giae res quidam esse dicantur. cam ciui. Mi xv etod id vetor et , dc quamuis Caput hoc in quatuor partes diuiditur. Captiis db Alexant Acharius.' Simplicius, solum Prima, definitionem, seu descriptionem uisio.existiment legendum illotum unum, ii ipsius qualitatis cum diuisione specierum
182쪽
ipsius cotinet In secunda traditur de qua cudisserentia generis dicitur qualitas, sed li. In tertia sunt tres proptietates qualita essentialis Altero modo qualitas sumi. R. tis In quarta est dubium di solutio tur, pro quacunque forma accidentali, quePars prima In prima ergo parte distinctionis cm est extra naturam subiccti: cse compre. Capitis D. quin q, sunt particulae Inptima est de bendit omnia nouem praedicamenta.Tei 3 scriptio qualitatis In singulis quatuor, sut ii modo sumitur specialiter pro accidonis quatuor species ipsius qualitatis, singulae te huius quarti praedicamenti, a quo dici-
singulis particulis tura liquid simpliciter. v pure quale Di- Definiti Est ergo alitas secundum quam qua citenim Alb. capi bcne,a qualitate pi, Qualitati sesquidam duuntur, ut ab albedine cot mo modo non dicitur aliquid quale ran. pus quale dicitura si enim interiogeris, tum, sed cum aliqua compositione, sicut
quale corpus est: lices album . . ma quantitate non quale absolute, sed No,ai Hie pii mo aduerte hic describi, ma quantum .vel aliquod Ab aliis vero diei. Cut abstra nifestari abstractum per concreti: m quia, tu aliquid . non quale, sed qualiter se a. et uper c c ut dixi ex Ammon. notiora notas unico bet quod sedet enim vel stat, vel iacet, vescretum ex crcta utpote sensibus perceptari cimili currit. vel patitur potius dicitur aliquoplicetur ter quia concretum est magis composi modo se habere , quam quale absoluie. tum,cum significet accidens, ut est in sub Haec vero qualitas huius praedicamentii esto compositum autem notius est, o quale simpliciter facita vita est litelligen. bis quam implex, ut docet Auer. S. I ii da descriptio. Et huic consonat,quod Por . sic com pli ut dixit in cap. de communitatibus in Notar Aduerte secundo ne turbetis in verbis differcntia generis Saccidentis, accidens Cut Arist Arist definit enim qualitatem in singula praedicari in quale uti, in quo na ob definiendo ri. ccutitur verbo plurali, ob eamque cau numquodque se habet. qualitate Iam existimemus ex hoc ab unica qualita Posita descriptione.qualitatem diuidit. lata sin singula te semper multa diei qualia sed in des Qualitas, inquit, multipliciter sumitur. Post defetiri .ve ibo v nitionibus voces a numero absoluunturi Non hic intelligas,multipliciter,id est, ae ritonem ditatu plu uti desit sensus qualitas est aqua aliquid qui uoce sumi sed generi ce nimirum uisionem. tali dicitur quale sicuti a qualitatibus aliqua quia multas species habeat, ut notat Ana qualia dicuntur. mon Boet e Alberi hoc manifestum Notis duerte tertio quod Alberi.in praesen est ex his . quae subiungit: na,inquit spe. Cur legat ii notat dici per vel bum primae personae cies est,quod non dixisset nisi qualitas es Albet.diei scilice quidam dicimur ut intelligamus seegenus .ut rotat Simplicius. risum duplices esse qualitates: quaedam sunt spi Vtra quidem Speciei suditatis habitus, et x. rituales. quae non nisi animae vel rei spiti dispositio est metuali insunt:quaedam sunt corporeae, quae Haec est secunda particula, in qua Atlst. non nisi corporibus insunt. Propterea, deprima specie qualitatis tractat. Et pri. nim dicit per verbum personae primae qua modisserentia militer habitum de dispi significantur homines,in quibus solis. hae sitionem assignar ex qua . quid utrunque vitaeque qualitates simul sunt. Ista doctri sit.ostenditur. Secundo, aliam disserenitana vera est, sed impertinens ab Aristotele probat. Tettio, quomodo ad inutaem se Ctaece enim habetur verbum tertiae perso nabitus, ex dispositio habeant,aperit. nae. ut vertit Boetius ' Differt ergo habitus a dispositione, o Disserentis
Nota Aduerte quarto videri istam non esse habitus est quaedam qualitas dissicultet habitu,
Descriptio bonam descriptionem: omnia enim acci subiecto mobilis qui non facile corruam, dilaositio . nem hanc dentia in quali praedicantur,i secundum pitur. N. subiecto non facile recedit, sic ut . . videra non ea quales dicimur ergo non hoc isti pie scientia,virtus tui enim semel scientiam bonam dicamento proprium est acquisiuit, non facile terdet eam, sed ais Qualitas Propterea nota ex Arist, Meta cap. g. gna difficultate utpote morbo aliquo gr quot mo, qualitatem multipliciter sumi Primo .pto uissimo correptus. Dispositio vero est qua . . dis accipia omni forma substantiali,de disserentia te litas facile subiecto mobilis.& queremo constitutiva formae enim qualitas inest, iactur cito a sub lecto visanitas, ex ae tu
183쪽
m do.quae sicile reeedunt Quam uis. vlio dicat.quia .ut notant Ammon. simplicitat Aristo liquae dispositiones longa con haec quatuo subalteina genera sunt, quae suetudine fiunt habitus, ut febris,quae tem di specie regeneris nomen iure sibi ve pote longior fit Hectica dicant ut ex interpretatione Porphyrii
Quid Ha Ex his racile colligitur, quid uti unque manifestum habemus. bitu, stet est enim abitus qualitas non facile Pro huius autem generis intellectione brota, Quid Di mobilis subiecto Dispositio veto est qua aduerte operationum duo esse principiarati ne istias positio: litas tacite mobilis a subiecto. vocamus v alterum quod simpliciter ad operandum a sonu ro mobilem qualitatem non quaecumi p. stialterum ad bene vel male operandum esse duo. so subiecto corrumpitur. sed qui, subiecto .g iusticus habet principium ut cognimanente, potest recedere, corrumpi scat, ut operetur tamen doctus, artifexi amfestum est autem Poetos haec me etiam aliud habet principium, ut bene ope
Hoc discrimen alis probat ex usu lo retur ut pellccte cognoscat e prius dicitur
quendi in ipsa disciplinis illos enim qui potentia, posterius nabitus vel dispositior
non probe veritatem perceptam retinent, prius altatuta est rebus concessum, post vocamus dispositos, quamuis inter hos a rius acquisitum, a nobis partum: ptius
liqui magis aliqui micis dispositi inue, ad quamcunque operationem est necessaniantur Illos veto,qui probe retinent, nec rium sitne poetentia enim non contingit facile ab ea mobiles sunt habitus asseti perata nec bene nec male posterius no est mus habere. Postea hae e duo comparat. o in omni opriatione necessarium: nec inmnis, inquit, habitus dispositio est . non omnibus operantibus sunt habitus. Istud tamen omnis dispositio habitus est, neqi vero scilicet habitus, dispositio est inqui dispositionem tenet, necessatio habi prima specie praedicta . at prius illud ptinis
tum tenet et pium pertinet ad hanc secundam specie, Nola Pro quo aduerte quod dupliciter dici quae dicitur potentia vel impotentia natu-Disposito tur dispositio Vno modo generaliter pro ratis me intelligamus de illo principio, duobus qualitate facile, vel duit ille mobili. quo quod cit naturale, id est a natura conccc modis di pactos Metap. c. ro. inpraesenti habitus sum sed a nobis conquisitum. cliui dii positio dicitur Altero modo speciali Aduerte secundo. quod huius potentiae Nota ni ter pro qualitate facile mobili, disse habi quadruplex est gradus seu species. Prima Potentiae a tus non est dispositio: unde species est no est quaedam naturalis promptitudo adsta naturalis men generis.&cuiusdam specie generis cile agendum aliquid secundum quam quatuor
Subdit exemplum Ammoti denomineta sunt ii omines pugillatores. luitatores. id sunt gra-liquando enim nomen communiter pro est naturalem habent quandam insitam duri omni parte orationis sumitur aliquando potentiam ad ista opera nec loquimur de particulariter pro una parte utcsta, cibo his, qui arte div sui det ficiunt nam tune distincta.& haec est expositio communis, ad primam pertineret specieim sed de his. ii solves, veta Quamuis etiam aliter possimus A. quinaturaliter id praestant ii militer sunt xlia risi inter pietari. vi loquatur de dispositio aliae innumeiae aptitudines hominum sc- ne particulariter dicta, ut sit sensus Habi eundum quas naturaliter inclinant ut ad tum praecedunt dispositiones, cum prius facile opera aliqua exercenda.Secunda spe a. subiectum habeat dispositionem per qua cies est naturalis quaedam potentia, secun ad habitiam pervcnit,quamuis id non sern dum quam alii ui fortiter resistit sibi per sit necessarium, tamen dispositionem contrariis se aduersantibus et secundum non praecedit habitis, cun .ex dispositio quam dicimus homines salubres quibusnibus fiat habitus non autem ex habiti talis incaepotentia, ut omnibus noctuisbus dispositio,vitaque expositio est bona sertiter resistant, nihilque eis noceat in prior communis est hac cst durities, qua aliquid, sistit divisim indura quesuaiugenus est, me ni lectio M.quae tendit in ipsius destiu-Haec est particula tertia in qua tram ct bonem Tertia est quaedam activa poten. l.
de secunda specie nec mireris quod habi lia,secundu quam diffficulter aliquid agitutum v aurai speciem, hoc veto genus qualitercst hc tudo seu ingeni j seu col. V a potis
184쪽
. potis ad operationes exequendas Quarta tripliciter se habent ad passionem secun- est quaedam polentia, qua aliquis sicile su do modo dictam. Quaedam sol sunt primscipit d.quod sibi adura satur, di in sui de cipia aerionum. seu passuonum i quia iaci
stiri tione in tendit quia potentia dicimus uni passionem,non iamcniunt ex passio, homines insalubres,qui semper valcludi ne an aquai cs sunt primaequatuor uali. nari sunt a natura .ce omnia eis nocent: si tates,calor. frigus,siccitas,humiditas Que,
militer mollities es in his secundum qua dam sunt effectu passionum, tamen ipsae facile res sui diuisionem patitur. Et maxi non est ciunt passionem propriam in alio, Not. me notandum cst duas priores vocati ab quales sunt colores, ii enim ex pansione
Aristotcle murales potentias duas vero primarum quatuor fiunt,tamen ipsa non posteriores. quae prioribus contrariae sunt, in alio pallionem et ficiunt cum colorcs impotentias naturales. dc merito, quia po per se nihil frigefaciant, vel calcfaciant, renita operandi dissiculter potius dicitur vel alium colorem producan T. Quaedam potcntia non operandi facile de potentia aliae sunt qualitatcs, quae etiam mini ex non resistendi. v patiendi impotentia re si passionibus secundo modo, de ipsae sunt stendi. ita tarnen ista intelligas, ut non pro cauis etiam passionum inali Oiquales sunt pterea existimc impotentiam esse priua odorcsta sapores hi enim ex primis quationem seu negationem potentiae, sed dicit litatibus fiunt sic ut colores, tamen ipsi rut alitatem poctivam contrariam poten sum ecticiunt passionem in sensibus . cum tiae. Per haec facillime intelligit ut ista spe odor, sapor calctaciant, exsiccentactu cic s. de sensus Aristotcligia mectent: cvhineest quod minus mulio Onublues Dubitabis. quare hoc genus duplici, o dcfatigamur videntes, cum non patia i rur
soluti minc sub disiunctione explicatur: dico id coloribus, quam gustantcsee olfacien messe . quia nomen unicum non est, quo tcs, quia patimur. istas quatuor qualitates explicemus: ideo Aduerte tirtio. quod isticolores Siqua Iundam dii plicissimi, non Motist est usus. dicit litates, quae sunt cist cetiis passionum sunt enim sum I rarum is, at IuratMim in triplici diffferentia. Quaedam proueni. v. Tertia verosperies quesitatis est psibiles uni ex naturali passione quae fidi simul cusae ii es. me ipsa rei generatione; ut albedo cygni ni- Aggreditu explicare cretium qualitatis redo corvi hi enim colores tant ex paci rundam genus: quia iste textus obscurus est. dc tione illa,quae fiat inter qualitates, quan doctrinam continet obseruandam, ali do ista generata sunt. Quaedam proueni ut quo rundamenta opus eii praemii tete ex passione accidentali, scilicet quae non
rimo iii b, Primo, passio tripli iter,quantum propre est a natiuitare, tamen est passo perseue- putatiui senti sufficit,apud Aristot accipitur. Vno ans,ut qui ex aliquo moibo colorem alibis, modo pro receptione cuiusque formae, si quem diuturnum contraxit, pallidum vel
taetendentis in rei perseetionem, siue in rubium, vel alium. Quaedam proueniunt distonuenientiam ut patimur, quando ex accidentali passione sed non perseue- recipimus calorem,siue iste sit nocivus, si ranti id facile recedenti ut rubedo, quaeue proficuus:quomodo a. de anima, c. dc ex verecundia, di pallor . qui ex timore, lib. I cap. r. sensus docet pati, quando reci procedunt. Hi aurem tres modi qualita. piunt speciem, de similitudinem obiectu rum,di sunt ratione corporis, ut hi quos . x. Altero modo accipitur passio pro recep diximus, di sunt aliquando rationemen. tione formae disconuenientis,ec noctuae tis oc animae,ut insania furor dementia, .ut quando subiectum patitur sibi calorem quae proueniunt de ex passione natiua, dei aduersum Tertio modo, passio significat ex passione accidentali perseueranti, ca
illam qualitatem, quae ex passione pro u liquando ex passione subita cla non dura nit, tanquam ipsius et Tectus, ut nigredo, bili. quae ex combustione procedit dicitur et Aduerte quarto quod illae qualitates . Fufidi
iam passo dc harum dualum acceptio quae sunt causae passionum,non solum conum meminit s. Meti cap. 2 r. Dciunt passionem in nobis,sed etiam in a.
Tundamia indurate secundo, quod istae qualitates ijs multi . ut calor qui calefacit omnia
185쪽
miissa aliquae solum cssiciunt passionem
manimalibus ut odores c sapores tamea Aristotele omnes sumuntur quia inge runcanimalibus passionem: quia nobisi si omnes passiones notiores sunt; qui animalia sumus no enim coynosco ignem alicri . scilicci ligno intuli ne passionem.
nisi per p.illio irim, quam ego Expcrior, o
gnoscenset tangens lignum. ignem. Expositio is sup=olitis deueniamus ad Aristoti
textus hare enim particula continet quatuor Primo ,speciem exemplis explicat e probate numeratas esse qualitates secundo.ostendit, quomodo dicantur passibillis qualitates Tertio, discrimen inter passibiles qualitate ri passiones constituit Quarto,id in qualitatibus secundum mentem etiam cxplicat Dicit ergo primo, genus tertium quali- talis esse passibiles qualitate .passiones; quales sunt dulcedo, amaritudo albedo, nigredo, de calor, ac similcssi quod autem hae qualitates sint, manifestum est: pereat enim dici tui subiectiam quale nempe al.bum,dulce. calidum. Posii Siles ver qualitates dican.
Explicat quomodo istae dicantu passi.biles qualitates.
Notan inducite autem triplicitet aliquam qu Qualitas litatem posse dici passibilem. Vno modos
incitur pas quia subiectiam recipiens illam,secundum sibi lintri, eam patitur, ut calor in manu receptus diplici ex , et tu qualitas passibilis, quia manus secun- caula. dum eum patitur Altero modo dicitur.
passibilis qualitas quia ipsa sit causa passio his ut calor ignis cilcausa pastionis in
ligno vel in tactu . Tertio, dicitur passibilis qualitas qui a s tentatus pallionis, ut dixi,
mus Hoc supposito ostedit has qualitates non dici passibi let,eo quod ipsarum subiectum aliquid patitur non enim mel patitur, quia habet dulcedinem, nec ignis, quia habet calorem, sed dicuntur passibiles.qcia sunt causa passionum, ut calor, e sapores vel quia sunt et Tectus passionis, quales sunt colores nupliciter ergo passi , bilis qualitas dicitur, vel quia est causa pactionis in alio subiecto vel quia est siccauripi ius passionis.
Hie ostendit Arist colores omnes esseerffectus pallionum tale est argumen tum.Colotes isti, qui a natura sunt, similcssunt iis, qui fiunt ex accidenti sedisti ex accidenti, scilicet.qui proueniunt ex ver cundia vel timore fiunt ex aliqua passi ne ergo existi mandum est illos etiam,quia natura lunt, ex passione prouenisse. Et Notamo' nota admodum hac rationem ex ea enim dum claria deduces pulchram viam naturales causa tionem in indagandi penes causas accidentales, ex uestigandi quibus similes pioveniunt et Semis: quam causas na ipse obseruauit tertio seci probi. q. i. ubi turales.
quaerens naturam melancholicorum, cos
ebriis in et Tectibus similes contemplan , quod ebrii accidentaliter accidit,id mel cholicis a natura prouenire existimat. Statim subdit, has qualitates quae effectus passionum sunt,ede in duplici disterentia quaedam proueniunt ex pasirone durabili. dc pei seueranti siue natura liue ab aliquo accidenti, si ilicet morbo vel quolibet alio de istae dicunt ut passibiles qualitates: dc quaedam sunt et Tectus passi
num, qui non durant sed trant eunt de
istae non dicuntur qualitates, sed passio. nes: dc probat, quia simplicitet ab his non
denominamur quales non enim quou-bedinem contra nit ex verecundia, rubcus
dicitur. sed passus iuborem nec intelligas quod iste rubo nullo modo sit qualitas. cum in hoc piaedicamento sit, sed dicit, Pquantum ad denominationem absolute non est dicenda qualitas,uid licet perma nens, ita ut ab ea talis denominctur, scili
Dubit,bis:quare hic non meminit odo Dubium rum di sonorum cum tamen passibiles qualitates sint sunt enim causae passionuiniensibus Dicendum qiiod odorum,di Sol ut o. saporum, prorsus est eadem ratio, nec dorcs si per sapores cognoscuntur,ad cosut fere ei idem nominibus nominentui species: dit Terentiae odorum c saporum.
ut docet r. de anima,cap. y propterea non meminit odorum . quia sub saporibus earitione comprehendunt ut . Vel quia non erat necesse connumerare omnes qualit tes.&praesertim omnibus notas.
De sono dicit Alberi non meminisser: quia non it ex qualitatibus primis sicut
taliquae qualitates passibilcs fot san possetv i cici
186쪽
Dubiam Solutiori . Dubium a. liud. Soluti dici potius esse passionem animae quam
passibilem qualitatem cum non sit perse
Dubitatur circa dicta: nam colores vide tui causa passionis,omnis emim sensu pa.tituta sensibili. ut dicit uti de anima, cap. ra. imo in do stat si probi dicit Aristoc viti de maxime delectare oculos quos alii colores defatigant. Dico primo.colores no agere in oculos passione corruptiua cum imprimant speciem, di militudine quae
non corrumpit.Dico secundo quod colores aliqui agunt passione corruptiua, sed id non fit ratione coloris sed subiecti . in quo tales colore lum,quod est humidum, versiccum vel splendent magis vel mi-ntis. deinde prouenit,quod laedat vel delectet visum.
Dubitatur secundo.odores si potes sunt etiam effectus passionu, ut diximus,
ut quid ergo magis dicunt ut qualitates passibiles, quod sint causa pallionis quam quod inteffectus, quandoquidem, trunque habeant Ad hoc solutio in promptu est. dignius enim est, esse causam passio,
nis, quam effectum. v numquodque aptincipaliori sumit denominationem. Sintiliter amem his insecutu .m animim.
Postquam illi ostendit, esse passibiles
qualitates secundum corpus qui effectustant passionum: similiter esse passiones, hoe idem esse etiam in qualitatibus secundium animam ostendit sunt enim quaed aqualitatae prouenientes ex passione secundum animam, sed a natiuitate ut demen. a. secundum qua quis nascitur demens: sunt etiam quge passione accidentali. sed
permanenti proueniunt, ut dementia exmotbo vel aliquo alio, diu perseverans. Sunt etiam aliae ex passione cito receden.ti. ut dementia ex ira subita, paruo tempore durans quemadmodum autem illa dueptiores qualitates dicebantur qualitates,
quia secundum eam dicebam ut quales: Statentia tertia vero non qualitas, sed passio erat: cuiniet passi secundum eam subiectum non diceret ut biles qua quale:ita similiter in his, quae secundum
litates mentem sunt .illae duae priores sunt quali- balliones tates, o abera quales denominamur: po
l tu uim laetior uo non quali sed passio dicendacit, nec secundum eam quale quid dicitur,
non enim dicitur demens, ut ex breui train quandam denuntiam breuissime durant cm incidit, sed potius dicitur, quod passus es dementiam. sin trium veri genus italitatis it fetura,
Accedit iam ad ultimam qualitatis spe ciem. quae est figura vel forma.Dubium auic me it,quid per haec duo intelligati Ammon existimat pec figuram, melligere ea,
quae inibus inanimatis eae pet formam vero eam,quae in animatis est non autem.
hic loquimur de mima subitantiali rerum, sed de ista extetiori sensibili quam
Boci disinopi per formam intelligunt idcm,quod per pulchritudinem, per figu
ram vero eam solam quae in quantitate consistit Alber. cap. idem existimat esse, figura me formam sed ratione disset rernam figura dicitur respectu quantitati , cuius extrema faciunt figuram sormavero dicitur res ictu subiecti natur quaeli. bet enim natura specifi a suam habet prompriam figuram exteriorem, quae dicitur
At prosecto milii placet sententia Iam bii ut refrat Simpl.hic enim acit per usuram intelligi eam,quae in solis mathcmaticis est quantitatibus,ut esse triangulum. quadrangulum, eubum de reliqua reperformam intelligit eam quae in corporibus natu talibus est. Et hoc patet ex ipso Asristo qui probat figuram csse qualitatem. quia secundum eam, dicitur quale aliquid: ista subdens exempla.esse triangulare,quam
Huic geneti adiungit Alist cuiuitatem,rectitudinem,quae qualitates sunt, quia quodammodo figure sunt quamuis imis persectae. Vbi notat Ammo. e bene, quod ex qua .ritatibus procedunt passiones seu affectus, figurae, formae, sed non haec omnia abo-mnibus uanti talibus, a linc procedunt assectus, cilicet curvitas, rectitudo etiam scangulus. a superficie continenti longi. tudinem: latitudinem .procediat an ta . scilicet angustia,amplitudo etiam proce.dunt figurae, scilicet triangulus,quadi angulus, e reliquae figurae seu supellicialas a corpore veto procedunt a ficuus gr. itas.
Boeti oc implicib; sententis Iamblichi, quae appivbatuta Nota
187쪽
tas. similite rigurae scilicet cubus py Huiusmodi aliquando nomina quidetur
ramis. procedunt etiam formae a tali qua imposta sunt qualitatibus sed non abi litate,ut est in subiecto substantiali omnia is sumitu nomen concretum denomia amem ista,quae aquantitate dimanat, qua nativum idem significans,ut qualitas queri, itiales sunt. dam dicit ut virtus, sed non ab ea virtuo Raram ver)m spissume asperum. c. Iusquis fed studiosus. dicitur: sed ista noti
Excludit dubium. Potat quis dubriare sunt multa omnia autem haec qualia diis amisi aequalitates sint, cum secuti dum ea cuni ur, quae utcunque a qualitatibus in quale dici appareatu Respondet, non esse muntur.
qualitates. sed potius pertinere adpositi Dubitatur. Videtur Arist. non seruasse nem, quae ad aliquid est, quod cx horum praeceptum illud c. Top.:Tne committa ... Quid pii definitione apparebit est enim Diu, quod tur circulus in definitionibus . vi unum pari bi habet distantes inuicem Spic per aliud ' hoc iterum per illud definia. Quid p pc sum quod palles ibi conii: nctas habet rur:hic autem qualitatem per quale,modo MMI Asperum, quod partas inaequaliter habet quale per qualitatem describit
Q ii dic ne insurgentes. Lene.cuius partes rectitudine: Ad hoc respondet Boetius. istam, oecquandam obseruant haec autem ad par se propriesci initionem .sed descriptionerium postionem spectant concludit has quandam, in quandest ullum ab suidum oluxu esse qualitates. quae maxime qualitates di ut unum per alterum describatur, tanqua, cunturo fors aure lima verebis modul qua per notius Lobis, Ochoc iterum per illud Liviis. Maec, ciba in disputatione exami tanquam per notius natura quale enimnabimus nobis est norius, cum sit magis composi-QValiaver.*at irata secvnsim letid eo turn c composita nobis sunt notiora atmiuative dicuntur,c c. qualitas est notior natui a. d. minus nobis
Haee est secunda huius capitis pars pri et nota est enim prior natura qualitas,quam Pari secum ei ratis, in qua de ipso quali Aristo. tractat quale dc est ipsius qualis causa. unde post-- p ui rapnim ii describit diale, inquit,est, quod quam iam nobis manifesta est qualitas. Dcunitio actialitatibus denominative dicitur, vel peripta in quale. iterum quale per qualit Qualium quomodolibet aliter tem manifestamus tanquam per notius Haee descriptio diras habet putes: Alte natura, ut cognoscamus radicem: causara est, quale dici denominatiue aqualita ipsius qualis, esse qualitatem nee iste est te. Diximus enim supersus, tunc dici deno circulus. tunc enim hic fit,quado idem est
minative. quando in nomine est quaedam modus cognitionis. conuenientia cum extremitatis differen Ines autem oecontrarierassecundum quali. t . la aliqua,ec in re est quaedam forma, Si id raro me. quod formam participat patet autem ita Haec est tertia capitis par , in qua expli, at te illa esse in multis qualitatibus . t candor, cauru rea, quae qualitatibus insunt, hec au Cabitis. eandidus,albedo. albus, caloricalidus in tem sunt tria Primo est, qualitatibus in Pioritieia his concreta denominatiua sunt aqualita esse contrarietatem, quod exemplis mani te, ouali
cibus ipsis abstractis festatur. iustitiae enim iniustitia, chalbedi i . . id Alier pars est O re quomodolibet iter. nigredo contrariatur: non solum hoc Prima. quia aliquando non fit denominatio aba abstractis qualitatibus sed ipsis qualibus liquibus qualitatibus, vel quia nomen eis inest . iustum enim iniusto, album ni non est impositum; ut dicuntur pugillato sto,contrata sunt hoc tamen non omni.xes, cursores, a potentia quadam naturali bus inest qualitatibus nata ubedo, pallor.euirendi reactam pugilis exercendi, cui di reliqui colorcs mcdai non habent con potentiae non est nomen impositum,sicut narium. sunt nomina imposita artibus. quibus he Dubitabit hic aliquis, nam iste locus vi. fiunt. Diximus enim pugillatores dici dctur aduersari altera loco. Phrae e..ubi L Dubium
ab arte xa potentia quadam naturali si diciturio solo extrema. sed etia media ex . militer cursores. luctatores. artibus quidem tremis contraria esse, Met Eth. c.i d i. ma
nomen impositum est, sed non potcntiis gno mota c. y docet exucuravit: a.dc
188쪽
Solutio. inter se contraria, di eum virtute ei restin medio liberalitas enim quae in medio est, pro ligalitati ec auaritiae conicariatur Ad hoc dico.dupliciter aliquid posse alteri contrariari: uno modo secundum si pii, mo altero modo secundum aliquid,quod in se participat.V.' ignis aquae est contrarius, non quidem Iecundum se, sed ratione caloris defrigiditatis, quae in eis sunt; at ipse calor frigiditas secundum se contraria sunt Modo dico quod colores me. di contrariantur extremis, sed non secundiam se, sed ut magis uni aut altera accediit extremo. rubrum aduersatur albo,
quia magis participat nigrumia ipsi colo,
res extremi secundum se contraria sunt. pet hoc patet concordia huius loci cum
illo s. Physicorum. Ad illud de victu te respondet Alberi.
cais virtutem contrariari cxtremis in ra. tione extremi id est, in quantum virtus bonum morale est extrema vero mala sunt bonum autem, di malum extrema sunt
Dubium et Dubitabis cum multa clua exempla possent proponi qualitatum non haben .
tium contraria, figura enim dc forma contraria non habent,ut quid Aristot hoc decolo tibiis mediis, quod non satis per spe .ctum erat,proposuit. ludicio meo, id non sine causa factum esse existimandum est. causa igitur huius est, ut intelligamus perfectam ecptimam contrarietatem inesse extremis, o alii; ipsorum ratione: ac pro pterea verbis sequentibus alteram contra Corum proprietatem subiungit scilicet, vi sint talia extrema quae sub eodem se. nete sint,ut si unum ad qualitatem, al. telum etiam ad qualitatem spectet sicut enim contraria in uno dc eodem praedica
In est etiam qualibus suscipere magis deminus: non solii autem unum altero magis album.calidum, aut stagidum est sed iam unum,dc idem modo album, moi imaginalbium est. Sed posset quis dubitare, an sicut suscipiunt contrarietatem qualitates sicut qualia,ita suscipiant etiam magis vel minus, x trita ut magis albedo, quam ilia Ei duci- Solutio.igsecunda
tur hoc quibusda,isum fuisse, inter quos
At ipse Arist. magis accedit ad his, quod solutio.
non abstraria, scd conciria, magis vel minus suscipiant Isia tamen proprietas non incit omnibus cum ipsis abstractis quali. taribus non insit imo nee omnibus qualibus haec enim . quae a figuris dicuntur,non suscipiunt magis vel minus, scd ratio e rum in indiuisibili consistit ut aliquid, bdelicet sit circulus vel non sit, couenit a solute, non vero dicitu magis vel minus circulus.quam alter Nec quadi angulum unum, utpote quadratum est magis quadrangulum altero quod sit altera parte longius; sed abl. lute virun uecs,d dicitur quadrangulum Duque adlatum: esse e nim circulum, vel aliam figuram cons.stit in unica ratione non suscipienti variationem Phocidem in ipsis concretis. Quadratum autem dicri ut gula plana qua tuo rectis incis aequalibus com nia ait raucio par e long iis quod quadrangulum vocant, est ex quatuor lineis duabus existentibus inaequalibus,aliis duabus. Horum itaque qua praedicta sum, et c. l . Ostedit nullum ex his duobus ele e propriam qualuatibus, ctim non ini et omnibus: propi creaverum prop tum ponat om Tettia Proni, dc soli conueniens .ut secundum solam dii cras. qualitatem dici contingat simile vel dissi naile. Ne autem existimes simile didissimile esse qualitates, sunt enim ad aliquid sed sunt pastiones qualitatis, nec est in conueniens, quod res in uno praedicamento, eceius passio in altero collocetur,ut diximus: homo enim. substantia, at sibile in qualitate est, u qualitatcs huius pra dicamenti sunt,at simile di dissimile adpliquid per
At ver nox decet centurbari, fra is, Hae est ultima capitis pars, in qua Arisara qua stot. respondet cuidam obiectioni, quae ei ta Capitis. ex dictis praecedentibus obiici poterat: ne,pe.in praedicamento ad aliquid collocataiunt scientia di habitus, nihil autem vis num de idem in duobus praedicamentis est constituendum: ergo non sunt ista in praedicamento qualitatis, vel non sunt ad
aliquidi Ad hoc dupliciter respondet.Primo i
Cullis cicuti a In ex habitum in genere es-
189쪽
ue ad aliquid, species vero ipsius esse qualitates nee repugnat genus esse in praedicarne ut ad aliquid oc species in qualitate: hoc idem docet. Top.ca. Ita spondet secundo, etiam genus, scilicet scientia mactabitum.esse in hoc praedicamento qualitatis,' ad aliquid nam unum' idem secundiam diu sas rationes, ad diuersa potest pertinere praedicamenta ut scientia, quatenus subiectum iacit quale, in qualitate. st quatenus ad obiectum refertur, ad
aliquid est. Ex utraque solutione Ariston habetur secundum ipsius mentem, scientia machabitum aliquo modo ad aliquid pertinere.
quod nos supra diximus contra Ammo.
Dub i. Dubitaturquo pacto fieri potest vigenus, quod dena ruta specierum est, sit in uno praedicamento. o species in alio cum supra docuerit Aristo qui quid degenere essentialiter praedicatur etiam de specie Solutio A praedicabitur 'ad hoc rei pondet Alex. Sci-lexand entia secundurn naturam suam est quali,
ras, quia subiectum ipsum primo disponit secundum se ex scientia autem similiter de ex habitu nascitur quidam respectusad
obiectum: dc ratione huius respectus, qui non est natura scientiae, sed a natura fluit.
est in praedicamento ad aliquid sicut ditae ratione subiecti est in substantia ratione risibilitatis est in qualitate species
autem sunt in praedicamento, in quo est natura sui generis: dc ita hic fit nam scientia, dc habitus secundum naturam suam in
qualitate sunt. Et hoc est,quod benedicit Simpl.quia species scientiae, dc habitus p. sius, non sunt scientiae dilabitus species. quatenus illa sunt ad aliquid, sed ut qualitates sunt.
. Dubium Tamen est aliud dubium, quod mavi. me hoc ipsum manifestat. dc cuius consideratio multis praetermissa est. Nam sicuta natura scientiae in communi fluit quida respectus,ac comparabilitas ad obiectum scibile incommunis ita ex qualibet scien. tia in particulari fluit respectus particulatis ad suum obiectum: ergo qua ratione genus ad aliquid spectat,itactiam ipsae species perti nebiunt. Praeterea,non videtu a m doctrina,propterea scientiam esse ad a
rnione cuius ad aliquid est eodem enim modo diceretur: Petrus est in qualitate ratione coloris, quia in eo est lDico ad hoe dc est valde notandum solutio. quod scientia in communi non solum ha Nota cutbet illum respectum, sed etiam nomen i stientia diis psum scientiar, dc talem qualitatem simul eat ut esse cum respecti significaticum scientia dica ad aliquid.tur ab hoe,quod est scire dc cognoscerea non autem liquid. At reliquae scientie Diticulares lia species subbent qui de te spectum sed nomina psalu tectae. solam qualitatem sine respectu significativi Grammatica, I lictorie a Geometria dcinde non dicuntur ad conuertentiam cum
Oblecto. non enim dicitur Gramatica est. ut ita loquamur, grammaticabilis Giam
lica: iicut dicitur scientia est scibilis sciet in Inde est, quod scientia dc habitus ne nere possunt ad aliquid pertinere ratione alicuius in sua significatione contenti.
non tamen ipsius species Schoe valde ob. setua circa hunc texuim. Atque haec de e pilis interpretatione
ciebus, specierum Qualitatum diuisione.
speculatione, de propter rerum obscuritatem, de ipsarum insignem dc uniuersalem utilitatem:cumst morali.& natu tali philosopho, d mathematicoma Argumem xime sit huius opus, quandoquide omnia a quod haec fere comprehendit. Est igitur prima qualitas difficultas. An qualitas sit genus supre non sit gemum omni u specierum enarratarum vi nus.
detur enim non esse genus, cum Arist di. i. Argum.cat qualitatem multipliciter diei quod idem videtur,ac aequi uoce dici vel saltem analogice.ut loquitur Arist. Meta et r. Praeterca quia genus significat aliquam a Argum.
communem naturam omnibus suis spe .ciebus at non patet, quae ista sit natura
communis,quam dicit qualitas. Praeterea. In hoc praedicamento non vi g. Argum duitur omnes satis conuenire. Simpl. enim existimat qualitatem esse analogum; Am . Argum. mon. Alexan.dc alii,esse univocum genus contra diui Praeterea Simpl. de Boet.credunt alias es sione in il- sequalitatis species praeter has Ammon. las quatu
de Albet non esse ullum aliud genus o species.
190쪽
Praeterea in iussi tentia huius diuisornis positae ab A rist. non conueniunt: quida Diio illius enim aliter,quam alii illam tam uni In pridiuisionis mi Ammon se procedit .Qualitates se ha Ammo bent in duplici disserentia quaeda dicunt potentiam vel impotentiam. hae faciunt secundam speciem: quedam dicunt actum, hae tui sus sunt in disserentia duplici: quaedam sunt perfectivae, vel deprauatiuae subiecti quaedam nec perfectivae, nee de-
Prauat lux: ocantur pei sectiuae. quae sinistsunt cum naturaret,ut calor ignis albedo nivis vel quae tendunt in pei sectionem rei, ut virtus scientiari deprauatiuae vero
sunt quae subiectorum sunt destructivae, in ipso ium imperfectionem habent. via, cor vini, putredo pomi vocat autem non persecti uas,quae non sunt secundum naturam rei sed fiunt per aliquam rei muta. ionem,ut dulcedo in iure, quae fit cum a l. terata one iuris,similiter figurae difformae.
lui non sunt etiam deprauatium cum ontendant in rei corruptionem.
Tettia subdiuisio Quae sunt i sectivae vel deprauatiuae, sunt adhuc in duplici dic
ferentia quaedam in sentibiles id est quae non sensu aliquo percipiutur, quales sunt habitus tam boni, quam mali diem dispositiones di haec faciunt, tamam speciem:
quaedam sunt sensu perceptibiles id est; quae agunt in sensus nostros. istae sunt illae qualitates passibiles quae sunt causa
passonis. ut calor frigiditas, sapor. Illa autem quae nec perfectivae,nec dein prauatiuae sunt, iterum se habent duplici, ter quaedam insunt in superficie exterioritatum, sicut figura&forma: quaedam et
iam in profundo corporum ut coloro albedo, reliqui colores,qui quamuis soli superstate inesse videantur,tamen eorum
causa a piosuridi mutatione prouenit. St. milite retia se habent aliae qualitates,quae
in ptos undo etiam sunt: hae vel sunt durabiles,dc tunc dicuntur qualitates passibuler, qtiae sunt effectus passionum vel non sunt durabiles, sunt passiones:haec inter
alia dicit Ammonius. Si profecto ista doctrina non videt uterea: t. non enim cxplicat.quae sit ratio cuius ii horum generum; quod maxime reistit t. Praetcrea dicit qualitato primae sp in . . . Cui culcsculaim Pecceptibi lassium tamen
constit oppositum ex ipsis Arist exemplis:
dicit enim .calorem. fiigiditatem,csse dispositiones' posse fieri habitu , tamen ista sensibilia sunt Simpli aliter proredit inquit qualita Ratio diut- tesse habere in duplici diffitentia. Quae sonis il-dam sunt aduentitiae&acquis ix di istae lius exim faciunt primam speciem quaedam natu pliorales Vistae vel dicunt potentiam, vel actum Si dicant potentiam. constituunt secundam speci cm si dicant actum, vel est
in ptos undo subiecti . se est te ilia vesin supelficie exteriori.& sic fit quarta sphcies.
At nec haec videtur omnino exacta se n.
tentia, non enim explicat latione speci rum harum nec sufficientiam. Praeterea,
quia ponit qualitates primae specie aduentitias constat autem secundum Aristot lem sanitatem esse in prima quae amicia naturalis est qualitas.
Propterea aliter in hac parte est proce .rundam dendum. Est igitur primo eosderandum Ratio vera qualitas est nihil aliud quam modus millius diu
determinatio eius. quod indisserens est no sonis. tamen quicunq; modus facit hoc praedicamentum: sunt enim in rebus consideran da duo,esse rei, ipsius opeiatio:&in ludi stantiis corporeis est tertium aliud quod quantitas dicitur: ratione holum trium
est indifferentia queda Prim vires secundustium esse solitati considerata manet indifferens,ut bene vel male se habeat: draterminatur quantu ad hoe per qualitates
primae speciei.quae sunt habitus vel dispositiones,quae modificant rem ut bene vermale se habeat in se Manet praeterea res indisserens,ut possit operati vel non misit ob perari: quantum ad hoc modincatur aqualitatibus secundae speciei quae dis utut potentiae per quas subiectum est potens mperati Tettio manc indifferens etia quantum ad operationes, quae dicuntur mili ncssensus quia scilicet vel illas iniunt. vel ex illis procedunt requanium ad oemodificatura qualitatibus tertiae speci ci. Tandtim modificaturres in sua quantutate figura vel sorma quantitas enim tenderct in infinitum nisi a figura rei minaretur: concluderetur. Nec manet alius