장음표시 사용
191쪽
Oido spe- eieri qua litatis unde sumendus
ista ab extrinseco Ex quibus patet . qualitae multitudinem absque aequivocatione eterem esse modum rei intrinsecu vel secun hoc probant verba Aristo quae sequunturidum csse. vel secundum operationem, vel Micit enim o Vna species qualitatis est
secundum quantitatem quod, nisi esset genus, dici non posset re Est secundo considerandum quod or patet ratione quia dicit unicam naturam. dolorum gelierum non est lumendus secundum rem absolute . sic enim potentiae praecedunt habitus sed secundum ordine modificandi. secundum quem hab tus didispositio praecedunt, quia esse rei disponunt bene vel male di aliae species, quae rem ipsam totam di substantiam disposcilicet esse modum intrinsecum. vi expli cu ,, dc predicatur inquid de omnibus qualitatibus, ut notum est aerio. Venus.
De Prima Specie Qualitatis,ctetus
divisione. Accedamus deinde in singulas Speetes Dubium
nunt praecedunt figuram, quae est crica seu potius Genera. Et primo, dubitatur: an quantitatem exteriorem. Eruntigitur ratio habitus Adispositio differant specie.itavines formales singulorum generum istae sint duae species,vel genera inter se Et oui. Re*ondet Prima lacci .est qualitas, ipsum subiectu dem Ammon Boet e Alb. docent sint Ammon bene vel male disponens.Secunda speci cs, re humero: sicut albedo remissa ela albedo et xii equ/litas princi p. um operandi Tertia spe intensa: patuus calor. magnus ealor no Aibe tui, cies, modificans secudum passiones. Quar di in runt specie, sed numero: ita dispositiot modificans quantitatem dc habitus M STtiomo r. q. o.at. et optime R L ponde Est tertio consideiandum. unam xean ad hoc respondet. inquit enim aliquos isses Th*m' dem rem posse pertinere ad diueis prae habitus, qui non disserunt nisi numero a di mei tu' dicamenta, vel ad diuersa genera eiusdem dispositione ut calor, qui facile mobilis praedicamenti.diuersis rationibus ut bene est calor qui sortiri radicatus est in docet Simplicius Quemadmodum enim subiecto:de aliquando dispositiones ex ni- unius conclusionis ut dicitur ivos . c. i. mi radicatione in subiecto fiunt habitus, potest esse scientia. dc etiam opinio si ab taliae qualitates ex natura sua sunt dispo- uno, per demonstrationem,ab altero, per sitiones,quae natura sua sunt facile obirationem probabilem cognoscatui: Ita si tes ut ephemera ex natura sua dispositio militer res variis rationibus formalib. sub est, d non potest fieri habitus aliae sunt havariis potestes e generibus V. g. calore bitus ex natura sua. scilicet, quae ex natura frigus. si vi causa passionis circa sensum sua sunt dii Nile mobiles. ut habitus viriuiunt, sumantur ad te iti iam pertinent spe tum .habitus scientiae, de in his clatum est.
ciem: atui respectu sui subiecti considere habitum di dispositionem specie driserretur, quatenus illud bene vis male dispo Et quia hoc tempore solent praefigi au-nunt, sunt habitus vel dispositiones Et ita ditoribus aliquot tabulae,quibus ea, quae in considerauit Aristot. qui illa in duobus ge praedicamentis singulis continentur de-netibus constituit Similiter forma, ctis icti pia sint, licet id negocii Dialectici non Adnuimrasi, vi terminus quantitatis sunt.sum an sit.tamen quia citra utilitatem non est per praedicatur, in quarta sunt specie: at si, ut iubiecti modum simplicis enarrationis propone meti assig-erfectionem vel impellcctionem dicunt, mus ea. quae in singulis his generibus com nationem abitus sunt. ut dispositioncs prehenduntur. aliqua te scindentes quae tabulae
His suppositis est prima Coclusio Qua minus considerate ab aliquibus ad ista e transitio. litas genus est ad omnia ista quatuor se nera trahuntur. ficter sopc modum diui nera. Hac est sentetia communi, nec Sim sonis, ut postea cuilibet sit facile om arti eius alite voluit assirmare solum hoc haec suis tabulis accommodate describere. divit,species qualitatis non esse aequaliter Habitus igitur sunt in duplici Vil . ten Habitus peiicctas, d propterea vocauit analogum tia: quidam sunt animae. quidam corporis. alius est a- sed haec analogra non impedit quiniit nimae sunt qui ab anima originem . vel nime alius nus. nec obstat illud vel bum .s multiplici in anima sedem habent Corporis sunt,qui iptius co tet ut notat Porphyr. quod aliquando si piaecipue sunt in corpore evad aliquam potin gnificat aequivoce,aliquando notat solam Diatione corpoream primo ordinantur: Ca tali
192쪽
reho tum quidam in toto corpore sunt,ut sanitas,aegritudo: quidam in parte, ut ha-brius in manu pulsandi: in pedib. saltandi. Rursus habitus animae quidam acquisi, ii sunt,quos labore, Vindustria paramus:
quidam infusi,qui a solo Deo in nobisi
nerantur, ut gratia. fides, spes. charitas imi liquae virtutes, redona infusa, quorum
Aristoteles nullam habuit notitiam, tamei ista prima specie collocandi sunt. Habitus acquisiti quidam sunt intellectivi, id est,existentes in intellectu, quidam sunt morales, id cst pertinentes ad imores nostros. secundum quos bene vel male,laudabiliter et vitiose,operamur: holum moralium quidam sunt virtutes ut iustitia, prudentia: quidam vitia, siue per excessum. vi prodigalitas temeritas siue per defectum, ut auaritia, timiditas. Habituum aut cm intellectivorum, quidam sapientia, quidam scientia, quidam intellectus, ars,& prudentia sunt: dc hi semper veri. id est pc quos semper verum cognoscimus:alis non semper veri sunt ut opinio Sapientia est reium altissimarum cognitio haec si sit supernaturalis, id est, cognitio non in naturali acquisita, sed a reuelatione Dei pendens .est Theologia sinaturaliter acquisita,es Metaphysica. Scientia est quadruplex Mathematica, Physica. Moralis,di Rationalis. Mathematica,quae dimensiones corporum. qu. titatum pastiones considerat,quae quadruplex est: Arithmetica. Geometria, Musica, Astiologia Physica, quae motus rerum mutasones speculatur duplex est Medi cina.&quam vocamus naturalem Phil sophiam. Moralis mores instituit.vel singulorum proprios didicitur Ethica vel communitates,&dicitur Politica vel do, morum familiarum particularium, duitur Oeconomica Rationalis triplex:
Grammatica, Rhetorica, Dialectica. Intellectus dicitur cognitio principiorum pri-
motum. Ar multiplex est, nauigandi, a. btilis. militaris .dcc
Omnes hi habitus in hac prima spe erseu genere collocantur,: omnia inferio. rahorum habituum reui si non dii Telle mobiles fuerint,dispositiones erunt: dese. enim unius nominis generi ci.idcmidimus duplici nomine explicamus.
De Secunda Specie Qualitatis,cteius diuisione.
Secunda species est naturalis potentia, impotentia, nec oportet iterum hac d clarare, quia in textus interpretatione eam satis exposuimus: tantum ea, quae sub ea continetur,explicabimus.Potentia duplex est,corporis is animae corporis quaedam actiua,ut virtus magnetis, guttae quaedapassiua, ut salubritas, mollities, durities. Potentia animae quadruplex vegetatiua .cognoscitiua,appetitiua loco motiva, Vegetativa duplexi principalis, domini. sterialis. Principalis triplex: nutritiua, per
quam viventia alimentum in sui naturam conuertunt:augmentativa, Per quam crescunt: generativa perquam sibi similete. nerant. Ministerialis qua diu plex: attracti-ua,per quam unumquodq; membrum. ad se alimentum trahit: alterativa seu dige. stiva. per quam alimentum disponit:retenti ua .perquam ipsam rctinet: ne, dum di. gerit redisponit, relabatur. expulsiva, pcrquam superfluum alimenti expellit. Sensitiva, intellectiva. sunt partes postentiae cognoscitiuae. Intellectiva est intel. lectus sensitiva duplex, exterior, qua les sunt quinque sensus, visus, auditus, olfactus. gustus,tactus interior, sunt sensus communis imaginaria,phantasia, co.
Potentia appetit tua duplex concupiscibilis.& ita scibili per concupiscibilem inclinamur in bonum vel auersam ut matur per irascibilem tendimus in bonum arduum,ad obtinendum,vel contra malum arduum,ad euitandum reliquae passiones particulates, id est,amor odium,in reliqua, non inter potentias, sed inter passio. nes collocandae sunt. Locomotiva.est vel volandi, vel natam,di,vel progrediendi potentia. Inter appetitus collocanda est voluntas est enim a p.
petitus rationalis reliqui sunt appetitus sensit tui. Ad hane etiam speciem pertinent fere omnium specierum: generum propriae passiones,ut risibilitas,hinni bilitas;omncs aptitudines, di inclinationes particulares ad aliquid operandum. Et non solum istae qualitates in abstracto, sed ua in concre.
193쪽
x sicut in qualibct specie sumi possunt
eius diuisione. Tertia species est passibilis qualitas vel
passio. Diximus autem superius qualitates pallibiles esse in duplici differentia. quaeda sunt causae passionis in sensibus , qualia sunt obiecta tactus, gustus, di odoratus: quaedam sunt effectus ex aliqua passione
subiecti prouenientes, dii i ille tamen mobiles: nam si non sunt durabiles, non qualitates,sed passiones vocantur passio enim passibilis qualitas, quaec Misy crus passonis; quales sunt colo legi differunt penes facit', de dissicile mobile non autem sicut rima species. ut notat Simplic nam qua
iras primae speciei dicit ut facile, vel dissicile mobilis;ea tamen est quae subiectum bene vel male secundiim suum esse disponit. At ista tertia species est qualitas, quae secundum passionem est facile vel dii Ecile mobilis. Sub hae specie sunt passiones animae, ut
ira,amor, gaudium, spes.&reliquae:Similiter aliqui constituunt lumen. lucem, species. quibus fit cogetitio sed iudicio meo istae nulla ratione in hac specie continentur.ctimio sint per se causa passioreis nee effectus vllius passionis: imo existimo Aristotelem non meminisse harum quia secundum communem sententiam, lumen non erat accidens, sed substantia. Possunt tamen optime collocati in prima specie: lumen enim dispositio est,ispecies ipsae: sunt enim ista racile mobilia: lux autem,quae in ipso corpore luminoso est. liabitus quidam plius est:de sono dixi.mus potita esse sub passione est enim esse caus passionis scilicet collisionis duorum
eius diuisione. Quarta species est figula, vel tarma, qua
in textus interpretatione explicuimus figura quaedam est discretorum , ut numerus triangularis,quadrangularis: est etiam figura continuorum, ut triangulus, figurae Geometricae Praeterea figura quae,
tam superficialis,qui in superficie describiti r ut triangulus in superficie cartae, raes figura solida, ut corpus columnale, pumram: date, atque hae dictae sunt figurae perfectae.aliae vero sunt imperfecte, ut curuu,
rectum, par, impar, concauum, convexum,
dc similia Et in uniuersum omnes figurae,
di formae rerum a quantitate proucnientes in hoc sunt genere:siue naturales, siue artificiatae sint. Dubitatu id crearo,& spisso. leni, diate Dubium.ro,an sint qualitat s: Quare breuiter oportebit ista explicare Boet. Aug. vocant . Sententia rarum corpus, quod intra se habct conca quid raru . uitates, poros quosdam: uotum ratio bissum,lene alienum corpus potest recipere in se: ut ne dic. spongia. de pumex vocantauic densum corpus,quod intra se alienum recipere ne quit. Alii vero vocant rarum eorpus quod .etentetia
sub magna quantitate paucam continet substantia, quamuis porosum non sit ut cera liquefacta: spissum vero vel densum, quod subparua quantitate multas continet substantiae partes, ut ferrum. Vtraque explicatio est bona. Nec mihi placet quod dicit Albe. rarum dent etia.
esse diaphanum, spissum opacum: potest
enim esse diaphanum litum bt vitrum. crystallus. Asperum vero dicitur, cuius partes exteriores inaequaliter insurgunt, quedam prominentes,quaedam deprcssae sunt lene vero, cuius partes exteriores aequaliter insurgunt. Vnde patet discrimen: lene enim diis tum considerant ut secundum, iristes exteriores, at rarum&spissum secundum partes interiores rari enim partes magis inter se distant: at partes spissi inter se magis adunantur.
Hoc supposito est sententia communis Responsio
Alber Auei Cilberti.&aliorum .ist. pilia addubi ei paliter esse positioncm. dicunt enim oris dinem partium inter se, at minus princi . paliter, secundatio dicere qualitates ta cundum quas ista tactu percipiuntur. Et quamuis ista rectentia mihi omnino non
Diaceat,cum secundum Aristot nullatenus qualitates si ni tamen propter tantam asserentium authoritatem hoc modo recipi mus non enim hic locus est ex altius haee
omnia inuestigandi. Et haec de Qualitate sufficiant.
194쪽
Cur tam breuiter dereliquis sev categmAttil teles ege
Authot sex principi rum quis tNota l.
CAP. IX. Recipitraptem agere myrti cantrarieta
SL praedicamenta, quae supersunt,sum
mo compendio Arist percurrit cuiusiationem tradunt Porphyr dis impl. nempe quod his,qui discere incipiunt, satis sit, si ea, quae proposita dctrariata prius sunt,optime perceperint. Eoium vero,quae sequuntur. summam tam tenuerint ut adipia redigere, numquodque ex inferiori. bus, eant. praesertim quia illo tum qua tuo ampli Issimus est in scientiis usus, horum autem non ita frequens .c ea quae noeessaria sunt. in Physica tradantur. At quidam dictus Gilbertus Porretanus, id negocium assumpsit,ut hae sex a. tius explicaret quia in eis multa digna speculatione inueniuntur ac proptcrea autho sex principioru communiter est nuncupatus: cuius consilio alii viri illustres Philosophi ducti .eadem principia tracta, iunt: inter quos fuerunt Simplici d Albe. non ergo nobis dabitu vitio si idem con, filium t equentes,aliquid in horum praedicamentorum cognitione breuiter addiderimus si tamen prius haec pauca, ciba A. rist interpretati fuerimus.
Duas ergo actionis passionis pro priditates ponit Prior est actioin passio contrarietate trabent. calcfacere enim est con
trarium ei. quod est Ligefacere & calefie riei. quod est frigefieri: nec explicat quid
utrumque sit. istis exemplis contentus. Pollet iotest actio dc passio suscipiunt magis diminus aliquid enim magis vel minus calcfacere vel calefieri poteti. Circa hae aduerte primo actiones, ecpassiones secundum se non suscipere contrarietatem, sed secundum formas j quibus insunt, vel secundum id circa quod
sunt.omnis enim actio vel passio termin tur in aliquam formam Verbi gratia ea Iesactio in calorem, frigefactio in frigidi-ditatem, e secundum tales formas. seu terminos contraria recipiunt. Similite et . iam magis deminus, secundum tales fodimas habenti Aduerte secundo quod ex hoc sequi Notab. t. tur, non omnem actionem vel passionem contraria habere, nec magis nec minus re .cipe te . cum multae aestiones de passiones fiant secundum formas non suscipientes contraria.vel magis echinus vi generate vel generari non recipiunt ista Similitet nutrite, scriberem alia non ergo haec sunt
propria simpliciter,cum nee omni nec sili in sint. De caeteris Prae Icamentis. CAP. X.
Dictum est de eo quod est situm eis i ijs.
cuae sunt ad aliquid quod nominauiae rasitionibm duitur. De retia is r.. id est tu in da mibi. Habere piro terea euod ni inifestasunt, nihil de ipsis aliud dii itur. auamis ae inprincipia dicta sunt. I d, bere auidemsignifica calceatum esse, armatum esse. Ubi ver..ut in loreo inforo Mando ut herinoe alia quera nc dein dictasunt Igitur de Ombnita generibis quae propos imm sufflantia Acta sunt.
NEmiteris, si se te nihil de istis dictu Reddit cau
rus eundem ordinem quem supra tam muta. in istis enarrandis proposuerat,per ii ordinis. uertetit: illic enim rectum naturae ordine obseruauit secundum quem ultimo loco actionem: passionem enum clauit cum res non absoluteo petretur . nisi iam omni no perfecta: quam pei sectionem ex variis praedicamentis habeat alii praeposuit. quia plura de his verba futurus erat. St. militer adiungit praedicamentorum Situs. cuius paulo ante in praedicamento ad Ali. quid meminerat: docetque situm isse, e Cede nominatiuum apositione. quae In praedicamento ad aliquidust, vi sed te, stare.a cumbere reliqua exemplis solum abs uita si se de decem generibus doctii. nam tradidisse concludit. Nos autem de singulis his latius, sub breuitate tamen dicamus,ab actione incipienter. De
195쪽
I pia nobis de actione tractanda sunt,
ut eadem Aristotelis methodus obseruetur. Primum quid sit actio Secundum .de specitibus ipsius.Tertium,que sint eius proprietates Prima de Circa primum , aetio a Gilberto se definitio dc scribitui: Actio est forma secundium qua elui expli cnominamur agere vel facere in subie-catio. mam materiam. Veibi gratia, id, secundum quod ignis dicitur ealcfacere aquam , vel aliquid aliud. quod vocat ut subiecta materia. dicitur actio. Nota qua Et ut hanc definitionem intelligas, ad-tuor ad ac uerte quod ad actionem concurrant qua
ctionem tuot.Primum. ipsum quod agit simul cum hocurrere virtute,d principio pcr quoi debet agere, ita reo multat. dc id,quod per talem actionema agitur se uti primo: concurrit tertio id in F quod agitur. dc praeter haec est ipsa actio. . Exemplo hoc manifestatur. Ignis agi idccales acu aquam: hic est primum, id quod agit, licet ignis, cum virtute per quam agit, scilicet cum calore: secundum est ipsa aqua, in quam agit est tertium ipse calor, qui actione fit o tandem est eale tactio, de haecdicitu tactio, a qua ignis denominatur agens. dc calefaciens.
Vnde virtus ignis per quam agit. scilicet
calor, quae in eo est. non est actio, quia ignis ab eo calidus dicitur, non autem calcfaciens:nec similitet calor productus ut calor est .actio est, quia ab co aqua non dicitur calcfacient sed calida vel calefacta: nec
ipsa aqua est actio: id ergo quod superest .a
quo ignis denominatur agens vel calcfaciens,dicitur actio: propterea non dicitur: ac tuo est forma, per quam agimus.quia tuc
virius agentis esset a tio, cum percam a.
gamus,quod tamen falsum est:sed dicitur: actio est aqua denominamur agerc, qvid autem aliud ista actio sit,non apparci. Si e. nim calefactio non est calor ignis nee a.
quae alor. nec aqua ipsa quid aliud sit noseeunda' est facile explicare. definitio dc Quidam non recte ita dicunt Actio est
eius con relatio agentis ad patiens. Vnde secundum
futatio et hane scrip troa n coramota hi tio ET PASSIONE. ignis ad aquam vel ad id. quod calcfacit.
Sed hoc dictum casset tum licet multo iust exi moletabile dc indignum philos pho Peripatetico est enim doctisina ex preste de late ab Arist tradita a Phy.c. i. sca actionem de passionem formaliter cile motum; actionem, scilicet calefacti nem,c si e in aqua patienter quomodo ergo actio est relatio existens in igne vel in ipso agenter Propterea secundum Aristotelem de ve Re on. ad ritatem dicendum est mne ab exemplo quaestione. discedamus quod calor qui in aqua ab g. ne producit ut, porcaeco siderari,ut est que dam qualitas.aqua aqua denominatur, est calida.d tune calor dicitur xad tertia qualitatis speciem pertinet. Altero modo consideratur ut in fluxu quodam .suc. cessu est. secundum quem paulatim inces senter in aquam introducitur; dc tunc ca lotisterii fluent motus est. Potest tertio
iste calo fluens considerati ut si fluit, quod ab igne .d ignis virtute procedat de tunc dicitur actio. Et tandem quarto,ut in aquam paulatim immittitur, c dicitur passio Nihil ergo aliud est calefactio qua ipse calor fluens, ab ipso igne procedens. Et migii ut actio at u , seu forma ab aliquo oui sita procedens. di in aliud fluens no ergo lim o, pliciter actio relatio est, sed forma fluens; quamuis aliquid relationis habeat di hoc
Quod si obiicias: quomodo ignis dici Dubiunx itur ealcfaciens ab illo calore fluenti, qui in aqua est. videtur enim aliquid non posse denominati ab co, quod in se non est: Adhoe dico, dubium hoc non esse nouia.
sed ab Arist propositum loco alleg to, ad solutio. quod ipse respondet, id non esse inconue
niens.ve aliquid ab eo. quod in se non est.. ab eo tamen Mocedit denominetur. Vide tu, quomodo consonent ista Aristot do. ruinae cum asserunt aestionem esse relati
De Feciebis acIIon s. Superest secundo.ut de ipsius Actionis Quot mo
speeicb dicamus. Et qui de hoc nomen duri accipi Actio. aliquando ab Arist. pro opera tur Actio.
tione manente. id est. no transeunt cin macci iam exictioicis patui ad differentia
196쪽
illius quod est facere,quod significat ope eis, ut animata sunt:vt actiones, que sunt arationem transeuntem, ut patet Gath. e. a. virtutibus heibarum, pallibus anima hia, Aliquando pro actione sol humanam ha reliqui . Vnde pollet congiue diuidimitur, ut parciri magn. morat. c. H. inquit, talis ac iocorporis, in actionem elemento nullum in animatorum, nec animatorum rum simplicem,&actionem mistorum in- uno homine excepto,dicimus age. e. Ali animatorum .ut lapidum,dc aliorum: dc in qu rudo sumitur pro actionem .iturali, que actionem animatorii novi animata sunt. proprie secundum qualitate tit . de qua in Potest rursus actio secundo diuidi in a. eve inplo suoeriori loquuti sumus: dc sic lo ctionem immanentcm, in actionem tran, qui tu Arista Physic.cap.r at in praesenti fiuntem iactio immancns illa dicitur, quae latius nomen extenditur pro quacumq; a in exteriorem materiam non transit via. gentis operatione, siue transiens, si uetam mare, sapere, actio trans es exterilis transiti manens sit. id est extra ipsum ages, et scindere, secaret
Unde possumus a tionem diuidere. PriActio Animae quo tu plecmo in duo genera subalterna, nempe in actionem animae,&actione corporis: actionem animae vocamus quamcunque actionem. cuius principium primu est anima. vel aliqua substati immaterialia.ut inclindant ut etiam actiones angelotum facti ne corporis vocamus eas. quaru primum principium non est anima, ut anima.
Actio animae est quadruplex, quaedam procedens ab anima, ut rationale principita est, sicut amare,velle sapere iudicare: quaedam procedit ratione sensus,ut magi
Dat l. sentire. amare.appetitu sensit tuo: quedam procedit ab anima ratione potentiae vegetati uae, ut augere, nutrire, a testa here digerere quaeda ab anima ratione potentiae motiuae. ec haec duplex,altera, quae transit exterius ad locum ut ambulare, natare,
volare: altera. quae transit in corpus aliud. quales sunt percussiones de operationes omnium artium .unde hae omnes actiones animae sunt,quippe quae non sine anima Dissiunt exerceri . Ex quo colliges. quod minus recte aliqui percussiones, operationes artis, cent corporis operatione , cum ab anima ita dependeat, sicut sentire nec propterea dicendae sunt corporis quia corpore exerDe Proprietatibus actionis. Irca textili vero,oportet ipsius acti
ni proprietates tradamus de quid et praeter illas duas supra ab Arist positas.Gilber.duas alias tradit altera est omnis actio est cum motu, d motus etiam cura Actionis actione. id est Ac tuo no fit sine aliquo mo proprietas tu motus enim ab agente fluens actio est.
Hoc intellige de re otii large sumpto pro quacunque processione ab alio, quamuis no sit successiua,ta paulatim tendens: sunt enim aliquae actiones, quae in instanti ab agentibus procedunt, ut illuminati s lis,generatio substantiae. Altera proprietas: Ac io insert passio Mnem, id est, non contingit aliquid agere. quin aliquid aliud re vel ratione distinucium patiatur. haec de Actione.
PAitio, intelligenti ea quae de actione
diximus facillima cognitu est. Icie et ni meadem omnia actioni e passioni Vommunia sunt praeter dcfinitionem dc natu tam . propter quod semper sibi mutuo copulantur.
Paluo igitur est, ut Gilb describit. acti enis effectus. Vt enim utamur eodem ex centur, cum etiam nutritio, e vegetatio. emplo superiori calo fluens di ab igne P atque sensatio,corpore ac circa corpus ex procedens, ut in ipsam aquam introduci, erceantur tur.dicitur passio. Unde ipsa passio dicitur Iriet quae A Actio ergo corporis est quae a forma eo effectus actionis.quia ex hoe,quod ab ignectio corpo oris, id est, quae ab anima no est,procidet calor fluit. succedit,quod a caio est, inderis de quo qualis est ignis calefactio: dc denique in in aquam introducitur, de passio est unde tu plex mento: uactiones.&m istorum in anima passio est forma fluens, vel in lubiecto adistolii,ut actio magnetis in ferrum; simi ueniens.liter omnes actiones: quae quamuis abani Posset etiam eodem modo, quo actiomatis procedant, notamen procedunt ab Mescibi,scilicet: Palilio est secundum qua sub
197쪽
ubi estim patitur. Nee definienda est ut etiante huius exelieationem, est unumno I. Fundam. aliqui faciunt Pallio est relatio patientis tandum maxime. quod docte docuit Am- ad agens.Vocamus autem hic passionem. mon ista sex praedicamenta esse facta, non ipsam mimam absolutam. vi in prae velut compotita ex quatuor praecedenti. dicamento qualitatis. sed formae receptio. bus Actio enim dc passio sunt formae flv. Nota, sex nem, siue noctua sit, siue conueniens entes, de ab alio in aliud pioeedentes hae postremas Diuiuo Potest autem prima illa diuisione diui autem, formae aliorum sunt praedicamen Categorias passioni di in passionem animae 5: corporis. nec exo torum Praeterea. Quando nihil aliud est ex quatuor istimes eu quibusdam,qui tabulas conseri quam tempus, quod quantitas est cii sub praecedentir/i io A iserunt, passonem animae esse, quae aba stantia, scilicet, et Te in tempore similiter busesse con nima fitat videri,amari: sed passio animae 'bi,esse in loco. dc arctatione cum substa posita dicitur. qua aliquid ratione animae insepa 'ia.esse situm, scilicet, iacere, sedere &ab titur,ut tristari,augeri, nutriri, creliqua habitu,utpote indumento de ornatu, scili Passii Cor quae dicemus. Passio veto corporis est, qua bet,esse vestitum. Poris in animata vel animata non ut animata Nee intelligas ista praedicamenta esse a. Fundam sunt, patiunturivi calefieri frigefieri seca accident cum substantia: hoc enim est fal.ri. Esto autem diligens in his considerano sum, sed sunt accidentia aliorum praedic dis, quae philosophie sunt: de altiore dc mentorum,ut doctissime dicit Alber. -- profundiores radices habent, quam appa peraddentia certum motum, qui in aliis . cat praedicamentis non continetur:propterea Notari Circa has passiones c actiones consio praedicamenta per se constituunt hoe
dera, ne decipiaris ex voce,dum omne ver valde noratiunt enim non ita multi quibum activum. vel habens vocem activam hoc aduerterint Verbi gratia . locus in se
existimas significare actionem semper e dc respectu subieeti sui quantitas quaedam nim respicienda est significatio.an sit pas est: tamen respectu corporis quod contisio.vel actio: unde sunt veiba activa octae net.& circumscribit dicit ut Vbi Mnontra . quae si ad examen philosophicum indu quantitas. Similiter tempus petie quanti- centur, passionem significant, ut videre. tas est, sed respectu illius, quod tempore audire intelligere. haec enim si operatione mensuratur. dicitur Quando similiter de apprehensivam significent passionem di Habitus est qirariae specie qualitatis in se. eunt similiter venem, vapulo, fio alia de respectu sui subiecti a respectu corpo- contra, sub voce passiua actionem signi fi ris .cuius habitus est, dicitur aliud praedi
cant,ut multa deponentia camentum.
Nota et Nee similiter existima omnia verba si Tandem scias esse aliqua accidentia 3. Fundantignificare actionem vel assionem alique quae non solum suo subieci insunt sede in m substantiam vel aliquid substantiae. etiam extrinsecum corpus at sciunt secunscilicet existentiam eius significant, ut dum se, ista duo praedicamenta respi
sum, subsisto.existo. eiunt,qualia sunt, locus, tempus. dc reliquariori . Hic notat unum Simpl. 5c Ammon. hae quatuor: ex.quo fit ista quatuor vltima.
praedicamenta potius explicanda per ab praesertim in concreto sumenda esse, ut ex stracta aut per infinitum, ut dicatur a Stio, ilicent talem modum. passio,agere, pati, calefactio. vel calefacere Dices: ergo ista sunt relativa ad aliquid Dubium t. nam concreta, dc vel ba cum includat sub Dico non esse ad aliquid Primo, quia ista Solutio.iectum videntur claudere relationem si 'abitudo non est ad terminum, sed ad sub eri .mul,ut agens, d patiens Haec de passione. uectum licta extrinsecum. Praeterea quia
D mota aliud relatiuum non denominatur a suo
. . - - correlativo patet enim non denomina.stmdsit ouando seu esse in tempore, in ii filio, sed a paternitate. at locatum a
quaeimspectes,ct propria loco sic se habente per modum formae di
o est aliud predicamentum,quod citur locatum .dc ab habitu vestitum. Prae t.
iuxta ordinem Gilberti sequitur terra, quia sollim ad aliquid denominat: immediate actionem di passionem at hic non solus respectus loci, aut locati, T den
198쪽
denominat locatum sed ipse locus se se tura erit,uel quia iam iam transiens petet habens. Vnde,sicut album dicitur a balbe pitur. id ergo dicitur Quando esse quod
di ne sic se habente, qui modus albedinis relinquitur ex adiacentia temporis vocat non est celatio ita esse in loco a loco sic se autem adiaccntiam, non inti aerentiam. habente. non tamen talis mi oti est iaciali, quia tempus non inhaeret nobis, scut al- quid at quia ista denominatio, di modiis c d corpori sed . extrinseco mensu.
sumit ut ab extriti seco nec in re est tam e rat tem pia cnim est motus primi caeli rea,
rum subiectum locatum, sicut corpus at litet,vel eius past obedim videtur minimum habere relatio G cnera ipsusQuando penes partes prin species seuriis. tamen absoluta simpliciter sunt secun cipales tempori , iumenda sunt ut esse in diuiso ip- dum formam aqua denominantur licet praeterito, pie senti, suturo. sub quibus sunt sus Quam aliqi id relationis habentia sed nullo mo variae species temporis quae diuersas no eo. do ad aliquid, nec relata simpliciter sunt niti' - .ioncs inducunt ut supelloria lino. voran Ea proximo die. heri, o reliqua Quamuis Tavantur Ex quo nieli ge . qu m deni sunt re nim tempus sit quantitas unius speciei. t qui tum L prehensione qui Omma ista piaed camen men simul cum hoc ni odo sum pium , denici huius a per relationem tantum describunt quis genera in species vatias est sit. loci enim unquam sibi persuadet, eis vcstitu Propii latcs huius Pr dicamenti. vel rei pior leta esse in loco esse tantum relationes quam eo: .mub uando sunt rcs. Prima te, trita, Q rid si te Accedamus er ad piae dicamentum quod non bu contrarium ratione sui ou . naoru . S: quid di in io, quoi i ii ii a d se libitur Est heri enim non cacontrarium hodie, nisi icule in tenet id quod ex temporis adtachntia clinqui rationceor: im, quae in t cmpore accidia iit,
rore. quod tuta xplicemus trigo. Tuid it templa tam qui heri sui sol te laetus. hodie cestus. Se , dicitur quid esse inlcmpore id quid est quod re cunda Quando non suscipit magis iiii. II ido inquitur ex hoc quod aliquid est in tem nus Tertia pio pilum plius Quando. ut spore. T cm pug est rerum mensura cotinua solum denominet corpora corruptibilia: successi a. scilicet .cst quaedam mensura te haec enim omnia sollina sunt propria sub
to am ita mensulans ut non totam simul tempore. dc di curuit Quando, id est, ess
mensuret, sed putem post paric m. dc qua in tempore,vel fuist e, vel fore. do una pars est dea duc nit, altera recedit m i VBIN ut patet in his . quae in tempore sunt Cor . . . ...,
riuuibilia enim omnia habeni duo, filum si Vt i, ficu esse in loco,ct quae m ess .c suas operationes: ut utrumque sub I*ecies, O propriae
A. tempore: nam esse quod habitura sunt. B: .ut Glibri t. definit,est circumscrito tum simul habenis ut patet in puero, ratio corporis, ex circunscriptione planta, de aliis quae pauini in acqula sit cui es loci prouenies In huius declaratio. Libstantiam' non totam simul. una ne oportcbit aduertere quid sit locum pale acquisita, altei abit. reta dit simi circumscribere corpus:cx hoe enim appa.i, mi Op thitur, non simul omnia factur, rebit.quid sit loci actiua circumscraptio.&scd est unius op rationis, medium dis itis: ipuus corporis circumscriptio passiva.d horam uno succedente, alterum tecedit. l. ocus, ut superius diximus. cst iu per Quid sit, Filii ergo aliud est esse sub tempore cies vlii mauolporis continentis. Ista igi cus.&quidquam variationem xi luxum in suo esse, ut supcrimice . quae locus est pii rixo ipsum circumseri meo erationem secundum trans oris a corpu locatum totu circumstat, an ibit bi di sier ationem pati. idias autem rc linqui ab ad ita, ut illud locatum idcm,vel pars eius ali in loco. i.icentia temporis. denominari ab ipso tem bi non sit. Sccundo ipsius locari panes t. quod diei rore mensui ante e fluente di hoc est, iam ambiuntur, ut ubi una est, alit, non tu iuba Q. iando non tenet pus ipsum sed temtas sit. dc ubi totum cst .par adaequale non sit. .
c. se Libeni Et quia tempus est quid Luc. Teiii ita locus corpus circumuot. vi dum n. est . um non vere denominat. nisi quan Vale corpus ibi est aliud qu cquam tali in s. Cloel qua pari, coiiani ita eius sumit ut loco esse non possit vel bi gratia est vinusui ut, i quia transecracst, vel quia liasi in aliquo vase, in illa parte accis circum
199쪽
dante.qua opertum est vas: tunc vinum ita est.aliud esse in loco propito, aliud in matali loco continetur ut alibi non sit nec eo communi in loco proprio quae adae vinum, nee pars eius: dc similiter pars loci quate corpus continent in loco commu-que continet in fetiorem p.utem vini, non ni. id est,in adaequato ut esse Romae esse continet superiorem pallemet de praeterea in terra. nihil aliud vas capiet, dum ibi vinum sue Potest etiam esse analoga diuisoasse inrit: hoe est, locum circumscribere corpus loco, t se,ut corpus:este in loco per aliud:dc loci talis habitudo de modus, dicitur ut puncta, delineae, per supei fietem dicun- circunscriptio activa.&ex hoc patet. quid tur aliud esse in loco Proprietates sunt a Proprita. sit colpus circumseribi a loco: quid sit ciles, proprie non habere contrarium ne sic sub
ipsae ircumscriptio loci passivas corpo suscipere magis vel minus. Haec de Vbi. ra quae si ei loco sunt, dicunt ut esse citis
cum scriptiue in loco. DE COSITIONI, SEVHinc demum patet, quid sit Vbi . seu esse SIT . in loco. Nihil enim aliud est . quam a loco
sic assici . loco circumstribi, ut, quem ad Pubdsit posio , O quot lex, Om
modum esse albii est ab albedine, sic scina eius orotriu'bente, denominati siue ab albedine a filii. ita ut a loco. ubi. esse Romae,esse in classe. - D sitio est quidam partium si tu . rege Unde inutiliter quidam disti guunt du is iterationis ordinatio. In de clatatio Positio dinplex Vbi: stivam. scilicet circumicriptio ne aduerte. uod duplex est positio pic st. nem loci: passivum scilicet circumscri Altera est ordo partium inter se, secundu i sitionem corporum: cum unum sit ubi, sci quem una est ante aliam,vel in alia, vela.iceta loco circumscribente contineri ut lio quouis modo: ista est positio, de qua declaraui in praedicamento quantitatis locuti su-Quid sites Hine fit. quod ad maiorem declaratio mus. quae ad aliquid c st, cum sit purus or- se in loco ne adiungam quando aliquid ita est in do. Alia est positio ipsarum partium inter mim proprie aliquo loco, ut alibi simul sit vel possit ibi se. Nin ordine ad locu, qui Si ius dici tui: alia simul compati, vel non habeat partes haec si huius praedicamenti secundiam
iuxta partes loci. non dici iure sic ubi pro quem corpus sie,vel aliter se habet ad . N prie Pioptet quod Theologi optime di cum, secundum suas parte .ut dicimus, s cunt linum non esse in rix o, tanquam in dere, stare. cubare haec enim omnia ordi- loco. quia simul extra coelum di corpus nem partium secundum locum dicunt. A. Clitisti non est circum cliptiue in holita Piopterea d. finitio dicit partium situs . naquia simul est in mulii, hostiis cladite non situs o 'im includiti
est secundum qirantitatem hostiae, quia in Positio autem duplex est, quaedam na- qualibet hostiae parte est totum corpus tutatis. qusdam accidentalis. Naturalis est. sed de his hactenus quam natura presivit immatisti cundum
De vallis unum solum inferamus proprie non quam homo sursum habet caput . bi ut de- modis exi esse in loco. nisi coipus sensibile secundu orsum. seu piona brachia tali loco, Fr stendi in istam definitionem praesentcm. Propterea liqua Positio accidentalis istu quam in loco. non mihi placet distinctio illa de Vbi com luntas humana praefigit euae duplxx est:
sito, quod est pro corporibus: de ubi quaedam animato iam .vcst. re sedere, a simplici. pro Angelis hoc enim est prater cumbere:altera in animatottim, ut adiacem At isti .doctrinam, licet ali iillud vetum e.erigi, obliquari, similia Adcxplicansit Potius diuidemus hoc modo ut aliud os igitur hos situs tam naturali g, qu mdicamus,esse in loco circumscript ue: quia voluntario dicit ut partium situs.&icne- scilicet loco circum ambitur,ut corpus Ilionis ordinario. liud esse in locod ni iuue. scilicet quia i Pioprietates situs faciles sunt non haerio ptitia. bi sit praesens tantum, nec circumambitu bere contrar: um proprie. nec suscipciem to situs.
loco scilicet aliqua superficie loci, ut A n his vel micius. Et haec breuiter iussiciant degesus Aut etiam ho pacto distingui po Hositione.
200쪽
em proprita Hibitus v abitus multipliciter sumitur. Uquibus mori Nomodo pio qualitate dissicile modis sum bili id sic est primum genus quali, tuti talis Altero modo pro habitudine cres latione rei penitus extrinsecae,ad aliud ,cu-2. ius dicitur esse secundum quod dicii ut amicus est liabitus dignitas cst habita ab L alio. Tertio pro aliqua forma vel te cer- Definitio tomodo se habente circa corpus, quo Pa Habitus, ut o dicimus .esse vestitum .esse calceatum: constituit de se hoe piae dicamentum facit de de. hoc praedi serabisui Habitus est corporum .dicorum. carrent quae carca corpus sunt adiacentia. Diuisio Ila Habitus cst duplex Quidam pertinens bitus ad ornamentum, ut habere annulum mihi iam, creliqua Quidam ad indumenis tum,ut esse calceatum d similia. Et haee adhuc sunt in duplici disserentia sunt e. ni vel indumenta domestica, vel milia a.
Ploprieta Proprietates huius eaedem sunt cum a. tes Habi perioribus. Et haec breuis explicatio Logi- tui cota Miat, plura aliis in locis propriiscin
S. Oppe his ratem quot modis solent, .
yponi dicendam es Dicitur Diem alteram a teri opponi quadrupliciter auet vieii quae ad Miquid uia vi contraria, At, priuatia dilabi; s,aut ut affirmati m negaris Opponitur autem nam quodque istorum visu fg ra im ditere tanquam ea e v. ad aliquid quidem, vidulum dimidio tanquam contraria vi malum bono: tamquam retem secundum pria ita at in ci habitum . vi colim e viso ta
quam ver Aornmatiarem negatio, vi sedet, non sedet. s. tu'ssi igitur ad aliquid e ponuntur ea in . qua sunt Appos cum rica quom s-
sum quod est, erim dicitur alicuim enim da- illam dicitur rescientia scibili, tanquam ea quae
an ad quid e ponitur .m dicitur taenita . .
sum quod est sibili diem scibile dicitis ipsa, quod es ad oppositum ad hiemiam scibile enim
aliquo duitur scilice scientiascibile: quaecunque ergo, n uaso tamquam ad adquid ea ipsa.qva an oppe iterum, et oi silet modo ad
inuicem dicuntur. Illa ver. . quae oppin rentur ut contraria aea ipsa quidem, qm funi,na o modo ad se invicem dicuntur contraria tamen sibi inuicem dicantam neque enim bonum mali dicitur bonam, sed comtrarium. quare disserunt ab inuicem hae opposi
s Fecunque ver. contrariorum taliasunt, ut in quibus naiasunt feri, in de qui&m praedicantur,neces' iamsi aeterum ipsorum inesse horum nihil est medium: quorum vero non est, cestarium adierum inesse, horum omnia est alis quid medium. Vt agritata di sanitM in corpore axima is nata sunt fieri em necesseruim est a terum ipsorum inesse animalis corpori vetae Liudirem, e sanitatem: em par quidem di impar de numero praedicantur di neces est horam alterum numero inesse vel par vel impar m non est horum aliquod medium nes aegritudinis msanitatis.neque imparis atque paris. PRorum a rem non est necessarium alteramines e. eorum est aliquod medium, ut nigram malbum in corpore animalis nata sunt fieri, em non est nec clarium alterum eorum inesse corpori,non enim omne corpus vel album ve nigrum est, sedem prauum em stadiosum praedicantur quidem de homine em de aliis compliariam:non est autemnetestarium alterum eorum inesset'. de quibus praedicantur:non emm omnia arari praua a IF diosa sunt sed est aliquid eorum medium ut aI. biem nigris sum, em pacidum. em quicunque adii colore praxi verori studiosi quod neque
prauaran que stadiosum est . In aliquiis stilis
medis spe ita sunt nomina vi adbi 'nigri. 'fcumem pacidum, e quicunque alii huiu modico messi maliqvibus vero nox est nomine facili mediam a lignare, viris que vero extremorum negarione medimn definitur viis iamque bonum.neque meam est neque iustam,neque inia. Tum Priarii ver m habitus dicamur, idem circa idem aliquid vi visu, em coitvi circa et m um Vniversa iter. .em uere est in a xvius