장음표시 사용
201쪽
UI Suas feri circa hoe dicitur utrumque e r m feri avri arum vero imis dicimus xiasve habitus Iu ceptililiam quando in quanarum ei inesse, vel quando lilia na:um euhalere nullo mo Ioram edent um eximia
ino eo habet visumsed quia non halet qκandonarum est habere aliqua exime nasi laete neque dentes habent,neque vis m,sed non dicumta edeat a. neque caeca. Privari vero em habere habitum non est 'Luario emta itus es iras exim visas est, priuatia vero caecita habere antem visum.non est ubsas, nec caecum esse caecitas priuatio enim sata dam est caecitas caecum veriuei .prinari.non primata est .am ius fidem esse caecitas m-- cum esse, utraque de eodem praedicarentur sed caecus quidem .icitur homo, caecitas vero homo rex o modo dicitur. Opponi quidem eiis issa videntur, priuari scilicet em habere habitum Memadmodum priuario ere habum idem enimmoda est oppositionis missicat ea cum visui opponitar se caecam esse, e visum habere oppo-
r. Non est autem neque hae quod sub asyrma,tione e negatione et , affirmatio em negatio. firmatio namque orati affrmarim est. ,egatio oratio negatiua quod vero sub affirmat nem negatione est na aest oratio, d res Dbcuntur a tem haec est opposita ad invicem tan- aam affirmatio miseration nam em in his modis oppesitionis idem est Iliu enim asyrmatioci negasionem opponitur, ut quod sedet m Ddmon edet sicem res em qua sub utroque eit opponitur scilicetsedere aliquem ad xens
de re UOD ratem priuatio em habitus non op-
ponuntur, ad adiquid, manifestum est, non enim dicitur idipsum. quod est, oppos: ij qui enim non est caecitauis visus non ullo alio modo ad pium Achar. Similiter amem neq;caecitas visionis colim dicitur sed riviatio qui, dem vinnis dicitur caecim vero visionis non dici. m. neque visus caecitaIis Ampli ut ad ali. quid omnia adconverrentiam dicuntur: quare sieritim eorum quae ad aliquid unt, esset utiq; Meonverteretur adillud, ad quod dicitur sed non comertitur .naam,dierim visa caecita is vi-im tuo autem neque ut coneraria opponuntur. sua secum amputasionem c habitam duliu
i .ex his mavifestum est taetrariorum erim uorum nihil est mediam necesse est vel in q-busfert naia het,ati Danibus praedicantur a teram ipsorum inesse semper eorum enim nil a medium erat, quorum alterum inessuscepi ibi necesserium erat vi in languore et sanitare, em pariatiue par Poram vero a iquid media est,ho quam necesse est omni utile aeterum N que enim necesse est mnesusce tibile vel candia dum vel nigram esse neque frigidum me earum dum horum enim medium aliquid nihil esse pro-hiles Insuper amem di horam erat aliquissim dium, quo ram aeterum ines e susceptibili non ne cessarium erat praeter, meaibus unum mist naturaliter,ut igni calidam et .m nisi coddam. inhu exim determinas/neces arium alterum eliinesse di non utrumula contingit non enim possibile est dum frigidam esse, neque niuemni gram.ctuare omni quidemsusceptibili non necessariam est esterum ipsorum intili sed sol qui--,Murdunum inest em his determi ag unam non utrumvis contingit re priuatione ratem et habitu neutrum eorum quae dicta sunt ver mest non enim semper alterum eorum inesse Asceptibili necessarium est quod enim nondum, tum est habere visum, neque secum, neqae visum
habens dicitur. quae non erunt haec. ce conmiraria, quorum nihil est mediam Sed neque ut ea, quorum aliquid est medium:xecestarium enim est aliquando omni susceptibili alteram eorum inesse, quando exim iam ad habendam visionemnarum fuerit, tunc aut caecum a et habens visam dicetur. et eorum non determinat adieram, sed
utrumvis extingit Non enim necessarium euvel ea tum vel visam habeat esse . sed virum is con ivit. In contrarili autem quorum Iiquid mediam est nunquam necessariam eraetemnisusceptibili inerum inesse, sed quibusdam:
in determinare unam,m non virum somtingit. Unde pa Iamisit quod secuta m nea. tram inodorum tanquam contraria opponuntur ea, qua secundi:m priuationem e habisuis en
Fias, is tetrariis quidem cumsit suste. n.' ptibile. ad invicem mutationcmferi post ili est: nisi hui unam natura inest ut ignica id nesenim adiam possibile est inguere di rata donigrum peri. m. idum fligida , meae stadios prauam ere ex pra o studiosum feri Uibile est. Praxat enim ad meliores exercitatis iume dedactas, e defixis et ad modit
202쪽
a amvis medicam increment sumpserit. iam est quia aut perfect maetabitur aret satis mittim acrementum sumet, semper enim beno mobilior ad virtutemst et lim quodcvnone merementam rempserit a principi . have etiam, risimile est plerim eum lumere incremenitin .em,o dum semper P perfect in ovtrarium abis tum restituetur ni fori tempore prohibeatur. Veram in privatione e I ita impossibile est adinvicem malationem feri, ex habitu ex in priuationis mutatio ' a priuatiex ver inhabitum impossibile ei Neque enim caecis f. Eas aliquis rursus vidit neque clim calum fuerit. rissus comunifactus est: nequcumfueri edentiam,dentis ei iterum orti sunt. et ecunque vero tanPam Uismarioremn
galia opponuntur palam et quod, lo praedis
torum modo oppoennia in selis enim Mn cessitam est semper hac quidem eorum erum, i ad ratemfaham esse neque enim in contrariis necessirium est semper alteram verum esse, alterum autem fassum neque i ijs, quae ad a. Iiquis sunt neque in habu et priuatione visanitas m anguer. contraria sunt tam neutrumborumnesve verum nequefalsum est Sim iter autem et duplumem dimidiam trepam quae ad assiquid oppo ita sum. est earum neutro neque verum neque dum si dueque ea quae secundum,nuationem minita, dic vetur,sicut
visio e caecitas. Omnino autem eorum,quae fecundum Eam dicuntur complexionem, nihil neque vermn neque Fum est emia autem quae dicta puni ne complexione dicuntur Herunia men maxim tale hae contingere videbitur inibi, qualecundum complexionem contrariata cunt .sanum nanque esse Socratem e languere Coerarem, contrarium est. Sed neque in his ne ceg. rium semper alterum verum me, em alterumfalsum limenim Socrates sit aliud quidem verum . alia autemfalsum erit cum ver. nonsit ambo dasunt,ueque enim languere.ne. vestri esse .mium est,cὰm ipse nonsi omni-x. Sacrates In privatione vero em labitare m iam si omniab.ncurrum verum est cum antem f.nensemper alterum quidem verum erit ali rum autemfalsum habere nanque visam Socratem .ei, quod est caecum esse Socratem opponis .
rium stati erum verum esse vel D um cum Chim non eam pCvaim habere, utraq:: Iasa P. XLAut em cum viris omnis Socrates , Milite quo ire t fusa sereret utra es, m visum eum habere, em caecum emese uehematione veroem negatione semper esii uexo f. hoc quisdem fasini erit:ia ad aurem verum Languere
nanet Sarratem, em non languere Sorea emica
ipse si palam est quod Ilerum eorum verum es teram veros pum est, em cum nonsi similitem
tinnuere etenim cxm nonsit. sum est non tam X verearitem. verum sinire in his solis proprium erit. emper adterum eorum verum,alterum fu
Contraru m autem bono quidem ex necessitat mulam est.hoc autem per singia rum indνEionem p am est, ut sanitati Aguor em iustitiae iniustitia, emfortitudinitimi. :as similiter orex re in alijs Malo autem aliquando quidem bouam ess contrarium aliquando malam, Afer ui enim tum m it m sit superabundantia contrariae . cum S etiam ipsa malanx similiter aurem ere medis ritis,cὰm utrique contrariasit bova ne ' Sed in Dacis quis talitae aspiciet, in pluribus ver semper m o bonam contrarium eii amplias contrariorum non necesD-rium est si adterum sit, em reliquam esse Sanis naeus milibus panitas quidem erit languor, r. nou. Similiter amem a bis omnibus albedo quidem eritineredavero non Ampliusfei quod est.Socratem fanum esse, Socrarem anguere comtrarium est e nou contingit a iemsimul utraque eidem inesse non utique contiete cum aheruis coutrarium fit mreliquum essea m enim, Socratem sanum esse Ianguere Socratem non erit. Palamve r.est. quod circa idem . aut specie mi genere avia sumseri coutraria Languor nanquem fauitas a corpore an malu nai, Miseri, inbego autem e nigredo fimpliciter in torporei stitia veta re iniustui in anima homivis Ne cessarium otem est omnia coneraria vel in eo. dem genere Uli vel in contrarijsgeneritus veli fuge era esse: alsum enim nigrum in eodem generesant sc or en eorumgram est . iustitia vero di iniustitia, tontrarijsoneri m sicias nan sue virtus genus est.hvim aurem vitium Borium ver em malitan non in genere
203쪽
Capitis huius diuisio Prima Caispuis pars.
Cur iam de his o praedii maentis, de quali quoque ordine dseserat'
Diximus in principio huius ilici ilas,
una in tres parte scissi diuisum. In prima radim parte tradunturquedam prae ambula ad praedicamelorum cognitionem necessalia In secunda de ipsisPrx.licamentis .c generibus agitis r. In tertia.quePc si praedicania entavit ut ur. aliqua qu.e in ipsis praedis amentis communi Icrreperiuntur de ipsorum velut pio pricta
Haec autem sunt, trinque Oppositio.
Pri . Simul, MCtu. Habere. De quorum singulis in suis capitibus agemus in quo modo in praeduamcntas inueniantur, ex placabimus.
Primum ergo est Oppositio, de qua inquatuor primis praedicameniis sermo a ctus cst dum dici ut substantiae non esse
contrarium. Et in quantitate, magnum Opponi paruo. Et in qualitate partitur,c relationes e praeterea in omnibus praedica mentis oppositio inuenit ut, cum tala crentii oppositis gentra quaeque dividantur. Agit igitur de Oppositione. Est autem lio caput diuisum in t rc partes principales. .:ma continc quatuor occic Oppositionis. clicatum declaratim nes In secunda fiunt quaedam earum ad inuicem collationes.ut cuiusmiri dicrcntra nota stat. In tertia particularius agitur
oppo se autem quo modi folia oppo
Haec est prima pars, in qua materiam capitis proponit norripe agendum esse de oppositorum modis quadrimembremque facit diuisionem: dc eorum exempla opponii Postea de singulis disserit. Opposita igitur quadrupliciter opponu
dictorie. Relative, ct duplum dimidio op.
ponitur. Contrarie ut bonum in malum. Priuatiue siue secundum priuationem echabitum, ut visio in caecitas Contradicto De se tanquam illimatio vel negatio. vi. scdri,d non t.
Hic dubiabis quomodo madum cibo I. POSTPRAED. renum sint conta arua cum malum nihil aliut dicat quam carentianam priuatione bonis malum enim est priuatio alicuius boni quod in re erat futurum, vel iam erat, ut caecitas dicitur malum oculi,quia priuat oculum visu lii ut autem duo sint contraria, utraque debent esse alicuius naturae positiuae Ad hoc dico, non esse ne coluti gandum naturam malitasse priuatiuam: nullum enim ens positiuum in sua natura est malum.Sed hic A cistot sumit bonum. c malum pio ipsis,cbus quae dicuntur lonae malae .ut habitus vii tutis. labitus vitii; ille enim bonus, hic vero malus dici.tur. in contrari tantae unum contrarium uniuersaliter disi tui bonum, alterum malum in rc bus naturalibus, ut dulce dolo, Da, amaritudo mala. si Pec niue igitur. v ad aliiκid opponuntur
Singulos oppositionum modos aggredi iur: primum a relative oppositis incipit. Illa aut cin opponii niur ad aliquid Querelati. quaecunque hoc is in m. quod sunt, oppo ue oppisitoriim dici in tui vel quomodolibet ali nantur: icta dipsa ponit exempla vario tum casuum. quibus relativa ad sua correlativale fctuntur, . t di x mus tapetitu : cx quibus varii cxempli tui sus cand cm insciti clut
probatam definitioncm Dubitabis:quar Dubium L dixi toppositorum dicunturde non ali inium dicuntur,ut superius dixit Dico tela Solutio.tiua dupliciter poste comparari. Viro mo Relativado ad sua correlativa, vi scientiae: scibile, duobus virtus ad suum obicelu in Alccio modo modis pos ad alia, quae ibi cor resaliua non sunt, ut se conside. scientia ignotantiae. virtus vitio. Si clati rari. ua primo modo sumantur, sic intra se ad aliquid opponuntur inita loquitur in praestrii l. acit Opici ca dixit oppositorum dicuntur; vi cognoscam ubi in opposti nem est intra ipsa correlativa ad inuicem. Si posteriori modo sumamur, contrariam aliquando somuntur oppositionem, ut scientia ignorantiae. o virtus vitio contraria est: sui, tam c correlativis unum quo Aqueborum ad aliquid cui latiue opponsur: hoc e iam in exemplis manis cita. tur: Dubuatur quoni odo duo cori clativa Dubium dicum ur opposita ad inuicem cum simul existant ex unum alterum non auserat, imo absque altos alicium nequcat con
204쪽
solutio si stetea Respondet Alberim non opponi
Ai res secundum hanc coexistemiam, sed secun dum quod unum alterum subiecto expellit pater enim non compatitur in eo subiccto. inrelio est filiationem eun ad quam dicitur. de cui opponitur eae hae ratione simul non existunt.
Illa vero quae o oonamur ut contraria. me.
Secundo loco aggreditur contraria de ipsa sic describit. Contraria sunt.quaecum ad inuicem non sint,vnum altet inuicem contrarium dicit. Et est aduertenda ista descriptio, duas autem habet partes. Altera est. Contraria ad inuicem non dicuntur. non erom dicitur: album est nigri album, de nigcum est albi nigrum:tamen hec par. ticula non susticit. nam in priuatiue oppositis etiam hoc inest de in contradictoriis; non enim dicitur caecitas est visus caecitas ct econitae propterea est altera particultas Et unum alteri est contrarium I id ellies similis desae qua ratio dilabitudo in v
troq;. secundum quam albu nigro contrarium Nitem albo nigrum est contrarium: echoe in nullis aliis oppositis. praeter relativa, inuenitur: propterea excepit relativa.
dicitur enim excitas est priuatio visus sed non dicitur visus priuatio caecitatis. Similiter non sedet dicitur negatio illius, qui sedet sed sedet non dicitu negatio ait rius.sed assit matio Hoc igitur indicat illa
particula sci contrariis,alterum alieti sibi inuicem contrarium dicitur. Dubitatio Dubrum hic oritur .conitatietas est quidam relatio, sicut similitudo dissimilitudo inaequali. tas, in reliqua ergo quae opponuntur se
eundum contra taetatem,opponuntur rheolutio lati uel Dico hoc esse sophisma hie enim
non sumimus oppositionem in illa telatione,quae dicit ut contrarietas, sed in ipsis extremis,quibus inest talisco trarietas. que extrema, scilicet albu nigrum,si secundutalem relationem contrarietatis opponun.tur, sunt relativa: sed secundum formas ipsas absolutas quibus contrarietas inest. contraria sunt,d non ad aliquid. si cunque ver conetra tartim talia sunt.
Diuisionem quandam cottatiorum hic ponit Contraria quaedam non habent me, dium quaedam autem medium habent: illa medium non habent, quae circa Pro
P UT XI. ptium subiectam ita se habent.vt proptro eo tum subiecto propositi sit necessarium altetum illorum inesse Verbi gratia parc impar sunt contrariari non habentia medium, quia, posito num ei aliquo qui
est subiectum paritionis,vel imparitionis. necesse est quod ille numerus sit par velim par: proposito alio, quod est ubi
cstum sanitatis o aegritudinis necesse est ut illud alias sit sanum vel aegrum secun dum enim Aristotelem non est medium inter sanitatem debet titudinem, ut vult Galenus hie enim asserit conualescentiam est e medium hoc tamen non recipit Arist. sed hoc determinare est extrahet latest hie posita esse pro exemplo ista duo, tanquam non habentia medium Hie aduer- te: semper sumendum esse subiectum proprium contrariorum id autem proprium subiectum vocaticirca quod apta sunt contraria,ut versentur. Ne in sint. vi corpus
liquod mixtum . dicitur subtemim priprium albedinis de nigredinis, cui albedo vel nigredo inesse potest: aliter enim nisi
proprium subiectum sumas medium inuenies in non habentibus medium ut angelus nec est sanus, nec aeger nec par, nec impar. sumendum ergo est proprium lub.
svorum ratem non est necessarium aeteram sires'. dic. Explicat quae medium habeant. nempe quae subiecto proprio posito non est necesse alterum illorum inesse: ut albui nigrum edium habent:posito enim corpore, non est necesse quod album sit,uel nigrum, pintest namq; esse rubrum vel pallidum: qua.
uis,inquit, non omne medium non te habeat, iis quo insinuat duplex esse cotrario. tum medium, alterum per participatione. alterum per negationem extremorum It Duplex me lud est perparticipationem, quod est ali dium con- qua forma ex extremis composita ut pal tra Iloetur lor. rubor quae ex albedine e nigredine conflantur: illud autem est per negatione extremorum . qua do non est aliqua bima media vel composita ex extremis sedali, quod subiectum particulare proprium, a
quo utrumq; extremum remouetur: ut pra
uum dc studiosum habent medium non quidem participatione,sed subiecto: nai tui aliquod ex proptat subiectis, cp nec siti prauum
205쪽
prauum, nec studiosum, scilicet homo qui caret habitu forma, quam aptum erat nondum habet habitum virtutis vel habi habere illo tempore, quo ea caret. Notitum vitii hic enim prauum de studiosum Aduerte. non quodcunq; subiectum nosumuntur secundum habitum: nam secun habens formam aliquam dicitur priuaridum actum nullus est homo adultus ratio tali forma: sed illud subiecitu, cui talis fot. nis capax qui non sit bonus vel malus m inesse apta est.Veibi gratia: Lapis non scilicet in peccato, vel ingratia potestta dicitur priuatus visu, seu caecus, eo quod me esse qui nec habitum virtutis, nec vi non habeat visum quia non est aptusta. iii habeat, ut qui unum aut alterum pecca bete visum, nee hoe sufficit, sed est necessa. tum habet, ex quibus nondum lactus' a ria etiam circunstantia determinata parabitus est iis destem potis non enim dicitu homo si Pitti illa veram habitus dicantur quidem caecut.eo quod non habet visum in manu.
- tti . idem me quamuis horno sit aptus ad vide dum, sed
Uppy E planatis contrat iis, accedit ad oppo praetet subiectum aptum est necessaria citpυμ-W-q sita pii vatiue: explicatque qua opponari eun stantia partis scilicet quod non ha-tur pti initie, seu quid sit priuatio chabi beat visum in oculis Similiterciscunstantus, de quid prauari,d habitum habere. Pr tia temporis, ut careat forma, tepore, quo uatio, inquit.&habitus circa idem aliquid habitu ius illam erat eatulus enim ante sunt,ut caecitas,d visus, circa oculum Pro nonum diem non dicitur caecus, quamuis cuius declaratione aduerte contraria vera non videat quia illo tempore no est aptus A.
sati quidem caca idem subiectum, sed no habere visum: nec infans dicitur edentu- semper circa idem subiectum specie vel lus.quia tali tempore non est aptus habe numero: ut album: nigrum,calidum, sei redentes. Illud ergo priuatu dicitur, quod gidu citca corpus sunt, quia non nisi cor cum sit subiectum aptum ad formam ali-pora iniunt,at non in eadem corporis spe quam debito tempore, dc palle, illa caret:vicie, nec in eodem corpore numero Simi dicit ut homo caecus,qui visu siescat et, quo litet reliquae oppotitiones non est necesse tempore dc Dite habiturus erat eum, in sint circa idem subiectum numero: acha quo manifestatur natura priuationis. Est bitus, dc priuatio, nata sunt fieri circa idem enim priuatio negatio formae in subiecto subiectum specie dc numero ut caecitas e apio secundum naturam,illam habere, deis visus,semper circa oculum, dc in oculo in itis circunstantiis. quo visus est,ibi nata est caecitas inesse Ac Prutari vero, et Libere bali: m nen est pri. r. I ropterea dicit Alistotclcf. debent non is uatis. re habitis. P c.
um citca idem sed scit caudem aliquid de Cum aliter priuationem .dc habitum aliquia non eodem modo, d ordine se habet et priuatum esse, de habere formam, ex- circa tale subiectu minon enim simul sunt plicat it,ostendit. idem, ista duo, non esserin eodem,sed uno adueniente,alterum re disseiunt enim . sicut albedo,dc album essercedit.&non aequaliter, nam posthabitum cum unum, subiectum includat alicium potest semper aduenire priuatio non ta veto minime Id autem probat dupliciter. me semper post priuationem aduenit timo caecum csse occaecitas, id c non habitus,cum nunquam, postquam aliquis sunt e similite visum habere. 5 visus: at mortuus cst, iterum naturaliter redeat ad eaeeum esse, de visum habere sunt priuati, vitam, sicut post vitam semper est mors di habeti . caecitas autem .d visio priuatio proptet ea dici.habitus di priuatio videli dilabitu;: ergo priuatio, di priuatum, screet fiunt circa illud subicctum. circa quod di habere ex L bitus . non sunt cm. Prae- habitus apius est esse non enim utrunque tete secundo, de aliquo pr dicatur. xcusemper vel satur circa subiectum in quo est. 5 visum babere de quo non caecitas, priuatio est. in oculo enim, in quo priua a visio.ergo idem non sunt: nam homotio est,uisus inesse non pol si sicuti aequo dicitur ptisatus e caecus; non tam n ceci- visus est, caecitas inesse potest Postea ex tas.vel ptiuatio Statim cibiunxit, in quoplicat quid sit,csse priuatu inconcicto: di haec conueniant. nempe cade oppositione
cito illud subiectum priuatum dici, quod opponatur,scilicet priuatiue, abstracta ec
206쪽
Contradictorie opposita. Secundariis capiti a
concreta: ut enim caecitas clivisio priuati 'ia temporis tamen nee est caecus, nee vlua sunt,ita,caereum osse.c visum habere dens. Piodatiar autem de contrarii, haben Altera pars Non est a tem; ad ab acti uiatione, em tabus medium haec enim sic se habent ut At ua. cingatione est.e e. in nullo pio pta corum subiecto, num Hic explicat ea, quae contradicto Meo p. neccisario insit nisi quando a natura inponuntur,c ea explicat penes voces: quia sunt, ut album inuigium habent medium, oppositio conita ctoria non solis rebus cunullum corpus dabitur quod necessatio inest, si ut cognitione appraehenduntur: sit album . vel vigrum, nam potest esti pauvel oratione explicantu . nam, non sedet. lidum. Patct . uti corpora,cuia natura in stabsolute in iebus non est nisi ut oratione, album di nigrum licui niui cu pici, in hve nonceptu limitur, ut postea dicemus albed vel nigredo naturalitcr Suniliter doccique affirmationem di negationem de calido ex iligido calo enim inest natibnon cile id, quod assumatur vel negatur, aliter igni Piactet a ista subiecta quibus sicut vox significans. non est res signita naturaliter in ii unum contrariorum exta. tamen hoc utrique inest. quod sicut o his habent unum determinate id. st ita ratio in scopponitur ita res, quae P. rta unum. quod non alterum: v nn albedilem orati omni significatur nem, ignisca: Orem: at in priuatiuis hoc sero amem prioriae habitis non opponan no fit: in primis sunt subiecta propria intur. Cc. quibus naturaliter non instant, di tamen
Haec est secunda principalis capitis hu in eis necessario unum oppositorum imius pars. in qua Ariistoteles istas oppositio est .vtioni mi, o cani adulo necessario inis nos confert ac primo priuatiua cum rela est. vel caecitas. via visus: nc utrum tamen atiuis.contraria autem non comparat,quia natura inest, cum eis manentibus possint superius dixerat, non esse ad inuicem Pio. abcsic Preterea, quia non datur extatim umbat autem dupliciter, priuatiua non esse ad determinatum ad unum subiectum iri ut aliquid Primo, quia visus e caecitas non tu illis contrari datur, nuria. quod neccc dicuntur ad inuicem non enim visus sario sit album di non nigrum: at in his nullum datur subiectum .ex natura sua d terminatum ad unum,quodlibet enim est caecum, et videns.
Circa istam rationem dubitabis vide Dubiun
turenim non procedere tecte. nam ad pro bandum piluatiue opposita non si contraria.non habcnta medium sumit tu
citer probat quae secundiam priuationem Icctum non ius cepit bile piluationis exhach habrium opponuntur. non opponico bitus. nempe catulum ante nonum diem: trarie. Primum argumentum est hoc bre postea sumit subiectu susceptibile pio tet,quia satis prolixum cst in I tera. Co contia Di mediaii t Ad hoc dico, argu solui hilaria quaedam habent medium quaedam mentum; sic bonum dieius vis, e bobur. non habet medium:at priuatiua, nec sunt hoc est . in comtariis non habentibus me. ex contrarii, habentibus med um. necne. dium,omni tempore alierum illo tu inest non habentabusi ergo non sunt contraria. subiccto susceptibili , nec expectat, mirus Minoi piobatur de contrariis non haben. , iquod.utanti subiecto: at truaciva non tibus mcdium Issa contraria sic se habent, omni tempore subiecto iniunt curri catu- quod in subiecto proprio necessario alte. Iubaliquo tam pore nec videns nec caccurarum in sit. e hoc in omni subiecto ita ut it: tamen ille lubrictum est , cum post nullum deiur subiectum susceptibile ei; aliquod tempus visurus illive fiat uius carualterum illorum non inlit. At datur ali. reus. Quod si dicas catulus nondum est a quod subicctum proprium priuationis des tu, tunc vi rccipiat alicium illo ium tax habitus, cui non necessario unum horum hoc coli igitur aliquid aliud pia teri ubi in sic catulus enim est subiectu proprium. uni esse ncccssarium ad priuatioile, quanec apiunt, quamuria dcficiat cucum stan doquidem ilii nondavi cu aliquod
ad caecitatem. nec caecitas ad visum.Secundo.quia non dicuntur ad conuertentiam: non enim visus caecitatis visus est, nec caecitas visionis est caecitas: non ergo sunt ad
aliquid.s Dd autem neque ut contraria, in c.
Hic cum contrariis comparat . e dupli
207쪽
rum siue habitu siue priuatio quod .men in contrariis non est cum tale te m. pus, postquam sobiectum existit. non expecti tuti cura differunt a contrariis. Et hic est sensus verissimus ipsius Aristot. quem optime insinuauit simplic Similitat. de altera parte argument circa contrariamcdiata vis argumenti haec est. Nullo te. pote est necessarium aliquod illorum contrariorum subiecto inesse nisi sit a natura unum extremum at aliquando;vt ipse textus expresse dicit; est necessarium alterum istorum. siue habitus, siue priuatio. in sit,ut homini vel cani adulto: ergo non est ex illis contrariis de hoc obserua. Dices: quo picto calor igni. e albedo niui. inesse a natura dic itui Dico non inesse a natura.qilia sint de eo tum substantia, ut aliqui existimauertit,credentescia e formas substantor Vt a tiales cum tamen hoc sit contra Arist imur is sum ut tecie dicit Alb e gasi rit enim essencsscd conitaria. at substantiae nihil est contra-usa rium: sed dicuntur de natura illorum;quia sunt passiones naturam consequentes non separabilcs, nisi per corruptione subiecti.
Hoeest secundum argumentum quo probat priuatiue opposita non esse conistraria e enim contraria circa idem subi cstum possunt mutuo se expellere.c ad in uicem mutari nisi quando unum inest a natura.vr potest quod languorem habat, sanari:& quod sanum est. languere: c calidum fieri tagidum e fiigidum fieta cali dum: evex studioso potest quis prauus de ex prauo studiosus fieri quod probat nahomo prauus si bene incipiat assuefieti, absque dubio potest vel modicum in viris
tute proficere: at si iterum atq; iterum ansuefiat poterit ad virtutem peruenire, vel saltem magnum incrementum facere.Hoc dicit propter Platonem; ut dicit Alber qui diccbat virtutem non fieri assuetudine elacontra Stoleo ,qui existimabant, virtutem esse in amissibilem Contraria igitur mu tuo mutantur: at in priuatiuis id non fit, ergo lunt diuersa, minor patet quia ex videnti caecum fieri potest, ex comato cal.uum .e ex habenti dentes edcntulun Hate contra, a priuatione adtiabitum regrcssus
Num Privatione ad Nabitum possit
Dubitatur. nam videtur a priuatione es Argum Ela se regressus ad habituminam a somno p in conit test quis ad vigiliam test tui de a nocte: a rium. tenebris aer redit ad lucem evex non igne fit ignis quomodo ergo a priuatione non est regressio: Circa hoc aduerte. Duplex potest consi. i. Fundamdcrari tegressus. alter ad idem numero, ut Reg essus idem prorsus numero quod ante fuit, re duplex.deat alter regressus ad idem specie vire-deacide specie cum eo quod ante fuit ut
quando aliquis infirmus sanatur restituitur quidem ei sanitas ea do, non qui denum ....
mem,sed specie Praeterea, tegit sius iste in Adi specie est duplex alte immediatus alter Liq. he 'mediatus. Immediatus est,eu ab M aliquari qalia mutatione illud. in q, aliquid mutatu ris 3 est.itei redeat ut si ac vertatur in aqua, ch ex aquarursus abiq; vlla alia mutatione fiat iterum aer est regressus immediatus rat regressus mediatus est, quando non ex una mutatione. sed variis illud restituitu revidicit Arist.ex vino fit acetum . tamen ex aceto non immediate fit vinum, nisi piliis mutetur in aquam, ela rursus aq a vino infusa mutetur in vinum. Metaphyc s. Aduerte praeterea riuatio est triplex, et Tunc ana. prima priuat solum actum .ut somnu .qui priuatio ptiuat tantum actum viden d ad tenebrae est trietem luce Altera non solum actum, sed etiam potentiam priuat: ut caecitas,quae est in oculo laeso, in quo non est potentia vis tua. ista potentia est dii plex propinqua remota. Propinqua est proximum principiuia operandum, quod non indiget altero
superaddito principio post se ad op.rationem, ut est potentia vi sua ad videndu, e illius est priuatio prauans potentiam propinquam talteratast potentia remota. quae est principium operandi lid tam triindiget alio principio supcraddito, ut anima est principium remotu ad videndam. quia indigct alio principio ad visionem.
nempe polentia vitiua. Et ita est tertia priis a tuo priuans potcntaam propinquam, de remotam,ut mors,que etiam corpus priuat anima. Mispositione quae erat in colpo. Icadauimam,quaeque dat principia vitae.
208쪽
3 Conclusi mo sit positostptima Cori lusio Re sum. patet si enim sub Stum non existat, Repicuus grcssus ad idem numero in omni priua reliqua opposita sunt salsa ut si Socrates
ad id na tione naturaliter est impossibilis Ug.quae non lit, falsa sunt ista Socrates est albus in iis
mero apri do dormiens restituitu ad visionem seu ier,pater, filius.videns,caecus. Imo in priuatione,est vigiliam, non est illa visio.&actus, idem uatiuis non solium quando subiectum no impossibi numero cum eo, qui erat ante Dico natu est, sed etiam quando aptum non est, erit lis natura taliter: nam supernaturaliter Deus idem salsum uti unque oppositum, ut diximus: liter numero potest restituete immo testituet.' at in contradictoriis semper, siue subiectu quando in hoc mundo otium resuscita sit, siue non sit, alterum est verum, alteiumbit, evad nos resurrectione post inoctem realium, ut si non sit Socrates, falsum erit. erimus iidem numero quod sedet, verum tamen erit, quod non a Conclusi Secunda Cones usio. Regressus ad idem scdet: haec enim est natura talium opposi. Regressus specie priuatione priuante actu. cst pos torum. ad id spe sibilis. haec clara est. vi argumenta probat conarariam autem lono ex netesiitate qui ii cie die caede somno tenebris, aliis dem malum est, c. possibilis Tettia Regi essus immediatus ex priua Haec est tertia capitis principalis pars, in ' --piuii Conclusu:one priuante potentia. siue propinqua si qua aliquot theoremata contrario tu, quae p/x Icc Regressus eremota, est impossibilis ut qui amisit eorum naturam manifestant, ponuntur. -- immedia potentiam visivam iuisus natu taliterno Ptimum est. Bono ex necessitate malum Contrario tui ex pri videbit: de cadauer non siet homo. hoe contraria: ur. malo autem honu in a. uin uatione. est,quod hic docet Atistit dixi regressum tum aliquando. Huius prior est pars bono 'Thcox dic exim immcdiatum quia mediate regressus po ex necessitate malum contrariatur quae 3 possibilis test ille fieri ut patet in acet, quod ita non significat. quod semper bonui beatri qua, rursus vinum &cadauerteria di contrarium noti enim hoc iracst multa in iterum terra planta vi fluctiis, infructus nanque bona contrarium non habent: sed
T cibus, sanguis: semen, ex quo iterum fit signifieat,quod quoti cs bonum habet con A. homo: sed iste regressu . mediatus est. Ad trarium, id malum. non bonum est. Opor- illud de igne aqua dico, quando ignis et autem intelligere . quid per bonum. fit aqua priuatio illa priuat materiam a quid per malum intelligat l&quidem ductu, sed non potentia propinqua: quia ma pliciter potest ad hoc re ponderi: ut primo teria elementorum est in potentia pro per bonum intelligat qualitatem secun-pinqua ad quamlibet formam eleuenti, dum se appetibilem, ut est iustitia sciendi hoc nota, quamuis pertineat potius ad ia,sanitas: per malum autem qualitatemnatutalem Philosophiam secundum se non appetibilem, ut vitium,
i umectisque verbianesiam assi vita, me ignorantia, languor: tuc est sensus:qua. Hie iam Aristoteles Opposita contra litati bonaequalitas mala opponitur, ut sa- dictone aliis omnibus comparat docetq; nitati languor, iustitiae iniustitia malae a u. praeterea, non esse ne relative opposita, te maliquando bona, ut timiditati fortitu- nec contrarie. nee priuatiue, tali argumen do: aliquando mala ut timiditati temetito. In oppositis contradictorie, semper, las,sunt enim duo mala,alterum per exces-num est veru,alterum salium. at in aliis o sum .alterum pc defeetum .virtuti,quae inmnibus oppositis, ncq sest verum neq; sal medio est,contraria. Nec mireris si unisum ergo sunt distinc, lopposita. Antece duo contraria sint cum id fit diuersis ra-d ns probat: quia reliqira non sunt eom tionibus. Potest secundo etiam respondeplexa, nec propositioncs ut exemplis pro ri generalius, ut per bonum intelligat quabat ista vero secundum complexionem litatem conuenientem subiecto, repet manubiu in dicunt iit. Pio ponit autem dubium quod tum qualitatem disconuenientcm subie Aristotcle, si resi qua opposita eum complexione su esto ut calor est bonus subiecto cui conu mantur,ut Socrates est albus Socrates est nit, ut hic siigiditas mala.Vt sit sensus: cui Solutio. niger pater, filius,uidens,caecus: respondet unum contrarium bonurn est,in conue- ad hoc non esse eadem quia iniistis non niens.alterum malum est,in nocivum atest ncccile unum csieicium, alterum sal cui aliquod malum est, alterum aliquan-
209쪽
Dubi iam r. de num ei Oecordine opposito
do est be num aliquando etiam malum. Vterq; sensus mihi probatur, seditio est melior. Alterum theorem . Non est necessarium utrunque contrariorum esse in te tum naturas potest enim unum absque a Lleto inesse possunt enim omnia bene se habere. possunt praeterea omnia colorata esse alba. Tertium Contraria simul non sunt in eodem subiectosi nihil enim est sanum, langui tum calidum di frigidum hoc intellige secundum cadem pallem lubieciti. in gradibus intensis aliter enim possunt esse simul. Ista est communis limit tio huius theorematis,quamuis ego existimem non esse opus imitatione sensus enim est: Vnum ridem subiectum nume. to simul non recipit absolutas praedicationes contrariorum non enim dicitur cali
dum tas tigidum . quamuis in una parte calorem .in alteras rigiditatcni possit reci .
Quartum Contraria existunt absolute in eisdem subiectis vel specie vel genere. non tamen in eodcm numero, ut modo dixi: in quo a priuatiue oppositis differunt. quae ordine quodam circa id in subiectu numero existunt ut diximus supcratis. Quinium Coni ratia vel sunt in eodem pene proximo. ut album, nigiu vel subdielsis generibus eiusdem praedicam cti. ut iustitia sub virtute, iniustitia lub vitio: vel ipsa sunt genera eiusdem praedicamenti. ut virtus quae dicitur bonum. vitium quod dicitur malum: nunquam tamen ab eodem praedicamento egrediuntur: sunt enim in praedicamento qualuatis. Ex his posset contrariorum descriptiosum Corraria sunt qualitates quaecum ab inuicem non dependeant sub eodem sunt praedicamento,siab eodem subiecto mutuo se
expellunt;ab eodem, inquam . numero.
Dubia quae .nus tu dignetore Circa stud caput dubium cst de nume
to, icordine harum oppositionum praedictatuni ad quod bene respondet Ammon. Oppositio enim aut potcst considerati .ut initibus est aut ut in rebus scaeundum quod voce significantur si hoc
postiemo modo . iusium, ut caeoppoli, I POST PRAED.
lio.quae dicitu aisit matto negatior ut autem in rebus est, aut res sunt absolutae.
aut respectivae si respectivae tit oppositio ad aliquid si absolutae, aut agunt id inubcem dc mutuo se ex pti iacit aut non Si ad inuicem: mutuo se expellunt, sunt comtratia si veto non mutuo. sunt priuatium Patet igitur no esse alias oppositiones prae ter has Oid o Et ex hoc colligitur ordo. Est enim Oido , E ab imperfectior opposito,& debiliori patet autem minimam oppositionem esse relativorum.que non se mutuo expellunt a suis subiectis rimo de nece late simul existunt. Post hane oppositionem alia iumminima est contraria quia ei regressus ab uno ad alte tum mutuus in priuatiuis vero non est mutuus regressus opposti num autem maxima est secundum assit-mationem& negationem quae adeo repugnant. v nunquam simul stent, siue subiecto extante, siue non extante, semper enim alterum verum alterum falsum est: in aliis id non fit ut diximus circa textus
Hic unum aduerte.alias tres oppositio.
ne absolute esse in rebus quia ea oppositio in complexorum existentium etiam sunt in vocibus, si cum complexionem, mantur.Vt diximus, quando fac inaus ex illis complexiones: at contradictio cum sit secundum assirmationem legationem.
non est in rebus absolute. sed in eis,ut v ce dc conceptu significantur. Obiicies itasse, etiam esse contradictionem in simplicibus. ut homo. non ho contradi. mo.equus, non equus Non egamus hoc itionis. sed est magnum discrimen a teliquis op Soluti positis nam reliqua opposita secundum utrunque extremum ponunt aliquid reale. in rebus etiam priuatiuis hoc fit nam miliatio non pura negatio tarmae sed negatio in quodam subiccto: at in his contradictoriis extremum negat tuum .est enstationis purum. cum sit negatrii nec mnat subiectum mam non homo. etiam que non sunt,significat. Praetctea ab Aristo Memphysic texi et vocatur negario xtta
Dubium 2. Dubium. An Oppositio si genus ad has diibium 3. quatuor videtur enim is analogum degencie cum Aristo dicat oppositioncm dici qua o I. otii iuri diu pii Ium.
210쪽
dae liciter despraeterea quia oppositionessiit inaequales maxima enim oppositio
est contradictoria, inma relativa re
quod magis est quia omnis oppositio
mensuratiar per contradictionem: unum enim extremum negationem alterius de
sol iii ex bc habere, ut Arist. docet io. Metaph. Alb. Albeii d cap. et ita existimat,scilicet esse analogum. Iab laetio. iambire lius: ita mihi videlut praeseriatim cum aliqua sit oppositio non absolute
Ee Simo realis, sed rationis,ut contia dictoria. Sim-Pot rhyt. ilic di Porph. credunt esse genus quod . dam . . sententia quoque ista probabilis
L: ..... Circa priuationem aduerte ut diceba- destiuatio mus,m hoc disteri a negatione pura quod negatio non ponit exilientiam subiectu;
N CAPUT XII. DE MODIS PRIORIS.
3. XII. PRiu mitem alterum altero di ita qDdri pliciter. Prim quidem crima me proprii hec indum erum secundum quod ani
quius alteram Hiema revetuitius dicitur. in eo
enim aediempus amplius est e vitii m m eiusti, si ita Secundi autem quod non comuerititur secundum subissendi consequentior tunam duo u prsus est duobus enim exissenti. basis iacvaum esse consequens est uno ver exi.flente duo essena necessuium est quare Maeonaertitur ab uno consequentia.ut reliquumsit. rius autem illud esse videtur, a quo non comer titur eius quod est esse consequentia Terii vero postumus enim vel edicere Chim T a non p. utario direm dam prius duitur immsede: a priuatio ponit aliquod ubi eiscium non enim caecum dieitur nisi quod exi irra. secundam autem, quod quadrupliciter praesupponit subiectam quadruplex est priuatio ut docet Aristot. q. Meta. c. 22. Tlibus quidem modis primis non pro prie quarto vero proprie dicitur priuatim Pi uallo Primo priuatio dicit catentiam alicuius nis accep formae in subiecto quocunque siue apto. ooues siue inepto ad illam formam quo pactoi dicitur planta caeca, mare surdum. Altha ra priuatio dicit carentiam formae in subiecto apta ad illam formam, non quidem in specie, sed in suo genere: id est quia ta-Iesubiectum est apium ratione sui gendiris, suscipere illam formam.quamuis non secundum suam speciem ut talpa dicatur caeca .non quidem quod si aptare tota sua specie,ut vult Aristot videre tamen est int ii genere.in quo visus repetitur. est enim animal. Tettio dicitur priuatio negatio formae in subiectoapto quidem 5 secun . dum speciem recipere talem formam sed non tali tempore,ut catulus in caecus ante nonum diem Tandem quarta priuatio di-
Et priuatio ei negationem formae in subiecto qui . proprie, dem apio, ch secundum speciem dc tempus. ut homo caecus.qui caret visu quando habiturus eum ei at d se sumitur priuatio ab Aristo in praesenti. 5 haec dicitur propri Epriuatio. admodum ' in cienim di in orationibus Nam
in demonstraria scientili est prius 'posset tua
ordine elementa enim in Geometria priora sunt
ordine hi quae describuntur, sed in Grammatica elemenias cabu priora sunt,mi orationi, smmiliter proaemiam narratione prius ordine en. Amplius .praeterea .e a dicta sunt, quod meli iem honorabilitis Ut prius natura esse videtur. Consueverunt autem et multi honorabiliores
et nimis dilectos a se e vires vias dicere est quidem m pene alienisiimus prior m hic modus Modi igitur qui dicti uni de priare.fer tollunt Videtur amem praeter eos qui dicri sunt a Lire esse prioris modus .eorum . nim que conuel Mis: arseeundum essendi cresti entiam, quod, ter quomodolibet ca a est conveniente pii inaruradui posita PDdve, quaedam hach ivismedi tui met ei' nanque hominem, Iecm dum ipsius esevdi consequentiam adveram de se
conuertitur rationem:nam, homo est verae' ratio. maduimus quid homo es et stas erit.
tui nim si vera est Mi qua civitii, quod homo est stibis, Est autem vera oratio nequa
qu.im causa. ut sit res, veru' men rei emotam modo clivia videt r.visit vera oratio. Eo enim
quod rei est aut nou est, vera oratio aut fu adicitur. 2 in lema Inm quinque modo prius seramui ero dici potest.
Hoe est aliud Post praedicamentum, usus hillis
nempe quot modis dicatur Privi postptae di constat enim in praedicam cto sub amenti stantiae, substantiam lingularem fuisse di-