장음표시 사용
241쪽
orationis smateriam. non Lenui
est. non tamen omnis sonus est vox, sed sonus animalis, non qui unque sed ore factus.Stridor enim Cicadatum non est vox; quia ore nouuit.
Vox autem pii mo diuidit ut in illi telatam di literatam,scuarticulatam minarticulatam. Vox illiterata, seu inarticulata dicitur. quae non est prolatione syllabatudistincta, ita vi scribi possit ut latratus ea,
Rum. mugitus boum. Literata seu articulata. qui illabis est distincta tant possit deis scribi,ut vox.homo animal Iterum . Vox quaedam significativa.quaedam non signi. neati Macati Et inter iteratas seu articulastas, etiam aliqua significativa reperitur. vclio albium aliqua non significativa, ut blitiri:similiter inter illi tetatas aliqua est fgnificativa, ut latratus canum rugitus, revoces brutorum .aliqua non signincati,ua. ut sibilum, aliae. quas homo inanitet proferre potest. Cum igitur multiplex vox sit. Nomen est inter voces significativas
Dubitatur an vox sit genus in hac defi, nitione ad hoc respondet Psellus vocem duplieiter possie considerati. uno modo,ut ab ea secludatur significatio,vt vox sit o.
nus ore animalis prolatus.&sic non genus est .sed potius materia nominis.& verbi, di orationis altero modo. vox cum significatione in communi, di sic genus est. Ammon vero&S Thom simplicitet dicunt vocem esse materram orationis. seu potius subiectum. Circa quod aduerte. Nomen .verbum. Otationem . similia duo includere: alterum ut subiectum: materiam: terum ut formam sunt enim velut artificiata quindam, scilicet, statua,cat nedia imago, quae duo includunt formam, seu figuram ct subiectum ex quo fiunt, nempe lignum, aurum, aut aliud aliquid Orationis materia vox est ut expresse docet Aristo. lib. s. de gener. animal. cap .
forma vero est significatio ad placitum ut enim supra diximus significationaturalis non facit orationem, atras bruta habirent locutionem,quae soli homini concessa est. vi dicitur se, ii problem quaest. s . Quo supposito, dico abiblute Vox est
materia,' subiectum orationis. Nomi- .vis in Veibi.nouautem genua. Haec Patet ,
vox est quid naturale at oratio est qui volun talium,&ad placitum sed naturale
non est genus artificiati: ergo nec vox est genus orationis, nec aliorum.
Dico secundo Ista definitio non datur x Conclusi' genus di differentiam, sed per subie infinitio
m. c formam sicut qui dicet et, domus orationis est lapides di ligna, si e consti ucta, quem pri male modum definiendi commendat Aristo. g. iam ditat, et capri. ita similiter vox est subiectum mam da, reliqua unius formae locum habent: ita e tur. nima itificiata definite oporte: Dico teitio. Si aliquid loco genetis ibi . Conclusi. constituitur, non est vox sed significatiua signum voad placitum.quod totum unico erat dicen cale est gemdum nomine. quod Amm. aliis verbis in us Nombdicat,dicens notam. seu signum vocale es nita se genus nominis di hoc mihi placet genus enim artificiato tum id, b, sumi preci pue secundum formam quod autem vox nee tanquam genus sumi possit. patet.quia sola vox non praedicatur propii Cest enim Vox curge expressa doctrina Arist. r.eten.capa statua nus esse nonon dicitur aurum, sed aurea. ur.3set. ex possit No at si loco generis vox costitueretur. pro mini. prie praedicaretur quod non est eum sit tubiectum, materia, di secundum hoc potest dici hane definitionem esse per genus.&differentiam. Vox enim significa tiua ad placitu est genus reliqua diis eicti a. Circa illam particular ad placitum quaeri. Dubium supra iam explanata sint Amm. recitat sententias quatuor quidam enim asserebant . Opinio nomina secundum subiectum di secun Cia illi redum significationem csse a natura Vlii Heracliti. suetunt Cratallus, et Heraclitus. Alii asserebant,vocem esse a natura. Q. Opinio. significationem vocabant natu tale quia, ut supra diximus maxime competebat rebus tignificatis. . . Alii significationem asserebant,ita esse Topinio ad placitum ut in impositione nulla ratio inccitot naturae rei fuerit habita, sed casu quo
Arist vero docuit significationem esses Opinio ad placitum, tedii aut rei consideratio in Aristote i. impositione traberetur, quamuis non hoci tam diibus dictionibus sactum fuisse cr
Alia particula Primae tempore relinquatur in caput de Verbo.Sequitur altera L Cuius nulla pars sepa- Dd a rata
242쪽
mi IN LIB. I. PER HERMENIA Lxitasgnincat ubi aduerte hoc discrimen im usus in philosophia,quando dicimus,
esse inter duo nomina, quae conuenixit in ex non igne fit ignis id est, ex eo.quod noeompositione. quae conueniunt in cons est ignis, sed est in potentia ad ignem Vex
'ruentia Grammatica, sicut armiger,har non aqua fit aqua.magerens.nam quae conum tulit in con Est autem aduertendum, quando nega a Fundam. Huentia retinent suam l. ,... ncationem, io cadit supta con notatiuos terminos Ne 'ati co
ita ut tota oratio non habeat significatio communi usu tenetur priuati M.quia negat muri ternem, nisi partium ipsarum significatarii formam,d ponit subiectum ut non es Privative a quando conueniunt in compositione bum corpus quod non est album non accipi disperdunt suam significationem, o si una consecuta misericordiam,id est,plebs non terminis significatio totius quamuis significatio recipiens misericordiam quando vero su con notat hae sit te simili aliquando significatio praterminos absolutos.vtioque modo te uis adiumnibuspartium,un te iam tune partes ibi no eri potest. Uxur., sigmfieant, etiamsi significare via cantur Sed hic in praesenti non voratur infini. 3Funcam, aliquando tum, nisi quando tenetur negatiue, quia Aisimilatur autem haee compositio mi tune veritatem habent verba Aristot non xtioni naturali quando enim elementa homo est in quolibet, de quod est di quod
componunt remis destiuuntur elementa non est.de quoium interpretatione aliquidi fit unum aliud.&duo colores mixti cor sunt sine causa soliciti existimant enim rumpuntur. faciunt tertium. Congruen esse intelligenda, quantum ad significatim
tia autem similatur congregationi, qua nem, id est significant id, quod est di id
plura grana faciunt cumulum ditanum quod non est non tamen quantii ad prae- quodque manet per se integrum dicationem .cum non dicamus Chimaera Potest autem probari. nomina composi est non homo est enim propositio at firma
tae figulae non habere de se partes signi fi liua de subiecto non supponente, quae falcantes, imo nec quae videntur semper sig- sa est,ut ipsi existimant.gnificate nam si illud per se haberent,sem Sed mihi non probatur haec sententia, petesset;quod tamen non est nam partes dicendum est enim eum S.Thoma,Am- huius, armiger, nec videntur significare, mon. haec intelligenda esse de praedicati nee plus in his, in quibus videntur,signifi- ne:dicitur enim: leo est non homo.&Chi
cant,ut diximus maera est non homo non enam omnis
Dubiunti Dubitabis: quare excluditur oratio acta propositio at firmativa desubiecto non supCut Nomestione Nominis,saltem complexu ex duo ponenti est falsa, cum praedicatum sit in esse debet bus: vt.bomo albus dico quia in his est si trinsecum subiecto ut enim ista, nulla te. vox sim, inificatio per accidens. orationis enim si fragante,cst vera Chimaera est monstrum,plexi gnificatio est ex partibus, at Nomen per se ita eadem ratione erit ista Chimaera est solutio id debet significare. Praeterea, quia hic tradit non homo. partem necessariam enunciationis tales in hoc autem infinito termino dicos Conclutautem partes sunt simplices compositae e primo esse incomplexam vocem semper ome in nim orationes ex simplicibus constant enim attendenda est significatio vocis, finitum eo et Fundam, talia particula est(finita circa quam ad non homo autem unicum primo signi fi se terminuriegatio irate negationem dupliciter cadere super cat,nempe negationem hominis, ae pro simpliccm.
duplicite aliquod Nomen uno modo negative, at pterea dicit Arist. necesse orationem . nec cadit super telo modo priuative. tunc cadit negatiue, negationem. nomen. quando ita destiuit significationem no Dico tecundo esse vocem univocam et Conclusi minis,ut prorsus nihil ponat in re: ut non quia quamuis significet,quae sunt, de quae Nomen in homo dicit puram negationem hominis non sunt, ea tamen significat sub una ra finitum vomne cadit priuative quando ita destetit tione negationis alicuius;&, supra dixi cem esse vis significationem Nominis ut ponat. apti mus ex Amm.in praedicabilibus non pro niuoca tudinem in aliquo subicca vi non homo hibet res, quae in nullo essentialiter consit id, quod, non est homo, sed potest esse en sunt in aliqua proprietate nivoce homo, quo pacto est sicqueatissimus uo coauentvic: uris egeaus,speciem, inuoce mea
243쪽
CAPvT II. DE NOMINE QUAESTIO I.
Conclindio meum finitum potius esse vocem ab Iolutam, non
sua latitu diu accepta noum finita fieri,nec privativa. Adiectiva non sunt
di omina, cum capi untur a d. Icariae.
obliquodcrecto cun clam metis res odere conceptu, quantum
Inest substantiae, Maccidenti ita negat lo alicuius univoca est his quae sunt di non sunt. Adverte tamen talis negatio est ensrationis, non esse hominem non esse cone. solum rebus intellectu inest, propter, ea potest conuenire his quae sunt iacui linentia rationis. Dico tertior Prob bilius est tales voces esse absolutas .non con notativas.connclativi enim termini duo significant unum principaliter, alterum minus principali. ter. quod dicuntur connotare ut albumpta iri paliter albedinem minus principaliter corpus ignificua non licinio ex similes voces lingulae unum tautu lignificant,scilicet negationem concrctam absolutae ergo sunt censendata Dico quarto: transcendentia in tota sui generalitate sumpta, non infinitantur ut non ens, non unum: ratio est, quia solum dicuntur de his, quae non sunt: idem enim est non cns, nihil at in sinitae voces de his.quae sunt.&non sunt. dici debent similitcr nec priuantur. quia nullum est subiciectum quod priuetur ente in communi. possunt tamen infinitarii priuati si paraticulariter sumantur , ut infinitatur ens sumptu pro ente persecto, seu pro substantia, desie apud Diiotelem reperitur priuatum cns. i. Phys. ut nomen ut, quod noest perfectumens est tamen in potentia, ut perficiatur.
vltuna pallicula est recta quae significat,ut sit talis vox, quaecum verbo semper velum vel salsum constituat, ut patet ex ipso textu: ex quo fit.adiectiva adiecti-uelumpta nomina non eue . quia cadem ratione cum vel bo nihil veri vel falsi sa-ciunt .vi albus est. dico adiective sumpta, quia quando substanti uetum untur, tunc nomina sunt,ut album .currit. Nec sui licit,quod cum substantivo faciant propositionem Sura pari ratione obliqui essent nomina, quia cum recto possunt propositionem facere divi filius Petri cur lil, non ergo adiectiva sunt Nomina, sed adiectiones nomi uiam. In obliquis autem aduerte eundem conceptum correspondere tecto, dc obliquis. quantum ad significationem principale. ut homo, hominis,homini semper eandeic significaat,scd d. ii cit u a uia tua tabet significationem absque modo at obli cationem qui habent aliquem modum significandi principale. quem vocant per modum, ut cuius,cui us
Et hic modus significandi mutat veri Modusque ratem piopositionis: aliud enim est dicere significant M ta haerest Dei.&aliud: Michael est Deus obliqui. prior est vera postelio talo. Vndectica mutat proeveritatem propositionum aduertendus est positionum odus significandi obliquorum, in quo verita cum saepe fallaciae reperiuntur cum igitur a nomine solo modo differant,dicuntur caesus Nominis.
Cap. III. Ver ma tem est quod consigniscat tem itu , cui pars ihi signi rei seorsum ' a te u
mestsemper eorum, quae de altero prae dic ituravera Dico antem, quod consigni aiterum,ut valitudo quidem nomen est: viae vero verbum consignificat enim nunc esse. msem, per eorum . quae de aliero dicuntur nota est, vi e
ram suae de subiecto, et insubiecto sonNon valet autem, ' non laborat non verabam dico corriviscat enim tempM m semper de aliquo rat Dissirentiae autem huic nomen tofum non est sedi finitum verba qu niam iliter tu quolibet est em ac d est emquod astu est. Similiter mimare valebis,m, Iebas,non verbam eii .sed casas verbi Dissermitau tem . verbo quod hoc quidem praesens consi, gnificar tem M. ilia ver id quod circumcisca
Ipsi igitur strangat se dicta verba nam ea sum, et signi eo aliquid constituit enim qui dicit iste ectum, mihi audii quiescii sed est, vel non eJ.xexd significat, iue enimsignum est res este v. non esseisequem ipsum ens dixe . r. nudum iis menta hi bil est: c. 'histri ... - psumiem compositionem quandam quamsine eam. p
D v. est intellige re. SEquitur alter Enuciationis pari,quae abitis dira verbum dicitur. In hoc autem capite istic
unus est scopus nempe Veibi definitio tan .en in duas est diuisum panes. In priori desinitio continetur in 'stcricti dubio tacito respondetur Circa definitionem vero. Aristoteles utitur eadet m thodo, Mia capite de uomne non
244쪽
nim omnes partes definitionis statuit, sed notare. est enim discrimen intertiaeedus pus.disti aliquot exteras autem probando addit, gnificare enim tempus,cst. principaliter guuntuti ponit autem quae sequuntur eue signum temporis vel alicuius partis i. I er i in autem est quod conriniscat enitu . temporis . quod nominibus concessum euin nulla pars ignificat extra.e est semper ea est significant enim principali signifiea
rum, quae de altero praedicamur,nota .et c. tione tempus,ut dies, hora, annus accosi-
Inptimis hic subintelligere oportet ver stir sicare, nempe quando aliud principaba eadem, quae in nominis A finitione e liter significat, tamen prout tempore fit. rant nempe vox significativa ad placi mensuratur,tempore, inquam scilicet, tum liaee enim nomini.Vobo, di orationi praeterito, vel suturo idem etiam notat
Dublum sed dubitabis, quare Aristotele bee sub Abam particulam non explicat, quia
soluti licueriti Respondet Ammon. dis.Th.quia in desinitione nominissa explanata suit, Ammonii ista sunt vel bo eum nomine communia de illic diximus, quare complexa rationeta Thome Quod si obiicias:&illa particulascuius nul nominis vel Verbi excludantur. la pars sgni trians extra etiam est comm Sequitur tertia particulas,est notae Responsio nis . di tamen est adiecta hic ab Aristotele rum,quae de altero praedicantur Tubi di Ammonis Respondet Ammon hane particulam n stinguit ea,quae praedicantur in ea.quae de adinst n. esse eandem cum ea quae est in definitio subiecto sunt.
titan ne nominis dicit enim porph duplex es Sed dubitabis quid sibi velit notam es. Uub Nn .se complexum.&ex nomine: ut, homo at se eorum semper. quae praedicitur Adhoe t rum . bus, ex verbo: vi,currit,vel vincit,illa er dicit Boet.in utraque editione, vel basem sinibro particula in definitione nominis exclu per signi fi .are accidens. hoc est, notam dit complexum ex nominibus, at particu eue eorum,quae praedicantur vel ba enimia Veibi excludit complexa ex verbis. Et actionem vel passionem significant, quae mihi placet ista responso accidentia sunt, quorum est praedicati de S.Thoaliter respondei: inquit enim in substantia: nomina autem non sempera
r hc Vob hanc particulam esse iterum rosi cidens significant. Quod si dicas, quid inui tam quia Veibum videtu magis habere telligit per dici de subiecto, di esse insubis lationem complexi quam nomen ,cum si lecto: Respondet ipse cum Porph vir un-gni fratrem, ut de aliquo dicitur propte que accidenti conuenire accidens enim rea ne quis maiori occasione deciperetur, inhaeret substantiae, di de ea praedicatur. existimans verbum esse complexum ite propterea dicit ut esse in subiecto. derum posita est illa particula.Sed magis mi subiecto. Vnde verba sunt, vel significanthi 'obatur expostio Ammon. accidens, quod praedicatur de subiecto, Miluomitrii alia ratio nempe, quia it est in subiecto.
la inunia unius genetis locum obtinent. Mihi non placet ista expositio Primo Collatio
i - eua, que nomen e Uelbum ex aequo par quiano omnia verba significant actione prioris sente se nunciat ortis sint genus in unius de vel passionem . nam, Est,est Veibum, non tentiam finitione collocatum in alterius definitio tamen actionem vel pastionem significat: ne sublimit cum sit idem cotextus,&dis praeterea alia ut caleo, stagio non actio. serentias addidi nem vel passionem significant. sed quali- Aecedit igitur ad has definitionis parti talem:&superius diximus,Verbum Habceulas explanandas, prima est, consigni re reperiri in omnibus fere praedicamem fra tempus quam exemplo manifestat, is Secundo quia cum paulo superius essedi probati valetudo seu sanita .resanatur in subiecto, dici de subiecto distinxerit,
nomen illud, solam rem significat,at Ver in conueniens videretur utrunque confunbum rem cum tempore. nempe sanitate , ere, mutare praeterea quia accidens non unctisse figmitiat. ex tuo patet hoc di semper praedicatur, aliquando enim est Significares iuguere verbum a nomine. Notat aut subiectum in praedicatione propria: ut, audi consigni Ammon. non dixisse Arist verbu signifi- edo est color:calidum calefacitificaretem care tempus sed consignificate seu conis Ammonius cir scitus per haec, tibiin et sentea ti
245쪽
Ammon libelligunt, Verbum semper est nota coria hoc autem aliquando est substant a: vi, hodia selli quae praedica,turi id est, sempe obtinet o mo est animal aliqua do est accissitas vi.
cum praedicati dicit semper quia nomen homo est albus. Piopterea dicit Arist.pt maliquando subicctum,aliquando praedica dicata ea, quae diculur de subiecto, nempeium est . Verbum semper praedicatum est: substantiam,vcl quae in subiecto sunt, ne- hoc autem intelligendum est, ut Ammon. I accidcntia; alia enim vel ba praeterim diri Thomas dicunt; quando vel bum ut scie semper praedicant accidens. vel bum sumitur, aliqua doc nim loco no Haec igitur cst huius particulae declara. minis lumitur .d subiectum est ut, curre tio. per quam Verbum a participio de in fiare est bonum murroc vel bum nitivo excluditur similiter modis aliis. Dice quomodo ergo Verbum est prae scilicet optativo, subiunctivo, qui non pradicatum de subi estod in subiecto ill eis, dicrat rem: nam praedicare ad propositi
Ammonii Ptelli Boetii. de Ammon e Psellus,Bc etiam Bor vetabum aliquando de substantia praedicari: utilio mo ambulat, de sic constituit praedicationem accidentalem rec dicit ut esse in Cut hane
quid . de alio duobus modis dicitinem spectat, quae non fit ex illis modis. in quibus nec verum . nec falsum est.
Aonsa rutvr vero . non aegrotat, die.
Definitio Verbi nondum est completa subiecto aliqua do de inferiori .d siccon ex partibus praecedentibus, ut bene dicunt stituit praedicationem essentialem. 5c dici Ammo. dc docta ouanienses iupterea mlut de subiecto ut, currere est moueri. Vn rist conat ut ea perficere nouis disteret ijs: de At istier.esse in subiccto,intelligit prae ideoque proponit aliquid,cui precedentia dicatum accidentale, per, dici de subiecto, competunt,quod tamen non est verbum. predicatum essentiale, dc verbum est ut tu ut nos inde aliud ad praecedentia superad-que praedicatum damus. Non sanatur, non est Verbum cuIsta sententia est probabilis: sed mihi no se eo, quod est,e quod non est, praedice . in omnibus placet, primo, quia amplius bur, c tamen consignificat tempus, Ja- dicit,esse notam eorum,quae predicantur, stet reliqua, collige verbum, ergo debet eo quam esse praedicatum, ut dicemus. Praete se,praeter dicta . vox finita, sicuti nomen.rea quia illa praedicatio,currere est moue At adhuc hec non sunt satis: nam piae isti, non est Verbi deve ibo; nam ipsemet heritum, ex futurum non sunt Verbum, Ammonius dicit teneri ut nomen aliter eum tamen omnia praecedentia habeant. veibum esset subicctu, de probabilius ut quod autem non sint verbu probat quiato esset, sumere has propositiones: currens Veibum ecbet tempus praesens consigni- mouet ut aedificans agit: calidum calcfa sicare. at praeteritum de futurum non praeeit Iraeterea. quia adhuc per. dici de subie sens, sed circa praesens significant nempecto non videtur Arist. intelligere essentia praeteritum quod fuit praesens , futurum, temptaedicationem nec. per esse in subie quod erit praesens:ergo pei secte de absolu Nota cuius cto,accidentalem Praeterea. quia semper he Verbum debet esse praesentis tempotis teporis sit loquitutde verbis adiecstiuis non de ver consignificativum quia omnia reliqua pei sectebo est. quod tamen ab Arist. magni fit tempora a praesenti dependent de aditae. V cibum. Propterea. saluo meliori iudicio, mihi sens ordinantur propterea addenda est videtu sensum Arist. hune esse, nepe Ver disterentia quae hoc significat, nepe quod bum .est nota eorum,quae de altero praedio sit vox reeta.
eantur, id est, semper praedicat aliquid .i infinitio igitur pei ficti . de absoluti vel Verbi perest significat aliquid, ut de altero dicituro ni integra est Verbum est vox significat in 'Duplicitet autem Veibu predicat aliquid, ia ad placitum,tempus consignificans eo grara fini uno modo praedicat solam rem . quam si rum, quae de altero dicuntur temper nota itu gnificar,ut in verbis istis currit, vincit, do inita, derecta. similibus,d tale verbum vocat Auer prae pla igitur fecissi se tala verba nemina dicatum ut quodUliquando non solum fuit,eri. suam significationem praedicat sed adiun Haec est capitis posterior pars. in qua se Capiti ro-ctum aliud: vi,homo est albus d tu nevo rundum Ammonium intendit Arastote sterior Pars cat Aucit. Ietbutae Piaedicatum. vi Hoc illostcndoc, quo modovciba ta habeant Ee adii.
246쪽
ad significandum verum vel salsum stituit .id est det ei minat intellectum atr- At secundum S. Thomam aggreditur dientis ut conceptum formet alicuius rei: ostendere. in quo Verbum cum nomine di qui audit.quiescit. id est,conceptum soccouenit, hin quo a nomine differt. Quod mat, non solum vocis, sed etiam rei .ut qui idem dicit etiam Boetiit . audit. legit. lectionis mimati est hiam si g, Multi vero videtur,ut ista vel ba illative num ergo est, Veiba per se esse significatta Iegantur, quod ex contextu patet, in qui ua,c aliquid significare. bus Arist. ex pia cedentidcfinitione elicit Nola autem hie vel bum Graecum. ix Nox duo alte ii, quid Veibum significet, quid ei ae significate intellectum, quia sensu dc consignificet: in quo cum nomine conue imaginatione dependet, id est, intellectumnientia didicrentia apparcbit: alterum, intelligentem ea, quae sentit: in talis est in- nec verum nec salsum significare picbat tellcctus qui intelligit, echimat concep- quod in primo capite di xciat de nomine, tum ex vocibus,quas sentitide Veibo per se . scd non probauerat de Posita significatione Veibi,eor propoVeibo, sicut denomine. stionem remouit.quod remouerat capita
Dicit igitur LV ciba secundum si dicta . nempe significate verum vel falsum tabnomina sunt. aliquid ignificat hic a men non plobauerat de vel bo nunc proeni se statur significatio ei bi .ncmpe signi bat propterea dicit. Veibum secundum sescat aliquid sicut, curio cui sum, amo a nihil veti, vel falsi significare significat morem, significat quidem rem .sed non rem esse,vel noesse Dubium Dices, cum nomen oc Verbum sint di atrumenium a maloti est notum ipsum stinctae partes, qu modo Vesbum nomen vel bums Esid quod non solum cst velumis rite nil, p i id ibi rei pondet in mon dis vel bu, ut die u Psellus. sed sigmficat ipsum Arimonii Tito m. hic nomen comm uniter iunii pro esse adhuc verum vel salsum, non dicit,er. 5. Tlio me dictione significantc: scd istae plas Honorio mulio minus alia vel ba ta hoc est. v x placet. esset enim in bicuissimo contextu dici i(si ipsum,est. putum dixeris . nihil di
aequi uocatione uti citin modo rore c. pro ei is id est . si .est, extra propositionedix dictione. ni odo, ut d singuitur contra ver ris. nihil veli vel salsidicis,ut interpretatulbum .sumatur optime Boetius, WAmmon tu , Picilia .reassent et ix Boetiusta verrois dicunt nomen lite ati doctilli mi. Unde cide, quam tans ab Meiij sumi, ut in ptae cedenti capite definitum Aristotelis sensu sint . qui dicunt.(nihil di A errois . est 'sensu scii Velia secu adum se, d, s. erit xid est . est syncatcgorema nec mire extra propositioncm dicta . tu ut similia ris. quod Graece dicituras sumens nam stano min. bus mi turpio ipso v cibo, si, quod non bene Noea.Ver Pio cuius d claratione aduerte in Ver aduertit Alexander. I, a nomis o duo posse eo si irrata . a telum id, quod Tandem sub d Aristoteles, quod Ver- ibus non principaliter signi sicci,&hocio si aliud bum consignificat compositionem. id est. disserte, e quam res, etia per nomen sieni dicata scut cm fgnificatam coponit ver ex chlalio, iquantum curro principaliter id quod V Umen cur sed talis compositio non intclligitur, nec ad rem si g. sus, signiricat.&. l. gos lem quod lectio est ne extremis. Ex quibus colui se cr-nificatam alterum consignis a Veibum . seu minus uitia habere significa enim rem aliqua, attinet. principaliter significari cilis et signiscat in quo eum nomine conuinit sed illa per rem per motum compotiionis cum alte modum compositionis. ex vi tempora sub io' ut substat tepor, hoc guur,st quod stat,significat, quod soli in cui cibo.Atis. dicere intendit vel ba tacu diim se.
id est .extra compositionem quantum ad OV AESTIO C.
rem significatam non disic runt a nomine. propterea dici ista aliquid signis an I De ijs qita incapite tirico de Verbo con ubi illud L A tenetur secundum Ammo tinentur: intim retia ab Aristote nium declarative. I dicta sinit 'Probat autem Aristoteles, quod signis
Cnoli quid Nam qui proscit voces, coa, Dubium cst A nucibum sit propositio Nora. Te
247쪽
est adiectivam. aliud substanti-
nis pars, id est, sit subiectum , vel praedica nexio partium, forma est is similiter suptum' Est autem notandum ex Porphvrio positum de appositum duplexet Te cibum; alterum, quod voca tionis sunt. at ipsa compi opinio. eibu est. no esse propolitionis partem. Ratio opinionis pii
psa compositio seu ipsumtur adiectivum hoc autem illud est, quod componens, quod vel bum est, est forma.actionem .pasIionem. vel aliquod accidens Quod si dicas quomodo appositum est obiecti
significat: vi. curtit legit;alierum est, quod materia. cum habeat locum praedicati dc vocatu substantivum vi, sum .es, ex isto formae: dico, formam esse si ad subiectum ista comparetur, materiam vero te spectu, irumn trus propositionis de verbi component s. quod est sol mala nunciationis. Aductic secundum omne verbum non a undam. solum componit, sed significat aliquid Veibu ahquod componit cum significet aliquid, quid signi- quod illi doctores non aduertunt: ut cur sicare,Tro significae cursum componendo, ex ipsu componatis sunt enim quidam Neoterici, quili utant tali, lignitieat etis componendo, ex quo fit esse syncatcgorema, nec predicat tacti rite , num dignum consideratione Verbum Noe subiectum sed solum vorte piedria tu sub batione rei significatae.est pars materialis, lecto Quini Ogumenta sunt Primo,quic quia est eum nomine idem,at ratione consi esset propositionis pars.cisci terminia 3. noratiust formalis para, cum utrunque hanam, Prior cap. i. terminus est, in quem neat. est tamen dicii men, aliquandoniur: soluitur propositio, ut in subiectum d hil pra dicat. nisi sua signi fricatione: ut, mo currit: homo cst aliquando sua signi ficatione in det terminatam, in limitatam avaltero ut homo est a b id est est illud entiquod est album pei inde enim est addere appositum verbo substantivo acallas, ut subsisto. Adhuc istud aliqua-do est cum appos.to,d supposito quod dicitur de tertio adiacente ut homo est albuM aliquando est cum solo supposito. quod dii itur de secundo adiacente: ut . homo est.
Disti ultas ergo praecipua est de verbo substantivo, qua do est de tertio adiacente. praedicatu at illic non fit metio deve ibo.Secundo praeterea quia quando Arist loquitur de quantitate propositionia. qi praemdicatu inest alicui subiecto.aut omni subiecto. nec di subiecto. nec pro praedicato su e renit ut croci, dic. Tertio preterca, quia nec rem dum dicis: ego amo Petrum, illud x. Opinio. et bili est, esse vere
est maior extremitas, nec nranor, nec me
diu, ut patet.Qitatio praeterea. quia in conuersione. in qua ex praedicato rit subiecta u. vel bum non transmutat ut i ergo non est tale Verbum par propositionis. Opposita sentcntia est omnium Graecorum,d Latinorum antiquorum e docto tum Lovaniensi ratio maxime hoc pro bat quia Verbum. Eu, eum no mutet nec perdat suam significationem . si sine apposito est praedicatum significat aliq d. ergo cum appositio etiam. Praeterea Ati
Propositionis p.riles aliae iunt materiales,
aliae forma Icia dii tum non aufert, quin verbum amo, licundum rem significatam praedicetur. sed limitatur, ita quado dicitur, homo est albus. in hoc obserua contra eosdem. Ex ouo equitur manifeste, omne vel Verbu effebum esse partem propositionis formalem propositis quidem ut volt d componit, materialem mateveio secundum id. quod significat, hoe riale dc fotnim predicat, ut diximus ex Aremonio Se malem par aliis, semper verbum e sic praedicatum.qua tem . di quoui, quando cum apposito tenetur, sit par modo tiale praedicarum .ei si non si praedicatum, stoteles capit ima. huius: IIo metus est Poe quomodo ipsi consonant Arist dicenti suta: homo est albus, vocat de praedicato com perius Verbum semper esse praedicatum. Fundam. iuncto.quod non esset nisi Verbum csset Adueite tertio pro solutione argumen Couet fio. pars praedicati cum apposito totum,co nucisiones. qii antitates nume quantitas P copterea aduerte. propositionis partes rum terminorum syllogismi semper eon terminis lesse in duplici differentia: quaedam sunt iter in partibus materialibus e nuncia logismo iumateriales. scilicet, nomen ipsum .iam ap tionis chrita quando conuertis proposi in materi positum.quam suppositum: quedam sunt tionem, non formam, rabi sed lignifica libus en nior ml: Mnempe vel bum, qua parte com tam rem convcitis ut homo currit cur clationum posti e significat vi in domo aliqua, rens est homo, ita homo est animal. ani mitibus lapides.ligna,calx,c reliquae partes, male male homo,quod nodici sens animal periunturitales dicuntur, at illa compositi Acones est hominest ex eo, quia sub unoquoq; in tantum Ee a cludi
248쪽
cluditur en .Per hoc patet responsio ado in te negatum in propositione d infini tum di infimnia argumenta tum Nam infinitum habet solam negata nitum ver, Circa verbum infinitum est dubium significationem .d hanc componit:vtho bu inpio in quo a negat odit lat: Thom dicit in monon labotat idem non laboremia positione finitum esse unicam dictionem simplice bens, at negatum habet negatam compo disserant: at ii vatum csse duas, nempe negationem sitionem dc hoc formaliter loquevido at verbum ita me asserit in propositione quia talis composito infiniti. id est mola- est infimium: id quod recipit etiam in orans, aequi ualet negationi: non est labomon 2 Peti heim cap. i. rans: inde dixerunt illi doctores infinitu, a. Op ni Oppositum iam e habuit Alexet Boet de negatu esse idem et Alistoteles a. Peri' Qxant s. Peti helm qui in propositione vel bum her sub negato includit infinitum non dii Oct infinitum esse idemst negato esse volui sunt autem idem formaliter,cum negatio idem docet Al tract. denomine, cap. s. dc in uno supra compositionem, in altero suit ac de vel bo, cap. 2. pra significationem cadat, dc hoc cst obsera Fundam sit , cuius declaratione maxime aduer uandum. V ba duo tendum est .ptimo Verbum habere signi Dubitabis An omne Veibum possit in Dubium t. habui, dcc ficationem, significat enim rem aliquam, finitarii Ad quod ide in dico quod deno soluti aut operationem,aut pio pii etatem habe mine nempe verbum ens transcendenter Non omnere etiam consignificationem,qula signisi sumptum non infimtatur..isi ut limita verbum pocat aliqua pei modum composita oni , dc ut pro ente actu, vel propei secte existen testin fini- unionis cum aliquo, sub certa diti crentia te,quod etiam docet Albertus iari. temporis. Dubium autem est de quibusdam pro Dubium t. Invetbo Est autem discrimen Quando enim in positionibus in quibus verbum, tempus ex prioruinfimi si finitatu Verbum, negatio destruit ligni importare non videtur: ut, Chimaera estgi triano cationem eiu non currit, dicit negMio monstium Vacuum est locus carens codinegat ut . in nem cursu . at quando nega ut, negario pote Homo est animal Ad quod breuiter Solutio.ve ibo ne cadit supra eius composition m. v t. homo dico.veibum in his absolui a tempore; nonon currit, idem sit .ac dicere, non est talis quod non significet tempus, hoc enim fieco inpositio . homo currit ri non potest nam non esset v cibum sed Et huius expositioni, author est Arist. ii mucibum faciat duo in propositione, si attente coiinderetur. Nam, cibum in videlicet. v vniat extremi a d talem unio-ntium concedit is notam eo tum , quae nem testi ingat ad dit Terentiam temporis, Praedicatur, c praedicatur de co,quod est, qua impoliat vel bum . iunc absoluitura i 'Die quod non est quae verba bt quc dubio tempore,quando unit extrema, sed non re 'iat gumento sunt. in sinitu imile in Propo stiiugite adi faeientiam temporis quare' q-hiqi sitione d negat inlabi, signin Dione impoliat. quod quidem fit, quando extre. - Praeterea doeci negationem opposita si e nia lunt essentialia.de naturaliter coniun-oit rimationi cum autem oppositi conii sta ut in illis.qu,t diximus. quae dicuntur Vide retros si iecundum forinas negat se iii oppo Piopolitiones sempiternae vcritatis. IM PLsita formae assimarionis quae as rimat lo rari , m. f militerio sitit in compositione e go De Oratiere Intrectatione, una plii rhyaro ei coiiginti ca
e dubi lo circa coinpositionem erat negatio etiam . l. Aduet te secundo compolit nem non veri, ne habere vel bum, nisi in propoli ione, cumgatum soli compositio non sit abs iue exmmis, at si est inpio ita thationem habet di in propositione, positione d extra pio politionem ecquo fit ut e X- infinitu in tra propositionem non sit negatum ver aut etarum bum, at in propositione d extra proposi- ex tr ippo tionem iit infin latum, cum semper retistion D. neat stram significationem.
Ouid neu Est tame di scrimen considerandum Issi attone et Catiore, Centra ictione. Cap. IV. O . io in m est vox gliscativa, rari L partium is Amicatim est separvi m dictio sed non vi affirmi is , I, i, iam homo aliquid 'victa I de quod si son habet
249쪽
' CAP. IV. DE ORATIO, ENUN ET C. D
enim in eo quod Osrex rex ignificat, sed uoce em quaecunque taetera talium contrasophis a. l.co m. vox nunc est totam in siplicibm verosigni stic determiva ire imperi nitares. positis ea quidem aliquid sed non hecundum se quem a l. addit, admodum dictum est. Est autem oratio omnis in superio quid signi carisa, non autemsicut instrumen.ribus tum sed quemadmodam dictum est ecundum
rum vel dum ess non autem in massin iness, ut deprecatio oratio quidem Used neque vera. a. l. addit neque'Isa cetera igitur relinquantur Rheto, orationes rica enim vel Poeticae conuenientior est cox ide-
Oratio autem esto significativa, cuimpartium aer qui ctc. ini discopus huius euriti, este pii Cp xii hu
care quid enunciatio sit, de quae eius vi opu species. In tres aut cm partes est diuisum, in prima explicatur genus e nunciationis, nempe oratio quid siti Secudo quid Partitio, enuntiatio, e quotuplex Tertio,quae speratio mancratia vero praesentis est speculatio, tale se nunc talioni simplicis, ex quo modonis. Est autem una prima oratio enunciati a af antet sese tabeant. 'mario iae negatio: aliae ver omnes coniun Cireaptimum .est definitio orationis Pars Capitis prima.ctione una Aere' est autem omnem enunciali bo significativa, cuius putium aliquiduam orationem ex verbo esse, e casu verbi etenim homiveratio.nisi addatur,aut est, avitfuit, avit erit aut aliquid huiusmodisiendum oratio evantiari est quoniam unum quiddam ei Lemnon multa anim gresibile bipes non enim eo.
ea, et , o , 'pi' rumgpir ei dicuntur diva erit est amphysic.
iem alterim hoc tractare negotis Est ratem una
oratio enunciarina, quae unamsignificat vel coniunctione una plures autem quae flara, in non vonum. et inconiunctae.
Nomen igitur vel verbum dicti A sol.m: euoniam non est dicere 'aliquiarinisaniem.
voce, cenunciare vel ei quo ime nega te vel
nan se ipso sponte proferente.
Harum autem haec quidem plex est enunciatio. v aliquid de aliquo, vel aliquid ab an quo haec autem ex his composita, velut oratio quedam iam compos a. Est ensem plex en-ciatio, voxsignifatiua de eo, quod est aliquid. vel non est . quemadmodum tempora diui a sint. Firmatio ver . est enunciatio Inhim de aliquo Negatio vero nunciati alicuivi ab asiquo.t 'iam autem enuntiare est ' quoden.
xen este di quod non est esse tam quod est iste:
e quod non est, non Vedim circa ea qua emira praesens.tempora An similiter omne utique contingit quod quis assemauerit. Negare mquod quu negauerit a 'mare lauare manis
stam est quod omni syrmationi opposita est,
Sino et omni negationi crimario is hoc contradictio Uyrmatio et negatio oppositae. Dico
natem eveni eiusdem de eodemino amem ae iirca hanc
es significatiuum separatum ut et ictio, non ut affirmatio in primis hic rc ritur genus,vox significativa quia cum Oratio sit composita. no sit pars, sicut verbum, poterat esse dubium . si genus no exprime-rctur, cuius aliquid paritum, idemcil; at cuius aliqua pars significat, ut dictio, non
In primis, propter naec verba Alpasius orphyt. voluerunt nanc definitione non est orationis in communi lcd simplicis quia oratio composita habet partes, quae sint enunciationes At ista sententia videtur cotra Arist quia in hoc eo di in capite ponit enuciationcm speclcm cationis. Iccilcitur.
in enunciationem uisus diuidit in stan
plicem. composia: quod fieri non poctet,nisi eius genus comprehcndeici ctiam
orationes compositas a Senreta a
Alexan. Ammoti .ev Tl o serunt, Al xandri. . hic etiam compositammi. tionem opic Ammo miliendi nani in composta sunt tiam di ela Thometactiones. sicut in simplici. Obiectio Sed dices: Cur adiecit .c non vias Eima contra Llio Responde Boet in secunda ed tione hanc sene ex Alex e Porpti quia aliquando dictio tentiam. orationem etiam . seu enunciat onem si Responsio gnificat . propterea adiecit illud vel bum, octii.
v pro implici d talione sumi sigm si calci. J.Sint et ix haec quidem est bona inieri relatio Tripita es
Possumus u:em aliter contexium hunc admiatim facilius nec in vere explicat ei: quo nis consti. aduerte. quod in olatione tres posset par tutioncm
250쪽
Ctatio pattim a natura . partim
pictui dicuntur. secundo dictiones simplices tertio propositiones: de inter syllabas aliqua.do inueniuntur aliquae significativae, sed non ut syllabae sunt ut in hoc nomine lo. rex. rex syllab significare videtur. Vult ergo Aristote orationem habere partes significativas, non partes quae sint
enunciationes, nee partes, quae sint syllabae; sed quae sint dictiones. sensus est cuotatio omnis habeat partes, quae oratione constituunt, non sunt enunciatione qua .
uis aliquando esse possint: nee syllabae etiam aliquando signis eate vidcantur; sed
partes quae sint dictiones, de tales dictiones, ut per se significent: ad excludendas partes nomrim compostae figurae: de quo tu petius ximus. At quia nondum explicuerat. quo pacto significaret oratio. addit.qii odio signi, ficat, ut instrumentum sicut alii dicebant. id est naturaliter, sed ad placitum Circa quod aduerte orationem aliquid hab crenaturae.aliquid voluntarii. dc ab instituto, sicut res ortificiatae vi cathedra nee tota est ab arte, quia lignum ista natura . nec tota est a natura, quia forma est ab arte. tamen simpliciter proferimus .esse ab arte. quia iudicium sumitur secundum forma.Ita oratio habet vocem a natura,tamen significationem.ordinationem, dii positio nem .d reliqua a voluntate: propter ea absolui dic si ut esse ad placitum et non a
natura . est instrumentum voluntarium. non naturale. Extinc tua vela nox omni sed in qua verum
v I DU Uest, me. Flaec est secunda pari in qua Arist mi.
ra breuitate multa dicit Primo insinuans diuisionem orationis in enunciat: uam, dc non enunciatiuam; docet enunciationem esse.orationi m,in qua est velit via salsum. reliquae autem non iunce nunciaritiae, quarum usus est Rhetorum .d Poet. Italia si ut
usus e nunciatio reis est Dialectici. Et huius ratio est in is enim Dialectici est indagatio veritatis, di argumentatio. quae huius instrumentum est: at vereas non nisi nunciatione sigm scatur nec
argumentatio ex aliis, quam ex enuncia. Donibus componitur: piopterea enuncia-lio sola ad Dialecticam Lirectat.
Infimi ac rosita ipsam nuncias nem Arist diuidit:ac primo in unam pilaicipaliter .cuius species asium alio, ac negatio sunt.&m unam colunctione diuidit. Explicat autem ex qui biis oratio enuncia-tiua componatur. dc quid sit una Enuncia.
tio. dicit ergo,enunciatiuam omnem componi ex verbo, aut casu verbi. intellige, simul ex nomine; nam ex uno non fit compositio exprimit autem hoc quia nullam ratio quantumcunq; una sit, en unciatiua dicitur, nisi habeat vel bum quod manis stat in definitione definitio enim oratio est. dc una nondum tamen enunciatiua est. quousque sit vel bum.
Dicet aliquis definitio quom nil est v obiectio na oratio; scilicet, animal gressibile bipest Respondet non elise unam, quia simul de Soluti hcontinuo proferaturri vel quia partes cori. iunctionem habcat Glammaticalem sed alia ratione. quam, inquit. non esse praeseritis loci .sed . Metaph. caera ubi id tractat. Sed nos dicemus postea. Tandem explicat. quae Enunciatio dicatur,na. dedistinguli quaeda est, nata quia unum significat .vclio mo est animal. quedam est, nata quae coniunctione est una.quamuis plura signi ficet: vi. homo est animat: dc leo vincit. Unde ex opposito duplex est propositio, uenunciatio. plures, o quae plura significat: vi. canis moueetur: vel non unum significat . ut Petrus: Paulus ambulant. vel quae sunt fine coniunctione: ut,homo est animat: lco vincitet equus
Potest ei iam dici. ideo dixisse, nam propolitionem plura. dc non unii significare, quia uniuoeum aliquando sisnificat plura i tamen ut conueniunt in uno di ita explicat Psellus.
. omen igitur et verbum. dictiositiolum .etc. a Ne,dum dicit propositionem significare unum . aliquis deciperetur existimans significare unum, sicut nomen e verbum per se:hoc te mouet,docens ista esse sotam
dictiones nec significare unum enunciatiue, siue qui utatur his respondendo alicui interrogationi . siue ex se proferat earn unquam enim simplici dictione enunciat quis,lioe est,quod dicit;(Non est dic te se aliquid signiri cantem. voce en unci re Iid istu non est assereodum vocibus