장음표시 사용
271쪽
DE v TURI CONTINGENTIBUS. et s
ea de re supra illa membra diuisive, xt ne aliter in praesentibus 5 praeteritis, in tuo
cessarium sit eantare. aut nec clanitum non risicvira pars per se determinate vera vel eantare necessarium sit bre, aut neccsia dcterminate falsa. sed utraque crates salitum sit non sole. de isto modo, non est ne sa; at in praesentibus, plata critis una deis cessitas in contingetibus, nec enim est ne iciminate vera altera determinales alia: cessarium , quod cantet, nec te cessarium, scd ista determinatiotist secundum quid; quod non cantet, nec nec si a Cum quod cmpe secundiim tale tempus, quo sunt futurus sit et tus albus, nec necessarium. vel fuerunt, ut diximus. quod non sit futurus albus. Imocst maxi Dub. t. bis tu, sicut in enunciationibus Dubium ma fallacia, argumentari a necessitate dis depraesenti. na est determinale vera, aliuncti ad necessitatem partium per se in tera falsa; oc similiter in enunciationi b. de
contingentibus: non enim valet necessa praetrationalis autem determinatio est se rium est, Petrum cantaturum vel non can cundiam tempus, qua remo dicemus idemtaturum. ergo necessatium est. Petrum can in his . quae sunt m futuro ut una sit vera. tatutum v c incccssarium cst. Petrum non nempe pro tempore, quo fututa sities, decantaturum una falsia, quo tempore non futura sit test
Talis igit ut necessitas est in contingen, Dico esse latissimum dis tamen . nam an Sol ut vitibus, similiter de talis veritas nempe, dis tequam res sit semper manet indill renis iunctim. sed non diuisitae. quamuis sit dis tia. ut possit,sse: non est e. fietia non fie-
crimen inter praesens muru ructa praesen ri Propterea enunciatio de futuro non poti dat ut pars determinate vera , di falla de test habere constantem veritatem rat quanterminate altera sed talis determinatio do iam res est, vel non est, secundum te misnon est ab lolii a sed secundum quid, ne pu praesens vel praeteritum , vacat ista in-pepto tali tempore. At in futuro non est differentia: cpenim est. non est indi sibi es, at det et minate vera . nec determinate ut illo eodem tempore non sitri similitet alta. sed de singui: partibus dices, est vera quod non est,no potest illo eode tempore vel falla ut Pettus cantabit.est vera vel sal eis; propterea ista constantem habent, sa: Petrus non cantabit,est vera vel falsa ritatem vel falsitatem, sed secti dum quid,
streare .m similiter oratiores vera sint. me scilicet secundum tempus praesens.
Id quod Atist dixit de ipsis rebus oppo Ex quo soluitur argumentum secudum Repetitio sitis,in ipsi se nunciationibus esse id pro superius: nempe si album est modo, fuit he superiorissus confit mat. Ut sicut raecessarium est, te recrum detcrminate dicere album erit argumenti esse vel non esse simul; non tamen singula nego consequentiam quia antequam es una cum pet se ita similiter necessa Maest a stirma set, erat in disturciis adesse e noesh pto solutione. tio vel negatio disiunctim Lui ctius ore telea talis propositio hesterna non m a. vel non sole, neutram tam e parte per se; i gis crat determinate vera. quam falsa; erat moque ibet pars est in dcter in nata. vcnc igitur illa de futuro indete iminare vera,lis dicenda vera, ne sitae taeda salia, i d ve cci depraessenti sit deterini nata.
ra vel salsa, quia in contingen ibus desu OUAESTI Ituro tam indifferens est, quod res sit, quam quod res non sit quamuis .ut dicit Aristot. De Conthrgentibus. aliqua contingentia magis, ct crini nata Namuis nodi praesentis loci ista ex sint ad eta nempe quae frequentius acci actius quam ab Arist. disti sunt, ex-dunt tamen cum c haec possint aliter esse, a minare, tame ut saltem ea melius nondum veritalcm habet determinatam intelligantur, unu aut alterum circa hocae ideo nec vera. vel falsa per se sunt dicen dicemus Solet aut e summa in hoc versari ouaestio
da sed veta veli in simul. dii siculta'.quo pacto cum glorio: us D us uis statutituare manifestam est quoniam xon est nece ho m futurorum .antequa sint, praesciussi,mc sit possint contingenter euenire: Deus Hie concludit, non esse necessarium ut ni in sua scientia non decipitur, L. Sin- omnisai Armatio vel negatio sit determi fallibilis est Primus e
nate veta vel falsa, sed aliter in futuris, Circa hoc fuerunt duo philosophorum tot qui
272쪽
tundat lita et to ter quid me nim Stoici losoph de fuit Chlytipput, virescit Cicero de I ato,
statuit o Te Aul. G. Iibae c. a. cxistimabant omnes tingcnt: b. tr cius citcturos esse necessario. existimabant enim causas omnes esse destinatas ad uos enectu &talem ordinem constitutum ab aetetno in mente diuina,qui mutata non posset quem ordinem vocabant Fati in m haec est opinio scie Poeta ium.
Terea Fata iri aut ne caepta relinquere passi: Et L militer: i. AEncia. Parcerareta Cytherea malunt immora
similiter. mirremque secundum. Iam nisi degenero Falis debere recusat.&alia plorati a. Alii contiligentiam in rebu ,3 libertatem ascicbant, tamen Deia esse prestium
horum singularium suturorum negabat. Cuiu senuntio seu dementie suit Cicero lib. de natura deo tu virescit August. s. de Curi. s. idem cita impie sensit Averroc s. At veritas Christiana consistit in me. dio. nee modo Christia; a verum etia Philosophica quam sile omnes veteres Peripatetici sunt assecuti ut videre est apud Ammo hic,oui ea tribuit Aristoteli Pseli. de Magent ibidem apud Alexan Apht inli quem de fato. ex sententia Aristot. con. scripsit ad Antonini de Seuerum Impera.
mistium in Pataphia si iti Metaphysi apud Philoponum in i . Post suo commens in pulcherrime apud Simplieri rhyan . di . tingenici gressione contra Philo. paulo post princi- in rebus re pluim ubi ait De Opi cognitionem esse periri dicti omnium simul praesentium , praeterito tu.xta: utorum idem luper Epictetu ca Gy.ta et Phyc. r. d et de caelos Idem etiam
Eustiarius io. Ethico tum ea. ad caleem.
Tenet ergo haec sententia esse effectus contingentes in rebus cesse libertatem in gnita onem homine suarum operationum homni in D. o. um futurorum,Deum esse ab aeterno, iscium
i Iundam. Pro cuius expositione aduerte primo. usas ali duplex esse genus causarii quaedam cauas in suis est uic opera utut ut nunquam natataliter
inter quos Impediantui. vi Sol oritur, Sol occidit. Cfectib ede
alia natum rati alia istae causarum superiorum actiones de mori is inpedi.tus naturales non impediuntur Aliae cau ri alias vehsae impediunt ut a iuri operationib. cci Ionon Im-scctibus naturalia eis utcquus impcdri ut a peditata, productione equi, quia aliquando vel pio ut aliter. ducit monstium , vel non prouenit em btio ad persectioneam peditur etiam aliud
a contiatio suo, ut patct in his causis naturalibus inscrioribus.
Praeterea adhuc est duplex causa, quae, dam, quae est delet minata ad operandum ita ut propositis necesiariis ad operandu, non possit non operari: ut ignis proposito combustibili, non potest non eomburere L. ubera,
quae esse dicuntur naturales quaedam non est determinata ad operandum . sed prinpositis necessariis potest non operari: qualis est voluntas hominis, quae si ei propinnaturali quod bonia. ut velit, potest velle. di non utille, haec dicitur causa libera.
Aduerte secundo omnium cssicctuum a. Fundam.
positivorum Deus est causa. quod si dice omnium rei ignis solii non comburii, sed D. us cum effectuum igne. de omnis res operatur, sed simul con positiuoiucurrente Deo ad talcm operationem cum Deum esse illa te.&est maxime necessarium ita aia caul. . m.
tem Deus com uirit cum illa retari simul operctur secundum modum naturae illius rem cum igne enim concurrit eo modo. quo ignis operatur nempe necessario calefaciendo.&cum voluntate hominis libere vole do, non enim cogit res ut agant. sed secundum modum illarum rerum . di naturam, iuuat ea . ut agant cum iis , quae necessario agant, nece statio cum his,quae
impediuntur, modo etiam, quo impcdiri
possit. operatur, nec ea tutac struit naturas. Aduerte tertio, omnia antequam fiant, Jundam. . De cognouit. Ommii est ab aeterno prc inunio m. scius, non tamen eodem modo omnia coenia ab elet.gnoseit, sed necessaria cognoscit futura nopse te necessaria, contingentia cognVscit, ut contin entia id est , ita cosnoscit futura esse. utimul cognoscat posse non fieri. Vnde sicut ex hoe . quod omnium est Praescietia author cucum omnibus causis operatur. Dci,icbus non sequitur,quod causae necessario ope su: in nulrentur omnes,quia secundum modum it tam imp larum concurrit ita ex hoc quod omnia nil nec cisi- praescit ac praecognoscit nullam suturas ratem. necessitatem imponit, sed illa. v futura
273쪽
t stamen me applicabo vel ad hoe vel adril. lud extremum et Deus praescit . ad quodlibet me postea sum applicaturus dicere itaque stante praescientia diuina, non positam non legere.est dicere, Deus non decipi potest in cognitione illius quod ego sum postea librae facturus et ex quo non colligitur quod ego posita necessario sim opera tutus. dc hoc vocant aliqui quod non licet arguere a sensu compolito ad se usum diuisum Et haec sussiciant de hac dilficultate in pta senti.
sunt cognoscit: unde sic cognouit me hodie lectui ::m ut etiam cognosceret libere lecturum me posse non legere. Unde respondetur ad argumentum commune in hac materi . Dcus scit melccturum cras ergo non possum non legere conecta aut ecedenti negatur consequentia quod si dicas, Deus non potest falli, ergo non possum non legeres dico, stante i. raescientia diuina non possum nolegere quod alii vocant in sensu composito: sed hoc non colligit absolute. me non posse non legere explicatu go necessario lectu iussum vel non lecturus , libere
FINI LIBRI PRIMI PERIHERMENI AL
DE INTERPRETATIONE, LIBER SECUNDUS
Summa Libri. De F nunciationibus infinitis De Enunciationum Vnitate, ac pluralitate. Et praedicationibus coniunctis, atque diuisis Dee nunciationibus modalibus. Et quae enunciatione Smagis inuicem sint contrariae. N
I hoe autem vel nomen est, vel sti innemininum 'num vi tem
eis in Ormatione: nomen a tem dictum est em innominatam prius Leo v amo enim nomen quidem nan duo. sed nomen im si ritum ivvam en signis a Aiquo modo in
xitum nomen quemadmodum et non, et non
xl addit verbum ' sed infatium verbum erit igitur dico. rimnu Ormulachnet Mia vclex non e verba, vel ex in alto nemiue m verbo.Sire verbo autem nulla a rimatio vel nega iusto est est enim 'elf t. veterii, vessic vel quaecunque alia huiusmodi verba,ex bis ni quat ira sanit configuificax enim Ierim.ctore prima erit affirmari di negauio est homo non est homo deinde est nox hema. non est non homo aris edi omnis homo ne est emnis homo Est omnis non bonisaeen est omnis non ho mo Et in iis, quae extris ecuisunt , temporihus eadem ratio est. o arido autem est tertium adiacens praedica E. tar, dupliciter dicata oppiniones Dico amem, Sectio ter, est iustia homo ipsum est tertium dico a i ta see uniscere nomen, e verbum in affirmatione diium Grae- uestre ob id ipsum quatuor erunt ira qua cos.ram dua quidem adactimationem miseratio Anem se habebunt fecundum consequentiam rat ripiationu .sia vero minim/. Dico i em quod
274쪽
M IN I p. II. PERL HERMENIAS CAP. L
a Lad dia est.' - adiacebit, aut non iusto: quare et sunt erdiu atthie. iam regulo. quaruor igitur erunt. Inte uim Sseniliter autem se habebant et funiuers ver eraddicitur ex is s. qmae subsilptasan Est iter nominu sit ais mario ut, omni, est homo iustm homo huius negatio est non est i sti ho iussis negati non omnis est homo i Jm: mora ess,oe Um homo huim negatio est, non omnis est homo non rast sexen enim est homo est eo lassiuaevio est enim hoc a loco, et non non tu i m. Ins ne pri est . ias bub nuti Jo adime Hac Uitur. Tamen non similiter avg Iire verem est a mus iv v quemadmodum in Re . Morias dictam est,fle tingit,coirtingi arumtem ituando,
Enunciationum indefinitarum dispositio,ex primo Priorum in sine.
1 plex a Firmatim Homo iustui est.
Homo aias fisa est. Ii 'ita negario. Nam ne iussim non eid. Ch lex negario. Homo, vi non est. Huiatoria offirmatis. Homo ini vi est. Infinitae sematio. Hone non iustu est.
Earundcm dispositio in terminis uniuersaliterae
in parte. implex syrmaui uniuer iter. Omnis homo iustiu est.
Privatoria negario in parte. Nun emnis homo i Um est. Infiniti a negario in parte. A oli omnis homo non Um est.
Vt isto fitasunt hae Emmciationes defuisiectostulo, eodem pacto disponi pa sunt
Enunciationes de subiecto insitito,iadem do ipse homini dictionem Non.
Da igitur daae opposinae sunt ma: b. Alia autem daae ad non homo, quasi ad subiectum aliis quod additum vi est iustus non homo non est iustus non homo est non iust s. non hamo: non e tuo iustus non homo, plures autem his non erunt appositiones. Naevi tem extra illa ipsesc-- dum se erant,vi nomine vientes eo. i id est non
In quibuscunque amem Est non to enit, ut
in eo quod casam esse, et amburvire in iis id mfacu Ap sit m.aesi Est auderetur ut fraest
muri homo non sanus est omnis homo sana est vi nisu homo: non suam est omnis ut homo:
metensium dicensim est,non omnis homo. ed. vini
visa irem ad id, quod est om ad radam est.
Sh Ie necatio et parte. Non omnis homo tu Ira est. Priuatoris, 'matio niter iter. Omnis homo inissem est. Infinitia Ut matio uniuersaliter. Omnis homo ne i sta es.emnis enim ne uniuersa e significat se quod
uniuersediter Manifestum est autem ex eo, quod est, vati homo non valet homo: si non homo, mn v. et non fomo haec enim ab A differunt eo. quod uniue saliter non sunt quare emu vanalim nihil estia coefienis aer, quam quod niuersadite de nomine vel Ormationem. HI negarionem: ergori reliqua eadem oporte U- poni.stuoniam vero contraria est negario ei. qua est, omne est aninia iust:M. illa, quaerin Ficut quod cum est animadi sthm hae quidem manifista est, quod, quam erxx neque vera fim: . neq; in eodem his vel oppe hae erunt aliquando tam non omae animalis m est. dies aliquod ani minissam MPmesar ver m hae,eam Aidem, quae est omnis est homo non iustu, haec na m homo est iustus ' issam verbi est noncmris homo
non 'm .apposita quid est risui homo i M.
est aliquis est homo iustuF,o posita,qPnon omnia homo est non iustus.
275쪽
a. . negatio eius. quae est: est
DE NUNCIATIONIBUS INFINITIS. rarii. Asanifestum est autem erram. qu)d infing a nae veritatem impediatu diuisionem Lati
rilmsi verum est interrogatum negare, quod norum Latinii quemur. Vmare verrem est. t Mahue Socrates lapiens Est quidem obscuras liber, quorun obseuritas est: non Socrates igitare non f-pietis. , nive dam locorum difficultate aliis .ogica par libri huius. Qui vero naue i vera suasimiliter dicitur: bus non postponcndus sed utilis valde vera antem negatio est ut pa Hue omxis homo ius cognitio est,ac sine ea. Logici nomen sapiens estivon omnis igitur homo non sapiens est: nullus sibi iure vendicabit. Dabimus igi- hoc enim Ohum est sed , non igitur omnis homo iuropcram. vi sensum Aristotelisum uidcfapiens ei p.verum est haec enim opposita est i a p:i usu ba ita interpretemur diuino au- vero contraria Nilio, ut via minimum aduertenti adrno-stue ver. hecundam in uita contradicenter dum facilia sint; nec obscutitas ignoratiae, sunt nomin. m verba. vi in eo quod ei novis nec labo taedii cuiquam sit causa. mo vel non tali in ques negationes sine nomiis In hoc igitur libro continentur qua D uisio Iimve oeste videbiamtur,sed nousani semper ea tuor. Primum est .dea nunciationibus.que bra qua xim v I venam velfabam esse necesse est nega aliquam particulam ad duam alicui cxti molitio rem qui vero non homo dixit, nihil magis o recipiunt nempe infimium lolliun i, ouam qui dicit homo, sed etiam miniis verus vel ur subicctum vel praedicatu in .vel utrun-fM .s fuit nisi aliquid addaiar que Secundum est quomodo se habeant iis Significat autem ei omnis non homo iussin, 'positiones, quae praeter vel bum substantivum aliud recipiunt pia di in m. quantum ad coniunctioncm dc diuisio.nem verbi cum illo praedicato. Tertium . de nunciationibus habentibus modum Transposita vero nomina m verba idem signi aliqvcm ipsas modificantem . Quartum scant ut ei Ialbu homo em est homo bas cuidam dubio de e nunciationum opposi. 5am si hoc non et t. eiusdem multi erunt nega tione cui S facit. siones sed silensitim est, quὴ tvvavnias B. Eius in quibui omnibus docemur praecipue seodiu, uni enim .quae est, ei albus homo,negati est non est multiplicare, nunciationes innuinci, D. E uel sal: his aetas homo ei satilem quae est ei homo alius L 'cnim in priora libro, ut tradit Alber. lib. r. nouea gemen ei que est,est albus homo .eritne hoc. s.tradita iuncea,quae ad Onititutio euiluo galis . et ea quae ere non est,re homo alim ver nem enunciationis pertinebant tam ci halitu in ea, quae est non est henio altius ted altera aidem sentialcm,quam accidet lamsi nempe eius
est uertitio ea. qua est,non est non homo bas partes, nomen, vcibum:eius genus oratio; et s. est non homo albus . teraver eius, quae est eiu constitutio. una. plures simplex compotria, us species, eius quantitas, quae ac cidens caseius veritas. vel sali ias eius ompositio nunc eius rei ultiplicatio, secudum aliquod additum:atque etiam,vi docet Albertus. cius consequentia: nempe unius ad alteram,ut patet, am in xx. xu D uil odii Is hoc gri ut Capite iri a princip/liter mi capitis continentur Primo tractat de e nunciatio Mnusitu artim idem,nec huic opposita quae est non ess omnu non homo iaspin: ea vero est omnM non iusimne Lomo est ici quae en xu misit
iustus non homo idem significat. e Pisibus homo quare erunt duae unius stud igitur transposito nomine e verto,eadem Amasset', ana,mox ess mist.
De Enunciationibus infiniti S. De Nomine se diu eme huius Libri, u
Letis secundum Latino scii, cundosa eii Hermem a Lber; secondum Graio vo . . Pud
nisu liber inuectioni, diutius . . si ista sectio tama. Cum aurim hoc n. h. iao ui quibu Lia laetii, tauio varia Licniata Mial, i
monibus de verbo Es exiit muni finitum,
vel infinitumi Mntibus Secundo id cenunciatio hab- alior iam, ciboliam Ter. Ho i liquid de harum proiichia tradit.2noniam autem ei agi quid de austi alcima,tio Unifatis, et c
artatio irim, nunciationum secunduexircinam pari apiarum ill xta mi Dd i . metit Oc . qua dicta uni. ripo ita ex Parapri
276쪽
1 s IN LIB. II PER HERMENIAS CAI '
ni m secundum nomen subiectum. vel ver te retinam quae sunt, quae non sunt in Nome insebum; cum haec primo knecessario ipsam nulla re conuenire queunc sed unum ex iiDium vi. confient,ac componant. Ac propterea a parte inici lectus appichendentis ea sub unum alitia vel ba .subnota causali assumit,dum di negatione alicuius, scilicet, quCd non iunt quid signi-cii: Quoniam autem Idicit autem, som homo non sunt coinciri lanantur. ac pro ficeti tisanumatio aliquid de aliquo significat, te, ea dicit;vnum aliquo modo lignificat; aliquid autem nomen est vel in nomina at quia sub iis . limina, di debili entitate tum id cui quod de aliquo dicitur vel de Hril certi continetur sed quae sunt, Squae quo aliquid dicitur, vel est nomen vel in nota sunt, infinitum nomen, vel, cibum nominatum, scilicet finitum vel infinitia dic tur. .
ipsum enim infinitum vocat in nomina Dubitabis. Quare non enumerat etiam Dubium I.
tum,quia ante Aristotelem nomine voca eam enunciationem. quae fit x verbo infi-.bat, propterea dicit,in nominatum priui nito: Aci pondetur ex Alexand Boetio, Al. Solutio. Et quantum existimo in his verbis etia cito, Ammonio, quod in propoliti includit verbum visit sensus aliquid vel ne verbum inlinitum nonia: fieri a nega- est nominatum .vel in nominatum. col to: haec est sententia Arabum et quamuis ligit enunciationem significare unum de etiam doceat Ammonius, posse dissu iubuno.ex quo infert omne me nunciationem cibo inclutisse finitum. infim tum id
constare ex nomine verbo;vel ex nomi prior sententia est potior, quae intelligen- ne infinito vel bo ut totus discursus sit da est,ut superius dcclaiauimus, capite de iste omnis enunciatio unum de uno signi verbo.fican .ex nomine, vel ex infinito nomine Praeter verbam autem nata est affirmatis mdi verbo constat, at omnis enunciatio, vel vetatis.
num de uno significat ergo omnis enura Hoc dicit Aristotcles ut ostendat mulis elatio constat ex nomine di verbo vel iplicandam esse e nunciationem perno.ex infinito nominem vel bo maiorem men, quando ei filiatum vel infinitum: non explicat minorem allignat reprima non per verbum, quod non sic dicatur in vel ba minoris sunt probario nempe, e enunciatione Ostendit non sic nomen. venunciatio aliquid de aliquo siue in nomi verbum, se habere ad enunciatione . alibnatum siue nominatum sit significat et, quando enim enunciatio est sine nomine; go unum de uno.luterponit autem parea utpote clim nomen habet infinitum: atrii thesim, qua explicat quid vocet in nomi ne verbo . nec affirmatio nec negatio esse natum dicit autem infinitum nunc di potest. et .vtiit sensus, affirmationem di secunda ractum est nomen id est nominatum est, negationem in verbo contistere quando positio.
quod tamen prius nomine carebat non enim negata in verbum non cadit. non tamen dicitur nomen, sed infinitum no est negat aenunciatio similiter de assi me licui non sanatur, non verbum . sed attondicum igitur verbum semper sit ne infinitum dicitur verbum. reddit ratio cessarium in cnunc latione.variatio erat te nem, quare nomen infinitum tamen di eundum nomen finitum, vel infinitum.&eatur. inquitiqui unum aliquo modo hoc cum verbo est, fuit, erit fit, vel simile. significat quae sunt verba cum significent tempus. Dubium l. Die est Quare hie solum loquitur deas di quibus definitio praecedens verbi comis
solutio firmatione in principio Dico .ci aduer petit Et nota sicut supra assumpsit assit. te. hic Aristoteles multiplicationem enun mationem,quia erat prior, hic assumit et elationum docere intendit, propterea quae bum substantiuum, re similia,quae sunt o. rit omni uox primam haec auten est affir mmum verborum prima: ex his enim primario, quae simplicior est di prior nega mae enunciationes fiunt.
tione. ueprimest affirmatiore negatio. . . Dubium et Dubitabis: Quomodo infinitum nomen Interi primam omnium affirmationem verbum unum significant, cum antei legationem esse hanc homo est: homo quae sunt. quae non sunt, significare di non est Secunda de nomine infinito monsolutio. sint: Diso, non significare unum expa, homo est: non homo non est. Tertia ame
277쪽
DE NUNCIATIONIBUS INFINITIS. s
mario, negatio uniuersalis simplex vo ne quidem non esse tertium, alte tertium solutio.eatur enim simplex enunciatio finita ut estivi enim compolita precedunt formam omnis homo est: no omnis homo est. Quac componentem, nempe lapides si lignata infinita: om nis non homo est, hoc simi formam domus, ita di nomina. seu subi liter docet in aliis esse temporibus: nempe tum, praedicatum,ipsum verbum. praeielito.&futuro, secundum quae etiam Quamuis iudicio meo mihi videaturi r similes ordinari possunt enunciationes, ste locus aliter interpretandus, di tune cecerunt viginti quatuor simplices, siue dum dat hoc dubium est enim sensus, dico est decim oppositiones, ut facile est cuilibet tertium . quando adiacet nomen vel veta exempla competite. Quod si his velis ad bum, id est, quando verbum. Est,est teritu.
de re oppositiones singularium: particu vel nomen aliquod est tertium: dummodo latium, multiplicabis multas alias, secun enim sint tres dictiones, vel verbum terdum finitum,&infinitum. xsecundum tum v c nomen dicetur tertium unde si diuersa tempora, non tamen secundum, verbum dici tertium velimus, fiet proptet niuersalitatem: ac piopterea forsan Arist rationem Alberti nomen vero potest dici
harum non meminit, nec enim singulare tertium, quia ultimo praedicatur.
nee particulare capax est uniuersalitatis Quando igitur talis in enunciatio tunc
coracio ratem es tertiisti adiacens, praedica insurgunt ahenouae oppositiones nem e r. me. pe, de praedicato finito&infinito. Quare Postquam de e nunciationibus simpli dupliciter erunt oppositiones, altera OPcibu , quae ex unico nomine, vel infinito politio erit secundum praedicatum fini- nomine vel bo constant,egit accedit ad tum, altera oppositio secundum praedica- compositiones, quae cum vel bo etiam a tum infinitum ae propterea subiunxit.liud admittunt praedicatum, quas vocant quatuo erunte nunc Ialiones. Ex duabus e
de tertio adiacente se ipsum est tertium nim oppositionibus quatuor emergunte adiacens praedicatur, id est. Est praedicatum nunciationes. hie autem praesupponat subterito loco superueniensi non quod in e lectum finitum .postia enim dii, qu donunciatione tria sint praedicata, sed quod subiectum est infinitum harum quatuor ipsum pra dicatur tanquam tertium no exempla subdit homo est iustur homo
Trie n. et verbum, id est tanquam tertia di non est iustus homo est non iustus: lio mochio Hic enim, secundum omnes fere, no non est non iustus.&tali ordine collocarimen pro dictione significante sumit, tur, quo enarratae sunt ut habctur l. Pii dicit: Est tertiam dictionem, in enuncia rum,cap.vltimo.tione dico adiacens quam etiam vocat Haec exempla de iniusto non sunt exi
verbum, ut non quamcunqi dictionem eo textu Arist nec exempla enunciationum os significet unde sic est liter ordinandae uniuersalium sed postea ab Arist tradun- Tdco est adiacere tanquam tertium no tui: Aliqui tabulam hanc seruetunt nia A. meae; seu ut potius dicam, v cibum in e tamen intextu continuanda sunt. nunciatione. diram duae quidem ad cismalionem et ire e .
Nota. Vbi hic aduerte eum Ammonio, quod gationem, me. os supra docuimus, ipsum Est tertium 'extus hic insignem sceleberrimam adiacens praedicari,quod hic expressedo disti ultatem continet quem varie viricet Arist quando enim dico homo est at doctissimi interpretantur, Graeci, a a-bus,esse album,de homine praedico: Licet tini. Ne tamen ivronem in re hac tam di- Alberi cap. et huius doceat, Est tertium uisissententiis obruamus; una, quae magis adiacent, non esse praedicatum, sed copu Arist.videtur consormis, adducemus,quae iam extremorum, idem Boet cap de ver expositio est Por playm, Boet Alberi. d. Dubium. o. 'Suessa ibidem Thori. Ea nimirum est Inter has quatuor Cut verbum Dices : Quare vocatur tertium cum po assignatas enunciatione P quae quid imi Est, terti titis locum obtineat medium,vel primum cundum affirmationem vinegationem adiacens opud Aristot. qui suo loquendi modo ver id est quarum una est antimatiua altera
dicatui. num praeponit: Dico cum Albet t. prolatio negativa, s dicuntur ad consequentiam Ii tab
278쪽
ut ab assiimatiua ad negettiua valeat Oduae bis non valet consequentia. v tuo minime dicuntu G id est a negati uis Q iodi licet inter tot graues Dos totum A J Vr-
ad assit mattuas non valet vel, ut alii vo sententias unum. quod mihi diu cogitanti mentum lunis duae veto minime Iid est, nee allit se obtulit. interponere, dicam unum, quoduuthotis admatiuae inter se, nec negatiuae dicuntii tu quantum coniicere possum,ipsius Aristot praeceden, cundum consequentiam. sed prmum se proprium explicat sensum . Verba igitur tem expo quamur. V. g. ab as Et mattua simplici ad Aristotelis fideliter in Latinum conuersa sitionem negatiua infinitam valet,no contra: ut lici sunt ista eadem, quae in Boetii versione ha octoiu.mo est iustus,ergo homo no est non iustus tantur,quam etiam Graeci interprctes suissimilitet ab affirmativa infinita ad nega commentariis insinuant. Quatuor erunttiuam simplicem non econtra: ut homo illae .quarum duae ad istar matronem Ac ne- est non iustus ergo homo non est iustus gationem se habent secundum conseque- sunt enim ira compositae. vlaitarmativa fi riam, ut priuationes dux vero minime nita simplex simul sit cui egatiua infinitas habere se ad affirmationemve negatione, d atticinatiua infinita .cu negativa impli non est aliud quam opponiti ut patet deci :ac propterea Theophrastus vocabat has contextibus omnibus praeced tibus. semtranspositas per enim assirmationem vel negationem
negati uis vero non valet. Non enim vocat ipsam contradicto ne mi re in E i.
dices homo non est iustus,ergo est noni tu est: Dux ex illis quatuor opponuntur,stus:quia pii ma. non existente homin est sicut priuatiuae, duae vero non opponun- vera quia est negativa at posterior lallai tur priuatiuae illae quae sunt de xmmos militer in aliis duabus infinito astumatiua infinita est sicut a Nota Ae propterea Aristo. has infinitas com firmativa priuatiua; ii gatiua in sinata, .st, parat priuatiuis in quibus ut Arist. docet sicut negati uastuat tua. Aliae duae non sier. Prior cap. vltimo non valet a negati uis opponuntur, nempe assiimatiua e nega- ad priuati uas, sed valet econtra ut homo tua simplices ocio est, quod dicita se non est iustus . non valet,ergo est iniussus habent secundum consequentiam ut pria quia de equo potest diei, quod non est iu uationes: id est, se habent admodum.&si. stus, non tamen quo distiniustu .Valetia miluudinem priuationum, ut interpretamen . homo est iniustus ergo no est iustus tur Boet in prima editione rei similitudo
Negatio a Pluta enim comprehendit, gatio, quam in hoc consistit ut enim in priuatiuis tam lius se ex priuatio de infinitatio; quamuis infinita assii maiio,quam negatio habent praedic tendit qua tio in plus se habet qua priuatio ut docet tum cum negatione vi, homo est iniustus, priuatim, Ammon. Dices enim de equo quod est homo non striniustus ita in infinitis, aut in fini non iustus, non tamen quod est iniustus vi homo est non iustus: homo non est non ratio. neuitum tamen dices de homine non exi iustus.stente. nec quod est non iustus nec quod Nec oportet intelligere hic consequen- est iniustus;dices tamen, quod non est iu tias quod valeat ab uno ad alterum, quaestus. In plus ergo se habet negatio, deinde sine dubio non sunt certar ut enim dixi- infinitatio postea priuatio ultimo assit mus superius etiam ex mente horum D matio quae solum de habente dicitur,ae esto: nfinitia de his, que sunt, dc quae non propterea bene dicitur assimatiuam sim tant praedicatur. Unde allirmativa infinita plicem, diastumatiuam infinitam habere a ampla,st, quam negatiuas ut enim dici- se ad negativa sicut priuatione : quia ab tur,Chimaera non est homo. ita Chimaeiae valet consequentia, ad negatiuas non est non homo; quamuis sit inficitum surrihoatra rius priuatiuo Ista expositio non mihi di-Haec est huius loci explicatio; diligenter splicet, quamuis huius iudicium ab aliis
mente obseruanda horum Doctorian in potrus quam a me sit exhibendum.
signium, secundum quam Arist per duas militer oue e balebunt crisimiles A, C
quae secundum consequentiam dicuntur. m.
intelligit assiimatiuas, per eas vero, quae Fandem rationem obseruandam docet. minime, negatiuas duas significat, a qui quando praedictae oppolitioncsia uniuer
279쪽
ali sumuntur sunt enim aliae quatuor e lis tribuas singulas ex his: ita ut pii modu- nunciatione..codem ordirie:omnis homo perioriangulo sitas Tirmativa simplex, se- est iustus mon omnis homo est iustus: om cundo eiu negativa tertio institori dex-nis horro est non iusius non omni ho tro affirmatiua infinita quarto eius neganio est non iustus dicit has similiter se ha- :ua hoc enim ordine tales anguli numedere, sicut priores tu intcllige, secundum rantur, tunc inuenic assirmativas in anis sentcnt: am priorem illorum Doetarunt. Dialis perdianti trum oppositis, lanegati- similiter, id est, at sirmativa simplex infert assimiliter; ut hac sequenti ligura intelli- negatiuam infinitam, o non insertur ex es. ea: ut omnis homo est iustunergo non omnis homo est non iustus praeterea affirmativa infinita inseret negniuam simplicem,
non econtra vi. omnis homo est non iustus,ergo non omnis homo est iustuns ut fiebat in ill spriotibus. at secundum expositionem nosi iam similiter se habent iste, quia piluat uis assimilantur duae nempe in f En ivt declaraui. de consim aeter angulares veras esse cemia git
Hic est alius Ioeus disse illimus Expositorum indicio dixit enim Atist has quatuor elle similes illis quatuor superiorib'. nunc discrime ostendit unu nempe in illis Angulares simules leveras . in his veto no. sed aliquando .id est,aliquas Angulare . Dissicultas est, quas vocet Aingulares e
nunciationes vocat enim positas per Diam citu: in cuius expositione laborauerunt
Explicatio G taeei tamen expositio Bottii est ample
sicii di enda voeat Angulares assirmativas sanitam, d infinitam inter se ut homo est iustus: homo est non iussus .ec negatiuam finitam .c infinitamini t se:homo non est iustus: homo est non iustus Similiter in v- niuersalibus omnis homo est iustus o in .nis homo est non iustus sunt Angulares, smilitet negatiuae non omnis homo est iustus: non omnis homo est non tutius. Est autem modo discrimen in primis enim,quia indefinitae sunt omnes Angu
angulauium Enunciationum oppositia in Vmuersili.
simili figura constituendae sunt parti
Dubium Soluti alii varie sumibant Angulares infigii Altera ex ra. nam utrasq; affirmativas superioridus positio op angulis describcbant.&tune dicebanto positionis poni per diametrum. id est per lineam re harum E. cia, similitet in negativas in inferioribus nunciati ac per diametrum opponi lineam videli nuticet pei pendiculariter cadente supra, traniares simul esse verae poscunt in matella inue ad inuicem Sed isn expositio non est contingenti; at in his uniuei salibus imo recipiendi Diam cier enim non est qua rossibile est.quod simul omnes sint vetae cunq; linea rectas aliter costae quadretti di- aliquae possunt quidem 1 nempe illae nega celentur iam ter quod absurdu est, sed, tiuae particulares ut diximus. Diam ter est linea in duas me D: ces: Quare vocat Angulares seu,' dietatis figuram peroppositos angulos dirositas per diametium Dico, cum talem uid rus Pater guuii sus huius loti. habeant ordinem viatilirmativa simple oncludit Aristoteles, hae igitur duae si ptimasius negativa secunda, affirmae oppositiones praecedentes: altera, quando ii infinita tertia ,eius negativa quaria, si est praedicatum finitum altera,quando est constituas euadiatum di singulis Angu infinitum. ii a Nai'i.
280쪽
rs I LIB. II PER HERMENIAS, CAP. L
I aeditu Aesiuio pestem album,ergo non video album possum e- Illae duae opposmoncs erant subiecto nim album&uigrum simul videre nec vaexistente finito at si sumatur infinitum, et:amo non Deum, nempe Petrum,quino nempe non homo, sunt totidem: non m est Deus ergo non amo Deum nec valet moest iustus non homo non est rustus possum nocurrere ergo non possum cur- non homo est non iustus: nc homo non rere: quia argumentamur a non distribu- est non iustus similiter in uniuersali nec to ad distributum .ex parte participi inclu-
possunt isse plures oppositae secundum ii si in ve ibo adiecti uos ut aliis dictum est. nitum,vel infinitum, quam hae vi patri Dubirat auic Arist. quando infinita sit Dubsutal stea utim extra illas sun G dest, non est uniuersali . an addenda sit negatio signo intextu.
consequentia inter has .d illas inter sera an subiecto ut dicimus non omnis nomen istae eandem rationem, quam supe mo,an dicendum sit: omnis non homo xi in diximus,obseruant, ut ab affirmatu . Respondetur negationem non esse addente ibotiso ad negativa valeat consequcntia non e dam signo, quia illud non significat uni. contra,vel ut dixi de similitudine ad pra uersale, sed uniuersaliter id est modum uatiua sutentes tamen non homo, vino quendam, secundum quem notamus cuia mine id est habeni semper tam aiffirmati libet parti uniuersalis conuenire piaedi ea uae. quam negativa simplices vel infinitae, tum vel aqualibet remoueri Piobat auis in praedicato idem subsecium infinitum, tem,quod non significat uniuersalem te. sciit in aliis erat lubiectum sinitum sem sed modum quia hae enunciationcs: ho-
rex. nec mulabatur in aliqua mo currit. non homo currit. non erunt
Inquit M ver non conuenit me ab illis in quibus talia signa sunt nisi in mi secuti Haec, si secunda pars.in qua de aliis ver hoc quod illae sine tali signo ieen uncientea Capitis bis adiecti: sdisserit:docetque quamuis in uniuersalem non uniuersaliter istae vero
his non sit ipsum Eaelperinde tamen esse cum signo rem uniuersalem, sed uniuer- oppositiones faciendas ae sunt in ipso saliter non ergo illa signa addunt nisi Esto hoc intellige de sEsiIecundo adia hunc modii uniuersalitatis e vide quod
cente ista enim veiba adice tua quamuis diximus supra capte quinio indcfinitas. re ipsa, tertio adiacenti aequi polleant, ta di uniuersales non dit terre in i lignifica. men vore ut dicit Boci similia secundo a. sed in modo significandi. adiacenti sunt, propterea infinitione sub Concludit Arist. sergo reliqua eadeiecti solam habent ut homo sanatur. ho oportet apponi' id est, si istae oppositae demo non sanatur. non homo sanat ut non cibis adiectivis sunt similes aliis reliqua homo non sanatur, similiter in uniuersali oportet apponi, id est, obseruanda sunt ea, Nola Et quamuis ista exempla Boet sint per quae diximus de illis,quantu ad angulares verbum LEs T scilicet homo sanus est te vera vel falsas Vel possumus interpretatigenda sunt tamen perve iba ad iccstiua . ut ferrumodi reliqua debent apponi eadem idnabetur Graece,& ipsemet legit in suis edi est, si non est diisserenita in te has, nisi intionibus signo . negationes sunt in uniuersalibus,v-Notai Hie Aduerte exi.Prior. cap. a. ista ver niuersaliter ponendae in ipsis uniuersaliis ba adiectiva aliquando aliquod additum bus; sicut in illis in quibu no est signum; Guelatio recipere post servi amat homo Deum.&si vita: .eiur omnis non homo est iussus, .ntis, quae milia, ratione talium appositorum reci quando negatio infinitatirps vel bu piunt infinitatem taut homo amat non si niam vero contraria est negatio ei, quae est io adiec iuxta Dcum: video non album tamen quia ista in c. vocem ali praedicati principalis non obtinent ratio . Haec est tertia pars, in qua Arist osten Pati ieiti. euam ne taeni sed potius sunt verbi significationis dit.quae propositiones simul verae esse chatam ha adiunc a non vocantur tales enunciati'. sint squia docuerat Angulares non posse si-bent non es infinitae absolute propterea maxime mulcsseveras aliquando sunt ergo masunt abso cauendum est in istis orargumentem ut dicta Primum: contraria simulesie vetalute in fini ab illis, tanquam ab infinitis assiimatiuis nequeunt: ur,omne animal est iustum, nulls dicend ad negati uas . non enim valet vidcononi tum animal est iustum. . Secunii i