장음표시 사용
261쪽
s VII ECT. ET PRAEDICAT E NUNC.
Irior con sideretur acquirit praedicata in propria elisingulari conditione sic dic
uplici differentia quaedam conuentu ut tur: Petrus currit studet, legit, ilic. Et haeceia tali operatione iri tellectus;vt quod sit iussician pro his praedicatis, o pio deca, uuiuersale,quod sit praedicatum, subiectu ratione diuisionis. Nota . Signa quorsum sint in
s decies, dimilia: quae dicuntur praedicata secundae intentionis quaedam alia conue niti ei, quatenus est res, quae velut una consideratur, ac si per se existeret ut quando dicimus: homo est dignissima creatura
inferiorumhomo est erearina et vitam aeternam,homo redemptus est, ecissa praedicata sunt realia.
Altero modo potest homo considerari. ut est in rebus, de tunc acquirit praedicata in duplici etiam dissetentia: quaedam ei secundum naturam suam competunt ut homo est anima rationalis, risibilis vivens: quaedam ei proueniunt ab indiuiduis, in uibus est ut homo currit homo legitici ibit est domi s. Est autem inter hae discrimen. Nam
priora praedicata, cli mei secundum naturam comperant, semper in sum, cui bicunque natura talis est ibi de talia iunt praediscata, dc cum natura in omnibus scindiuiduis,etiam sunt ibi talia praedicata.at vero talia praedicata cum ab indiuiduis ei proueniant de non semper indiuiduis idem in sit. ideo de natura nec uniuersaliter, nec semper praedicantur. Et ex hoc ad distinguendum, quando
naturae aliquid, ut in omnibus est conueniat, inuenta sunt signa tam assiimatiua,
Oppositorum propositiomim deis scriptio. OV chr.3M quidem impossibili, inad i.
veras Illa vero oppositM contingi a De regulis liquiinda in eodem simia est verM: ut oppolri uanon omni homo albm est et aliqui homo Imito posi eid. tionum
sitaet mi vetitur tent radictiones universi a.
Iimnsum uniuersaliter necesse es alteram este quam negativa. Omnis, Nullus, chimilia veram eis Fam: c quaeranque insingularibMad denotandum vero, quando non omni An Lut .est Socraresa: Aone Socrates a b M. ex parte naturae competat aliquid inuen- secunqueautem in uniuersalibis quidem nenta sunt signa particularia. Aliquis.aliquis uniuersalae autem, non emper haec quidemnon: imo quando volumus ostendere. Hae .icaver a se est. uia enim verum est quod aliquid naturae ab aliquo certo indi cicere. quid est homo bu .e qu.dum est M. uiduo proueniat, utimur signo demon ino F m. t est homo piacher, oenon est homo strativo quamuis uniuersale, cum signo p Ichersenim turpe est.non est pulcher, mutparticul .iri. dc sine ullo signo,aequi polleat aliquid.non est. di de similibus praedicatis Aristoteles to Videbitur MemAbito conaretens esse te t. quitur in praesenti, quae rei versecundum istinc quoniam videta signis care idem, hocncnnaturam vel ab indiuiduis competunt in est homo assin. loran homo, Lesbia Mehis enim licet subiecis signum aliquod amem neque idemnetica: eque ut reces
Similiter est notandum, quod singulari 'anifestum est autem qu) - negati v c
triplex praedicatum competit Primum vi , .symaetionis erit,hoc enim idem vertet ne, ab intellectu cognoscitur,et sic dicimus gare negationem quod syrmatio a crinauit, Petrus est individuum: alterum a natura taleodem, vel ab aliquo gularium, ut ab adi, speciei Petrus est animal tertium a sua se vatae alium .vtvniae cariter vel ut nens uni tr.
262쪽
asi IN B L PER HERMENIAS, CAP. v.
viuersaliter due utem vi est ocrates alis Q Huic adde, particulares in nulla mate subcontra: a. aliud nox et Socrare albin diavit m .diud. iquid ita posse esse imul salsus in contingenuuiae ullo vel ab alio a eodem velabit, idem. viis in opposita, sed quidem simul verae possunt,seu in hoc modoros
idem non erit ab ea diuersa ui ero quae est ema habent se opposuoi odo ad contrarias, uni esse codcna ma bmeit,i qaae en nouorastis homo bis quae simul verae esse non possunt,posum salse est. Icivero.quae eit aliquis homo actu est ira tamen simul esse salsae. quaeristini, M homo bis est iciatilem quae eiu uescunq; igitur contra Ilaxet niuersali mari. eu homo ad , i aqua it non ei homo uniuersutierime.
. Hic de contradictoriis modo loquitur: Ttiplex cis dignarura Vrmalia uni vetationi o di est aduertendum, quod constri uictri ita dictolia
exietur contradictoriae, e quae Mechae dictam lex genus contradictoriarum. Primum, tum pio est. et quod coatrariae aliae.' quae iam uia.di quando sunt de subiccto uniuersali in vi posita onucta mei . di quodxovomis vera vel 'hacev na uniuersaliter sumpto ut omnis to ab Aristoti tradi Iio et quare, quando vera velfaba moest,ibus aliqui homo non cst albus ponitu ce tuo. Dca has evideminipi Abile est me Secundum singulatium: t, Plato legit:Pla tui. Modo Aristoteles de his enunciationi to non legit Infimum genus est. devnbbus oppositis determinat.qualiter se adve uersali, sine signo, quas nos indefinitas ritatem e falsitatem habeant, a primum vocamus:vt,homo albus est.homo noncstd contrariis infert, cum de uniuersali, albus. niuersaliter enuncient simul vetas essen Et primum quidem a secundum ge- posse ut omnis homo est iustus: nullus nus contradictoriarum doeci se se habe.homo est iustus, nulla ratione simul vetae re,ut necessario altera sit vera, altera salsae
est possiunt eum impossibile sit,idem pier impossibile est enim simul esse vera aut dicatum uniuersaliter affirmate e remo salias attertium genus nihil prohibci seuere ab eodem vete ac inde ista vel ba sunt se habete, ut aliquando utraq; sit vera ut legenda.vtillata ex his, quae dixerat in si istae possunt esse verae homo est pulcher; ne praecedentis:omnia enim hae sub uno homo non est pulcher homo est albus ih contextu sunt monon est albus quod probat deprimis,
Conitati minute possumus addere, contrarias pos potest enim esse quod sit homo pulchel; propositio se simul esse salias: ut, omnis homo est at di quod sit homo turpis & verum sit sine, pos nus; nullus homo est albus vltoque o mul utrunque dicere, tunc sic arguitur: hos uni simul do est falsa in m hoc assimilatur qualita moestiirpi .est simul vera cum hac hori tu esse salsae ribus contrariis,hae enim simul eidem sub mo est pulcher: sed ista: homo non est pubiecto inesse non possunt, ab eodem tamen cher est adcinium hac homo est tui pis: remouentur: ut uni corpori inesse cali ergo simul verae sunt, homo est puli her, dum dc fragidum simul possibile non est, homo non est pulcher.Probat de aliis hi tamen esse aliquod corpus, quod nee cali mo est albus,potcst ccc vera cum hac: h dum nee frigidum sit fieri potest; nempe nos talbus. sinus iam sit albus alter fiat. ccxlum,ita similiter contingit in his, non sed ista homo non est albus,stat simul cuposse simul esse veras salsas tamen nil haChomo fit albus,nam quod fit noli est, prohibet ergo simul verae sunt homo est albus hi
Subdit autem Aristoteles. oppositas con rno non est albus. trarii ,nempe particularcs,simul possieve Vides uariau tim fuit:. - uniens esse,
ras esse particulares enim sunt contradi me.
oriae contrariis vi. aliquis homo est at Rc mouet dubium quorundam asscre Dubium bus aliquis homo non est albus: hae simul lium homo non est albus, esse idem cum verae sunt uae tamen contra dicunt con hacnullus homo est albus quod si ita es trariis aliquis enim homo est albus es n. lat,non essent simul verae homo est albus. tradicit huic hullus homo est albus Lali O homo non est albus,scut nec istae: ho. quis vero homo non est albus.huic: omnis moest albus nullus homo chalbus; quae homo est albu squae duae uniuetiales sunt sunt contradictoriae piim geocris.contiacam Ad hoc etcspondet mistot.non idem li,
263쪽
gnificate illas duas; nam una enucia tuniversaliter de subiecto, scilicet nullusio.mo est albusialtera non uniuersaliter scilicet homo non est albus , neque idem i. gnificat. neque simul necessario. id est potest illi alia illa: nullus homo est albus,ut modo finest enim falsa illa autem est vera: homo non est albus; nam Aethiop, homo est, qui tamen non est albus. Manis istum est atem,quor iam una negari omnes sere Expositores in hoc conueniunt.ut in his veibis Aristo doceat, unius
a mationis unam esse negationem: eo. quia ex praecedentibus pos to uis de hoc dubitare climinute enunciatium assismatronis: omnis homo est albus, opponantuacuae negationes nempe, nullus homo est albus non omnis homo est albus.docet autem modo uni at firmationi, nam opponi negationem tantum in eodem genere oppositionis. dc ita declarat agentinus,
Psellus, di addit Albcr. si quando euenit multas negationes opponi, ni acta malimni, in eodem genere oppol tionis tunc illae sunt aequi pollentes. Haec autem oppositio, quamuis doctii.
nam veram contineat.vidctur praeter mentem ipsius Aristotelis, ne una ratione cum verbis quadrat;cum manifeste de tala oppositione contradictoria hie loqua . tur quae intres gradus est diuisa. ut superius diximus. Propici ea cum Boet se mihi videntu i sta verba continuanda vi si quaedam alia ratio adprobandum has enunciationes: homo non est albus, de nullus homo est
albus. non esse idem ratio est huiusmodi.vnia stirmationi una sola negatio contra dicit sed haec homo non est albus. contradicit huic: homo est albus haec autem: nul
lus homo est albus . contradicit hula aliquis homo est a bus. ergo non tantadem, alit et illa assit mat o homo est albus vel aliquis homo chalbus, quae sunt diuersae. haberent duas negnione sue si una negatio esset,una negatio duabus aflirmation bus corrci pondet Ict. Maiorem piobat ratione o exemplo Ratio est quia negario contradictoria de
ctio quaedam exemplaris. nam huic. Socrates est albus .contradicit Socrates non est albus. similiter in uniuersalibus,mue s liter.huic:omnis homo est albus.haec: non
omnis homo est albus, vel aequi ualens;alsquis homo non est albus in illi aliquis homo est a b illa nullus homo est albus: ac si diceretur. nec aliquis homo est albus, similite de isti: homo est albus, ista homo non est albus: quando enim aliud praedicatum in una, atra in altera enunciamus. non sunt oppositae; vel quando idem pia dicatum in una de uno lubiecto im altera de altero enunciamus similite non sunt
oppositaec hinc fit, hanc: nullus homo est albus, non opponi huic homo est albus: quia illa negat aliud subiectum, nemper aliquri homo,cum idem sit, nullus, di non vllus.vel non aliquis. Et hae interpretati est navi me obseruanda.Sed tota haec ratio pendet ex cognitio,
ne diseri minis inter propositionem particularem, Scindefinitam, nemperati quis homo est albus homo est albus, de inprimis
non disterunt quantum ad veritatem vel fallitatem . nam quoties verum est enunciare indefinite verum est enunciare par ticulariter ad utriusque autem veritatem sulficit unius inferioris veritas: ut autem in hoc conuentae certum est,ita etiam in hoe differre est manifestum: quod particulares iam habent quantitatem dc terminatam sit indefinitae sunt indifferentes iec ad uni. uersalitatem dc particularitatem, ac propterea indesinite id cst,indcterminate,di
Ei aliud discrimen valde notandum.
quod signum particulare additum, mucri ali iam ipsum ad aliquod individuum. de ad unum determinat quamuis non distincte illud inanis ster ut qui dicit: ali. quin homo unum dicit singulare, quam-- quod sit. non determinci ac idco dicitur deteriminatum v nurer sale, quas iam ad singulare unum sit limitatum a triniuersale sine signo e lignificalione cnuntiationis. non est limitatum ad lingulare nec ex modo enunciandi quamuis quoad vcritatem enunciationis ut limit tum,
264쪽
quia ad eius vetitatem susticit, numin. gulare . sed ibi est totum uniuersale. Patricula S i Ui 'a e lili ri a Iovis alixei propo qui homo est alibus: aliquis homo no este: albus, quando diuella indiuidua demon
ri uitido niantur,esse qua dem veras sed non oppintio sint rara ivx docte concedit s. Thomas, nee modihoditae. xistoteles eas vocavit oppositas, sed oppo. sitas conctariis non autem inter se Athae: homo est albus: homo non est albus e sita subiecto diuersa singularia sumas, aut oppositae, quia variatis singularibus, non mutatur,niuocatio subiecti uniuersalis; quod illa omnia sub unico conceptu sig
nificat licui mutat ut uni uocatio huius: a
liquis homo quia hoc tenetur pro sngu . lari d eo variato fit aequi uocatio di impeditur oppositio, sicut in his Alexander
est lex, Alexander non est texi si in una regem,in altera philo laphum intelligasinoee est ex modo nunciationis. Quamuis iam Dialectici considerantes tam particulares, qua indefinitas, quantum ad veritatem, si se idem .utrasque subcontrarias vocent:sed tamen aliter secundum Aristot. est dicen.dum: qui omnia exacto iudicio perpendit. e. pyniam igitur una syrmatio.vni negationi.
Hieresumit ea, quae dicta sunt: nempe unam negationem uni assarmationi conis tradicere, de quot gradus contradictoria, rum sint de qui sint dictum est similitet alias oppositiones esse contrarias, re quo pacto non omnes contradictoriae sint, e rae vel falsae sed quae sunt ex primo ossecundo genere ita quod tertii generis contra diastoriae non necessario verae, vel falsae sint. Ac quare.
ubi vides Aristotelem non ponere nisi
duas oppositiones contrarias: contradi.
Et ocias Ic sub contradictoriis includit tres gradux nemph contradictorias communi.tet dictas di indefinitas, particulares velo ab oppositis reiicit.
De frinationeo negation rna. .
Armatio. Neque a negatio divisiqui ponat cenomen. tunica,tamini, et equo quod innica aeta est,haec non est lacrimatio ne eum negario.
nihil euiindiffer hoc, qui diceret.quod est homo Nereus ubis hoc autem nihil dissert,quam dice. a. I addit re est homo ad m, em est esum. - . Si ergo a tam dissigniscviu.e sunt in resaminifestum est.
quod et prima vel inulta, ves nihilsignificarit. neque enim est a liquis homo equm P revecta
his recesse est hoc coextradictionem veram uuverisius esse.
Cum unam negationem unius ait Imationis esse oppositam docuerit optim consilio in hac capitis,dce ut Ammonius tradit,quid affimatio una, legatio una sit ostendit. Est autem una negatio,vel una affirma Quid assiditio.quae unum de uno significat, id est v matio renum ac muocum habet subiectum simi eo aliolite id praedicatum: ut homo est albus. om una ni homo est albus nullus homoest albus. ostendit autem uni vocum oportere esse
praedicatum dum dicit. O si album unum significat,id est, si univocum sit. non quod
non sit uni vocum.sed ut ostendat necesiatiam ess muni uocationem praedicati similitet est necessaria univocatio subiecit, hoc ostendit.dtim dicit, si tunica significa- rei idem quod hae duae voces, homo me-quu nunc tunica est alba,vel non est alba, necesset una negatio.necassirmatio sicut nec ista homo equus est albus, nam ista aequi ualetistis; homo est albus: eouus est albus .absque ulla coniunctione. Nam quamuis in textu sit coniunctio, scilicet homo est albus, uus est albus alis coniunctio est continuatiua i ea moni , non constitutiua propositionis colunctae. Quod aliqui non aduertentes dixerunt. aequi ualere hanc:tunica est alba. illi homo est albus, in equus est albus, quantum adis multiplicitatem propositionum, sed non quantum ad veritatem; quia tunica est alba .est vera, si unum significatum est verum sat coniuncta pendct ex utriusque partis veritate.
Sed hoc prorsus est praeter mentem Aristotelis:non enim dia est coniuncte in menda sed tanquam duae caunctatione d
265쪽
inconnexe.&lunc in omnibus sunt aequi. ualentes, ch utraque est plures, tam tunica
EF p rticu est alba .quam iste homo est albus. equus latio loe est albus di hoc patet ex illa quam sine quid sibi coniunctione sumpsit, nempe homo. velit quus est albus, non ergo illud lunien dum est, nisi ut sermonis particula conti
Hinc docet,quando negatio vel assumatio non est una, sed aequivoca,non esset cesse affirmationem, negationem esie vetam vel falsam:sicut nec iri contradictinxi, de subiecto uniuersali, non uniuetis 1iter sumpto quae possunt esse verae ita
istae:Petrus currit: Petrus non currit, si pro pluribus fumatur lubiectum. 5 haec est ex
Sed mihi videtur aliquid amplius pra, terim Aristo velle docere:videlicet; Non solum quid sit una astirmatio in ta&quid
negario una in se sed quid sit una affirma.tio de negatio simul, ut unitas cadat super utranque simul.&dicit unam assirmati,nem legationem esse , quae signi hicant unum de uno. id est,eodem praedicato, di subiecto participant in pro et odem sumpto: ut quod altera assirmat idem prorsus
Et hoc patet: na:n tunica est alba tunica non est albis non vocat Arist unam auir- mationem dc negationem si in una pro equo, ima dira,pro homine sumatur. Oct menconstat utranque per se esse unam; qui aequivocum pro uno significato est univorum; sumit igitur hiemistoti utranque simul. docet ut participent eodem subiecto A praedicato. Vnde si dicis:omnis homo est albusatus negatio idem subiectum habebit: non omnis homo est albus hie enim de contradictoriis loquitur e si dicia aliquis homo est albus, negatio erru nullus,itast,nec aliis quis homo est albus. Et ex hoe apparet solutio dubii praecedetis ista enim: horno est albus habebit hanc: homo non est albus . non hanc nullus himo in albus; ista enim non est una cum ii laastirmatione, quia nullus homo est albus. est illius:aliquis homo in albus quae aliud habet subiectum. Iotiui Et considera: in subiecto numerat etia
sgnum quantitatu, eccx hac expositione NTINGENTI BV . etaer
nostra,facilis est contextus de exempla eristot manifestantur, quae per contradi ctoria dantur,d hoc est obseruandum ci ca hoc Caput.sua pacto in futuris contingentibus con tracinora regulareritarem
IN Vicet qua sunt, em me a sum. e ccesse est a maiiaxem vel negationem veram esse vel falsam. Et in uniuersalibus qui dem, vahae adure, semper hax quidem veram,i cm vero rasam esse. nisi que fletu seria uisu ad didam dictum est. In uniuers Iibus autem, aene uxores iter dicta uni, neceri est. dictum est a tem crede hu Infletu ribus vero et fatum ire militer. Namsiemauestraratio et negatiove vel et
Dis est: m omne necesse est esse die bo esse, us'. quare i hic dicat futuram esse Aiquid ille vero nim hicno futurum dicat, hac ipsum manifes tum est, quidem recesse ein veram dicere adire missorum dici si omnis Ormatio vel negaria vera viis hae tu ,
Iraque enim non erua sima in talibus.
Namsi veram est dicere, quod b re ut non 3. bum, necesse est esse albam vel novanum.et si est album vel non ictum verum erat a mime
vel negaree disinone I falsam ditii tam fabsum dicit non est suare necesse est eme assi
mationem avit negationem veram esse vel f in
f m. Nihil gua neque est neque f. nee a fati
mi nec utrumlibet contingit,neque erit mei; nonem, ede necesilia: emula re non ut ruta et con angit. at enim, qui dicit veram e qui negat. iliter exim velferet vel non feret,
quod enim utrumlibet coniiugii, nihil metu sic vernansis habet,vel habebit. Amplius mitem est tabum nunc, verum erat ldicere privi. quod erat album quare semperfuit verum dicere,quodribe eorum, quae facta sunt. quod est vererit: si tem me verum fui dicere,quod est .vel erit.non potest hoc non es eius nonfuturum et . quod autem no potest non fr-ri' po libiti est nonferi,inqua imposissile est
non feri,necesse est seri omela dita quae 'tura a Laddi Imrt,necesse est fieri. Nihil igitur utrumlibet rex sed om nia
266쪽
Fii IN LICI PER HERMENIA s. CAP. VI.
ai vera nee quod nemram verum est dicere. Manifestum igitur est, nodnen omnia ex Re t contavi vi quod move era ,MP enauerit. Hi e suave vel mureel avi sed si uinein v. mamentiscam, Usemati f. a. negatio non tram i ei contingit m nihil magis a Finatio. vera erit 'iam haec Faj.cum ivi a firma quam negatio erat vera vel f sar aera verem .rionem non veram esse. Et ad h. c., verum ii is quidem,m vi in plurabis ter M. nihilom, dicere.quod tabum est ima et Maenm . 'r' m tomingi. Vera. Miterum,alierum vero mi
re Fautem neque eris,neque non erit, , no Igum esse, quod est, quando ess, remn me. erit utrumlibet comi gens.vi est erui bellum Dod non est. quando non est re essem sed non portere enim neque Helitam e Pellam, ne omne es ea .recesse est esse, nec quod non est.
. ... si heres' est Mnesse non vim idem est omne quod
su ergo contingunt incanuenientia me iuvi est neces ario este, q-ando est edi simpliciter exem huiusmodi Aiasi quidem M u Ormation nec tale esse, simulier, rem mineo quod
ier, clini'.quas it fingata a. necesse est Sedem com adictiose eadem ratio est, et oppositarumsian quidem veram este. am vel quidem vel non esse omne necesse est em Murum talium,ihil autem utrumlibet coalingit esse in se vel vox ma tamen dividentem dcere a De iis quae fiunt sed omnia esse em fieri, necessita remescessarium duo autem, Misse es fatu uare ne ave con aliare oportebit inque ne rumus Asiam minati cras vel non ut rum es, rariar qu)d i hoc quidem civim erum ce si se: non Linun fieri: beaummu emc e vel . non hoc.rauerit hoc nequeunt ferire meo, vel 'fra necesse Nihil, prohibet .eminannum decies mice est. fimum hunc quidem dicere hoc furarum est . Q cu echmsim iter Mariones verae latclxem is Inm vero nore dicere quare ex necessitarem memres; manifestam .s ad quacun
A vero nec in hoc di fert. Eiqvi Axerint retem ebhi on iraii ' V. contradictionem vel non dixerint manifestum quis ebis i mersant v 'o' semper 'umi. enim qu sic se habem res, eri. Hahit qui horam enim cesse est a. crem partem contra dem a fit uerit quid ille ver negauerit hori dicti.- veram ex His mem et enim propter negare vel mare erit. vel non vel ura, sed viramlibet conravit m magi erit.'ec in decies uri ininum amiam maei . tia quidem vera alteram, non tam ' vetami, ouandolibet tempore 2 aresim omni te a veis is res se habebat tilierum e re diceretur, O mamifestam est. et ad rex est neres eo,c feriatio cui em uvam nodque eorum. mnis affirmationis,c ne itonis op sitarum. sunt semper sic e habebas. v ex necessitate re Lene quidem eram i ambulem taliam P. Dirile , Axit tuis. Miseri .notus ii 'ns nou ei quemadmodum inhi, Gunt i Ue ierim quid factum, I, verum era diceresem habe vi di inhs.quae noctis usuidem post ruit' per quod erit B basiame, eves non esse, seu UM ditiaque haec in Ab ias ut videmu exi, dictam est. esse ut virorum principiorum,' ab eo. ruod con
267쪽
Est autem materia propositionaim D. lix rentia praedicati, ac iubiectu ni id est, habitudo, de ordo quidam praedicati ad tu lectum secundum quem vel taliter praedicatum ad subiectum se habet, ut ei semper insit, nec ab co separari possit talis materia dicitur necessaria .in qua genus enunciationum sit necessarium, in quibus genera de speciebus, vel species de indiuiduis, vel propriae past ones, vel accidentia inseparabilia praedicantur. calia huiusmodi: vel secundum talem ordinem se habet .s cundum quem praedicatum, nee subiecto insit, nec ulla ratione incile possit. Et huiusmodi cohaerentia, cla ordo est
materia quam vocant remotam . in qua
constituuntur e nunciationes impossibiles atlamatiuae ut, homo est leo, album estnia
Sumimus enim Fas materias, secundum enunciationes affirmari uas, quae sunt ne cessitiae vel impossibiles . nam nrgatiuae sunt in eadem materia cum suis a stirmati.uis: c negatiuae se habent opposito modo: in materia enim necei Catia sunt imponubiles. in remota necessariae. Tettio est talis ordo secundum quem praedicatum inest subiecto, ita ut possit no inest vel non inest, sed potest inesse uti homo currit: homo disputat, stales propositiones tam a stirmatium, quam negat i-uae dicuntur contingentes.
Est autem triplex gradus enunciatio
num contingentium: primus,quando predicatum fiequenter inest subiecto quam . vis aliquando non insit ut homo loquiavit homo meridie prandit Secundus. quando praediratum raro inest, de hoc d catur contingens a fortuna. illud, vo contingens inplii ramum,ut fodiens vineam inuenii thesaurum Tertius, quando prae dicatum frequenter inest di frequenter non inest .vt.homo ambulat Petrus camtat: o tale contingens dicitur ad virum liu
Est seeunde aduertendum renunciatio. nes contradictoriae possunt iei in hac, iuplici materia, sicundum triplex tempus, praesen .praeter una, de futurum. vi omnis homo est animal non omnis homo est nimal omnis homo fuit animal non omni livino fuit animal omnis homo eruit animal omnis homo non erit animal li.
militer in aliis omnibus, ut facile erit cuilibet tales contradictiones constituere. Praeterea possunt fieri contradici: oncs clade subiecto uniue sali,vi in exemplis propositis, cree subiecto singulati etiam in
omni materia.&secundum quodlibet contingeni.ex quo resultat copiolusenuncia tionum oppositatum numerus. Aduerte tertio: in contradictionibus de 3. Fundam praesenti.& de praeterito,in omni materia, altera est determinate vera,alier det mi nate falsa Est autem de tei minate vera, 'nuciatio nunciatio,quae sic est vera,vt protcmpore quaenam quo est vera, non possit esse salsa econtra dicatuid determinate salsa est, quae pro tempore , terminate quo est fals a, non potast esse vera. g. re vera, qua trus currit: Petrus non currit: Petro cura in que ecter- te asstimatiua est determinate vera et quia minate saliquo tempore currit, non potest esse salsa sat negativa vero determinate talla quia pro te odcm tempore non potest esse vera. Hoc ergo in omni materia inuenitur in contradictionibus irarierito, de depraesenti,ut una sit determinare vera, altera dctei minate falsa: siue assit maliva, siue
negativa sit. imi At in contradictionibus de tu tuto est
ambiguum, an una sit determinate vera, altera determinate falla Non est autem in omnibus defuturo dubium . nam in mat ri necessaria dc remota, tam determinata est de tuturo, sicut depraesenti di depra terito similiter in matella eontingenti, quando in plurimum .vel raro euenit praeis
dicatum non est magnum dubium: quia iam fele est determinate vera assirmativa in plurimum eueniens, di falsa raro contingens sed dubium est de contingenti ad utrumlibet Similiter ne est dii ficultas. quando subiectum est uniuersale, quia iiis: uniuereales ei etiam determinatae sunt, cum inpimimum uniuersales anfirmativae, negamiae salsae sint sed summa dissicultas cst in enunciationibus desur ro contingenti ad urium libet de subiecto singulari uti Petrus cantabit. Petrus non ic tabit. Ei hie est scopus huius capitii, nempe rep - , examinare. an in contradictionibu iu suum maevna pars sit determinate vcra: alicia salsa, Caditis.1actu in hi sic in sua de piaricetito citra
268쪽
Diuisio C senti. Est autem in duas partes diuisum capitii put, in priori iunt argumenta circa hane difficultatem in posteriori est quaestionis
i. Ini' ergo quae sunt, et quae facta sunt. c. Boetius haec verba non initium capitis, sed praecedentium epilogum esse existimat. At S. Thom noui capitis initium ac serit Parum autem refert hoc, quamuis
conformio sit aristotcli sententia Tho.
Proponit igitur. Hi contradictoriis depraesenti di de praeterito necessario assit. mationem.vel negationem esse.veram vel falsamaam in contradictoriis de subiecto uniuersali uniuersaliter , quam contradi. ct otiis de subiecto singulari nam in aliis de subiecto uniuersali non uniuersaliter sumpto, id non est necessarium, cum vir
que possit esse vera. Noti Et nota ista verba esse legenda disiun.estiue, ut fit sensus: affirmatio vel negatio est veta, vel falsa id est, vel affirmatio est
vera de negatio est talis, vel negatio est, raude allirmatio est salsa non enim est te genda disiunctim hoc modo affirmatio est vela vel falsa, negatio est vera vel salsa.Ae propterea dixit necesse est hane quide vetam .illam vero falsam esse quod vocamus determinate veram, di determinate salsam, scilicet, quando in contradictione dotibi unam partem,quae vera sit. de ali ram quae falsa sit. at vero in singulatibus di futuris,id est. n contradictionibus en ubeiationum de futuro, ch de subiecto lingulara non est necesse, ut una para determinate sit vera .altera salsa.S.Thomas vult, ut addamus verbum .in fututis, nempe contingentibus at Por.
I byr. Alexa in hoc, quod dicit singuatia,volunt contingentiam in ludi nam singularia contingentia sunt. Sed melius est, si dicamus cu Ammonio. in hoe,quod dicit futura notat contingentiam necessaria enim non fore sed semper esse prorsus,dicuntur. r. Nam si omniuUErmatis vel negatio vera
Hi erit isto t. incipit probare non omisnem astit mationem vel negationem esse vetam vel salsam:e facit hoc argumentu.
Omnis assiimatio vel negatio est vela vel
salsa ergo que sunt. necessario sui , deque solutim non sunt, necessatio non sunt; illud enim teli legendii est illative, pro igitur Alte rumenthymema facit defuturo Omnis assirmatio e negatio. est vera vel sal a. ergo si unus dicat Petrus eget, di alter Petrus non leget,necessario unus dicet vel u. alte dicet falsum di si enecessario legeti vel necessario non leget consequentiam antecedens primi enthymematis probat, de prius consequentiam. Nam si veludicit, qui dicit:album est:necessario album est aliter enim non diceret verum de Equi dicit: album non est. falsum dicit: ergo necessatio non ita est aliter non esset sal
Et flest a Sum vetas albam, verita erat V. I. Mare me. Hi probat Aristo antecedens quod assiimatio praesentis vel negatio sit vera vel falsa: nam fieri non potest. vi album sit,uel non sit utroque autem modo veru vestalium dicitur: nam si est velum est dicere quod est falsum, quod non et t. si vero non est,econtra veru cst dicere quod non est, falsum vero, quod est semper igitur talis assiimatio vel negatio erit vera vel falsa Postea probat consequentiam in enthymemate secundo nam antecedentis eadeest probatio, exposteri Esaurum probabitur.Si, inquit, in his assirmatio vel negatio est vera ves falsa: ita ut unus dicat verum,
alter falsum omnia necessario erunt nec quicquam fortuna, nee ad utrumlibet, ncccii necnon erit adest. nullum erit cintingens. nec raro,nec ad utrumlibet, nee
in plurimum, sed omnia fient vel nonnent,id est,uel necessario fient,vel necessario non fient de ita non est utrumlibet; hoe enim est,quod potest sic esse vel non esse,fore.vel non fore:necessaria aute non habent hanc indifferentiam. Aim litis aute est Ebum no
Haec est altera ratio. qua ex determinata veritate futurorum infert necessitatem in omnibus aliunde tamen sumit necesssitatem scilicet, ab ipsa re iam existenti. Argumentatur sic: modo sit album ergo verum fuit dicere heri album erit de mmina a 'uae facta sunt, antequam riclent, velum luit dicere fient tunc sic verum
269쪽
DE FUTURI CONTINGENTIBUS. et i
sui dicere soler ergo necessario sutura e tingens; hoe repellit quia si indecies mit
rant nam si verum erat. quod futura et lesimum annum aliquide nunciaretur su- senis non potuerunt non esse. nonso turum. vel non lutulum i tunc unum ill tuerunt non esse, impossibile suit nonio ruriri sic verum necessario, siue futurum, re si impossibile fuit non fore ergo neces siue non suturum di iam necessario tue, satium fuit ut fierent. si ncccsiario eue nitet. imo cum omnia .que facta sunt, an niunt omnia, tacuenerunt tequam essent possent, nunciari vel esu, vero quoviam ne trum versi est dicere tura esse necessatio evenerunt nota illa me verba superioris textus L Quoniam si hoc Posset quis dicere: neutrum verum est quidem facimus,&reliqua cile verba nescilicet,album non est:album erit. hoc icii gotiantium:ac si diceret, si omnia necessa-cit: nam sequeretur in conita dictoriis ne rio sunt, non oportet negotiari, dicere: si gatiuam esse salsam. aftfirmativam non ve hoc facimus,etit hoc si hoc non facimus. rami lacontia. ita utraq; paet esset sal non erit hoc cum tamen omnia ex nece CD .cum non sit vera ista: album erit neci sitate sint. sta album no erit: praeterea si ex hoc.quod At vero nec hoc dissertus aliqui dixerint. dicitur album est. sequitur si verum est, me. quod album sit, magnum est. quod ma Excludit aliam responsionem aliquo.gnum sit ita si verum est dieere erat cras . rum Posset enim quis dicere,esse res conportet fore cras: si ergo eiu est dicere, nec tingentes in se,tamen quando quis enun- erit, ne no erit. sequitur quod res nec erit. ciat eas sub ast irinatione vel negatione nec non erit.&ita non est contingens. hoc fieri nece Carias vel impossibiles hoc ex- enim es. quod potest esse, non esse non cludit,dicens, propter nostram affirmati ergo dicendum est, neutram partem esse nem vel negationcm res non ita esse vel veram contradictionis sicut non est,e non esse imo quia ita sunt, vel non sunt. rum direre . nec est, nee non est,nec erit i inde assit mario vel negatio, dicitur vera necnon erit cum alterum neccssarium vel Lilsa:undeui neec stata est omnis assit. sitfvel est, vel non est,uelerit,uel non erit mario, vel negatio profecto rem esse, non ergo est conueniem ista solutio a est necessarium. vel non esse di ita omniarum eueniunt nec cisario, absque nosti assit. Ea igitarabsurda, quae coetietum hae sam maraone,de quibus assit matio, si fieret. v
Infert Aristoteles in conuenientia, quae Sinaidem haec impo Abilia sunt, vide e s.
sequuntur ex assirmatione hac quod om nimi me.
nis negatio vel anfirmatio est vera vel sal Hic ratione probat non esse in rebus ne Nota. sa determinat et nullum scilicet esse conti cessitatem semper, sed multac si contin Duplex ge- gens ad utrumlibet, ted omnia euem re ex genta a. Pro quoaducite. duplex eue genus nus est ei Tenecessitate: hinc sequitur aliud absurdum effectuum contigentium. Quidam sunt stuum conquod scilicet non esset negotiandum, ne voluntarii qui ra arcem e causam suae eo tingcntivi consultandum negotia enim consilia tingi ni habent in voluntate nostra vi. sunt de his,quae sic vel aliter possunt,ue legere non legere: stuclere, non studere; nire negotiamur autem. vel consultamus similia: quidam alii sunt natu tale , qui co- ut hoc vel illo eueniant modo, si autem ingentiam habent a materia rei: ex quo omnia necessario euenirent non oporte enim res factae sunt ex materia apta adret haec facere,quod absurdum est multa recipienda . u. t ipsae res expositae et Nihil enim prohibet, minativum decies mil. sint varii, accidentibial: Tt, infirmentur. Dii miti m. me quod non infirmentur quod moriantur, Hie Aristoteles reiicit unum.quod pos v non quod caletrant vel non haec exiit quis dicere; nempe enunciario defutu materia proueniunt. An vel sola volun-ro proximo tempore nunciata est vera ias, sola materia horum contangentium vel salsa.&tunc est ei Iecstus nece stari usita sit causa,non est praesentis disputare mori a multo tempore ante remis est con Atastoteles ergo has duas radices cotin-
270쪽
citer dici potest ii eis cellatavi
gentiae ponit, margumentatur a causa: nempe datur voluntas in nobis libera, da tur potentia in rebus materialibus adesse. Ocnon esse:ergo sunt effectus contingentes Et de primo probat. quia consultamus, negoriamur evapti sumus a natura ad colitia. negotia, frustra ergo natura hoc faceret. nili consilia de negotia profutura essent. quod si omnia neces lario eueniret. illa omnia essent frustra Similiter probat in naturalibus potentiam ad esse de non elle hae vestis potest incidi sui manifestum est. potest etiam non incidi forcipe patet: quia pota st deteri in usu consumi. si rgo potest usu consumi, potestim H cidi: erisgo potest incidi, Si non incidi: c sic in re. bus cst potentia a desit c non esse.
Manifestum igitur est quoniam non omnia ex
Hic ententiam suam concludit nempe, noti omnia ex ricomitate esse vel fiet , sed liqua est cor ingentia ad utrumlibet: in lumi tam a stirmatio quam nega tio non est magis dicenda vera,quam albsa. deussi contingens in plurimum . quod
nempe ex suppositione aliqua vi, homo
curiit, pro illo tempore.pro quo currit, necessatio currit quia simul non potest curreret, di non currere: hoc est quod dicit: Res quando iit necesse est esse, c quando non est, necesse ostioncsse. Est autem notandum non valere consequentiam ab isto necessatio secundum quid ad necessa tum simpliciter ut, non
valet: I et rus quando currat . necessario currit, ergo I ctius necessario currit Petrus quando non currit necessario non currit, ergo nec citario non currit.
Huiusmodi fallacia peccat argumentum primum, quando album est. dicitur. si est vera,ergo necessario ita est,ergo res no-ccslata ocli alba: di itur quod est necessi, tas secundum quid, ut pio illo tempore, quo propolitio est vera, res tamen sit, absoluies emisse. non est necessarium. Unde in contradictione di praesenti datur pars deis term male vera, dc determinale fas sed ista determinatio velitatis vel falsitatri. no est secundum nec cilitatem absolutam,
sed secundum tempus. scilicet, pro illo, in
nequenter accidit, quamuis aliquando de- quo unum est, alterum non est seu proficiat. de non accidat cla esse s militer con tempore, quo Pctrus currit,et Petrus nontingens non m plurimum scilicet raro e currit, quo tempore est unum determinate, uenien . Quae sententia sine dubio digna verum, alterum fallum. est laude cum hominem liberum consti Et hi contradictione eadem ratio est et c. tuat. M in natu talibus,rii ita cominetenti Dii tinxerat rem simpliciter,id est non affirmet, quod ex vetitare Asieligioni Chri in comparatione ad suum oppositum. . anaeri: axime est conforme. est enim ho modo rem in ordine ad suum oppositummo in suis operarionibus liber, nec omnia
secundum naturam eueniunt, id si . in rebus pus naturaliter eueniunt sed multa contingentcr.vi, esse quod e .cipando est me.
distingui te scilicet, currere non currerc, cantate vel non cantare dc incommuni, vocat esse, vel non esse, futurum vel non
In quitque, dupliciter esse posse hoc imHaec ei huius Capetis secunda part in tum necessa; ium. nempe cantare vel non qua Aristoteles quo pacto vetatas m ac cantare, legere,vel non legere. Vno modo, tramatione cla negatione sit, manifestat:di ut cadat neccilitas supra trunque disiun- si in Euit autem primo e posteae nuncia. stim e simul ut necesse sit cantare, vellionem Res igitur una simplex, dupliciter non cantare, esse, vel non esse, fututum. vel potest elle necessaria; uno modo absolute non fututum quae necessitas dicitu det quando nullo alio suppolrio aliter se a iunionis: sic stetit . omne dis iiiii clumbere non potest ut Sol est quid necessa cilenis viarium .ctiam in contangcitibus. rium ab solii e , sectandum enim natu iam praeteratis,praesentibus Iuturis:vii cccc sua malit et se habere non potas similiet a tum est Anticli Diluin fore vel non so-
in simplicium enunciationum significa cci ctrum calitat iam,vci noto an talia tu.tiserit homili cm esse animal cantare vel non caritate .c in asse, clio et
Aliares cst ncccssati iecundum quid, anisilc Altaria modo nec cilitas potist caldi