장음표시 사용
251쪽
artis vel aliquo iri errogante.vel non ta suerit .hic autem Enunciatio simplex.rum id estsse ipso pri. serentes id est . siue Propterea dico cum Boe. de Porph. istam interrogatus respondeat voce simplici,vel esse dc sinitioncminu elationis simplicis; ipse ex scipso loquatur reproferat nun scilicet:cst vox.que significat aliquid esse,qu. . in voce simplici aliquis enunciabit. ni vel non esse de alio
si aliquid subintelligat. vi fit in te sponsio Datur autem talis definitio per ea, quaenibus e in quibusJam vocibus aliis ut sunt inferiorum specierum i quia non est pluit,tonat, similia, quae enunciant vir facile propriam ast gnare disi retiam, di, tute alicuius subintellecti ut dicit Boctius, quo simul d. finiendo di-Darvinacem haec quidem implex es exu uideret simplicem in astirmationem di necratio et c. gationem,quas definit. dicens assiimatio Hic continetur diuisio En Mnciationis che nuncialio alicurus de aliquo negatio in si inplicem: compositam.Simplex: ut est enunciatio alicuius ab aliquo. homo currit composita ut homo currit.&,lco vincit.
Dubitabis: an ista sit eadem diuisio cum
ea,quae cst in unum plures Et respondeo secundum Amm. Boe. S Tho no Vnde ora esse eandem no enim est ide. esse simplex nem .dc negationem, vel aequivocum di
tionis, ni xv num, ut docet ii stria Meta. cad. viiii certius postea.tas, vel ptu enim opponuur .ultis simplex autem p. strumentam vietem enunciare est, e quodcBralitas sim ponitur composito: unde unitas enuncia non esse. me. I licitas.vel tionis. vel pluralitas, considerantur secun Hie Aristot explicat, quomodo se asti scompoti dum si gruficationcm d talionum nuncia maiio .c negatio inter sese habeant, quaetio luma tioni fici ipsus e nunciationis. At simplici stheitia capitis pat . de ini edi doceret si et Senicum responsio
solutio. Vbi praepositiones sunt aduertendae nas Ab importat quandam leparationem,
ipsae hi in negationes De quandam comi unctionem, quae fit in astrimatione . An vero enunciatio sit genus ad aflit mali Tertiam.
pilis para Pint has vel compositio . secundum numerum oppositas inter se.ad quod probandum inis
dictionum . quae sunt necessariae ad enun gemos sumit duo. Alteium est. Quadruciationem,uel abundantes potestque osse liciter contingit enunciale Primo. quod plutcs, de simplex : ut canis mouetur: ro est esse. i. assirmare quod est; quod fit in testque esse composita de una;vi, animal, nunciatione vera: vi, homo cst animal. Seric si ibile, bipes, mouetur, lanc modo cundo quod non est. non sie, id est, nega- diuisionem Aristoteles assignat. e. non sunt, quod fit in negatione vera: Estque simplexe nunciatio, ut subdit A vi, horro non est Tettio quod cst,no esse. iist suo significas aliquid esse.vel noei quod fit in negatione falla: vi, homo non si,de alio id est,habes implex praedicatu est animal. Quarto. quod nocti esse. quod de simplici subiccto Composita velo. quae fit in astarmatione salsa: t. homo cstio. praeter hae superaddit, nempe habens plu Echoc fundamento sequitur alterum: ra praedicara .vel subiecta vel utraqi plura omne quod aflirmatur, posse negari, ecum Dubiurn Vbi est dubium: an hie Arist definiat tras& ho mani fiste sequitur ex precedeni Sententia simplicem enunciationem Alex. ii asser ii Si enim non asiirmarentur, nisi qui sunt Alexadii esse definitionem nunciationis, quae ae negarentur, si quae non sunt non quivoca est ad adiit matione mi negata in m assi: matio naberet neὴationcm . nec nem: ac propterea d. finitur per sua signiti contis .cum igitur: quae sum .dimire nocata.quomodo diann ii pollunt omnia sunt. enunciare coringat csse,vel non esse, qui uoca. nempe det finitione nominis illud mam fest sequitur. At S.I h. e Amm. nolunt esse iliam de Exutioque autem sequitur negatione a. Setinetia finitionem, sed diuisionem Eouciationis ast tmationi, de econtra. non aures Tho des in assiimationem di negationem sta ratio quaecunque assiimatio cuicunque negati Ammon. estu quia iam superius definita erat Enun oni opponitur .sed quando sunt ex eisdem ciatio. nempe Diatio. in qua est verum vel extiemis, labent, ni uocas dictio uc , dc falsum. sed ratio ista parum videtur firma res iqua. quae Iuni necessaria. et Pli
cum pirus enunciatiosi communiae fini custi Elcucur Icoi rei h Phili--,
252쪽
De OratIone. Vt ordinem Atast in disputando obseruemuride Oratione oportet prius disset re. 5c qui domitopoma eius diuisione duo dubitari possunt. Primum:an omni, ora.tio ab Aristotele hic definiat ut alteria: an Oratio sit genus Enunciationis
xDiuis Cite primum quoiuplex oratio sit n.
oratio. se quis amus Laurentius Valla in sua Diale,cundu valustica orationem primo in plena, pleniolensem rem .d plenissimam diuisit:vocat plenam oratione, quae solum partibus necessariis constat nepe nomineta verbo ut homo currit:.Vocat pleniorem que plures habet partes,qua necessarias. ut syllogismus. At quae numeris omni b absoluta est, plenissima vicitur; quales orationes Rhetoricae. . st diuisio quamuis bona sit, non tamen est prima nec diuidit omnem orationem.
r. Diuisi, Pioriete Boetii diuisio amplectenda
iuxta Boet est, quem postea omnes fere sunt sequuti: quamuis ipse a Graecis eam diuisionea Oratio alia ecteti Est igitur oratio duplex, perfecta. est perfecta 5: impetfecta Persecta est.quae pei scinimalia imper sensum generat in animo auditoris . Vo- ficta eamus sensum sententiam ipsam: vocamus persectum non cui non possit aliud adiungi,sed qui facit intellectit quiescere,quantum ad appiaehensionem alicuius rei: vocamus auditorem aduertentem dc
intelligentem. Oratio vero imperfecta,est oratio impersectu sensum generans, qua les sunt orationes sine verbo.vel cum verobo, in quibus est coniunctio suspendens. vel relatiuum,qui,cum vno vel bo dc aliae similes.
Persectae Otatio persecta diuiditur ab Ammon. rationis in praefatione huius libri.&kS.Th tract. Patimo super hune librum c. . in quinque paries,
in nunciatiuam .vocativam interrogatiuam, imperati m. optativam, vel deprccati ua: in prima inest vetum vel falsum, in reliquis vero non Nota. Harum quatuor sussicientiam ponit S. Thom inquit enim:homo potest comparari ratione alicuius inferiori vel ratione alicuius superioris.Cum inferiora, triplicitra se hauQt: vci viatalli ructem in loco.
ueriere dc ad hoc utitur vocativa otati eis ne vel vult mentem eius ibi explicari diu tuu interrogatiua vc vult ut exequatur aliquod opus; dc utitur imperativa. vel exishortat tua: um superiora vero non nisi deprecativa vel desiderativa viuut, reliquae ad has reducuntur. Sed dices. quare in his non est vetii vel Dubiu psalsum. sicut in enunciatiual Nolae doci Solutiori. in homine duphccm potentiam; Mici es Cut inter intellectus, in quo solo inest verum, vel otiiones falsum altera est appetitus. In quo inest sola enun- bonum vel malum.enunciativa solum ex elativa veis plicamus ea, quae intellectu concipimui tu vel ala propterea illi inest verum vel falsum alii sum co-onimbus explicamus ea,quae habemus in plectatur. appetitu, propterea nec verum nec falsum habent quod si interdum enuncia musca. quae appetimus, id fit quatenus eadem, gnoscuntur ab intellectu Reddi etiam a talia ratio potest, quia ab eo. quod res est, vel non est. enunciatio est de dicitur vera vel falsa. sola autem Indicat tu enuciat quod
aliquid sit,uel non sit; aliae non ita. Et hine etiam est, quod illa sola persectum generat sensum,aliae mi ni me.
Oratio in cominum hic definiaturabor oreteian sollini oratio perfecta
His igitur suppositis dubium est an oratio, tam perfecta, quam imperfecta hic
definiatur,an sola perfecta Alberi trari. de e nunciatione c. cum Philo existimat
solam rei sectam hic definiri: est autem ratio Alberii quia sola perfecta est genus emnunciationis,hic autem Oratio consideratur,ut est genus orationis Ratio vero Philodest: partes non dicuntur nisi respectatotius, sed oratio imperfecta non eurotu, totum enim pei sectum est ergo impcis cta non habent putri ac sic ei non competu definitio. ,
Alii de quibus superius diximus, inter quos sunt Aspasiusta Pophyt solam hiesimplicem orationem de tanta volunti At vero opposita sententia est Boet. SThaec aliorummem orationem in comunt,ut includit tam perficia,quam imper e
ctam, simplice di copositam,hu d. ii niti.
253쪽
CAP. IIII. DE ORATIONE QUA Es I. arc Et ita est tenendum. Primo, quia defini . sitio est in voce, mente, Ictiptos aiora.
tio omni competit orationa, ut patet des' tio non est. nisi in sola vocet supra exposuimus. Praeterea.quia hic desi Dico primo, orationem non solum indoluiis. nitionem vocat Aristoteles orationem . voce, sed in mente de scripto etiam repe unam, quae tamen est impet secta oratio. ri ut supra diximus demente Boeti ecciun sit sine verba Ammonii. Dico secundo hic consider Neear metum Alberti habet robur tur propositio.vtrem vere vel falso signi-elia non solum oratio persecta est genus icat, e vi conceptus est manifestativa.aecnunciationis sed etiam oratio in cornis muni. Habet enim se oratio ad enunciationem sicut vives ad homine mi est namque genus remotius.
Quod si di eas non licet definire, nisi per genus propinquum Dico. id non esse semper verum quando enim addimus difceat defini serentias, quae sunt ab illo genere, mi adtionem ex propinquu. licet bene definire per remono est de.
quando littuere tum.Vt si dicas: homo est, iuerat sensibile, rationale,ut docet Arist. GTop. ca. . loco et ira illa dit Ierentia verum vel talium secum habet,quod sit oratio perfectia.
Ad talion Ad illud Philoponi respondet bene S.
Philoponi Thom partes in aliquo toto se habere dii. Pactes into pliciter: aliquae primo sunt ipsius totius: to duplici quales sunt illae, quae mhil aliud,quam ta- se habent e totum componunt sicut caput pec tias. modo. brachium, d similia . componunt corpus: aliquae non primo totum ipsum compinnunt. sed per aliud.ut oculus lingua nasus, non primo corpus ipsum, sed caput.d per caput corpus componunt. Ita simi. liter lapides non primo domum, sed parietes constituunt: ex quo fit, ut partes non propterea Enuciatio dicitur: hoc enim eitcnunciare rei veritatem vel falsitate a. ni festate: ideo huius genus optime ponitur oratio. Qita autem sit propositio in mente,primo Ptiorum caps tradetur.
De Livincta ione. De Nomine Extinctationis.
Primo, de nomine nunciationis S eundo. de eius diuisionibus.Tertio, qua Ies diuisiones sint test tractandum. Circa nomen aduerte, multa nomina Eadem ora. eandem oratione significare, diuersis ra tio. ut varietionibus. primo oratio, ut verum vel fal eonsidet sum significans, quatenus conceptuid rei tur ita v
est manisse stativa, enunciatio de interpretaria habet latio dicitur Eadem, quatenus in syllogis nomina.mo,tanquam aliud probans sumitur. Propositio Quatenus iam piobata, Coclusio.Quatenus iub dubio ponitur probruda, si fuerit necessaria. Questiosvt,virum homo sit risibilis: si probabilis. Problema ut virum paretes sint honorandi, necne: si aD solum respectu totius pei secti sed etiam j ren' multiplex. Sophisma: vi, ut tum
canta moueatur: matenus adducitu ad obviandu dictis alterius Instantia. Quat imperfesti dicantur Solutio at Hinc patet solutio. potest enim effeci, guinenti ratio imperfecta, de partes Ubere, nempe illas,ex quibus primo oratio perfecta non compore tur: ut Deus iustus de bonus est oratio. dc tales partes primo istam orationem componunt. dc peream componunt
aliquam perfectam,ut si addas iniseretur
Ad illud Aspasii supra responsum est.
Patet igitur orationem in communi hie definiti ab Aristotele.
timu'Dubium inibi latur, an oluto sit genus Enunciationis: Quidam existimant non esse granu a, lx ae rectam propositionis.quia proponus ipsi innititur, Deiroil ratio dignita .
postulatio petitio seu sup i hi di itur. Et ita horum est usus loquendi apud
Peti p. letico . quamuis pam, coterici quamlibet orationem sigilificantem,
tum vel salsum , pio politionem vocente tamen ista distinctio obseruanda est Pro prie igitur,alis ora tuo ut hic coli delatur,
Haec igitur Enunciari optinio diuiditur i. Diuisio E. in viri mac plures. En unciatio via ac si,que nunciatio- unum signi si eat, id est,unicam coplexio nix nem actu dc potentia significat ut homo Enunciatio currit.Triplex aute inueniturae nunciatio una triplex una Primo una voce citInificatione, est
254쪽
ara I LIB. PERIDIER MER CAP. III.
quando est una complexio in ie dc in v Ex hoc fit ut hi per Enunc talionem
a cesvt,homo curtit.Secundo, una te. dio coniunctione unam, intelligatur, tam voce quando voces idem te significant: alii,quae in illas tres diuiditur,dc di sun-vi, animal giessibile.bipes, currit: illud e tiua: rcussa est sententia Ammonii, Boet. nim subiectum unica tem significat. Ter o Albcr Magni tract. de nunciatione. tio,vna coniunctione, ut, quando dicitur: cap. r. ii militer Arabon Auic. de Algam homo currit.&, leo vincit: nec ponimus. ii ubi Ammon. copulativam non unam a PAlberto, nam voce, sed non re, quia talis pellandam censet,sed multiplicem est est simplicitet plutes:vt.canis mouetur nim ut manipulus ex multis congregatus. En uetati Propositio plures est, quae plura' non At quamuis ista sententias trienenda, multiplex unum significat:quae verba supra explicui quantum ad hoc, quod hypothetica pro 3 Sententia
seu plures mus. est autem quadruplex propositio . seu taedicenda sunt disiuncti uad condutio Queotatio inquatuor en unciatio multiplex. Primo.quando sunt alii: existimo tamen hic per propositio coiunctio me tribradi plures non connexae formalite trut,homo nem coniunetione unam non solum hy ne narie
uiduut currit,lco vincit, Petrus studet Secundo potheticam .sed etiam copulativam, d sibi pienda, quando est una quidem voce, sed multae qum aliae sunt,quarum partes quacunque sit.
r. re: ut canis mouetur Tertio, quando est coniunctione sunt coniunctae.esse intellis cum multiplici subiecto non connexo vi gendam:cum tales enunciationes non si Pcitus. lco equu . mouetur lante nimia lum habeant hoc, quod in se multas i m. . les mirit non actu, sed poti state. Qualto. plice, oncludant sed speciale aliquid, quani o id est a parte Vbii cari: ut ho in quantum ad veritaten ,vel salutatem, piae- est doctus, i ii si D, sin diolus, diligens Sunt ic simplices addant.
enim omnes haequatuor plures, cum vel Sic unda diuitio est, nunciationis ipsiusta Diuic, scirinaliter . vel virtualiter plures concxio in simplicem: compositam: haec autem,nes absq; coniunci oue significent ut diximus superius di docet Botrius in Dublum ubi a tur quid si nunciatio coniun secunda editione; non est eadem cum sta. senteni iam orie, narin t ac rari, Neoterici multu periori.cum possit esse limplex hi lurcs:
Neotetico ab antiquorum docti in ad talant idem t.canism Ductur: una dc composita: vt.rum perenunciationem c cnum estione, animal rationale,mortale currit. simpliciuna, dc per compositam intellissimi, quam ias enim piopositionis consistit inhoe P
vocant propolitionem hypotheticam dis unum simplex subiectum, praedicatum eunt auic propositionem hypotheticam ha cant: ut,homo disputat: composita, quaincunq; eniinciationem constantem Oin hoc,quod multitudinem in subiectis ex pluribus en unctationibus principalib. in praedicati, patiantur. inedia, M. coniunctione siue sit cora Vnde distinguitur composita, in eam, lativa. siue si unci Lia, siue quaecunq; alia quae ex pluribus propositionibus fit ut, si a. Senietia, Antiqui vo hypotheticam vocabant lucet sol .est diesse in eam, quae ex pluri Hypoth cauialem. rational. m. conditionalem e bus subiectis vel praedicatis. unum facienticam qua nunciationem .vi refert Boc Vias iuper To tibus. scu significatibus constat ut, animal appellatin pica Cie ex Elidemo tanti coi' asto. Et rationale. mortale est homo de in eam. antiqui latio est clara. qua hypothetica idem est, quae cx pluribuli milite subiectis. vel pierationem a s Latine dicas suppositiva, quasi propo dicat, .non tamen facientibus unum coniicio in qua una supposita de data parte fici iur: vi, homo, ch co.&equus curiit: hinrais altera sequiturio uod ron in copula moest russus sapiens sit gens.
tuis sit Echoc idem doceil octius, in iracti Tertia est subdiuisio Enunciationis sim a Diui si des mi hypollicti ubi illas tres enun plicis. in assumationem, di negationem,utilationes communiter vocat conditiona supra explicuimus.les. Philoponus addit etiam disiuncti v m. Quibus suppostis est dubium de diui uconstantem ex oppositis partibus imme sonibus his, quales sint: Estque aduerten. diate,quia etiam iuba c. data una parte se dum, has diuisiones esse secundum ita quitur alteia vi vclictiuautat, vel non stantiam propositionis scilicet, quod sit
stat curiit,vel non curiit una vel plutes, simplex vel composia, ac
255쪽
firmatio vel negatio. aliae diuisiones sunt sicat rem esse negatio non esse quamuis secundum accidentia ut quod si uniuer autem in particulati prius sit aliquid non soliuio. salis vel particularis. quidem de diuisio esse.quam esse, tamen absolute loquendo,
ne in una plures simplicem com esse semper praecessit non esse: aliter nihil politam.ori, ne fere convcniunt e sicana possct produci: propterea dicit Aristot. o. log m analogata. Met.actus prior est poleotia Quando dici Dubium , At de tertia subdiuisione est dubium .an tur prior secundum intellectum, quia insit generis in species,vel analogi in analo tellectu prius componimus. quod est affiri ori n. gata Alexan Aphrod. cuius meminit et mare quam diuidamus, quod est negare. leva odit iam tum in proce huius libri. Ei.vtvi ast secundo valde aduertendum, quod a. Fundam.
Philo dere est apud ipsum insidio. LEt ibidem non iubicunque est prius reposterius, ibi Non ubiq; Philo contra Alexan. di Butan qui defen est aequi uocatio, seu analogia Logica Du Analogiad: Alexam' sustinui eandem sententia, pliciter enim aliquid dicit ut prius velio Logicam
Sustinete de aequivocam enunciationem sterius. Vno modo inuenitur inter aliqua tepetiti, T. ad istinationem, negationem. Praeci inter se secundum quod unum altero est di m prius
a rario haec est. Vbi prius estis poste perfectius vel unum virtualite includit di post
rius ibi istanalogia. at affirmatio est prior alteru: quo pacto una species altera pilo itu inegatione,ergo culiciatio est aequivoca ad est; ut homo leone.&quadrangulus trian- ea .m ore stelara, quia in uni uoco ratio gulo di binario ternarius' tale autetri est ea tam mitio pati l ex Aristot in hoc prius, posterius non aufert,niuocatim
capite. xii dicit.(vna prima enunciatio a nem duorum vel plurium in aliquo supetii reuec sibi Boetius a. Editione illud riori ut patet in exemplis assagnatis imo sprima iungit cum allirmationesvi sit se inter species generum talis ordo inuenia , su affirmatio est prior.dei ubi negatio. Et tur. Altero modo inuenitur prius di post expici e primo Post ea peti vocat priorem ius in ipso superiori respectu inferiotu .asEt mationem negatione. Et probaturia quando eius ratio uni inest primo di pettion ei quia affirmatio est compositio ne ipsum aliis,ut sanum dicit sanitatem, quae gatio diuitio seditior natui aest composi primo est in animali. in urina vero me tio diuitione eroo attirmatio est prior dici per ordinem ad animal, similiterina negatione Praeterea quia vigatio est pri est en substantiae, accidenti .non sie au. vatio affirmatio est habitui; sed habitus rem animal homini, leoni, tale prius.' naturaliter priore et pria arione aergo di a posterius constituit analogiam hoc autem firmatio prior e non inuenitur in enunciatione respectu et Opni oppolii sententia est Pol phyr Amm. atiirmationis velic gationis, quamvis n. ro pi, et xii Dei Simpli in praedicamento uretita una respectu alterius prior sit, ut divimus: Am Boet tis q. Tho maliolum asserentium talim tamene nunciario primo illi inest .cusque di a iiDxu diuisione melle ne iis in species Piopte ipsa. eius definitio de utraq; predicetur. i. Fundam re sit pomo aduertendum a litination Est ergo, ni uocaenunciatio. si ii Assirmatio quadruplicitet esse negatione pilo e Pii ra, nil merus, animal in quibus est eadem
negation moest prior, quia simplicior est, negatio ratio. Haec doctrina est S inplic in praedici est qua tu enim fit exta firmatione aliquo superad quantitatis, Aminoni in hoc capit replici te dito de hoc est.quod dicit Boet. affirmatio Boetiadis.Thom .loco allegato,&est con- prior emptio negatione, id in prolatione re sidcranda. , Amm dicit, est prior assirinatio simpliei Ex quibus patet enunciationem simpli Conclitur.
rate dictionis. Secundo est prior, quia no rem esse genus ad affrinationem di nega Eniiciatiotior nullus enim cognoicit, sirmatione tionem simplex est per negatio item, at negationem ipsam ex et Nec argumentum lex quicquam a genu , Se. ipsa cognitione assimationis considera letalione nam probat nisi assiimationem Adi. Arg.mus: Etllaec prior ita notionis rem tuta este priorem negatione, si ad inuicem co- Aristot. i. Pori c. ri. Tertio est priot secun patentur,at si ad enunciationem rcfcrandam rem significatam,ut dicit S. Thotrae tur, non prius unae nunciat, di articipat cum hauci ca. o. romulsirnratio signi naturam enunciationis quam altera.
256쪽
Obicctio. Dices.esse astutinatiuam vel negati m. Dico qubd contraria, subcontraria solutio 'videtur dicere qualitatem enunciationis oppositio,no in sola negatione&at Erma. ergo assit matio. negatio non differunt tione consistunt, sed in quantitate etiam specie.icd qualitate accidenti sicut ho subiccii, quod utraque sit vel uniuersalis,mo albus,m homo niger, non differunt vel pallicularis at contradictio per se in
specie,ut diciturao Meia ca. ita pura negatione chas inratione.ita,ut si Solutio. Dico. esse affirmativam vel negatiuam, tam affirmationem, ex negationem inspi- esse quid in qualitates enunciationis, sed cia .rcmota quantitate est contradictio: qualitates essentiales constituentes cum propterea inuenitur contradictio in sinis
ipso genere species distinctas quomodo gularibus pro sitionibus mi ipsistet. dii Terentiae dici solent qualitates generis minis, binulla est uniuersalitas vel parti.
Pro quo aduerte. quod esse at silmatiuam cularitas, quae sunt quintitates propterea vel ne' at tuam non consistit in materia dixit, contradictio est a firmatio&nega. propolitioni saliter enim non constitue tio,quasi formaliter in his cosistat,at quia xent speciem .sed in forma, nempe in com non quaecunq; negatio affirmationi cui- positione,quam Veibu importat; d quia cumque contradicit,ideo addit,opposita. 1 untdiueis compositioncs affirmatio, Quae autem atArmationes negationes negatio. dc diuerti modi nunciandi, inde oppositae sint.partim hic explicat pati imconstituunt varias species ac propterea nec explicuit, Eli,ch.e . Est enim oppositio Nota
gatio semper dilet cadere sopia veibum, unius eiu idem.non solum rei,sed ieius Quaerant non solun supra significationem Vet nominis.non synoni mi .sed eiusdem ad i. assirmatio bi: nam haec non est negatio homo est dem,secundum idem similiter.in eodem ne nega-
non curiens tempore id cst. dicuntur constare ex eode tione queriabilim Circa hoc caput oecutiere posset dubiit. ubiecto, up dicato.dicuntur termini es oppositata cuius solutionemretaetermisit Aristot se uniuoci,non synon imis sed idem prol. quare desinit o. cum plures partes habeat. . su &dicuntur sum secundu idem, unde dicatu Luna :quod ipse . Meta cap xx do non opponuntur hae enunciationes ista cci tabula est dupla, , ista non est dupla si soliti io, Dico. est adueriendum singulas par, prius ad medietatem, posterius ad tertiam rati es d. si ei definit:ouis per se dicere totam natu comparetur,quia non ad idem si etiam nitionis. ram definiti confuse.unam autem partem quia non sunt secundum idem ista non fuse totam explicare distincte, crationale dicitio opponuntur Aethiops est albus secunduna tutam, tam naturam hominis contufe, distincte dentes, non est albus secundum faciem: distincte vero illam, ut principium ratiocinandi est rursus quia non similiter, ne istae oppo
patiem an animal dicit totam hominis naturam con nundit: Petrus currit velociter, non curritium expli suse;distincte vero hoc, quod prineipium aide. Et quia non codem tempore, dc loco, cant sentiendi cst.&ie dereliquis. Unde de fi non hae opponuntur heri legi. hodie non nitio est conflata ex pluribus, idem con legi,sum extra pontem,non sum extra po- tuse significantibus sed singulis aliquid tem . si una hic, altera alibi proferatur. Et in eo distincte exprimentibus. Ideo dicitui Rc de hoc capite.
una.quia revera idem dicit unum, quod Diuiditur Enunciatio iuxta quantitatis
alterum.quantum ad rem sed non quan
tum ad modum significandi qui odii, sita , Dilinciatiorium oppositiones assigno multiplicat orationem eum, nitarum, tianturiarcal ipsarum reritatem, abde multitudo a re significante sumatur. Et statem regulae traduntur. a quaesit
hanc doctrinam obserua. Gaasi matro Siregariod Dubium s. 'andem dubitatur circa illa verba A , rerminaturrist contradictio est assiimatio de naea . tio opposita videtur enim non esse vetu . C A PT V.
nam etiam ad oppositioncm contrariam Uri Toniam amems mi hae quidem rerum . . subcontrariam est necccati assiima. muris ei,ista verum L s:(Dico mi Sectiori se . c. negatio. . em vniae care,quod inplari praedic reundum in Ciarios.
257쪽
ri natum est. sia' lare ver),cuod non ut homo
quia uniuers tum est , C cias vero eorum, quas in V ar oecesse est quoque enunciare, quod i aliquid aut non alitu do quidem litia eorum, qaae univer is sunt, aristiando am xl sunt rem eorum. a fingatiria sunt. squidem et in Miuersu uniuersaliter exuuii t
a. l. quid struetio ratem in univers tibi. . non uniueris est aliquid filii ramem, ne sum centraraia exae temaut non e si rumificarum .est ivitando coetr Dicorunt hae o autem non univcrsaliter enunciare in ijs. quae uni tratiae en uersa ia sunt,ut,est actus homo non est albisciationes nam cum enim uniuer esit homo.non uniuer fulier utitur enunciatiove onmis nanque non vis
.a l. he qui niqersa significat sed quod uniuersaliter. dem non me , quod Micetur uniuer e id sunt contra Pales valuersiai; erpraedicare,non est vermn.nae. Nuca enim assimiasis vera erit, is quactas v- . niuer est praedicatum, iuri iter praedica
as omnis turmvr est 'omni homo. omne animal
homo est poni autem affirmationem negationi dico omne ani contradicteria quae uniuersa iter significat ei mal dem quod non uniuersalitem ut, omm homo M.
nis homo maiusius est. albus est: Desubiectis, praedicaui ncta'
est. CVM in capite precedenti negatio,
Mnem, istit mationem opponi inter se doceret nunc de hae nunciationum
Summata oppositione disserere prosequitur. Cum autem oppositio, secundum quantitatem. secundum veritatem vel falsitate enunciationum constet; in hoe capite de quantitate quae praecipue in subicctis spe Satur, in sequenti de veritate dc falsitate
Primo igitur hane conclusionem con .stituit. Omnis enunciata aut est de subiecto uniuersalietu de subiecio singulari, siue ag rmativa siue negativa sit, quam rassi syllogismo demonstrat Quoties enunciamus siue affirmative siue negative, gaude cenunciamus sed omnis ici,cl
uniuersalis est, vel singulatis: ergo quoties e nunciamus,vel de uniuersali, vel de singulari rem enunciamus. maiorem non ex primitiminores: ib forma diuisionis proponit . eamque descriptione e excmplis illustrat, inquit. caloniam Diem sent haec quidem reram uni uer a is, c. Ac si dicat: ia res quaedam sunt, niuersales.quaedam sunt singillares, denota, quod dicit squoniam 'tintelligas esse probationem a causa. Ex hoc enim quod re sint vel uniuersales vel singulares resemper de re enuci mus. st,ut enunciatio vel sit de subiecto coin uni vel singulari. Describit autem, quae dicatur uniuet Quae dica- salis. dicit: Uni uel sale est. quod in plurietur resvnbbus praedicari aptum est,ut homo,animal, uel salis. leo. Dicit autem aptum est quia non est nec cita litae uniuersiale proferamus.quod actu eam de multis praedicemus. Sat erit,li ipsa aptitudo sit; vel vis Thomas dicit, propter multa quae actu non habet plura, de qui b praedicentur sunt tamen univer Quae singusalia,quia aptitudine habent:ut sol mundiaris dus Singulare est, quod non est de pluribus praedicari aptum. vi Socrates. Plato. Dices:quare Aristion dixit de praedis Dubium. catis,que praedicatae nunciare contingat dico primo,quia quantitas propositionis Solutior non praedicato sed subiecto sumitur, Quantitas unde ista praedicatio censetur singularis propositi Plato est animal,quamuis praedicatum sit num sit, univer sale tecto sumi Dico secundo, quia ex doctrina praece tur, non adenti praedicamentorum constat semper praedicato. uniuersalia praedicari;reliquae enim sunt a. praedicationes in directae vel impropriae aequa enim de aequis vel superiora dein 'ferioribus no aut inferiora de superioribus, nec singularia de se ipsis proprie praedicatui: hac igitur de causa Aritio prata dicatorum,quae iam determinata sunt ecse uniuersalia sed subiecto tum meminit. Si ergo in uniuers Luniuersaliter enuntie i quis quoniam est, erit Circa illam parte qua de re uniuersali, ali id vel affirmative vel negatiue enun ciatur, Arist. trimembrem diu sionem ne,
eei Cariam facit; per singulas postea pabies procedit, oste ii dedo quomodo opponantur, e reliqua circa eas explicando:
258쪽
propositiones peti. militudine rebus cottariis ac, ceptam.
Ttipliciter ramo de uniuersali assit ma-tiueri et negative en unctamus primo de uniuersali uniuersaliter ut, omnus horro iustus est: nullus homo iustus est secundo de uniuei sali de ututro tamen uniueis litet ut homo iustus est homo iustus non est: tertio de uniuersali, sed de uno uniuersaliter, de altero non uniuersalitervi, omnis homo iustus cst. homo iustus non est: vel nullus homo iustus est homo iustus. nec aliter ullo modo enunciate contingit de uniuersali. In omnibus autem his notat Ammon. semper intelligi de assumatione e nega.tione ex eodem subiecto e praedicat, meum reliquis circumstantiis quae sunt ad oppositionem necessariae De oppositis enim a stirmationibus, di negationibus hie disi titur. Aecedit in tu ad primae partis explicationem dc docet quoties de uniuersali v- niuersaliter enunciamus affirmatiue cn coitiue, tales sunt enunciationes contraciae: ut omnis homo iussus est nullus limmo iustus est. Exponit autem quid sit de uniuersali uniuersaliter enunciare,exe ploquodam mem quando propositio signua liquod uniuersalitatis habet: ut omnis homo albus est: nullus homo albus est. Dubitat Thomas.quare talis opposi.tio dicatur contraria: eg respondet subtiliter de bene.ut etiam Amm. dici per similitudinem ad res quae contrariae dicuntur: illae enim res contrarie dicuntur,quae maxime inter se distant,c secum pugnant. vi album maxime a nigro distat. calidum a stigido unde media non proprie extremis contraria sunt cum ab is non dissent maxime At istae propositiones maxime distanta omnis homo albus est nullus homo albus est clam prior ponat omnia indiuidua hominiscopulataue, at altera omnia etiam neget. Ista vero non omnis homo albus est,non aufert omniauignificat enim aliquis homo albus non est merito ergo illa d aeuutu contraria. Fido amem re vestreis diri non uniuer ter,non sunt cortrarii. t. et Hoc est alterum diuisionis membrum; nem .aut e nunciamus de uniuersali notamen uniuersaliter ut homo albus est,
homo albus non est explicat aulcm quan-
do de uniuei sali non uniuersaliter praedicemii inimirum quando dicimus homo
albus est: homo albus non est. Quod si dicas in his enunciationibus Dubium subiicit uniuersale ergo uniuersaliter e, nunc ramus ac spodet.homo. leo animal Solutio, di similia subiecta sign: ticare quidem rem uniuersalem. sed non cum hoc modo, niuei salitatis. quam significat ipsum signo, omnis nullus, e sinitia haec enim signa non ipsum uniuersale significant sediae sum uniuersal: te subiici, quod non aliud
est, quam deuotare praedicatum omni in feriori subiecto copulatiue, nullo dempto inesse; vel ab omni eo remoueri tales autem e nunciationes asserit non esse cotrarias,quas nos vocamus subcontrarias.
Addit tamen hae vel ba de ipsis, s Q. - . Expositio
sign. ticantu test esse aliqua do contrariaqquomodo qui locus satis diicilis propter varias iubcontra- interprctationes, in pririm Herm ut rebiae conti fert Boetius in . editione exponebat hoc tias signata patro:istas subcontrarias aliquando signi cent. dcc. ficare contraria quia atquando una est
vera de altera est falsa, ut in mataria nece clari vel impossibili ut homo est animale homo non est animal Sed ista reiicitur ex.positio. quia nondum qui quam de veritate vel falsitate dictum est Alexander, quem commendat desequi , Exto tui S. Tho inter pretabatur sobcontraria tio. aliquando signincare contrarias, quia incerta materia, scilicet, necessaria aequina, lenteontrariis:vi, homo est animat: oc. o. mnis homo est animal homo non est an iam al: de . nultu homo est animal non tamei materia contingenti.
Tertia expolitio habit prosecto celabres i. Exposi-
interproes. nempe Porphyrium Ammo tio. nium Psellum. . Boetium huiusmodi est Pro quom tanti aliqua elle, que habent
contrarias liqua catent contrariis Album enim,calidum, par.eontraria habent an mal vero. corpu' currit embulat contraria non habent. Ilinc fit quorundami gatione , mrottare cotraria, quorundam veto non :ut non album .importat contrarium, nempe nigrum vel medium , quod panicipat de contrario non ianum imis
portat aegrum. At, non ambulat, non animal, non importat contrarium.
Cum situr in ii Diticulatibus in una
259쪽
DE' SUBIECTA ET PRAEDICA E NUNCIAT. au
asEt metu prael catum in altera negetur, Arist loquitur negative, scilicet, quae sun edi negatio aliquando importer contrariu desubiecto univci sali,non uniuersaliter: sit,ut aliquando tales enunciationes licet nec dixit particulariter, ut utrasque intel- contrariae non sint.eorum tamen signi fi ligeremus, cquando est cum signo pallicata contiaci sint: ut homo est calidus culari, desine aliquo signo. aliter enim di homo non est calidus. ibi non calidus di ceret de unitaeis ali particula liter vel inde-cit,quod sit frigidus: homo non est sanus finite.' sensus iste est has propositiones
id est aeger Hoc autem dicit ne existime noncise contrarias,tamen extrema , quae muscontrari cinem praedicatorum, enun per has enunciamus, s aliquando est essectationes colatrarias Iacere.&propter tan contra rura dest contingit enunciare contam expositorum authoritatem no mihi traiie: vi, homo est albas homo non est al-
displicet lixe expolitio bus: at quis homo est albus: al: quis homo
. t bos avo hoc etiam in contrarii noncst albus. Eadem significata: eadem
Obiectio cuiaticiat lo ibus cst. spondetur, die rem, quam non onitati enunclaui per
ruin sic, sed in istis pacticularibus hocio illa s. possum aliquando contrarie enu .cia solutio. satiat, quia aliam contraiiciatem nonia Oc: nempe, si x niuei L lite pio sietam petbent, quam praedicatotum hoc enim,quod uniuersaliter vel particue tabo si Ammonius ait,prootcica dubitasse, in lariter. s. uindefinite dico, non aliam rem, sub contiariis: tilia in his est praedicatum sed alio alio modo enuncio. Ac pio tenegatum, id cit: homo non albus sid haec cadicit, sque signifieanturI, t non de ip- ratio nulla est. qu ac in uniuersali m. sa si se nunciario ilibus inici ligas quod pos- tui praedia alii. nullus holeo est albus; me sunt fieri contiariae, sed de rebus lignificalias dicitur, quod in contrariis dubitam s. lux modo contraii modo non con- non erat,cum contiariae iam sint. M in his rarae enunciari it tri quam expositione est dubium .cum non sint contrari Posci existimo maxime cxtui consonam . enim quis albitrari esse contraria'. quia si aue vere, quod uiuerse praedicatur, id gnificant resco itrarias, de non sis ficace quod est vita. et i lite ri' econtra ita cum non sint contrari ea topte uic dubium Arast aufert. Posset enim Dubium in rea autem utrumque esse dc esse non con quis dubitate, in propositionibus contra xc tu, tiaria' significare aliquando contraria. ii affirmati uis,an sit addenda uniuersa. Expositi Est alia expositio Modernorum sine tu litas etiam praedicato; na in negati uis praebio non sp cnenda, nempe hie Arist loqui dicatum uniueis aliter dicitur, virtute nc de enunciationibus in quibus subicctum attonis omnia distribuentis at in assii- est, ni uci tale sine aliquo signo. uni mali uis praedicatum exqvidem uniuer- versali, nec particulati, quas indefinuas, sale, sed non uniuersaliter dicitur propte-cant: ut, homo albus est; homo non est at rea dubium est, an uni uci salitas sit adden-bus Chas dicit esse, seu aliquando fieti da,c hanc expositionem aduerte, non contrarias, nempe signis solum additis, nim loquitur de negati uis, sed de assit ma- niuersalitatis,ornnis. nullus. quod non sit tuis: in his enim piaedicatum uniuersaleia sngularibus. nec in particularibus:quae est, sed non uniuersa luet dicituri
signum habent puticulare. Haec est expo Respondet igitur Ati id non esse la In eodem
sit o. quam sequii uisucsianus ciendum .cuius ratio est, quia sit enur Solutio. Ini et has o nites mihi placet expositio lationem aifirmat iram,in omni materia tertia Porphyris di aliorum falsam facere, cum semper sit allit manor. Exposit Quamuis subcc iura sanioris iudicii ad salsa, in qua assit matur praedicatur unis dete hunc locum, hic nos posse comodius uersaliter,desuincesto uniueis liter.vt.ominterpretari,ut loquatur de his quae subie nis homo.omne animal est. ctum habent uniuersale. siue caesigno par reputat Arist.inconueniens genus deticulari sim vi. I liquis homo cst albus ali speciebus.&rii perius dein serioribus ves vis homo non est albus siue sine aliquo aequale de inaequalibus falso affirmari. signo;vt. homo est albus, quia sicut ne i cum etiam negatio falsa sit:&tune inma ista sunt, dum is seculae, ac inopterea teria necessati vitaque cilci salsa, cas
260쪽
ers IN LIB. I. PER HERM CAPUT U.
. firmatio 3 negat o ibi aduerte Aristrio sales,quq dam particulares. seu singulares . qui de propositionibus quae indisciplinis nam videtur hie Aristoteles admittere res usu veniunt, non de alijsportcntosis,quae aliquas existentes uniuersales,quod tameconfingi possent ipse negat expresse contra Platonem l . Nec est recipienda doctrina Poet.&Le cta. capis . ut in suis annotationib super Averr. qui Ad quod facile est respondere ex his, solutio. asserunt, signum uniuei salitatis posse vel quae superius diximus in materia uniue addi predicato superiori,ut homo, uom alium luper Porphvrium: diximus enimnis homo est omne animal ri tunc est sal rerum naturas non existere uniuersalci,se eis h. sum hoe assii mate: vel posse addi praedica cundium se,sed quatenus ab intellcctu, no in esse uti to aequali ut omnis homo est omne latio consideratis indiuiduis di inferioribui est honale, tune est superfluum hoc non pla apprehenduntur,dicvtur uniuersa icii qua inuni, semper est et imo sempe test falsum. ut hic docet A. tenus vero cum ipsis accidentibua in iubis. l. propositio, st&tecipit Alberi. trare de oppo cap i. gularibus sunt, sunt singulares. natura hu ho in salsa, in Thom quia sensus esset:hi homo est mana se nec est uniuersalii, nec singu i ii Au 5
qua attribu omne animal.&hie homo est omne ratio aris, sed tab intellectu, non consideratis duuiuiu umex nate.&ita de ceteris. Siquidem,omnis,ae indiuiduis percipitur,fit uniuersali si via 'saliter de ei pitur distributive, . quae singulae particu tem in ipsis indiuiduis est,&cognoscitur, subiecto,v lares essent stator, ita tota uniuersalis sal dicitur singularis.Unde,esse uniuersalem. niuexio ii Io.Qui acu nullus homo sit omne rationa vel singularem,accidit rei; alterum periniex accepto lenie omnis homo erit omne rationa tellectum alterum a rebus ipsis. Vnde med i u le. Quod si in alio sensu accipe tenuit illae rim dici debet ista diuisio subiecti in acci- voces distributae uniuersaliter non quasi dentia. distribute, sed acceptione. ut Dialectici, Est autem hie notandum unum, quod Nota Dcant, simplici; vetuesset dicereromnis ho res non habet esse uniuersale nisi te sp moest rationale. Nam sensus esset , idem estu mellectus: at esse singulare a rebus haest reipsa omnis homo, Momne rationa bet, di inde ab intellectu cognoscitu si, te . sed si distributivae accipiantur, sensus gularis, quandocum talibus accidentib' est salsus.ut diximus indiuiduis consideratur, intellectus ergo poni mitem affirmationem negationi di tranque cognoscit dc rem uniuersale dico. me singularem,sed cum discrimine nam co-Hoc est tertium diuisionis membrum, gnoscit uniuersale Mipsam rem uniueris in quo Arist. proponit ea, quae de uniuet salem faciliat cognoscit singularcm rem, sali altero dicuntur uniuersaliter, de alte si duo facit. io vero uniuersali, non uniuersaliter ut Hinc sequitur quod dicit Ammon tota a. omnis homo albus est non omnis homo S. Thom cum hieno rebus secundum se. albus.velit negativa sit uniuersaliter. nul sed ut vocibus significantur, tractetur, tu homo albus est: aliquis homo albus non possint res vocibus signi triari quin
est. Illud enim non omnis locum particu primo cognoscantur; sit, ut quia res in v laris bet, nempe aliquis, non tales au niuersali. Ain singulari cognoscuntur. itatem enunciationes docet esse eonita dicto etiam voce signincentur: ac ideo ista disi inaricontratias vero quado utraq; est uni soretum,in ordine ad intellaetum prima uersalis:vt, omnis homo est albus: nullus fit, quia res in uniuersali rei singula- homo est albus. Haec continentur in hoe ri cognoscit;ac deinde, nordine advoces
Capue significantes id, quod intellectu compre
QV AESTIO. Mintem hi enotanda doctrina S.I h. Nota s.
ciatione c. dis nam aliqua res(v. g. bo et duobustinis Uilicio ino potest duplis te considerari vel ut in modi si Dubium Dubium posset alicui reb.qualis diuisio a Mellectu obiective cognitus,vel ut est in testes pecta. estct haec Pit ecum quaedam sunt uni et Uius leb. singularibus existeni si modo .