D. Francisci Toleti, Societatis Iesv, Commentaria, vnà cum Quaestionibus, In Vniversam Aristotelis Logicam Adiecto Indice ...

발행: 1596년

분량: 539페이지

출처: archive.org

분류: 철학

281쪽

DE NUNCIATIONIBU INFINIT.

Seeu dum opposita his, nempe pallicum Iaria vera possunt esse in materia contingenti: ut . non omne animal est iustum aliquod animal est iustum. Tettium dictum: hae duae oppositae, nempe. nullum animal est iustum:aliquod ani. mal est iustum se consequuntur cum aliis duobus oppositis infinitis nempe: omne

animal est non iustum: non omne animal

est non iustum pati modo uniuersatis a Lfit mattua infinita cum negatiua infinitas particularis negativa in rinita cum par tieulati assiimatiua simplici tui, nullus homo est iustus .cum hac: omnis homo est notustus.&, non omnis homo est non iustus, cum hac:aliquis homo est iustus. Aduerte, quod propterea dixit has consequi secum illis, quia illae primae no sunt Angulares At quia Angulares se eum illis

consequuntur, fit ut cademit harum diri l. larum ratio V. g. istae non sunt simul verae: omne animal est iustumh nullum animal est iustum: sed non sunt Angulatis. At: omne animal est non iustum . quae est A n.

sularis affirmat iux.est idem cum hac: nulum animal est iustum. Ergo scut hec cuma: Irmativa simplici non erat simul vera: ha nee illa infinita . quae aequi pollet negati ut Similiter in particularibus i. aliquod animal est iustum aliquod animal non est iustum, sunt simul verae, sed non sunt An gulares Atal Gimatiua aequipollet negatiuae Angulari scilicet non omne animal est non iustum Propterea ostendit veritatem vel falsitatem in illis primi si quia illie est magis nota;postea ostendit, has illis aequi pollere. Dubium sed unum dubium magnum superest:

nabas Irmativa sit proccalandum ad negatiuam .an econtra sunt enim varii ex

Foc hic uus I .atini, Graeci in hoc in primis hic

varietatem Boetius legit ab allirmativis esse proceden dum at in suis commentariis, in univcrsalibus, a negatiua ad affirmativam procedendum in particularibus abactat maliva

ad negativam quod idem docet Altatius

At in textu Graeco praesenti di traductione noua sic habet, ut ab allirmativa vis niuersali ad negativam. a negativa par. tieulari ad suam affiniatiuam sit consequentia,quod etiam recipit Pses tui. Ergo existimo dicendum eum Anim, solutio. nio,vt mutuo se consequantur assicinati uadi negativa. Quod si dicas: infinitumio Replica. praedicaturus Ermative de his, quae non sunt; i,on enim dicitur Chimaeracst non homo: Dico, superius diximus, ita ilirma Ad eam Rituam di negat suam esse vetam, hoc hic sponso I. dicit Ammon. Whoe corroborat expositionem quam attuli in illis vribis Duae

vero minime.

Quod si hoc non placet.die cum Nello. . hi Arist. loqui de supponentibus terminis, iis quae existunt. Uel eum Albello, ut ponatur constan Llia,qua indicemus rem subicctam csies, atque tunc est mutua consequentia.

M 'stm est amem etiam quoniam infin ii.

Ostendit diuersimode se habere nega.tionem in enunciationibus singularibus, di in uniuersaliter uniuersalibus. in singula tib enim nihil prohibeteu vel in praucipio. vel in medio, vel in fine collocare vet. Socrates est non sapiens vel Socrates non est sapiens: vel, non Socrates est sapiens l-dem est dicere: at in uniuersaliter uniue salibus non idem est; diisset enim dicere: omnis homo est non sapiens:&, non omni, homo est sapiens; quia illa est cottaria uniuersalis, haec contradictoria unde in

interrogatio diibus multum distrat quaerere de uniuersaliri de singulari.nam si te. spondens vere negat singulare, possum ego verea Et mare per indefinitam. t. p iasne Socrates est sapiens si vel respon- dct interiogatus non est, possum inleire, ergo Socrates est non sapiens' in uniuersali no licet: vi, putas,omnis homoest albus inomnon dicam ergo omnis homo est noalbus sed non omnis hon o matbusa in quo docemur ex negatiua uniuersali non inserte assit matiuam uniuersalem: ut, non omnis homo est iustus,ergo omnis lici moest non iustus in singularibus licet semper cenegatiua inferre assii maiiuam, ubi constat secundum Arist.valere negativa ad affirmatiuam infinitam ut Socrates no st sapiens ergo Socrates est non ais piens.exceptis tamen illis in quibus non fit propter uniuersalitatem, non aut e prinpte suppositionem vel non supponti ncm,ut aliqui interpretantur superius.

282쪽

it Obiectio

in textu.

Infinita

nomina ocu tuba non

esse nega,

Ire vero seca dil in finita contraia cente I

Aristoteles, num hic dubium remouete eum enim negationes nominibus per se apponantur. verbis per se vitio homo, non iustus . non currui posset quis dubita,re,csse negationes absque nomine, o verbo non homo enim est negatio ab M vet. bo non currit, est negatio alasque nomine,

quod supra negatum est cum dixit assit.

mationem de negationem effecenomine vel ex finito nomine d veibo simul deboecst. quod dicit: illae nefationes contra iacentes, id est, compositae secundum infinita nominata verba Sunt autem inpostae ad sinit nomina ex verbas viden,

tu esse negationes cc spondet, nullo modo est negationes, di probat omnis ne

patio verum vel salsum significae, at illae voces negatae nec serum nec falsum si Pnificant,quousque aliud ei addatur ergo non sunt nes tiones. Quod autem nihil veti vel falii ignificent manifestat ex op politas. nempci homo .animal per se item vincit currit, nihil per se veri vel falsi significant,quo fit, ut multo minus illa. ius ratio est secundum Ammon Alber. quia cum illa aliquam natinam significent, magis videbantu velum vel falsum significare quam illa infinita quae nihil videntur significare: vel secundum Caieta uari itide voce simplices sunt propinquiores enunciationi, quam infinitae; quia e . nunciatio simplex de finita prior est. di cuhae vel vel falsi nihil significcnt,ergo miniis significabunt infinitae voces per se. digniscar amem, e Lemnis non homo rectus,

Illo dubio denegatione interpositor uertii ut Aristot ad ostcndendam conse.quentiam in infinitis supcrius autem dixit de iis senuis ex praedicato subiecto manente finitosnune docet eas, quae subiectu habent infinitum di primum dicit.haco, mnino esse extra illas.quod superius dixit: id est. non valet consequentia ab his quae de subiecto infinito sunt,ad eas quae finitum habent subiectum tamen inter sesiabent similem rationem cum illis unae istis: omnis homo est iussus non omnis homo est iustu i ii ii ii significant,cum illis dein fialto subiecta tamcn quemadmodum

HERMENIAS CAP. L

illae duae sunt aequi ualentcs: omnis non homo cst non iustus: oc, nullus non homo est iustus: adde tu . sicut vitiam illae d. va lenti aliquis homo est iussus eli, non omnis homo coenon iustus. ita de hae aliquis

non homo cst iustus , non omnis non homo est non iustus, cadem enim in his est inter se ratio. Transposita vero haec mina e v rba idemsi i gelicanistra. Dubium ultimo soluit quod oritur exeo,quo modo,norne, modo verbu postponit,modo substantivum, modo adiecti. uum. possct quis dccipi .existi reas esse pro, luerca diuersa enunciatiunta, quod te pelisensatist docet, nominae vel bati an sp

sita ide significate Uri id. est: st albus homo di, est homo albusti quod probat. quia alite una a stirmatio diras haberet.'posita sic gationes quod supra reprobatuest patet .sumo has: est albus homo: c. est homo albus: illa prio habet hanc negati nem: non .st albus horro illa posterion quam habebit vel hanc non est no homo albus ex hoc non, quia ista correspondctilli non homo est albus .vel hanc non est homo albus; sed ista est negatio etiam illius:est albus homo,ergo vel isa: cst albus homo, habebit duas negationes, priorem scilicet:non. st albus homo, ,hane non est homo albus vel ista erunt ead la gatio ita ut est quod si una negatio sunt: non est albus homo, di non est homo albus: ergo di eadem assirmatio erunt, est albus homo est homo albus. Hic unum piobandum supercst ncm phillas duas negationcs: non est homo albus: de, non est albus homo esse negationes illius:cst albus homo hoc facile est quia emdem modo se habet, quantum ad oppositionem .cia via sicutiati altera, nec in veritate vel in salsitate ullo modo ills distet uti Colligit ergo: nomina di verbarianis sposita idem gnifica iit, circa quam aduerte, duplicem, sic tradi position m ex ciborum Ammon diva: riano est titualis solum,ini nominuqua solus situs terminorum mutatur,si ut in enuncia qui solum mutat duo loca altera caestua tione du.lis: formalis; quando non solum locu . plex est tia sed aliqua mutatu tuo ima vi qui cum o spolitio. co valetudinem,uc dispositionem mutat, ita similiter quando non solum termini. quo

283쪽

Dos tina huius capitis si

Do plex

modus argum clanpenes fiui

tum&inis finitiam

DE NUNCIATIO

quo aditum mutatur, sed quo ad forma; quia ex subiecto in praedicatum,vel ex pie dicato in subiectum mutantur. Propositio autem Arist desola transpolitione litu alit ei, intelligenda est quai

do nomen vel verbum situm utrat, non formatri, sed praedicatum manet, iubi et um manet idem nec proprietas I.ogica

mutatur.

Ex hoe capite diros usus maximos percipimus alter est, abundantia enunciataonum multiplex: nam vel est verbum die.ctuum vel substantiu uni. si a die P. uum, tune vel subiectum est finitum via infini. tum tam in alii imatione, quam inncs tione. vel uniuertaliter vel non uniuersa. liter e tunc sunt octo propositiones depraesenti, totidem de futuro totides de praeterito ii fuerit verbum substantivum, tune vel de secundo adiacente. vel detertio:sed de secundo, code modo sunt octo. secundum quodl ac trium tempo iunx lide tertio, iue vel subiectum est infimium. tune secundii praedicatum finitum vel infinitum sunt. to secundum quodlibet temporum v c de subiecto infinito. tune sunt totidem secundum temporarvnde resultat magnus numerus, quom describere exemplis cuilibet erit facile. Quod

si velis hie sumet subiecta singulari , ecparticularia Dei estor en uelationes, quot praecedentes; demptis uniuersalibus uni. uersaliter. quia singula , vel particularia v- niuersaluat cm non recipiunt.

Alter seu tus est modi arguend penes finitum .d infin tum: qui sunt duo quan . do subiectum est finitum alu duo subieci, Eo existente infinito In subiecto finito,altet ab uniuersali affirmativa infimia ad negativa implicem uniueitatem xeco,tra subiecto Lupponenti ut omnis homoestio iustus ergo nullus homo est iustus. altera at firmativa finita particulari ad negatiuam infinitam pari: culare,c econtra: vi, aliquis homo est iustus. ergo non omnis homo est non iustus iidem modi sunt seruato subiecto infinito ut omnis non homo est non iustus.ergo nul us non homo est iustus, i liquis non homo est iustu ergo non omnis non homo est non iustus. Et hae sufficiant circa hanc materiam di infinitis enunciationabus.

NI avs INFINIT. etssDe Enunciationuminitate ac pili rast te. Et quo pacto reritas fa ita iueis reperiatur in praedicationi- bis coniunctis atque diuisi. Capa II. AT ver um de Furi m diu plura de

no affirmare vel gare' misi, uni maliquid. quod ex luribu signfatur. gest Ormatio neqvex Eatio vita Di butem unum rons unis i nam n e fum, mesi ratem unam adigat ex isti homo eii fur: em animal, m bipes rem mansuetum sed ex his unumst,ex is ait in em homine, re ipso ambulare con est iu is mire nee simiam aliquid de his Ormet ali tu erit, Armatio unata sed vox euidem unx 'mationes vero malia nec si de uno isti sed similiter multa Si ergo Duilectica inter regalia res' onuei petitia. v I propositionis , ve aeterim cr-ι con radicitat, propositio vero contradictio. xis est vitam pars tam erit una restor, o ad

hae neque enim imirrogatio una ncque et

ii mrat vera: AEam ei ratem dei in Topi

Sim I autem mare festam est mode choc ipsa re quid est Aesectica interrogatio in vortet.

datara esse ex interrogatione eligere utram velucentradimon pareem enunciare, sed vertet e- terrogantem determinare, viris lothi homo.emio hoc. er uim ver hae quisem praeditaextu com

posita, vi ram emete erat D. .:rtim D, eorum

quae extra praedic u C. alia vero non quaest. ferenetia te hornix enim ver est dicere m ex ra animal, et extra bipes tam hae ut, num di hominem, em actum m haec ut unum. sed non coriari est , donM , etiam cori ris lenM 'Si exim quoniam utruxave verum est oportet in fima Hraneae multa intexueni eetia erunt. De homine enim di herisinem verum

est dicere di album quare em omne ruri si Ibum ipsum m omne Pare erit emas in Abi iam hoc in infinitum. em ruris xx cm uim ambulans. er haec eademsteixeater implicita in infinitnm emphus si Socrates, Socrate est mhomo. e Socrates Socrates homo eres homo em

a. nisi eviiliis plui ita unum fiat.t Tople. D a. I.quod est animale bipes. ecquod est a. m malai. Fidici est homo de albus d limmo albus. Uxori e a L quare non si alte

284쪽

a l. addit,

dc ut coibtingit. o l. id illiunii in est.

ad addit

a. l. addit semper. a l. quo

niam

Argumen iuni huius Capitis.

ter dita complexiones feri m ira accidit dice. re lettonuenientia. manifes est. suemadmedum autem ponendum est,nunc dicemm . Eorum igitur que praediciuntur m de quibin praediim accidit, aec inque secundum accidens dii uetur vel de eodem vel alterum de

cero,haec non erunt unum vi homo alvus est.

emm cm sed norum est unam album o m Seum Accidentia enim sunt viraque etsi bum, musam verum. st dicere: tamen uenerit album mulseam unum aliquid secundam accidens enima bum musicum. quare nem erit album musicum vomitqhidis uir. an et coriarim bon- pliciter 'd animal hipes ' non enim 'secundum

Amplius,nec quaecunsae insunt in altero quare mere, bumsequentem. neque homo homo himae est ri bipes insunt enim in homine animiam bipes. Vermne trauem duere de a liquo odi pli citeri ut ali uem hominem hominem, aut i quem alEum tam mem hominem adbum non autem semper. Sed quando in adiecto quidem aliouid oppositorum iam quod consequitur contra

dissio non verum, sed 'Isum est ut hominem

mort m. hominem dicere, quando autem non insit verum

Aut quando insit quidem, si per Eo vesrum est quando ver non insit non semper verum est ut Homeras et I aliquidius poeta,vir migitur elis anno secundum accidens enimpraedicatur. Est de Homero qu. enim est poeta)sed non secundumst praedicat arde emero p. sum. Est.2uare iis hibu cunque praedicatio itus M.que contrarieta inest si definitionia pro nominibvi dicantur m secundamst praeirentur e non secundum accidens in his adiguissim Huphelter verum erit dicere svadaatem non est, quo niam optinabile est, non est verum dicere esse alb

qvid. opinio enim eiis est,non quid est,sed quod

non est.

Huius capitis scopus est.cum mulie si t.enunciationes coniunctae, quae plura prindicata,vel subiecta habent, d multae sint

simplices,quae singula ex illis per se predi.

cantur .aliquandocuenit.ut quae vere coniuncta praedicamus, diuismen unci erus falso ut cadauer est homo mortuus vera est coniuncta diuisa salsau cadauer est horno aliqua udo diuila veraenunciamus:

ut,homo est Musicus, homo est albus, tamen coluncta falsa est. Muscus albus. Aristoteles igitur hoc capite docet quando diuisa coniungere quando coniuncta diuidere liceat, cile est scopus capitis,quod in tres particulas claritatis causa diuidi potest. Primo docet; quae multiplex, quae unaenunciatio sit: hoc enim necessat tu est ad docti inam de coniunctis di diuisisdecum Eiusdem do, mouet quaestionem circa hoc. Nargu diuisio, mentis disputat circa illam Tertio, soluit dit ficultatem hane, docendo quod inten

Primo ergo constituit, qui de nunciatio Quatuor una.quid multiplex sit Est aduertcndum modis, alia quod possumus quadrupliciter enuncia de alijsere vel plura de pluribus; ut homo: lco est nunciare

fortis, di mansuetus: vel unum de uno: ut pollumus. homo est albus; vel plura de uno, ut Deus est iustus. forti si patiens; vel, nu de pluribus;vtho moecho est fortis Inter has nam enunctationem vocat Aristoteles, quae unum de uno enunciat reliquas vero multiplices. Explicat autem . quid vocet, nu,quid nuciatio plura unum non solum debet esse voce multiplex sed re significata ita, ut si una vox sit,mul secundumta tamen aequivoce significet,latis enunc quid una.atio simpliciter fit multiplex. secundum quid una,nempe voce:vt,canis currit,similiter plura intelliguntur re quae non faciunt unam rem per se. nam si sint plures voces, nam tamen rem significent. vel nuciatio plura unam rem facientia p. t se. s. utant una, vocumal bipes, mansuetum quae est dcfinitio plurium. hominis: trunc talis erit enunciatio una. In summa,est consideranda unitas, vel plura Not litas rerum significatarum non vocum Dubitabis quare Arist dixit haec vel ba Dubium, cum coniunctione: dubit.itione nempe homo fortasse est animal, sic malu elum, di bipes Respondens Boetius ex Porphyrio insecuda Edit docet. quod istae paries Solutio definitionis dupliciter possunt praedicati, Boetii ex aut per se, dc tunc faciunt plures enuciatio Porphv-nes homo est animal di homo est bipes rim homo est mansuetus,aut coniunctae clatunc faciunt enunciationem una: ut, limmo est animal bipcs,mansuetum: hic aute

285쪽

Dt NUNC LAT. VNITATE ET PLURA L. et et

denotat per se sumi ut sit sensus, iste par in mons latione sumit una partem co res. Vae per se sumptae. enunciationes plu tradictionis probandam nempe uxnere faciunt, eoniunctae tamen requando cessiaria est na ambae palles simul Dcccssa, ue uno subiecto praedicantur, una faciunt ii non possunt: A, qui Top citcc enuntiationem,qilia significant ren, una di mii utraque pari contradictionis pin

seu M. I. Expositio dixit, ite in forta si di quas aliquando accidat, ex illa una plures serie nunciatio.

nes, quando separatim partes sumantur. Si ergo dialectica intei roga io resio 'nucii petitis, C

Iuxta Albertum de stula d alios ni eprobat Aristotcles iliam esse en unciatio. nem multiplicem, in qua plura enunciamus de pluit busta vel unum de pluribus, vel plura de uno piobat autem ex responsone; propositio enim est responsio interrogationis sed illa non est una interrogatio quae fit per tot praedicata vel subiectar rigo nec erit una responsio nec una enunciatio sed multiplex unde qui petita canis ne est substantia multa petit.ideo non debemus unica responsione respondere: et . iam si vcrum sit illa multa enunciare simmul Accidit enim quod veta sit ut, inus

Alterum test esse probabilis, probat vita inq; tu

do hanc modo illam, quod ocet Accii

teles pi filio Elenchorum cap. ii.

Hinc etiam sequitur, quod aliter utitii rinterrogMione Scienti fictis demandem o-ltrat, aliter Topiciis: Quis e monstrat imici rogat unam partem ite necessaria est, ut sibi demonstretur petit enim Phulieus: an amnia sit imium talis ut demotis rei: petit Geometra an tria ligarius radicat tres aequales duobus rectis F, et demonstret At Topleus Delitu tranque rotem contradictionis, ne hane frit ei illi insit picbabiliatcr circa utramque dispui r-

Est igitur in tetrogatis dialectica seu Nota s.

Topica contradictionis petitio, ut sibi haec vel illa detur pars xhoc est, quod docet Aristote a sed consideranda fiant verba

iniustus d sapiens velum quidem virum inquiis est petitio, sponsionis vel 'rnp, Vsd terrogatio etsi multiplex de id o sit mora,v lalterius partu cotradictionisT

sitio Nota

tione 5 syllogismo Topis utitur non debet eme unica respousio Haec est interpraeratios forum. Atmel: est cum Giscis illa verba non tametriam piobata ira, sed illativa tegere, ut sit sensus: ex quo tales e nunciationcssunt multiplici et, fit ut in teir lationes haru in non increantiu unam rc sponsionem. Sed ut i arccstitia intelligantiir; adite

te, in odii non de dialectica in commiana loqui titi quae in partem demonstrati.uam in Topicam est diuisa sed soli depa te Topi a. Ei auton discrimen inter eum.qui DC monstratione utitur qualis estiue,qua ha

omnia idem sunt,sed notat varios modos vel responden F vel interroga di Topice: aliquando solet respoderi per particulam non vel sic: vr est anima diuisibilisspoicit dici. si cives no propterea dicitfest petitio responsionisJaliquando leperitur eademptopositio ut si di at anima est diuisib iis, idcodicitur 'titio propositionis aliquando qui interrogati exprimit duas partes ut anima est diuisibilis an non &tuc respondetur,per unam partem contradictionis proptetea dicii est responsio altei ius patris contra nactionis.

Tamen hic aduerte, licet Topicus alibet reiicientia ira, dc illum qui syllogit m quando interror et unam partem forma- Topicos qualis ille est. iiii rei liabet opininon ur. Hi de inon strat. quaerit semperne. cessat a quae temper vera uaer, nec aliteri habere possunt xl qno homo sit risibi. tra, quod ignis sit calidii de ea intentione circa illa vcrsatur ut eo tum causam indaget.&consequatur . At I cmicus cousi de rat probabilia, quae t. liter se sit bent, ut aister se habere possint: de ea in qu uit, ut probabiliter opinatiue cognoscat liter, aliquando arrbas palles virtualiter, tamen semper interrogat inter utramque partem contradictionis siue hoc. si ueno; quod non facit Demma strator,ncciritualiter, nec formaliter. Simia amen Maaifestinui est vaniam me. sc unum infert.quod maxime de la. rat interrogationem Topicam, ncmpe, petere quidust homo, non est Tonica inre rogatio, nec petere, quia hoc est. Pro quo

Notari. Topicu non semper sor- maliter, at virtute viri

quc contra

dictionis. partem semper togat

286쪽

riora ex ouriplex est interrogatio prima est Topica,

e io,rriplic quae contradictionis pariem querit lia virile interro determ ii et coriadictionem, sed liberumgati ii ni relinquat respondenti,quamlibcteligere. i t qui dicit: anini est una, an non. his co-

asciat intri Vogam ct pondentem ut intrahas partes respondeat, quanquan mancat in electione hoc vel illud responderC. haec igitur est inter togatio Topica Alia est in- qerrogatio non dialecti ea , seu non Topica quae into contradictionis palles non

Quaerit sed, g a est.quae si fuerit rei neces.aariae, est dentionstrativa et ut quid est homo: hic enita nullain partem deteri uinat: si in iliter: qiuedit serentia estantinalis Si vero fuerit te accidentis seu contingentis est inter togatio familia iis ut,cuius cst domus quando venim hic patet sensus Aristotelis. Dicit enim, quid est, non elle interrogationem dialecticam, id est. TO.

picam. quia nonicterminatur ad aliquot partes contradictionis alicuius ec obserua hanc doctrinam. obiicies, primo Topicorum cap quar tori me interimationes Topicas est una, definitionis pioblema:definitio autem ex

pluat quid est ergoest interrogatiora pica ipsius quid cit. Dico ad hoc Duplex

est quaestio acu in t rrcgatio. quid est altera vaga di inde te miliata a. partes conita dictionis: vidi dicas: quid est homo quid est Angelus est ilis non ei Topria, tirac dicitur Adtera est det ei minat sub contia dictione: titim alii uraliationale i t de sani Vol rata . . necne iactatis eri Logica: de Locus sit uno Topicorum. Idem est dice iri'. di mei, e de de D. nerentia, ctra si inter tui, et oriuisitati ixte C

an rariona e sit cieret: ira hornini necne V chanc solutionciri niaxime rua,

quam etiam Aristo Ies hic explinii et ludicit Dialecti m determinare an hoc sithom an non hoc. traxi vero haec ni impraedicamur c m

incipis Aristoteles quaestioncm de coniunctis e diuisis proponere et huiusmodi

aute est intci rogatio. Cum multa divisim Dubium.

Solutio.

Duplicem esse ipsius

quid est in

terrogatio

A textu

dicemus,enuntiatio talis erit alia autem multa reconiuncta, diuisa, vere enun. cientur quae erit hulias distinctionis camia. Quod autem illud ita eueniat patet:dicimus enim vel diuidentes Socrates est homo: in Socrates est albus, i&etiam vere coniungimus: Socrates est homo albus: similiter, hoino est animal di homo est bia pes,&coniuncte homo est animal bipes: aliquando non ita dicitur enim est limmo Cycharaediis c homo est bonus, non autem est Cytharaedus bonus, si enim ille sit studiosus , non tamen admodum perit us actis cytharaetandiu diuisa est vera,coim iuncta est falsa. Quid igitur dicetur ad hoc PolD qt iis respondere , d aissignare regulam hance

quando diuisa enunciale verum est tuet cenunciale contari a verum erit hoc reiicit Aristotcles, tanqualii falsum. Primo de

homine est velum dicere quod est homo, d quod, si albusaergo coniuncte, quod cst homo albus. Ulterius de illo homine verti est dicere ciest horno albui iteruin, quod est albus ergo dicetur, quod homo albus: laterum stimam illudi dem, di faciam multas negationes quod non licet Praeterea de homine est ver unad: cereis albus, e divisim quod est Musicus .e quod est ambii laris: irgo quod est albus Musicus, anibulans riterum de homineta si doriri ista convincte dicere, dei tritu , num ex illiuei 'cinnet comunm; Mitcrum caerulis uia replicoc . quod absurdum maxime est traicit Socrates

cst Soerates di est homo et eo dica Socrates est Soctates homo,quae cit nug ti Vccadmittenda.22 emadmodum a Mem ponen Acm et .

De terminat hanc dissicultate in Syri.

mode coniunctis , quando liceat diuisa coniungeteri postea de diuisis, quantali.ceat coniuncta diuidere circa primu duas regulas assignat, quando non licet diuis, coniungere Altera est quando quae diuisi inpiaedicantur sunt id cnt: adinvicem. vel rcspcctu alicui ui tertii iuncta ianon faciunt unum perso vel bitiatiat, oio est albus d homo est Mu liciis, non, let ergo albus Musicus qnia utraque ac-vcie tu vicatur, quaelicua iuncta prata accitat uomim,su trahomo in cytharadus,

Quis totis

determ rumtio Diuila attributa

quando noliceat cor iungere i. tegula.

287쪽

DE INUNCIAT NITATE ET PLURA I

e. Regula. Quando coiuncta atrii buta non licearia: uide

1-Regula. taedus; est bonus, non valet ergo cst Cy.tharaedus botrus quia utraque accidunt Domini, Mad inuicem et iam dico ad inuicem quias unum altera accidat, non e-

contia, non impedit ut Socrates est ho

mo&est albus valet:ergo est homo albus. quia unum est accidens alterius nona,

Nec quaec qiu insant in ali ero,

et cet.

Altera, gularis nee ex his quae ita clii

uiri praedicantri r ut unum includatur in altero actu . Qua ratione superiora a gu-m nta non valent coniuncta. quin in una parte actu includitur altera dico actu)quia potentia nihil prohiber, dicimus e- ni in homo est animal de rationale, ergo animal rationale . Se tamen animal, quia genus est, dii serentias continet in poe

tentia.

Veram eis autem dicere de aliqua eris- uum circis Hic de divisita agit, istenditque conius, ct diuidere aliquando licere si hic est homo albus ergo est homo et est albus sed linc non esse quod explicat Aucr.&po tius quando partium coniunctio, una per alteram inest subiccio, d dicitur per accidens. unde non valet est Cytharaedus binus ergo est bonus quia bonus inerat subiecto per artem , charia an di, non per se: vide Caietanum hic. Et ponit altera in regulam, mando unu a. Regula praedicatur per accidens, non ita et diuidere ut Homerus est poeta, est vera, non tamen liceret dicere erre Homi tus cst quia Est per acciden. praedicatur.

Decesi quid est, quod(est per acci

dens praedri et urnota eci oet.c Amino. aliqua do(est init tuam significationem, nempe existentiam imirridiate subiecto Solutio, ita immediate, miti:edicat im: t, homo

est albus, id est. existit albus, ectunc dici vcibum Eurtur per se praedicari; id est immediate de quando per subiecto aliqualido non immediate sub sede qua do

iecto, nitur, sed mediante pyindicato uni ei accidens Homelus est 'oeta. non dicitur hic quod braedicatur. Homerus immediate petie existatista existentia illi applicatur ratione octae, ut sit lentus Homerus in sua poes existit, in e .c tunc dicitur per accidens praedic non semper id ita et, quando velo non ii ride subiecto. quia non ratione sui, sed, ecat imbus regulis explicat Altera ii, ii oneralis piae litari. hoc obseruata biqua nil coniunctuin constat ex partibus repugnant: bus, non licet uti diuitioncidi citui enim,ca ita iter est animal mortuum, sed non diuides, crgo est animal,similiter imago eli homo pictus, non valet, ergo est vidc sciat ipsum sest de tertio adiacenti piadicati. Dire in suibu tamquepraedic

Concludit Alistotclcs, hic ostendens, Milonio et quia illa duo repugnant, cruod iit quando ita non fit, ut in his duobus casimortuum . animati quod sit homo bus con iuncta diuidi possunt. di pro prinobiectio. quod sit pictiss. Dices tu si repugnant,quo nio casu ostendi , quando cognoscatur modo coniunguntur, non cium ducitur repugnantia illorum coniunctoruin nem Dilutio. homo irratiorialis Dico dc aduerte quan pes definitiones eortima Isignentur, ut duo iunguntur, um non rctinet, signitica patet si desiniatur animal di mortuumtioni vi principalem, sed transumptiuam tunc cognoscitur repugnantia animale. ibi enim titia isti actio termin , ut non pio significato proprio . sed improprio supponat at quando non additur incinbium distrahens, non fit coniunctio. pripterea non dicit ut homo irationalis, nec animal in sentibile. An etiam quando inest, semper tua verum est, cre

nim vivens

e uim vivens vita

moltuum vero priuatum i mortuum vero priuatum

Secundam regulam ostendit pulchro exemplo de re quae noncst. ducimus quod I rum t' est imaginabilis,se opinabilis dicere 'tuitio . opinabi is est . non est diceretquod est in se, imo non est sed dicitur quod existat,

Dubitat Aristotcles: an sciit semper est ni, in te sed in imaginatione ita fit in il '' - si salsum huiusmodi coniuncta repugnan lis moliaraus est poeta e .. n tia diuidere ira semper ve invisit, iei,qua Circa hoc aduerte quando eliuio con 'rum q/coniuncta sensi ei diuid crees e docet ad Guegi, ut sci ucsidem subicctum pro eode.

288쪽

e secundum idem tempus. leoniungas totalia praedicata, unde non valet .ani inalest cygnus&animal est nigrum, eigora anima cygnua niger, non enim pro eode sumis subiectum et nec valet, Cicero mit uer defuit opiens ergosuit puer rapies,

non enim idem tempus sumis, nec valet, video hominem .m video grum, ergo video hominem, grum quia totalia praedicata non iungo praedicata autem totalia sunt.vidensi, ohnim de videns nig u. . Circa diuisionem aduerte, quando negata diuidis , diuide disiuncti vervi Socrates non est homo albus. ite, non est ho mo vel nolin albus at assi inlata copulatiue, ut socrates est homo albus ergo est homo de Sociatis est albus. Haec de hoc

.capite.

De Enunciationitus cum modo ct earum ad inuicta opposionibus,ac coni que reisum ex alior Ini,tum expropria opin Ont. Cap. III.

sectio quarta secundu

Graecos.

Hi vem aeterminai

quemadmodum se hia 'Maiienes ad se iri ver detremo, iis com eroga en.

habeat nega leves minurcem, et aes in de

ris i alat eui maligna dabitatione'. Namsi eo

rum,ave comple et tur, gae unis invicem oppe hae con. radectiones, quae reque sectendum esse crina es disponmi: r: Lelm que est,esti hominemnegatio e p.reo esse hominem vovea uaere esse non hominem c eim ouae isti esse album heminem ea, qua est,nen esse albam h minem, ses non e , qa est, essenta bum heminem: si enim de inlitam asyrmatio iacti negati est,tevum erit verum dicere est ne album quod in eo hominem 'quodsi hoc mado em in quibuscumveniens que es e uia lautur, dem faciet quod proras di

citur, celis quae est ho embulat, mox,siae,

exul a non homo negatio erit, sed haec aera ambaeae homo nihil ea:m di fert dicere, fominem ambulare, vel hbminem ambubhitem esse

ae a. l. addit.

m negarefima de eodem, aut non ferendumesse vel non esse,qua apponantur,feri syrmati . nece negatioves.s ergo ita imposilire est, hoc erit magia eligeia, . est igitis xeratio elucq e est, o tibile esse, e ei est,narum post bile esse. sed non eaesa est possibile non esse . Eadem

quoiae ratio est, e in ea, quod e iccntivens esseCetenim negaria eiis est, nancexti'gens esse em in alas quoquo mili modo,ut in nece chriae imp ibita Fiunt enim quemadmos in ira esse mum esse oppositiones,seu tecta vero res irae qui

d. hec in Ioea esse, idem in non e sectis i clum sit, osse vero em conringere a positiones sunt determixationes(quemadmoda in illis esse mira esses verita em em falsitatem uiter hae meo suo dedit, esep ubile, ehesemans se sibile. Eimver), ae en pes ibile aean esse negatis ei inen ea quae ei ina obubile esse, sed ea quae

ess,nonposissile novi esse e sim quae est. sibi Te esse in ea qua est puribile, esse, sed ea qua

sibile esse, cepassi ii H esse.Sedrasibile esse,

em neus Fibile esse , macra imati v eadem verae sunt oppon turenim neque ea que ei posibile nen esse e non Vibii nerum esse,iquam ima in eodem verasset.Similiterant emeias euaest necessarium est esse,negationes en ea, quae est, necessariumne esse, sed ea quae*, ni necessaria esse eis vero quae est necessarium non esse , eaque est non necessartam nos

esse , O eim cae est, imp ibile esse, non est ea que est imposi ii uius se hac, impos

289쪽

s ama adum dictum est esse quidem mira

esse operietpexere quemaomadum subiecta negationem ver. e crimatianembae faciemεia eis: esse opponere, m bis oportet mare esse opposita diei es posissilio aeon asibiti conciums, non commetens Impo Sibile, uenim due, necessirium, non aecessariam v

uertitur ici, no imo sile esse , vin neressarium esse illam ver quae est,posi ibile non esise m contivens non esse, ea que est,non necesse non esse, non impossibila movisse illam autem quae esto pos sile esse Mure contingent esse ea que est impossibile esse,em,ecesse ni esse,istam vero quae est, non posiibile non esse.m non concinores non e te, eaeuae est, imposit,ilanan esse, em necessarium se consideretur a tem ex subscriptionae, Pemadmodum uuam

Enunciatio modalium consequentiae secundum alios.

ordo r.

Antecedentes.

TVibile esse.

contingenti esse.

Sequentes

Non imposit, ile esse. Non necessarium esse. ordo III.

Antecedentes

Non contingeni esse. Sequentes.

Impossibile esse.

Necessari mnon esse. ordo II. Antecedentes. Possibile non esse. Cestingens non es. Sequenter.

Non imposit,ite non esse. voti necessarim non esse.

le, eam quae contingens possibile, mnon contingens, cidi non ossibile seqv-tur nidem contradictoriae,sed conersm. eam,

vim me estpossibili esse,negalia impossibilis se

quitur, quae est animosvibile esse:negatimem vero ab alia. iamicum,nmp gibile esse, aquae est, impossibile esse. ab alio enim sum,3 ibile esse:non im V., ever uetatio. E. Netestariam ver quema adum se habet, considerand- est Manifestum est enim, quod ea l. auten no eodem modose habet sed ciurariae sequ--

cout radictoriae auum i extrasn enim estne

ratio eim,qua est necesse ni esse ea quae est,non neces esse:rentinuit exim verin es virasi mrodem,quod enim est necessariam non esse rum estve cessarium esse, causa autem bilim est, cur ansequitur necessarium simulter caeterus quoniam, rariae, i sibile esse, uecessati reddun idem valeus. ordo IIII.

Antecedent .

Non asibile e

t sta conti gens non esse. Sequentes.

Im milite non esse. Necessariam esse. aeam quod impossibili esse, nec se hoe,vae videm esse; sed potias nosse, ea ver impasidiis nan se hoc nec viri esse, nare si casum-riter se; tu postibile,' no, ibi, haec ecitrarii:quoniam ni significant id nec bi, mimo illit .sed ea ora dicta est conuersim. certe impegibile est Aponi contradictiones necessaris,nam quodnecessarium esse rosi, bu, e nam si non negatio consequelarunecesse enim estum aDirmare a negare, quare inoae

Vibile esse, impossibile esse ei:n imo ue

esse e 3Inecesse esse: quod inconueniens.At vero ista quae est,pasib Thesea, imp ibile, sequitur: ac veri, ea qua est, non necessui messe quare animi eris necessariam esse.nos necessarium esse: quod est incoraenires. At vero neque necestarum esse, ei cem xe est postibili esse, neque ea, qa eiIneces artamnan esse illi enim iraque centangit accidere , harum amem utras et vera

290쪽

sterit, vivi reaint illa vera sim Ierum ossibile nonpestibile esse iram rei es tu eam queesse, tenua esse vero neces est' vela esse ii est,imposibile esse, em necesse non eiciamne-erii virumque Uibue, rei insutia ergo nonne et iis est non necesse non esse Sequanimi cel ariumno esse qui ea, quae eia, possibile e turm hae. tradictiones fecunum praedicts haec enim vera est ei de necesse es Saec enim si Araductis rim, qua sequitur istam, qua est,

motam stud

e nili impa Abila contingi AE L nunciationis modalium consequentiae secun dum Aristotelem.

ordo I.

Amabimus. Antecedentes.

Possibile esse.

Sequentes.

Non necessarium non esse.

Purpurea. Ante edentes

Fonpos ibiti non esse.

Non contingens in

esse

sequentes.

Sub contrariae.

eo Contraret Contrait: tabcontrariae. . t O

Eden tuli.

Antecedentes.

P. Abile non estim comingens non es

se Sequentes

Ordo IIII.

Iliace. Antecedentes.

Non fasiibile esse. . Non cominatui esse

Sequentes.

Imposiibile esse. .

Necessarium non esse

i Dulitabit aut paliqui si illam P est neces Dubitatio, s irem esse,ea quae est pol ibis esse sequit r. Nam equit-,contradictio seque.ur, quae est,non . l. addat, possibile esse, e sipus hanc non esse dicat corra quare ad te dictionDircesse es dicere possibues esseta quae cetia tu in utraq; fassae sunt de necessi esse. At vero rur- esse postibi. su idem videtur epos bile incidimno incile esse sequi di, odi esti crinan se qua re erit necesse esie, via . contingeni non, hoc amemfalsum est i a Manifeste est autem quod non omne possib, I ve esie, vel ambarare, etiam ora tapoleursed est in quiam nonsi verum primum quidemia iis, quaenisecundavi rationempossunt v i uvis calefactium ei tam habet vim malion te. Ee, urarimesam rari ne pote pates Aur, eadem plurium etiam contrariersi sunt.irration uiri et n. muel:sed(iuemadmodum dictum

est ignem non est possibile ta fuere et noneque quaec que alia semperagam: . Ita vero eo sunt emermidamu rationales potestates/m oppam suscipere sed hoc bai gratia diti est: quonia non omnis potestas oppositor susceptiua est,ues quacunq; secund eo speci duitur. te dum vero potestates aequivocae stat possibile enim non pliciterdicitur sed hoc quide, i qaoniam verum es quod in actu est: t possibile

ambu are,caoniam ambesa iam e omnino pa

sibile esse, quoniam iam,' in acta qued dicit r epestibile, ad ver, quanta actu esse posset: vis sibile ambalare, quoniam ambulareposse m hac quidem in olutaui uid i ii potestari

ram est dicereri possibile ambulare vel esse, quod amburate iaci estim ambulatiust dic

SEARCH

MENU NAVIGATION