장음표시 사용
291쪽
D T NUNCIATIONI AVs o D ALIENS. sci tu postibile non est, erum de Meessarios Et est quidem fortasse principium, quod ne is
pliciter dicere, alterum aute, ver est ubi cessaria est, em quod non necessarium est, ire qudiniam partem uniuersa eloquitur, , vel esse'elm, e madia, veluti armqvod ex ne i ita: e conseq--posse esse sed piarxii conmerare oporteta
Aliorum modorum ad ipsium necessarium
conlequentia. ordo. I. purpure. Necessarium esse. Non possibile nou esse Non contingensnon esse Impos: bile non esse. ordo I LI. Ceilia.
ordo. II. Li edent Non necessariam esse.
Posiibili non esse. Contingens non esse. Non imp ibile non esse: Ordo a III.
Mus Amabi. Ne necessarium m esse.
is do est est ratem ex iis, Pae Astasint, primae substaintiae, eroe potessate quae Podid. ne ex necesilia: est fecissim acta natura quidem priorasunt, tempore ero post est. quaeresi pruris Miso, ierata, em qua irra. ita avi nunquam aclmsintdedpet Masset pol stare priora stat flate solam E. haec quidem, adpore lare actu sunt, ta Hi ver determinati perspiciendum es , Cc. Tettia pars ST A est huius libri tertia priscipalis huius et per i pars,in qua de e nunciationibus moda. ermenias libus disserit id est, iee nunciationiblis libri quae aliqirem habent modum ex his,possi. Eius sum hile contingens impossibile necesse rati.ma. one quorum enunciationes noti habent
Diuisio ea oppositionis modum praeter reliquas. pitis in tres Avet; hoc Caput in tres partes principapartes les est diuisum. In prima de harum oppositione disserit in secunda de earum mutua consequentia. In tertia dubuim quod . dam soluit de post bili et necessario. Circa primum quaerit an oppositiones Prima Cp in hii sunt sume lae ab eo. quod est esse vclxupa non esse iid eliran ille in contradictoriae,
quarum uua dicit rem esse,altera rem non essed ex una parte probat ita esse, quia in alii omitibus enunciation uni oppositio. nibus ita fit, ut patet, si discurramus per omnes, prim rim his quae lunt de secundo adiacente: horno est opposita no est: non
homo cae, sed in qua plum uegaturi
homo non est similiter de tertio adiacetiis terest albus homo, negatio est:nocst albus homo non autem illar est non albus ho- inornam si ista esset, duae contradictoriae verae esse possent que tamen non possunt, sed si negatio vera est,assirmatio falsa est, de contra: si negatio salsa, assiimatio vera est at istae si sunt opposite est albus ho mo est non albus homo, sequitur quod esset verum dicere de ligno quod est no aubus homo quae tamen salsa est quod tamen sit vera patet. qilia eius assi, matio est salsa est albus homo de lignos ergo non est illa eius negatis sed Nec in qua negatur. Est non est albus homo, idem fit in a. iij verbis quae quamuis non sunt ipsum, Est tamen se habent ad ipsius modum rvt, homo ambulat negatio non est,no homo ambulat:sed homo non ambulat, simili
go ratione huius negatio poJbile esse, erit possibile non esse, in qua ipsum est, negatur sicut in aliis. Vide, Murmidemtos esse, rixa esse,
292쪽
IN LICII PERI HERMENIAS CAP. III.
26 Ex opposita parte argumentatur Ari. stoteles ii oppositio huiusmodi sum a ruri his, sequitur, duas contradictorias esseveras iiiviali hoc autem im rost bile est: er gooppositio nisii se est sumenda secum eum e Ceu ino cissi in his illa maior patet, nam idem potest elle, de non essetam bulai de non iambulate incidi Se non incidi. ita non omnia se in peractu sunt, id esset .lom a si per habet operation P, sed aliquando sunt, operatur postea notant nec operant utario pterea idem jotia esse, Siori si non esse ecce quo pacto dux oppos in simul verae de eodem exi
Ex his concludit Aristot vel asserenduesse duo opposita esse vera, vel oppositi
ne in non penes esse, vel non esse tamen.dam esse in istis cat minus inconueniens
est hoc assercre,quam docer duas oppostatas imul veras propterea hoc erit dicenduim. oppositionem in istis, non secundiuesic vel non esse consister sed secundum modum ipsum. Vnde hii ius possibile esse, negario non erit possibile non et se sed nopodibile esse se huius . continge sesse
haec, non contingens esse. dcvniuei saliter obserua. ut semper verbum relinquas in v-traque smile, modum aut eiu neges vel aflitnies: sic oppositionem certam in omnibus facies ut inexcitariis poteris com .perire. Fiant emens quemadmodum ni is est' me.
Duplex di Comparat. Aristo has motales ad reli. scrimen in quas enunciationes, de ad gnat duo disci iter alia pro notanda Alterum est ii iura ipsum nunciata resti habebat locii in principalis oppositi haec moda ni de praedicati nomina vel betant suae lectum ut homo est albus, ipsum. Est hiee illota Da liona de albus, sunt, respectu eius, subiecta. At hic in modalibus ipsum Esse vel non Esse habet locum subiecti .Ll leve o modus est praedicatum: vi,possibi e est esse possibile est non esse. Alterum est: illic. veritas vel falsita e eundum esse vel non esse considerabaturiavi, homo est. homo non est, de halum ve
nias vel falsitas a verbo dependet, id est quando ita ita se habet, sicut v. rhu ipsum ennnc lat. At hi: non a verbo sed a modo dependet, ut possibile est esse. huius veri.tas nona, eo quod res est vel non est, ut verbuin notat, peter da est. sed a modo nepe ab eo quod te potest, quamuis actu non sit.
In quo vivum docemur maxime nec 'i', 'pu
sai iuria promodalium veritate vel falsita Moda iumie ind-ganda: non respicere solum tem 'cra Divpui pervcibum importatum , sed irtam est i o modi qualitatem , nec respicere solum. Vnanita sit ut verbum enun a vel modus est considerandus. Si ouis enim dieat. Pe trus impossibillite curni, quamuisnocurrat est salsa quia modus denota sic non currere ut non possit non currere Et inde aliqui nouas regulas. faciunt nepe ad veritatem enunciationis, de post biura, requiri, non quod res sit, sed quod pocsit esse sicut ad salsitate, non vicino usu sed quod non milit non elle. Et alias similiter constituunt regulas pro aliis, quae ex inodolui significatione cuilibet aduer atenti parum notae esse possunt, de oliva di ximiis in introduxione.
Eiu vero tua es postilenes esse, vetatis .
re harum oppositarum . quae secundu in sedes oppe. di negationem constituuntur xsuperius sitionc pociit exempla qua do esse est asstinatu, modo ponit qualido cisse est negatum Et vive rho uno dicam aduerte oppositionem tons stere inerratione ipsius modi .inuatiato manet te ipso infinit mi ve bi. si in una opposita fuerit ne g. lum . ita maneat in alteia. asti matum vero . simili modo. Vt huius.pod bile est cile. est ne gettidi nonroili bile est ess :d huius possibile est non est haec. non possibile est non esse .d huius impossibile est osse, haec.non impossibile cst esse huius autem,impossibile est non esse. haec ,non impossibile est non esse. idem in aliis c si faciendum Aiqi haec est prima pars huius capitis in quat
rum potitio continitur. In lectanda parte contineatur harum; consequentiae Et quia multa circa hoc di em rum, ximus in introductione nostra. non adino bee,' '
dum in his immorabimuri sed aliqua it i ii HE
293쪽
ligentia sussiciat, ut auditores has enun.ciationes memoria tenere valeant. Eris igitur primo ad iter tendum qua . tuor esse e nunciationes ficu dum modos quatuor hoc ordine constitutae vi prima
sit de possibili , secunda de conti nil, icitia de impos Tibili quarta de nec euario, dummodo ii irgatis aute in ex his dux sunt partes. quatuo altera verbum infinitivi aut post bile est currere. contiugens est esse quod tabe locum subiectio uitii communitet di. . . iam altera pars stulte ni odiis citave ibo .
tu quadruplex ordo moda hii in primus earum , in quibus tam modus quam dictum, sunt illi Vinia D. Ut possibile est cur. rere,conti irgens est ambulare dc reliqua. Secundus ordo est ea tum , in quibus modus a stirmatur, sed dictum negatur et ut, possibile est non currere , contingit non ambulare impost bile cst non vlucreti ne ecflarium est non moueri . Totius Oido earum, in quibus metatur imodus, sed affirmatur dicitia, ut non pollibile est cur. rere, de similia. Qii atrii earum, in quibus negatur utrunquerarit, non possibile est
Ex quo fit, ut singuli modi faciant qua .
tuor e nunc rationes hoc ordine, ut in prima torum allii metur in secunda assii merui modus garo dictio in tertia getur modus , astri malo dicto in quarta nege. tur utrunq;. ut facilestes cuilibet in tabula has deseribere ordine hoc modo: pol sibi.le,cont: ngens impo is bile. nec osse. S:t secundi in f indamentum. Quae liliathsarum de ini postabili ab c alia, tres sibi rcfpondentcs, una de continget ira alteram de impossibili tertia deuieceuatio. Nota in o. Unde efficitur. vi in oti, ni ordine sint ni ordine quatuor aequiua lintes V. g. r ordine pri mola nunciationum de possibili scilicci, quando tot uni est aliti in uilin ut potabi te est currere respondet ei alteia de contingrati scilicet contingetis est corrcre: alia de inis ollibili, nempet non impost bi. le est currere vltima de necessitate non nece ite elinon currere. Id cni fit in aliis oris
Sed ut optime sciatur, itae quilam ,
qui ualeant,an ingulis ordinibia, o Vite- dici. iii a quas amant: quoi uni exclur Fundam. sunt Mais tuor aequi. lentes.
3 Fundam e re Aduerte ig tur tert A esn quatuor has dictiones, Amabimus Edent ulla ia. e. I ut putea in quibus cmnes hae aequi.
ualentis contine iit, circa quas aduerte:
prima syllabas spmficate modales de
pollibili diecun Jas de contingenti Tei rias de impi cibili. Qua ras de necessario. ri lcria sunt ira tuo voco et A. designat modare in tota in assii mat uari desi. gnat negarauam de dicio. a illi ara Duam de modo negativam de nimio, assirmatiuam de cto. V. regativam citroque. In his et go dictiombus luite copeties omne Fer pollente .li observes tu .r lyl.
laba ori nde cui inodali de qua lasti. tela fuer ut alem faeie illo tale in V. xla Amabimus Poma syllaba est de postibi. li x ia est A crit tota astri mala pollibile est currere Secunda est de contii genuti, e quia est A, erit etiam tota ait .rnraia rvt. coim gens caecurrere Tertia est delim
possibili , ev quia esta erit nigata de nidi dosed affirmata dedicto non impossibile
est currere. Quattac pro neccssario, laquia est, V. erat tota negata iam on necesse est non eurrere. Hae igitur quatuor sunt sequi ualentes eadem ait tu poteris inu nixe in aliis . e in tabula di scribere, irae quia late a me iam sunt in introductione d se utata, piet ei eundi sunt, non quod necessaria, o sint; si incen: in mari: me, sed quia dei te ex illis intelligi possunt. Sit Qua illim sanda in cnt im Siritali Dp positioncsta irines alii cc gnoscere scias eas. quae in pii mare tertia dictione continentur, sita esse inuicem contiad:ctor as, sunt iter quae iunt in ci inda,e qiraria. d. t. tia quarta in coni. alia prima in secunda subcontiaraa qnam uis Aristoteles piaecipue hie contra estorias considerat. H. Iuppositis a It cilii explanatio. nem accedamus consequemiae veri secundam ra: ionem Sint,
ilia Arast rium nodanum con quen
his itas Atast assignat de nos supra assis uimias, in tentas quod in primo ordine, loco huius, non necessaliuin est noncise a re t non necessarium tu csse, sic dii l nori Explieantur modalium ordiri bus
294쪽
no impossibili est esse: ponunt eu impossibile est esse contingens cestilli. t. orii inpossibile est,sse , non necessat linatast esse, ita sicut nos disiceus Amabimus, ipsi dicercnt Amabitis. Piet et ea inietur do Oidine sicut nos dici in iis: son ncc.ssirium est esse, dicit ut, non necessarii est ii AEdetuli dux esse; dc dicet et Edentulus rem ut at nain ista eosdem que quattv in modalem riviai, exsecundi Edentulus. ordinis, in icti quis idem dicunt cum Ari.
ostendit A Ap p Dbat Arista liqua quae dcta suntii in quo ab/nxiqu i circa ticam odore nios ,oslibetoidine sibile enim. contingens imi lese iliu
tuo sequuntur contradictor te. Ha ut non
3 'λ post bile. non contingens in f iant im- ' roisibile me eo tra . non is postibile in-Mqv erat posi bile. Ac contingens contia, gna; i dicto inuariato manente in omni bias contradictione fact. sola in modis. Illae de ne ita. ita vel boum se habet, et c. cessarion Circam cest rium vero non ben Anti
sunt ab An qui cense undi, civi intellisas istu textum, liquis bene te eoidare illius, quod di imiis: primum, assignat . et citium Oidinem sibiccntia dic cre .similiter secumbimc qnarium duos veloxltimosi tertium S: tortum isse contrarios. Cum igitur isti Antiqui in te illo
quarto benea:l gnati ei in thodales sequitur vi in contra res de necessario, non cr-iauerint; imo recte ast gnabarit. quarta mni in de Iliace,est. necessa Hi non est quarta de pur urea est, necessarium csse, quae contrara sunt possunt en in an ibo steialsa simul autem vera cilcit queunt Atinitimo ac secundo ordinesertabat circa quarta de nccessurici: pro 'ter cauton ais gnabam veras contiacictolias, . alia piimus ordo contradicit tertio secundus quarto, in tartio aut qua ita de Ilia cecst. neecssariu non esse Ii primo ordine. qm a dicebat Amabitis. cst ista no neces aratim
est esse, sic constitu cbant a conii ad i. ctoiias. ii cccssarium est non . sse: octo necessariaeciliasse similiter in secundo constitu bant has contrad:ctorias: non necessanun est, D csse . neces araum esset. in Puipui cad Ed cntulus,quae contra du
Hoc igitur cit, quod dicit iustotclcari ERMENIAS CAP. III.
scirca necet Carium contrariae sequuntur id est bene sunt assignatae sat co tradictoriae sunt extrari lcst . non sunt verae comtia dictoriae, Et hoc in enunciatio hibus de nccessario aliae enim bene aisgitant utre hoe .st, quod dicit, illius nectile est non esse quae est mi iace non e monita dicam Ma qua imst as,ignant, non necisse est Te dicentes. Amabitis, piobat no a esse oppolitas. quia ambae vetae simul esse possunt ut patet,n in ima ia in necesse ei ii ii esset ex eandeo , cui ne te es se dc hoc est quod dicit quod enim omecssaritim est non esse no est nec citarium esse ivt exemplo patet , non igitur sunt
Dicet aliquis: cur, sciat dicimus possibile estisse contingens est esse, nosti cis Pubium. sibile est esse, bilem ne manet esse assir malum, non etiam dicemus non necessiari uni est esse ut in omnii, quatuor contaquentibus remancat dictum eo de inodo '
Causam huliis docti tui sicin ipsi mo
possibile S immobile quia i dem non lignificant ni odo oppolitias consenuit n. tur: ut impos i rite de non pose bili' n militer po si ibile, evi in imposibile i impossibile de nece Iarium idem di int. sed opposito mo lo, secun cum lictum ea quod est impoli bile isse est necassaiiiviri non esse, de quod est necessarium esse, est impossibile noesi e Cum crao secundum di.ctum opposito modo se sequatur. non potest eodem modocile in utra io nde istaerion aequi ualent: no: impossibile est e te: non uecestarium est esse sed non esse. vid: cit ferius, licui neci: is aequi pollent,pohibile est esse impol sibile est esse, sed . non rinpossibila est esse. At certeinposis de elis: p.m conetria Ito o.
Aigumento probationi ponendam cotia rictionem de necessario, acii dicat: non istae sunt aequi ualentes postibile est esse eontingens csse, non in dioissibile est cile cum hae, non ne si et esse. Algu. mentum est huiusmodi. Quod occeuai inest esse posse. bile est esse quod potabile est: esse,no imp sibile est de quod non imponibila cit cile per se, notaccessarium est: e gra
295쪽
emerergo de primo ad ultimum, quod ne e dc ex altera parte videtur sequi, nam cessarium est esse, in B necessarium est esse s non valit necessarium est esse . ermetro, quod absurdum est, vim plieat. D sces tu po Fbile est esse Lergo sequitur vel non non valet,quod necesse est esse poti bile possibile est esse, vel possibile clinoncsse. est esse probat, quia si non valet, nec cla vi supra diximus, quae utraque de neces conticrium est esse ergo possibile est esse neces sario asserere salsum est. At ex altera par salium erit non possibile. quod si non pos te, quod non sequatur. probatur: quia,ssibile, ergo impossibile erit ergo necissa quod possibile esse, potest esse de non e Cesrium impossibile quod fieri ullo modo quod posisibile est an ibulare. Nincidi,potes non alii bulare evno incidi; at quod
obiecti . Resposio. nequi trinon ergo aequi ualent; non impossibile esse, possibile est e, cum hae . non
et vero neque necessariaen esse sequitur
nicet quis si non se iiii tur: illa, non necessarium est esse. :vid: cunt antiqui se itetur una ex his, aut nec ellarium est esI . ut dictio sit Amabitas via illa, necessarium est non es D.ut dictio sit Amabites Respo- det nullo paesto ullam ex his constare cinnea quae est posFbile est esse, nam possibile esse, simul vera est cuin hac possibili non
esse ut supra docuimus ira necessaritim non admittit illa. possibile non esse: si . militer necessarium non esse no ad inittit
illam possibile est esse ergo nulla ex his sequitur eam quae est possibile esset Aiussi.cienti ergo partium diuisone colligit haeesse illi consequentemon nec eus non esse, e ita dictio non erit Ainabitis nec Ama-buas nec Amabites,sed Amabimus, ta ita est vera contradictio cum illa quae est in iliace scilicet necesse ei non esse; haec onecessi non eue Dices,quare non loquitur de secundo ordine in quo etiam errabant Antiqui ' dico quia cum duo ultimi recae affignati sint de hic pri inus sumat illair,quae est in undo relinquit manis st: in nullam alia ponendam in secundo, Non Eden nisi eam quae erat in primo quia nulla re. ludus, sed E. stat Ac erit istamon necesse est esse ut di dentuli ctio non sit Edentulus,sed Eden tuli.
Teles, bai, Constitutis ordinibus modalium se
V M3 - eundum consequentias koppositiones,
ii Icq iitur tertia Par ptancipa. is capitis. in qua Aran. dubium moti iri circa id. quod
. I. go est pol sibili .i Dubium igitur est an va-aeatincccis Nun cstcssi ergo possibile est Non amabita, vel ama bites. sed amabimus. Obiectio. doluti .
necessarium est esse non potest non esse: ergo necessarium non est possibile, olu e o solutio tio Aristo . consistit in hoc . non om n ne dubii. possibi territ est esse, non esse, sed aliquod vi id superius est ad necessirium, sicili non valet homo est animal &animal est bis,eigo homo est leo quia homo non est omne in incit, ita non valet, necessariu in quod est itis,ibile est esse, post bile ei Te potest e Ce. e non est: Eit neccssarium poteste e de non est . Sed hanc solutionem oportet latius explicemus ipse ni textum interpretantes,
Mai: e puni avi cur quoniam Mu omne os o Docet no omne pollibile esse ad opposita, scilicet ad cit.: non esse,ambul re.re non ambulare;aliquod enim pollibile est
solennad unum. vel esse. cloperari, Proculus explicatione aduerte Potentia, ut habitur Meta ea in non est aliud quam principiunt operationis,vel cia est. lnd en in principitiin.quo operamur, si ' Notata. agentes, siue patientes dicitur porcnxi', Ouid stro. siue talis potentia tendat ad sol in P pqxa tentia
tionem liue tendat ad esse potentia eniim ambulandi est ad operandum . at potentia vili trigetis vel icta, vel animal. est potentia ad ii cDufex est autem potentia. ut habetur Nota l. 'metaph. a ter irrationalis altera ratio Potentia analis, illa est rationalis i. cundum quam dilua alia est operamur ex electione xoluntatis, ut ipsa irrationali volvi Has est potentia rationalis quia i talia rationabere ecundu in eam optramur: si in iliter si te liccius est potentia ration. lis secun
drumquem hoc vel illud intelligrinus, red cuique quaecunque potentia, operatur
noli ex se. sed a voluntate imperata . . Torcutiat rationalis est,qu. aeno neve Votentia ira
296쪽
calefaciendum, visus ad videnduin Haec autem Edhuc duplex est, altera activa ad agendum vel sacredum altera passu ad patiendum et lignum habet pamuam
porciitialia, ut comburatur rationales au. tem potentiae activae sunt.
Nota Est a uicio considerandum unum distri.
Discrimen me inter has potentias Rationales enim inter iaspo delitatio irales pari u Viunt in disserentestentias ad pluia oppolitata non quod simul iecipiant, vel agant oppolita sed quod pta
sint princ pia ad operandum non maginvolutas est hoc uppositu tu quam illud. v. g. vo uritas notentia in est potentia indi in ens non nogis a duo. disse iens. 5 lendui alio , qua in ad nolendum intel
euomodo iccaui ad assentiendum vel diuenti edum. Quomodo similiter in passi uisitationalibus lignuitem luel resti potentia non ni gis ad calore iure
ieelu, ostendum, quam ad ris ditatem. ex ma-
.ecria secundum se non est in po tentia uia
gis ut sit hoc quam illud, vel aliud: At potentia ac tua irrationalis est ita determ i. nata ad unuan agendum. i. per se aliud nofaciat. nec possit illud non Laceic ut ignis est in potentia ad calefaciendum , ita ut per se non possit in me facere ii in nec non calefacere nam non calciacere aliqua donon prouenit ex potentia ignis , sed ex impedimento exti in o. Noea . Adverte preter ea, cuin tot modis dica. Quot modis tur potetra tota de dicitii pol sibile. quod potentia di a potentia dia i tui possibile enim de secutacitur, totide dum potetiam rationalem S secundum id postibile ac rationale tam ac iuri in quam passiuam dicit ut oue ut non om his potentia est ad ops sita .ira nec quodcunque possibile.
Expositio illi suppositis accedamus ad textus cx textus planatione in Manifestum inquit. est, noomne possibile essi vel ritibulares id est, operaris cise ad opposita nempe, ut possit operaii. rc non operari ut possit hoc vel illo modo operara est enim aliquod possibile quod ad unum est in huiusmodi est id qnod secundum potentiam it attonalem dicitur pos ibile ut ignis potis calefacere sed ex se non poteti non calefacere
vclitigefacere, nec omnis potetia irratio-rialis e iuriismodi sed ca,quae activa istina piis, oppo litorum de susce :ua. sicut e potenti bationales, quae contra-rmium modorum potentiae lunt: vlum late .ui tu . intcluctu uiuitia, actua comtrarios operamur circa vati opposita. Concludit: Non igitur omnis potestas
suscipi opposita; nec solam de potestate in communi loquedo imo in eadem spe
cie potestatis scilicct irrationalis, inueni tu potestas quae non sit oppositorum. qualis est activa.
Vnum verbum hic considera circa ver Duplex est ba in Alistotelis Ignem non est poti bile potentia in
calcfacere dc non neque quaecunque alia rationalis semper agunt duas hie insinuat porctias activa. irrationalcs ac tuai, altera qu:rsem rex L sedeternii natui ad agedum,nec ex scpo. test nonagere.tamen ab exti inseco impe ditur, ut ignis se habet ad calefaciendum. qui ex defectu combustibilis non calefacit: Alicta, quae nunquam dcficit, uti te. tia secundia in qua in caelum mouetur. nec
natura iter impcdri potest Sab utraque potentia dicit ut post bile id sta eda in ver. testates aeqvir ora sint, et t. Iterii dividi. Adhue potestatem .seu potentiam di tur potetia, istinguit est enim nomen non simplici. ter. Id est, non univoce dictum: haec diactio comprehendit omnes potentias, qu Edrictae superi ius sunt. Quae dati cst pote tia includens actus priuationem sccut dum qua mea. ii in potentia sun .acturi nondum Lahent, ta lacti Spi incipium disitur enim possie ambulare, qui nondum ambulat Aceste, quod nondum cst. Altera dicitur octentia, quae est simul cur actu . secvnaum quam id, quod currit dicitur posse currere, quod operatur, posse operati, o quod est polle clic quae potentia aliquando no aliud dicit qua in non repugnantiam adactum, ut idem iit,
qui cum potest curiete, de dicere, qui NeZ
arrit non habet repugnantia in .nceim. V ripedi inentum ad cursum quae dicitur po Atentia Logica .m in rebus Mathematicis
potentia Mathematica. Est autem dilati me inter has priore Dis i mennim est in rebus mobilibus e corporeis, inter iam quae aliquando sunt actu, aliquando non numeraras uti t. seu aliquando operantu liquando potentia non At posterior est etiam in necessat iis, bis,quae semper sunt, discin per operan tur. iroisbile ergo utranq; comprehendit. Translata ac propterea est superius ad necessarium tent alta conuenit ei licui mucisale conue Postibile,
297쪽
ex neccssario possibile sicut ex inferiore superius.
Et ei quidem artes principum ,
Alium ordinem eonsequentiarum mo.dathim pellcctioiem ponit. d quia proprius erat praeter communem. ideo sor,ta Teiadixit non dubitationis, sed mode. Huius ordi.nia schema.
runt. abcbunt, nihil illis demit, nee deerit propterea dicuntur non esse in potentia. scilicet quae est eum pii union', 'tute hoelo his assimilatur necessarium; qui modus r
sgnificat quod semper est, tur Necessa. Sunt aliae naturae , queliabent actum sereunda cui poteritia, id est, ita sunt quod non semper suerunt, vel non scin pererunt,ckstiae causa, ordo est,ut incipiamus neces ' ista si comparentur secundum id , quod satio ad possibile contingens impossibi actu sunt, evi , quod potentia fuerunt,lei quandoquidem in selius est in eo ase inueniemus actum perti ctiorem esse . oc quentiata ab inseriolibus ad superiora natura priorem id est nobiliorem poten. rectior est consequentiariim processus tia; quia respei sectiori modo ex .ssit quansumendae sunt igitur quatuor dent doeu.quam quando esse potest at pote cessario eo ordine quo constitui bantur . tia prior est tempore actit ipso quia prius de possibili. Plinia tota assarmativa de nec tempore potue uni esse , quam sunt de uicitum cessario Secunda negativa de dicto assir si fuerunt, quales sunt naturae iste corrupti mur possibimatiua de modo. Tertia negat Aiade bile . dc in his inuenitur possibile pro te di comi do assirmativa dedicto. Qitaria negatiua prie dc contingens geni de utroque Modorum autem hic e litor Aliae sunt natu te que nunquam perue Texti do. Necesse, Possibile,Contingens, Impos .iunt adactum perfectum , sed sempers bile, nianent in potentia, ut si velis numerare Et ut rectius lx memoria teneas ae numeriam maximum . nunquam peruenies ad illum, si diuidatur continuum,nodabitur in in ima pars tempus, motus se si
solum ordinein mutando semper entin consummatum in his inuenitor inpossiet v im' pii in asyllaba pro necessario. Secunda pio, ille, quatenus nunquam adactum persc- possibili Tertia pio contingenti. Quarta sinum peruenire possunt. ro impossibili desciviradictiones autem Cuin igitur harum rerum iste sit ordo, i sun Argutulae vestigia Sine metu ut priviae res primo loco, mediae secundo. Mutabatis Circaritias aduerte pii inam vltimo vero ista postrema constituantur: tertiae secundam qualiae contradicere dc ergo dc modi eis correspondentes eundeviterius primaintas secundam esse con observabunt ordine. 5cita a necessario intrarias,icitiam , dc quarta in sub cotrarias, cipientes ad possibile, contingens. 3 impoterit ergo quilibet in tabulariis gnare roseibile deueniemus Istum rerum Oidionia has . nem exactius piosequi Metaphysici est. Munife tam mitem ex his, ex dictas u satis stadia circa explanationem ait igisse.
in cae: Haec detextus interproatione. Hunc ordinem consequentiarum ,reru
cipe quatuor dictiones nostras in qui bus omnes aequi ualentes inuentcs obseruando eand cni rationem , sicut in aliis:
retione cc inprobat In uniuerso enim tres sectissi Modus quid modulis rauinciatio, remo naturas coperimus; quaedam sunt quotus lex O decus se inret actu ita , ut nunquam exsuxu quae litate. In quib. praesint. nec desuerint, chae sunt primae sub i. . stantiae Vocat autem hic primas substan Citra caput hoc, oportet hi eviter exa
tras non ut inii iudicamento substantiae minare, quid limodalis, ex quotus lex puit Dii , ipsa singula ita, sedglotiosum Deu chan inde eius quantitate. Haee autem facilius unqxplica telligentias, euhae sunt secundum Alisto percipientur, si quid sit Modus, cxamina' naturae simpiternae, ex omnium principia uerimu Misau.
prima , ex ista habent actum sine potan circa quod antiqui e moderni Graec: M-- ,
298쪽
ac Latini laborarunt non patii me inter Sententias Latinos s.Thona. tractat. de nunc . cap. li
Thomae inquit modus est rei adiacen d ceter mi. natio, id est, additum aliquod extremum
enunciationis, vel totam enunciationem determinans. dicunus enim homo docte
disputat illudi doctae, praedicatum determina t. limitat, ut siet pro disputatione docta . Atqui ista definitio omnibus moismo in di dis eommunis erat,eam timitat dicens, ctione consti modum esse nunciationis eoimpositioderamus oem determinantem. Duo enim in verbo
i consideramus Alterum cst eius significa tiood est res, quam signa fica, ut disputo, disputationem significat d lego, lectio. nem Alterum est verbi compositio quod est ipsius formale. Quot obiex 'x'gi V imodi in duplicidis Terentia: Modu, qui a me terminat, verbi ignificatione,
ut docte disputat vel qciter currit alii de. terminant vel bi compositione in ut Petrucurrere et possibile id est ista compoli.tio est y ossi uilis sera iis currit tale aut em sunt sti modio sentes. Q. io si obiicias es Te plures modos, nepe verum, falsum respondet a Tho istos nihil addere ad si inplices, nunciationes, idem ei im est dicerer i e tria scurrit deae.tium currere est veruin, propterea non habenti peculiarem diu cultater. ideo hic pi aeterinittunt i rAlbcr. tractu. cap i dicit illos modo verum talsum dati et re ab illis. quia non amphant te in pus dicti, sicut illitu tuor. Alii plures etiam Modo multiplicant, tio horum chnaei compontionem cremi nantes, Modo tum vii ib te, inpiabile, sed hoe ei cuiuitii ia secundum e modos pici craticiat rationem.
aliquo, alis verbis, quamuis, unde facientibus sensu in Modiani defit Lunt. Modu, tu minon Psel. Modus est, Oxsigoti xta Animo, ni tua lucr praedicatum subiecto in sit. de fellum QE initio est ora in Auerio at Ciece hane de fisi uicnem commilitem pluribus modis tacitiai dicuntq; Alist hic iolum
At circa hoc aduertendum est primor triplex est, nunciationis in amia ut supe-
ter autem piedicatum se habet ad subira
cui unde est triplex matem ttinuo
Alberti. Multiplica.dici Fundam. Attribututribus modis se tabe t
pia dicatum aliquot ita inest sub eam ut non positi non inesse ut homo est antia mal di talis est matella necessalia Alterum non inest, sed nee potest inesse ut, homo es lapis a talis est materia rem ta, seu impossibilis. Aliud non inest sed potest inesse vel inest sed potest non inesse ut, petius cui iit; dotalis est materia
Est igitur modiis vox significativa, e- nunciationis attriam explicans, ut patet in illis modis assignati si ita sumitur in praesenti. Cum allic in triplex stiriatoria, triplex erat modus ici, Neccssarium, Imposse: bile, Coli tingens nam poli: bile, ut docet Boet sola voce dii scit a contin. genti de quia po sibile componitur dicumus enim impossibile, sed non dicimus
Adueite secund duplex est compositio in inodali, nunc lanione: altera est dicti vi haec comitositio, o item currire, altera cit inodalis totius. x trio tem currere est possibile quando audia odii md terminare Lateriam totius enunciationis, seu compositionis intellige dedictos ut notant Albet t. t iactat. r. cap. LVAlem qui dicit enim, Sobem currere cil possibile, deici milia compositioncm illam. Sor cur currere, non autem rotam ipsammodat cinis ammodalis ipsi nulla est contingens, sed velin, possibilis vel niccssalia. Pr terca quando dicimus Modum explicare materiam intelliget cum Ammo. Piello Modun non esse materiann materia eniinc stipsae nunciatio dicti , sed explicat odia uiam ulla hoc aliquando explicat matera a in quae non est ut quci diciti et rucurrere est necessarium, sicut aliquando diuidi inus, quaed:uidenda nosunt cla compon: mus quae coinponenda non sunt ut quando dicimus homo noncsiani malleo et lationalii. Ex his, nitit ous Helle colligitur . quid sit eu uneatio Diodalis, di quoi P e quomodo non sunt pili res quam ha .quo A, litore te eoatrat, de qua utum ab a iis omnibus di ferent. Circa quantitatem modalium ad riste in eis elis triplicem qirantitatem. duas
ex parte subiecturum scitiam ex parte Modi illatio desi.
nitiva. Cur modus triplexta. Fundam.
compositionem modalis en unci tionis. Antecedem
299쪽
Modi est enim in mod)libus duplex sub tectum Miletum inlius dicti quod Alberi. vocat subiectum locutionis, ut in hac Sor.ecm currere est poscibile sortes est subicctuti locutionis : alterum est subiectum totius modalis, quod vocat subiectum e-
Et iuxta haee duo subiecta insurgit duplex qua tatas secundum quid altera ex die id secundum hane quaedam inodalis dicitur uni uti salis, quaedam particulariri quaedam indefinita quaedam lingularis;
At secundum subiectum enunciati nis, tu id est ipsum dictum integrum semper unodalis est singularis quia illud integium dictum to eum habet unius lingula.ris biceti, cum non possit distribui to. tum ipsum. Tertia quantitas est praecipue Modo: sunt enim, uo modi uniuei sales. ne eesie, diu in pol ibit id squi ualentes, d duo particula te s.colit Hic contingens, ex aequiualentes, d secundum hos modales uniuer. sales vel particularcs dicuntur.
Dices quare in duo sunt uniuei sales biduo patricultaret Dico, quia necesse est quod omni t cmpore inest , impossibile
quod nullo rem pote propterea uniuersa. litate temporis claudii ni reliqui duo ali. quando vel non aliqua do: piopterea temporis particularitatem habent. Praeterea necesse vel impossibile sim.periora vel uniuersali termino inguntur, distribuunt virtualiter idemcn. linc si die eici homo necessatao cst animal de lam inis homo necessario. st animal oc homo impossibiliter est leo sili nullus homo est leo relinqui non in iliter. Hae susticiant. qinia quae restant latae iam in introductione dicta a nob: sunt.
2ua nunciarume contrariae magis si inuicem esse dicantur. Cap. IIII.
ie uten, e quae est , unus homo iustus ei reaa omnis homo fimen , ei qui est omnis
es cario iussin caci iniustis ess stub rum contraria eii Nam si ea qua sunt in vo Ide in prin ee,sequutitur ea, Rae uni inie ecla isti ei pio pii mi autem caveraria est opinio evir ij, ut quod huius. nu homo, sim est, ei quae est, einnis cmo istasim est isti minus auae . invoce a firmationism necesse est imi itersese habere. quod neque i iccamirari viri comi aria: est ne affirmatio syrmarioni erit contradia sed ea, istaeicta est, negatio, quale cci siderandum est quae opinios fa opinioni, e .
r. centraria eli, tr- negationu, ea qua
conirarium esse opinatur. Dico a rata hoc ne eIt quaedam opin s vera boni quod bonamen alia autem quod non bonum, si falla: alia ver), Aod malum: utra harum contraria vera et pes una, secraulumquamnam contrara
Nam arbitrari contrarias earnienes des ri, e quod contrarioris sunt albam est. Iam enim quod buxum est, di mali quod malum est, eadem forta eis: o ei etiam vera, siue plares . e vaeasit uni aurem ista contraria, sed useb, κὴ contrarierum int, contraria uat sed
Si ergo es Idoxi quidem quod est ensem vi . . nio, alia alitem v d non bo inest est autem
ali re a aliud Aaa,c est, neque esse pete l:aliarum quietem,xcaponenda, Z,nes e mecunque se sue ac ei opinantur,neque qua Fmque no esse quod est, inlitate enim utras simi. em quae eis opinantur bad non est: et quae Hon
dedin quibus unaue fallatia est. Iaeaa iems vi ex his ex illi: diu sunt generationes, ex eppo uber genera icnes quare etiamfa
Silare quo bonum, emsqnum m non mesum est .e hacq idemsecundisse ri ista luer secundum accidens accidit enimem non maeum essen magicae emi unoquoue vera eid, quae secundum se eiu etiam fala quidem e vera erga ea quae est, quod nane i boram quod bonam, est ei: u quae secundum sedalsa est i a ver quae est, quod malum est, eius quae secun tam accide ui . Atrere mague iri falsa de bono ea quae est negati ni epinio,quam ea quae est conir iij. v se, ei, a tremaxime seca singula , qui contrariam habe opinionem cocta ta enim suis eorum qua plurimi civica idem disseruisi diu t- ha uis conirma eii Aterae ver insationis
300쪽
quando. a. nobo num creel contrariari manifestum es , ub haec erit
ream raria sila vero q: e eid, qaad malam eii, auo b Uvmes . implicita est. etenim quod non
bonum ess necesse est forte ipsun eundem opi
emplius, si etiam in ali s militer oportet se habere re hoc modo videbita bene esse dictum. Aut enim ubiclis ea quae eliram radi-mcnis, a nusquam qui, tu ver n. sunt comtraria, de ic quidem ta a quae, I vere opposita viuisti hem nem nun putat esse hominem, fassu estus igitur hae contrariae unt, etiam mali equae limi contradie iuvis. emisi eu similiter se bale opinio boni quod bonum est, ' non boni stad non bomini est , praeter .is boni quod nan bontim est. et non boni quod bonam est. Icier' quae e l. non boni
quod non bonum verae ei unione nae est celitram
Nar Nouexim ea quae dicit, quδdm . misit,'si aliqua a fuerit vera, nunqraim amem vera verae contraria est mel enim nuddamn non bs- numma um quare contingi simul esse veras. a vetaneeura quae ei quodlion malim vera enim e haec: simul enim haec erunt. Relin-
quitur igitur ei, quae est non bovi,quod non 'b conisaria ea n me tuccurraria ea quae eit, n boni quod
quae est non bonam eii. f. a enim haec, quare et eaque eit boni, si vi boni quod bonani et . boniim Matis. Iuru erto eid , quod nibi inrerest,sa. falsa is ei vultura saliter ponamns a si maiienem v-nam hiat salis enimn et uio centraria eri , ut opim nioni quae epinatur quod omne enod ei bonian . bonum et , ea quaeli, Enod nihil eorum qua bona sunt, bonum est nam ea quae et beni quod bonum si vi ersaliter justinum, eadem ei et, qua opis ur quod aliquid bonam eu quod b nam est hoc am em nihil diser ab ea quod It, qu d, e quod ei bonum, bonum est imitteram cinem in non bono.
hari Ras a in voce a Frmationes huiu-tiones , notae earum quae sunt in anima manifestum it quod Ormatren conera larili idem, viso est , quae de eodem univer albter. vi ei qua ei quod omne benem bonum est, vel quod n ras homo benus, ea quae est, subdae l. AP nutam, vel nia in contradi Ioria vatem quaerat , quod non omne, aut nou omni . an :-stum est a item, quod veram verae non coc. tingi esse conιr iam, nee opinionem,uel cou. tradi Pionem , contrariae enim nectica VP I: abi: circa eadem auit m conιingit vo Aug.
dicere eundem tem non ten ingIt tilem inesse contraria. yrram au tam comeraria est assimario nega titioni, et c. Capiti x,qFHae est quarta e viti in pars huiusli ma u bri, in qua Arili dubium nurn proponit ius libri Pars circa oppositione ruri quod caput aliqui est Sumnia non esse Aristotelis exiit ire aiunt , interqu's es P Thyr e dubius est Ammon. At quia reliqui antiqui Graecis Latini
hoc tanqi iam Atal tot recipiunt, non erit inutile illud exponere. adi aestio igitur huiusmodi est. Vtium Quaestio cita at Timationi opponatur inagis negatio a corraii contraria, animi mari de praedicato co talem enuat ratio Verbi gratia,hvic affitariationi o ciationum.
nam homo est iustus vir clliragis o posita, vel haec nullus homo est iustus. an haec omnis homo est iniustus rei huic Sortes est iustus vir magis opponitur: Sortes non est iustiis an haec . Sortes est iniustus ubi praedicatum est contrarium s Nam si ea se ae sunt in voce sequunturea Proponit viam secundum quam ista , Quaestio determina, da est; nempe, ut ea, ' pC
quae in mente lunt conlideremur voces
enim non aliud sunt qu.am signa eorum, quae menti insunt. Considerandum erg, cxe mina est renae opinio in mente opinioni op 'ponatur , an quae est secundum negati
nem, an quae est secundum contiarium: . Voces enim eodem modo opponentur.
Vnde sit quaestio huiusmodi Aliquis Quaestion s
habet hac opinionem; bonum est bonum, alia atq exeveram habet aliam falsam bonum non plans sor. bonum I aliam etiam salsam, bonuiu mala o. est malum. Per quae opinio harum dira
rum illi opposita est Et nota ista vel ba Aristotelis: Si ei una secundum quan contiana potis esse unus sensus in una harum duarum est contraria utra erat siue illud Sisit dubitantis siue afferentis. Et hic sensus est bonus, di ita exponit Cata
Aliter interpretatur Amino. d. nothius. Nota. notam: unum, quod nos supra explicui Duplex estinus Capite de oppositis Dinplex est con conti alii trarium Quoada in habet medium qum. do non est neccsse, ut alictum exire motu, proelio insit subiecto x t album ui huino enimust neci Cetat corpus vel utc .. vel sit dum uotcst enim csse rubrunt.