장음표시 사용
301쪽
QvACE NUNC. CONTR ARIAE DICANTUR. 1 s
liadiciant ut habetem edium Alia me opiniones contrario modo se habeant dedi orarent quorum alterum necesse est in tum contrariae sunt. non tamen propterea esse proprio subiecto ut par, impar, sanum, quod contrariorum sint oportet ergo in aegrum .ca Uum,frigidii, nec este est enim in ac stigandis opinionibus cotrariis quinum cium csse parem . vel imparem cor modo contrariae se habeant, inuestigare.
pus calidum. vel frividum,animal sanum Aduerte.quando Aristoteles dicit, ea n Notat vel aegrum In contrariis habentibus me dc opinionem esse contrariolu,vt.quod Quomodo diam negationis unius contrarii, non est bonum est bonum, di malum est malum ea laesi , ieadem cum assirmatione alterius contra non intelligas de opinione d iudicio a pinio eon rit: ut non est idem, non est album, d , est stuali; hoc enim fieri non potest,eum alio lariolum nigrum at in alijs una est te. idem enim re actu iudicem bonum eme boni, id alio di ex non est par ec. est impar non est se uerso numero actu, malum esse malu; sed num,&.est aegrum de eadem opinione, intellige habituali id Intelligitur in his respectu proprii sub est codcm habitu utrumq; cognoscitur. lecti alias enim non idcm sunt, nam Chri vel.quod melius est,intellige de iudicio Alia test- , maera non est ealida, non tamen propterea actuali. tunc sit sensus, quod est una o- est frigida te spectu ergo subiecti suscepti pinio specie: contraria autem non sunt v-ui uti iusq; contrarii oportet intelligere nius speciei. propterea illae duae actuales o- Hoe supposito est clarus sensus Aristo pinioncs non sunt contrarie,scilicet,quod telis:dicit enim an bonum non est bonii, bonum est bonum, di quod malum est oppoliatur huic:bonum est bonum an i malum.
sta bonum est malum is quod si vera si di ergo est bori quidem quoviam bonam est,
id est . si aliquando idem re sit,ut in contra in c.
riis medio carentibus fit, respectu proprii Incipit Aristoteles determiuare hacque in duo subiectvili inc, vitam assumemus,tanquam stionem .docetq; oppositionem consistere sistat ob booppositam negationem anal Ermatione in negatione eiusdem praedicati,de eodem uiso Iedc hic est sensus etiam borius subiecto, non autem in assirmatione oppo-du his Nota. In ista questione aduerte,quod vocatur torum. Et primo probat non consistere duaestio.Quidi, opinio iudicium intellectus, quo assenti in alio.'uam in negatione eiusdem unumine ori mus,vel dissentimus alicui enunciationi uni tantum opponitur, sed infinita essenthioni, hie opinari, aliquando iudicare dicitur ut opposta,quae illo opponuntur modo.neia intelliga. patet tertio de anima,cap. 3 imaginari in m. affirmando opposta,vel negancropi tun quit,possumus cum volumus: opinaria pria alicuius ergo non ho modo est sutem id est,iudicare non; quamuis alijs ci menda oppositio Minor probatur: sit haec eis aliter opinio sumatur,ut vidcbitur opimo, bonum est bonum si eius opposita Nam arbitrari contrari, opiniones definiri sunt,quae auirmant id, quod bono non coisin c. uenit,vel remouent, quae coueniunt; sunt
Excludit responsionem,quam aliquis ei haec innumera nam dici potest:bonum cst poterat dare, nempe contiarias opiniones malum,bonum est odibile bonum est viis esse, quae sunt circa res contrarias opinio honestum ibonum est inutile Similiterr boni, opinio mali contrariae sunt Do mouendo propria:bonum non est amabicet id non susticere ad contrarietatem opi te.bonum non est utile.bonum non est sonionum: quod dupliciter probat. Primo, tandum si igitur opposita haec sunt infi- quia eadem est fortasse opinio contrario nita sunt. Non ergo sumenda est oppositum. Et secundo.quod si no est eadem sed tio attirmationis alicuius per assirmatione plures sunt. possunt ambae verae esse vim oppositorum nec per negationem eorum pinio de bono quod bonum est.&opinio omnium. quae insunt alicui subrecto. de malo, quod malum est hae opiniones dmqaium' alia est,ha ii sunt,em. vel una sunt, vel siue una sue plures sint, ostendit secundu quam aflirmationem verae simul sunt viiunq; autem repugnat legationem sit sumenda oppositio, ac opinionibus contrariis docet consistere oppositionem in negat ic-
302쪽
ri IN LIB. II PER HERMENIAS, CAP. III s.
eodem subiecto . hoe autem dicit his vct Si ergo quod bonam est, di bonam ematon sbissin his consiliit oppositio m quibus sal mesam est.
lacia fallacia veto in tris est in quibus V Tribus rationibus probat conclusionem Triplexnerationes:generationes, o copio a. illam Primo illa sunt magis opposita.qitae piobatio iis fiunt. secundum idem . magis iciundum se repugnant in vetata Coclusi, Nolit Pro quorum verborum intelligentia est te o falsitate id cst. quorum unum ma nisi Ar, Gene aiio aduertcndum quod generatio est muta si est fanum. alterum est magis vetum stotele quid si tio alicuiu ex noa esse, adesta, quando fit edita se habent assirmatio di negatio est maiiem qui siquid, quod non erat ante, tunc genera iusilcm tergo ea sunt inagis opposita. MCotiuolio ridicitur Corruptio autem c mutatio iorem probat: quia contraria maxime di . abesse ad non esse scilicet, quando ali stant minorem ostendit ista oppositio: quid . quod erat non est, dicitu mutatum bonum est bonum est magis veta quam fuisse. Unde termini generationis e muta haec:bonum non est malum ergo di istationis primi. sunt ens: non ens Genera Tagis falsa bonum non est bonum,qu intio incipit a non ente. Qterminatur in haec bonum est malum. Vita illae duae ens Corruptio incipitabente determina opponuntur: bonum est bonum b tuti non ens Uersantur igitur inter op num non est bonum: dc aliae duae inter se, posita secundum idem, nempe inter ens bonum est malum e bonum non a m
Nota et induet te secundo intellectus nostet in Probat quod illa sit magis vera. quias vera cog rerum cognitione proportionaliter sella cundum se est vera; id est immediate 3 sinitio simi et his mutationibus vel si quidem eo ne causa Si enim dicat qui quar bonum lis est Gene gnitio te lassimilatur generationi sicut est bonum, non est causa at illa bonum rationi nim generatio procedit ex eo, quod non non est malum. st secundit maccidens, id Et titat . ad id quod est: ita vera cognitio pro est, mediata,qilia causam habet propterea Corruptio cedit ex eo quod non erat cognitum ad enim, bonum non est malium qu a b ni assimul id, q rod cognitum est. Et sicut corruptio num est bonum. Ista ergo opponetur bo-tur Error is tabente in non ens: ita erro tin dereptio num non est bonum: non au tam illa, quae In quo sita est ab ea cognitione qua vete res cogno implicitarest, id est bonum est malum. st veraso scenda erat, recessus in illam cognitione. Istam vocat implicitam, quia includit il-gnitio qua rem aliter . quam est, cognoscimus iam tanquam priorem bonum non estitem in Vnde si petas, in quo consistit vera cogni bonum. Attenderationem hanc,quaesu quo salsa tio dicam, in eo. quod res.vtest, cognosci tilis est. tur. Si petas in quoerto ceu deceptio di Ampli simia ijs oportet miliuerseba ccam ante omnia in eo, quod cognoscis de bere et . .
re,quod non est Scintigitur termini cog Idem probat secunda ratione .quae talis laeuada nitionis Sc fallaciae ens, ecnon ens. homo est Inueniuntur oppositiones, in quibus uno homo. reliqua Oppositio ergo non potest aliter. quam petastirmationem sumenda est per assirmationem de nega dc negationem sumi contrarietas ergo intionem eiusdem de eodem omnibus ita sumetur vel in nullis quan Huius do Haec doctrina in hoc consistit: ut quem doquidem opposita oest eiusdem rationis. entinae fit ad modii generatio in hoe consistit quod Antecedens patet in hi . in quibus non in
damentu aliquidi it ex eo, quod non erat, siue fiat contrarium: t, holeo est homo hic enim ex terra, siue ex aere, siue ex alia qua uis rei non aliter contradi. imus. quam per nega-
'deceptio in eo. quod intelligat quod tionem eiusdem falsam, scilicet homo nono est res, siue intelligat o vel illud est homo ergo etiam in aliis is eiit, in falsu nulla de oppositio in hoc quod idem quibus contrarium est Quod si in his dicas neget de eodem . de quo affirmatum 'rar non esse oppositionem, ergo ne in illis: Et at est subrilis non totum do strina, sed et quod si in istis saluatur oppositio pertas Nota subri iam probatio eiusdem conclusioni . quod imationem negationem eadem erit litatem. oppositio sit secundum affirmationem di oppositio in illis cum ctiam possitnus il negationem,eiustac de eodem. Ita negare di actum acci
303쪽
AND.ssimilitersie habet visio boni, me. Haec est tertia ratio.qua idem probat A. ristoteles Argumentum autem est huiusmodi. Ista;bonum est bonum, xista non bonum non est bonum sunt verae di de subiecto opposito, penes finitum. infinitum hae autem falsae bonum non est bonum. 3c non bonum est bonum.&oppositae secundum subiectu in unde harum duarum . de illarum aequa est ratio sed huie non bonum non est bonum opponitur illa non bonum est bonum. ergo illi: bonum est bonum: altera.bonum non est bonum: quod autem illi non bonum non est bonum opponat ut illa bonum est bonum, patet; quia non opponi potest ista:non bonum cst malum ne ista non bonum non est malum; nam essent duae oppositae verae. Quod probatur;&, hoc in conueniens
appareat sume in uniuersali omne non bonum non est bonum, quae vera est si ista est contradictoria non bonum est ma. lum,est vera cum illa si istae non bonumno est malum, etiam est vetat aliquod enim non bonum non est malum . sunt enim, quae nec sunt bona nee mala moraliter loquendo lapis enim nec est bonus nec malu , id est. nec iustus nec iniustus neutra ergo illi opponitur, sed ista, non bonum est bonum , quae negatio eiusdem est,&salsa, ergo illa ira opponentur. bonum non est bonum, bonum est bo.num .est autem argumentum hoc ab op. positis ita se habet negatio de atiirmatio de non bono sicut assiimatio. negatio de bono e illa opponuntur secundum astit mationem di negationem eiusdem, ergo de haec.
Manifestam ergo quoniam nihil interesI. Concitidis Arist.oppositionem omnem se undum assiimationem de negationem esse primo sumendam, tam in contruiis. quam in contradictoriis, ut enim opini
nilnirne bonum est bonum. opponitur opinio contradictoriae quae dicit non om
ne bonum est bonum, ita de opinio ista contrariae. quae dicit nullum bonum est bonum utraq; enim negatio est eiusdem, siue in uniuersali, siue non uniuersaliter
an res in opinione sic se balet, me.
De terminata quaestione oppositarum opinionum facile concludit quid de vo .ce dicendum sit si enim vox est nota eorum . quae sunt in intellectu, in intellectu autem oppositae sunt illae opiniones quae secundum at firmatione mi negationem sunt in hoc ei: am eodem enunciationum vocalium consistit oppositio. 3 sicut eo nistratiae opiniones de eodem simul esse, rae nequeunt ita nec in voce contiariae vel contradictoriae nunciationes vetae simul
Diuo(simul quia de eodem contrariae
verae de contradictoriae possunt en unci ti. v dea et to quod est albus .i quod non est albus quod sedet di non sedet, sed simul. id est . pro eodem tempore id omnino repugnax,ut supra diximus.
Hi est finis Capitis, totius libri
de Interpretatione Aristotelis si aliqua praetermissa sunt, eo sectum est, quia suis locis copiose sed exacte tiadent Deo fauente Cui sit gloria in sempiternum.
Finis Libri secundi PertinermemM.
304쪽
n t parti scilicet inferiori, ideo insertur tia; dest, quae habent in se. semper habu ex necessario possibile, sicut ex inscriore runt de abcbunt, nihil illis defuit. nee superius deerit propterea dicuntur non esse inio.
Et ei quidem Pries principum , tentia scilicet quae est. cum priuatione, diuule liberois 'i,t his assimilatur necessarium qui moduc iii: Au
Alium ordinem consequmitatumnio ligni ficat, quod sempei est, ut Neeest
Alia Moda dulium Discolotem ponita quia pio. Sunt aliae natu ae . quinhabent actum sereunda.bum conla prius erat praeter communem, ideo sor cui potentia id est, ita sunt, quod non qu*nt iasse. dixit non dubitationis, sed mode semper fuerunt, vel non sempererunt,&stiae causa,ordo est, ut incipiamus ancces istas comparentur secundum id , nodsario ad possibile, contingens. impossibi actu sunt, ela id , quod potentia fuerunt, te; quandoquidem in serius est in eo iis inueniemus actum peri calorem esse racequentia ex ab inseriolibus ad superiora natura priorem, id est nobiliorem poten. rectior est consequentiai tim processus tia quia res perfectiori modo existit,qua a Sumendae sunt igitur quatuor de ne do est.quam quando esse potest at pote Huius ordi et Cario eo ordine quo constitui bantur tia prior est tempore aetii ipso,quia priuinus hema de possibili. Pii in tota astumatiua de ne tempore potuerunt esse , quam tanta Huic cum
cessario. Secunda negativa de dicto astir fuerunt, quales sunt naturae iste corrupti ratur possibimatiua de modo Tertia negati vadem biles in in his inuenitu possibile pro leo comi do affirmativa dedicto Qitaria negativa prie e contingens geni de utroque Modorum autem hic e litor Aliae sunt natur .que nunquam petue. citi 'do, Necesse, Possibile,Contingens, Imros niunt adactum perfectum . sed sempers bile, manent in potentia, ut si velis numerare Et virectius nae memoria teneas,ae numeriam inaximum . nunquam perue-cipe quatuor dictiones nostras in qui nies ad illum, si diuidatur continuum,nobus omnes aequi ualentes inuentcs: obser dabitu minima pars tempus motus se .uando eand cni rationem , sicut in aliis eundum ost non peruenient adactum 'rum solum ordinein mutando semper enui coiisummatum in his inuenitor inpossi 'MM 'PO
ptima syllaba pro necessario. Secunda pro bile, quatenus nunquam adactum perse S ros,ibiti. Tettia pro contingenti. Quarta tum peruenire possunt. reo impossibili de se,uit: dictiones autem Cuin igitur hartim rerum iste sit ordo,nae sun Argutulae vestigia sine metu ut priviae res primo loco, mediae secundo, Mutabatis Circaritias aduertereti viam ultimo vero ista postrema constituantur: tertiae,secundam quaitae contradicere dc ergo ex modi eis correspondentes eundeviterius priinam . di secundam esse con observabunt ordine. e ita a necessario intrarias,icitiam , dc quaitam subcotrarias cipientes ad possibile, contingens. N impoterit ergo quilibct in tabula adsignare rosiibile deuenicinus Istumi eiurnoldi omnes has . nem exactius prosequi Metaphysici est. Manifestam autem ex his, ex dictas u Satis sit ista circa explanationem attigisse.i F., . Haec detextus interproatione.
Hunc ordinem consequentiarum ,reiuriota uniuersi ordini comparat.& ipsa compa Oretione comprob. t in uniuerso enim tres uiuit Modux, vidi nodalis enui etiano,
Tres rerum re trivi naturas coperimus; quaedani sunt quotus lex O dee:us natui, in semper actu ita cur nunquam ecfux a m eiustititate. In quib. prae niveiso. sint nec defuerant, 'iniunt primae iub- h. m. Pitiua stantiae vocat autem hic primas substan Citea eaput hoc, oportet hi euiter ex V - Π tias; non ut in pita dicamento substantiae minare, quid sit modalis, ex quotuplex, pura Duum ipsa singulatia sed glotiosum Dra,e In m de eius quantitate Haec autem facilius inexplica telligentias, taliae sunt secundum Aristo percipientur, si quid sit Modus,cxamina me
naturae simpiternae, di omnium principia uerimus . ia tua
prima , mutae habent aerum sine poten circa quod antiqvid moderni Graeca,
305쪽
ae Latini laborarunt non parum inter
Sententias Latinos S.Thoni tractat. de e nunc . cap. l.
Thomae inquit, modus est rei ad taceris discrmi. natio, id est, additum aliquod extremum cnunciationis, vel totam enunciationem determinans dicimus enim homo docte disputat, i l ludi doctae, praedicatum determinat. d limitat, vi stet pro disputatione docta . Atqui ista definitio omnibus mois
Duo in di dis eo minum erat,eam timitat. dicens, et ione consi modum esse nunciationis compositi deratnus , o eiu determinantem. Duo enim in verbo
i consideramus. Iterum cst eius significa tio id est res, quam significat ut disputo, disputationem signincat lego. lectio. nem Alterum est verbi compositio quod est ipsius formale. Sunt igitur modi in duplici disserentia: uotu pie quida in determinat, verbi igirificatione, ut docte disputat vel qciter currit alii determinant vel bi coinpositione in ut Petrii currere et possibile id est ista compoli.tio est possibilis aetatis currit tale autem sunt sti modi praesentes. Q. iod si obiicias me plures modos, nepe verum , talium respondet S. Tho istos nihil addere ad simplices, nunciationes, idem errim est driere Pet inscurrit de I Vtium currere est veruin, propterea non
habrari peculiarem dissicultatem rideo
Albcr. liaci a. capri dicit, illos modo veru in salsiim dii terre ab illis. quia non ampliant tempus dicti, licia tristitu. tuor. Alii plures etiam Modo mi idiplicant, tio horum etiam compositionem determinantes, Modo tum ut scibile, .ptabile, sed hoc est inuhipnea
re modo pretcra item ita rationem.
Gi xcitatis verbis, quamuis, unde facientibus scias u in Modia in definiunt. Ammon. isel. Modus est meligi fi.,ii Ammo c/ni qualiter praedicatum subiecto lusit.
Alberti. Multiplica. secundum aliquos Modus iu
a Fundam. Attributi, tribus imodis se habet ad subicctu hanc definitionem commiinem pluribus modis faciunt dicuntq; Arist. hic io umpi a. lios consi rasse. At circa iocaduertendum est primo: triplex est enunciatio, iis materia ut supe-lii Saiximus 1 in.iteria enim es h. i. iii do praedicati ad subicctum , tripliciter autem pie dicatum se habet ad subiectum, unde ei triplex materia tinuo
I TR M. CAPUT III. piaedicatum aliquot ita inest sub eam
ut non possit non inesse ut homo est anum at cetalis est materia necessalia Ait rum non inest, sed nee potest inesse. t. homo in lapis: e talis est materia iem ta seu impossibilis. Aliud non inest, sed potest inesse vel inest sed potest non inesse. ut petius cura itid talis est materia
Ei igitur modus vox significativa, e . nunciationis Diateriam explicans, ut patet in illis modis assignati si ita sumitur in praesenti. Cum aut cm triplex sit maioria, ita plex erit modus ici, Nectis arium, Imposi: bile, Contingens nam poli: bile, ut docet Boet sola voce di ita a contin. genti di quia po sibile componi tui; dicimus enim impossibile, sed non dicimus
Adueite secund duplex est compos.lio in odali enuncia mone altera est dicti vi haec coini ostro Solicua cum re, altera est modalis totius. trio item currere est possibile quando audi Modom de-tei minate materiam totius enunciationis, seu compositionis inteli ged di clo, ut notant Albet t. t iactat. r. cap. LVAlex.qui dicit enim, o item currere cil possibile, deictantilat compositionem illam. Sor em cutiere non adite in rotam ipsammodalcm . nam tuo datis ipsi nulla est contri .grni,sed velin, possibilis velit cccsaria. Praeterca quando dicimus Modum explicare materiam intri l .grcum Amino. o Ptello Modun non es Je materiani, mater aeni inest ipsae nunciatio dicti . sed explicat Madia uiateriaul:am: de aliquando explicat materia in quae non est ut qui dicit retru cuirere est necessarium, sic italiquando diuid inius, quaed: uidenda riis sunt, corvi Cn: mus , quae componenda non sunt ut quando dicimus: homo nonc si animalico estuationabi. Ex his oriar ious facile colligitur . quid steuune at . inodalis, e quoi plex,cuquomodo non sunt pirircs qua in hae . qua Ariitoteles enarrat, dc quantum ab aliis omnibus diiser lat. Circa q-antitatem modalium ad r- te in eis et se triplicem, irantitati m. duas ex parte subiectorum , citiam ex parte
Antecedentium D ctrina Modalium
306쪽
Modi. est enim in modrilibus duplex sub tectum:alterum ipsius dicti, quod Albere. vocat subiecimn locutionis, ut in iram Sor.ecm currere est potabile sortes est subie.ctum locutionis : alterum est subiectum totius modalis, quod vocat subiectum e. nunciationis. Et iuxta haee duo subiecta insurgit duplexquStitas secundum quid altera ex dio, di secundum hane quaedam mcdalis dicitur uni uti salis, quaedam particularii; quaedam inde tinita quaedam singularis;
At secundum subiectum enunciatimnis, tu id ipsum dicti, in integrum semper modalis est singularis quia illud integrum dictum locum habet unius lingula. D lim isti, cum non possit distribui totum ipsum. Tettia quantitas est praecipue a Modo: sunt enim tuo modi uniuei sales, ne eesie, di in potatbile id e qui ualentes, de duo partacula ies. cossibile contingens, 5 aequiualentes, deiecitndum hos modales uniuer, sale sic particulares dicuntur.
Dubium. Dices: quare illi duo sunt v niuei sales hi duo patriculares Dico quia necesse est tolutio quod omni t cmpore inest impossibile
quod nullo tempori propterea uniuersa. litate temporis clair dii ni reliqui duo ali. quando vel non aliqua do. piopterea temporis particularitate ni habent. praeterea necesse vel impossibile sim.periori vel uniuersali termino tinguntur, distribuunt virtualiter idemcni inest dia
nis homo necessario iii an inal 5 homo impossibiliter est leo in nullus homo est leo relinqui non similiter Haec suffciant, qui aritiae restant latae iam in introductione dicta a nob: sunt.
si e nunciationes contraria magis sibi inuicem esse .luantur. Cap. IIII.
ra. rastrat m, quae dicta , quod emvis homo
iustus est,ei quae et , a vi homo i stin est: aut omnis botu i mensi ei quae est: omnis
es cuias vitus Cassia istiustis, Lutra, rum comraria est , si ea quaesum iuva Id in priri e stipunt mea, que imi inime recta, istic ei pio pitiniatis mccurraria est opinio centrarij, ut, quod huius. mnis homo, sim est, ei quae eit, D nis imai alimetiri etiam in Us R. mi invoce a firmationib- necesse est, militer se halere. quid neque i ic contrari opora coneraria: enlue affrinatio a vim imi erit contraria sed ea, qua dictaeu, negatio, quare cc sider-dum est, aue opiniosa si opinioni, e .
rae contraria eli, utrum negationi ,an ea qua contrarium et e opinatur. Dico uembum
eyt quaedam opinio vera boni quod bonameli alia autem quod uon bonam, eius si alia vero,Pod tralarum contraria, ra sies una, sectendum quamnam coniram
Nam arbitrari contrarias opiniones de tabri, e quo contrarior influnt a ii mei I. Iomenim quod cxvrusii, em ma i quod malum et , eadem forta e vinco et erraim vera, siue plares flue una sit. autem ista contraria sed nae , Rod contrarier u et contrauia sint sed
alignia aliud Aad nc est neque esse peieli: Ilai rem quidem nx ponenda esst, ues e quacim ite, e que non ei opinantarineque qu.e. quen: esse quod est, in uitae enim utras stat. em quae eis opinantur quald nun est .m quae au
rems vi ex his ex imbui sunt generationes, ex opposita ii vero genera .cnes quare esiana fallaciae.
Si ere quo bonum est, em bonum involim dum est diem hac quidem secundi se ilitia vero secundum accidens accidit enime non maeum essen magis autem in unoquoque vera ess, quae secundum se e retiamf his quidem re vera erga ea quae est, quod nane idum ni quod bonam, et ei: ii me feci,dκm fedalsa est i a vero quae est,quod malum est, eius quae secund5m acciden . quare magis erit falsa de bono ea quae eiu negati uri episnio,quam ea quae est couir j ij. a
tni maxime claras neuta , qui contrariam habe epinionem, co ratiaen sunt eorumqWaplurimiem cirra idem disserunt. Si latim a vim contraria est altera metu vero, gationis
307쪽
quae est non boni, quod bonum sal sa. salsa et
es cois rea'iari manifestum est, sub haec eriteta: rcria . Ista vero qrtae, it quai malum eli, auod bonum ei implicita est.et exim quod non
bonum ess necesse eii forte ipsum eundem opi
amplius, si etiam inalis similiter oportet se habere, em Loc modo videbita bene esse dictum. Aut enim vivoti ea quae eit con radicti cni , avi nus mim, quis in ver n. sunt comtraria, de icis quidem VI a que eli ver oppo- Da v qui hem nemrem putat est hominem, fa sm est si uitii hae contrariae lint,etiam mali et elisu contradictianis. Am sim simili tersa e opinio boni quod bendim est, O non boni, quod non bonum est ,
praeter .is boni quod nans. ntim est non boni quod bonom est. Ita ergo quae est, non boni quodnam bonum verae vinion qnae es ceu ira m Nore enim ea quae dicit, quod ni tim est, si aliquanda fuerit vera, nunquam amem vera verae contraria est bit enim quod en non, num malum quare contingi simul esse medias. a vero vetica quae ei quod non malum vera enim m haera simul enim in haec erunt. Relinquitur igitum ei, quae est non boni quod non , num, tu contraria ea quae ei non boni, quod bonam,il. a se enim haec, Ore in ea quae eiu boni quos bonam e l.
Manifestu, erro eliri quod nibi inrerest,
nec, uniuersaliterit numn a Frma tene ,- niuersali, enimn gatis centraria eriι, ut opifinioni quae epinacu quod emet euod eiu bonum. bonum et , ea quaeli, quod ne u eorum quae bona sunt, bonum est nam ea quae est exi, quod
bonum ersaliter iit ouam eadem et ei, qua opica ur Pod quicquid bonam eiu quod, navim ei hoc autem nihi differt ab ea quodeI , qu d, e quod est bouam bonum est similiter
strare si in opi'ione Ase habet et sunt hae , quae sua in voce a Frmationes et iure
tiones , nota earum quae sunt inanem manifestum est a.d Orma vi contraira quidem negasio est , quae de eodem,nther aliter. t ei quae ei quod omne bcnum bonum est, A quod eremissumoscum, ea quae et , stadnassam, vel nutu contradi taria a tem naeit , quod non omne, auet novomni .a an :-stum ei a tem quos et veram verae non cor, tingi esse ceu rariam, neq; opinionem, rei con.
tradi. liquem , contrariae enim quaci .ca VP Aasua: taria eadem aurim contancta vel m
dicere eundem simia rem non ton ingI Uen inesse contraria. 'Trum autem cointraria est assumario nega i. Doni, et c. Capitis, qFHaec est quarta e vltima pars hiatus ii ultima hu bri, in qua Arist dubium num proponit ius libri Pars circa oppositionemri quod caput aliqui est unum. non e in Aristotelis ex illi nnarunt , inter qu is est Porphyr dubius est Ammon. At quia reliqui antiqui Graeci et Latini
hoc tanciliam Aristot recipiunt, non erit inutile illud exponere. adi aestio igitur huiusmodi est. Vtium Quaestio cita assiimationi opponatur magis negatio cariotrarie- contraria, an assii matio de praedicato co talem enunt rario Verbi gratia,huic arsitam Doniti, crationum mnis homo est iustus utracstui agis opposita, velli,et nullus homo est iustus .an haec omnis homo est iniustus Et linie: Sortes est iustus vir magis opponitur: Sortes non est iistus an haec . Sortes est iniustus ubi praedicatum est contrarium s Nam si ea , qaiae sunt in voce sequunturea a Proponit viam secundum quam ista . . quastio determinanda est nempe ut ea, 'de pete quae in mente sunt consideremus: voee, in uicnim non aliud sunt. quam signa eorum, ranis quTmcnti insunt. Considerandum erges, cxcimn est renae opinio in mente opinio hi op 'ponatur , an quae est secundum negati nem, an quae est secundum contrarium: Voces enim eodem modo opponentur.
Vnde sit quaestio huiusmodi Aliquis Quaestionis
habet hac opinioneni: bonum est bonuria alia ate eae veram habet aliam falsam bonum non ruris fota honum aliam etiam salsam, bonum natio.. est malum. Peto quae opimo harum duarum illi opposita est Et nota ista verba Aristotelis: si est una secuti dum quari icontialia potest esse unus sensus in una harum dualiam cst contraria utra erit si ii illud Si sit dubitantis, siue a Terent: s. Et hic sensus est bonus, ita exponiaca,
Aliter interpretatur Ammo ex Boetius, Nota notant c, num, quod nos supra explicui Dupl. x estinus Capite de oppositis D nplex est con conriaim. trarium, odda in habet medium quati. do noli est neccsse ut alterum exirc motu. proprio insit obiectos et album Z n xu.no enim est nec Cetat corpus vel ut a tria..
308쪽
Qv AT NUNC. CONTR ARIAE DICANTVR. 1 s
lia dicuntur habete,nedium Alia me.
dio carent quot ut alterum necesse est inesse proprio in biecto ut par,impar,sanum, aegrunt. calidum,frigidii, necesse est enim num citi: si parem . vel imparem corpus calidum .vel frigidum,an: mal sanum. vel aegrum In contrariis habentibus me dium negationis unius contrarii, non est eadem cum affirmatione alterius contrarii ut non est idem non est album,&, est nigrum at in alijs una est te. idem enim re est . non est par, dc. est impar non estis,
Intelligitur in his respectu proprii subiecti,alias enim non idcm sunt, nam Chii-maera non est ealida, non tamen propterea
est stagida respectu ergo subiecti susceptiui utriusq; contrarii oportet intelligere. Hoc supposito est clarus sensus Aristin telis: dicit enim an bonum non est bonu, oppo tu huic:bonum est bonum an ista bonum est malum C quod ii veta sitIile'. taliquando idem te sit,ut in contrariis medio carentibus fit respectu proprii
subicct: hinc, vitam assumemu , tanquam
oppositam negationem anastiurmatione: dchie est sensus etiam botrus. Nola, In ista qujstione aduerte, quod vocatur Quid no opinio iudicium intellectus, quo assenti-mine ori mus,ucidissentimus alicui enunciationi inionis hie opinari, aliquando iudieare dicitur ut intelliga patetierito de amma,cap. 3 imaginari in- tui. quit,possiimus clim volumus: opinati utem id est,iudicar non; quamuis alijsuo. eis aliter opinio lumatur,ut videbitur. iam arbitrari contrarias opiniones desiniri.
Excludit responsionem,quam aliquis ei poterat dare, nempe contrarias opiniones esse, quae fiunt et rca res conitarias opici ioboni,c opinio mali contrariae sunt Do .eet id non sufficere ad contrarietatem opinionum quod dupliciter probat. Primo, quia eadem est sortasse opinio contrari rum. Et secundo.quod si no est eadem sed plures sunt. possunt ambae verae esse ut
pinio de bono quod bonum est.& opinio de malo quod malum est hae opiniones, vel una sunt vel siue una siue plures sint,
verae simul sunt uti unqi autem repugnat opinionibus contrariis.
Notan Hoc est ergo unum alvid nempe quod
opiniones contrario modo se habeant de tum contrariae sunt. non tamen propterea quod contrariorum sint oportc ergo in investigandis opinionibus cotrariis quin modo contrariae se habeant, inucstigare. Aduerte.quando Aristoteles dicit, ea n Notatidem opinionem esse contrarior ii,vt.quod Quomodo bonum est bonum, chalum est malum, eade siti non intelligas de opinione d iudicio a-pinio comctualis hoc enim fieri non potest, eum alio tiariorum actu iudicem bonum esse bonis, Scali odi uerso numero actu, malum esse malu; sed de eadem opinione, intellige habituali id est eodem habitu ut rum qi cognoscitur.
vet. quod melius est,intellige de iudicio Alia testo, actuali. dc tunc sit sensus, quod est unam,
pinio specie. contraria autem non sunt v-nius speciei. propterea illae duae actuales opiniones non sunt contrarie,scilicet,quod
bonum est bonum, d quod malum est
di ergo est aei quidem quoniam bonum est i
Incipit Aristoteles determiuare hacque In duo eostionem. docetq; oppolitionem consistere sari obbo in negatione eiusdem praedicati. de eodem
subiecto, non autem in assumatione oppo qua naeestorum. Et primo probat non consistcre duaestio. in alio.quam in negatione eiusdem. Vnuvni tantum opponitur, sed infinita essent opposita, quae illo opponuntur modo. n pe, anfirmando opposta,vel negando propria alicuius ergo non hoc modo exta. menda opposita Minor probatur sit hareopinio, bonum est bonum si eius opposita
sunt,quae astirmant id, quod bono non cuiuuenit et remouent, quae coueniunt, sunt haec innumera. nam dici potest:bonum cst malum,bonum est odibile bonum est inhonestum, bonum est inutile Similiter remouendo propria: bonum non est amabile.bonum non est utile. bonum non est se.ctandum si igitur opposita haec sunt infinita sunt. Non ergo sumenda est oppositio assi mationis alicuius per itit matione oppositorum nec pet negationem eorum omnium.quae insunt alicui subiecto. Odiniaibm .hae autem uni. c.
Ostendit secundu quam astirmationem dc negationem sit sumenda oppositio, aedocet consistere oppoisitionem in negati c. ne descit matione eiusdem piaedicat ira Mis eodem
309쪽
rri IN LIB. II. PEM HERMENIAS, CAP. IIII.
eodem subiecto . hoe autem dicit his ver Sibet quod bonam est, di bonam e bou sbison his consistit oppositio in quibus sal mesam est. lacia sallacia vcto inlis est in quibus V Tribus rationibus probat conclusionem Triplexnrtatio tris. g nc rationes, cro cxo ' o .i illam Primo illa sunt magis opposita. quae piobatio iis fiunt. secundum idem . magis secundum se repugnant in veta Coclusim Pro quorum verborum intelligentia est te. falsitate id cst. quorum unum ma nisi Atistotelet Primmagis falsa: bonum lion est bonum,qu mhaec bonum est malum. Vita illae duae opponuntur: bonum est bonum &, b num non est bonum:&aliae duae inter se, bonum est malum, honum non chm
Plobat quod illa sit magis vera.quia secundum se est veta; id est immediate Vli-
ne eausa Si enim dicat quis quar bouiam est bonum non est eausa at illae bonuru non est maturos secundum accidens, id est, mediata,quia causam habet propterea enim, bonum non est malum, qu: a b
Genetali aduertcndum quod generatio est muta is est falsum.&alterum est magis verum: quid sit tio Nuri vcnoa esse,adesse, quando fit sed ita se habent assit matio di negatio eatem quid Hiquior, quod non erat ante, tune genera iustam ergo ea sunt magis opposita. a
Coti ubi tot ridicitur Corruptio autem c mutata iorem probat: quia contraria maxime di abes id non esse scilicet, quando ali stant minorcm ostendit ista oppositio: quid . quod erat non est, dicitu mutatum bonum est bonum . est magis vela quam fuisse. Unde termini generationis&muta haec: bonum non est malum ei reo missationis primi. sunt ensi non ens Genera tio incipit a non ente di terminatur inens Corruptio incipitabente xterminaturinnonens versantur igitur inter opposita secundum idem, nempe inter ens.
Nota et Aduerte secundo intellectus noster in
vera cog rerum cognitione proportionaliter se ha-nitio simi et his mutationibus vera si quidem co- Iis est Gene gnitio rei assi initatur generationi sicut rationi nim generatio procedit ex eo, quod non Et etat .ad id quod est: ita vera cognitio pro- Corruptio cedit ex eo quod non erat cognitum adni assimul id, quod cognitum est. Et sicut corruptio num est bonum ista ergo opponet ut boutur Error issi abente in non ens. ita et rotin deceptio num non est bonum: non au tam illa, quae
In quo sita est ab ea cognitione qua vel e te cogno implicitarest, id est bonum est malum. sit veraco scenda erat, recessus in illam cognitione. Istam vocat implicitam, quia includit il-gnitior qua rem aliter . quam est cognoscimus iam tanquam priorem bonum non estitem in Vnde si petas, in quo consistit vera cogni bonum. Attenderationem hane, quaesu quo salsa tio'dicam, in eo. quod res.vtest, cognosci tilis est. tur. Si petas in quo erio xdecepti di. Amplissim hi j oportet' uer e ba
camante omnia in eo, quod cognostis de bere,ev c.
re, quod non est. Sunt igitur termini cog Idem probat secunda ratione .quae talis Devada nitionis fallaciae ens,&nonens homo est Inueniuntur oppositiones, in quibus di non homo, reliqua Oppositio ergo non potest aliter. quam per affirmationem sumenda est per assirinationem, nega. legationem sumi contrarietas ergo intionem eiusdem de eodem omnibus ita sumetur vel in nullis quan Huius do Haec do strina in hoc consistit: ut quem doquidem oppositio est eiusdem rationis.ctrinae fu ad modi generatio in hoc consistit. quod Antecedens patet in hi . in quibus non indamentu aliquidi texeo, quod non erat, si uena contrarium: t,horino est homo hic enim ex terra, siue exae te, siue ex alia qua uis re non aliter contradi. imus. quam per nega.di deceptio in eo quod intelligat, quod tionem eiusdem falsam, scilicet homo nono est res, siue intelligat o vel illud est homo ergo etiam in aliis ita ciit, int alium rita oppositio in hoc quod idem quibus contrarium est Quod si in his dicas negetes eodem . de quo astarmatum inae non esse oppositionem ergo nec in illis: Et 'at est subtilis non olum doctrina, sed et quod si in istis saluatur oppositio per an
Nota subii iam probatio eiusdem conelusionis, quod nimationem& negationem eadem erit
italcm. oppositio sit secundum attirmationein de oppositio in illis cum etiam positicus u- negationem,eiusdem de eodem lic negare reaturmale.
310쪽
Amplitissimi iterse habetopivi boni. et c. rixe est tertia ratio. qua idem probat Aristoteles Areu mentum auctam est huiusmodi. Ista;bonum est bonum. Vista, non bonum non est bonum sunt verae di de subiecto opposito, penes finitum Minfinitum; hae autem falsae bonum non est bonum .dc non bonum est bonum .dcop, positae secundam subiectum unde harum durium . de illarum aequa est ratio sed huic: non bonum non est bonum opponitur illa: non bonum est bonum. ergo &iliri bonum est bonuin:altera.bonum non est bonum: quod aut cm illi non bonum non est bonum . opponat ut illa : bonum est bonum patet quia non opponi potest ista non bonum est malum ne ista non bonum non est,ialum; nam essent duae oppositae verae. Quod probatur e vi hoc in conueniensappi reat sume in uniuersali omne non bonum non est bonum, quae veta est si ista est contradictoriamon bonum est ma. tum est vera cum illa si istae non bonumno est malum .etiam est vetat aliquod enim non bonum non est malum sunt enim, quae nec sunt bona nec mala moraliter loquendo lapis enim nec est bonus nec malu', id est. nec iustus nec iniustus neutra ergo illi opponitur, sed ista, non bo.num est bonum, quae negatio eiusdem est,& falsa ergora illa ita opponentur. bonum non est bonum, di bonum est bo.num .est autem argumentum hoc ab oppositis ita se habet negatio de allirmatio de non bono sicut at ii matio de negatio de bono, illa opponuntur secundum a sit mationem. negationem eiu iacm, eroo dc haec.
Manifestam ergo quoniam nihil interessa
on sibi it et a Vpdositionem omnem secuti dum assiimationem dc negationem esse primo sumendam, tam in contrariis. quam in contradictoriis, ut enim opini
ni: omne bonum est bonum. opponitur O
pi nio contradictoriae quae dicit non omne bonum est bonum ita copinio ista contrariae . quae dicit nullum bonum est bonum utraq; enim negatio est eiusdem, siue in univcrsali, siue non uniuersaliter
inre si in visiove sic se habet me.
De terminata quaestione oppositarum opinionum facile concludit quid de voce dicendum sit si enim vox est nota eo. rum quae sunt in intellectu, in intellectu autem oppositae sunt illae opiniones quae secundum at firmationem dc negationem sunt in hoc etiam eodem enunciationum vocalium consistit oppositio. de sicut eo nistratiae opiniones de eodem simul esse, rae nequeunt ita nec in voce contrariae vel contradictoriae enunciationes verae simulerunt de eodem.
Dia o(simul quia de eodem contrariae
verae e contradictoriae possunt enunci
ri. vi dea et to, quod est albus de quod non est albus, quod sedet, de non sedet, sed simul. id est,pro eodem tempore id omnino repugnat,ut supra diximus. Hi est finis Capitis, totius libri de Interpretatione Aristotelis si aliqua praetermissa sunt, eo factum est quia suis locis copiose , di exacte tradentur Deo fauente Cui sit glotia