장음표시 사용
321쪽
riobat ut Hae sententia non est spernenda est ex sententia nim Themist. Philopon .s Thomae. c do- exratc otina vera est ec conformis Arist. sed quae non videtur admodum ad mentem Ata stotelis. Nam non videtur de quacunque cognitione veritatis loqui, sed de discuisi. ua, ut patcbit nihilominus tamen est senuntia piobabilissima. Tettia sena Alia est sententia quae maxime mentem tentia Alb Aristotelis exprimit nempe pet domina dialiolum di disciplinam intellectiuam intelligi ve, mentem esitatem discursiuam quae ratiocinatione Arist. ex pti caediscursu habetut hoc enim illud verbum ens ma sintellcctiua Graece significat, e tunc est
xi me sensus omnis cognitio, vel omnis assen. N sus, qui ratione didiscursu habetur fit exo aliquo alio antecedenti iudicio nemperi praemissarum.aut principiorum, aut ant A. cedentis, ex quo illa discursu cognitio dcducitur. Haec est expositio Averrois,Alberta in comen Apollin Pauli, di Egidii, di mihi videtur ad mentem Aristotelis es
Nola, Circa vel ba autem notare oportet cum Docia a Philopono,' aliis per doctrinam dedisci discioli plinam eandcm rei cognitionem intelli. nam eandeii nam cadim cognitio, a magissio pro . te esse co cedit, doctrina dicitur, ut vero a discipulo
Onitione. Iccipit ii, disciplina cattende autem ex Linconie n. non solum doctrinam seu disciplinam dici.quam a Magistro viva voce quis accipit, sed etiam quam exscripturis vel proprio labore inueniendo conse .
Notar Aduerte praeterea per Cognitionem in. quid pet belligi, non inuentionem, ut voluit Ale.
connitione an sed quid superius nempe cogniti intellige nem tam discursiuam quam non distu dum siuam. inuentam, aut a Magistro traditam, intellectivam,aut sensitivam,ut sit sensus: doctrinam id est iudicium conclusionis habet ex praeexistenti cognitione. siue hec sit alio dis ut tu habita , siue immediate cognua, siue sit intellactus, siue ipsius sen
Notas Aduerte praeterea cum illa praepostio quid Eva sex dicat habitudinem termini aut par
hoc loco Cum, aut materiae,aut causae cisti cientis te causam esticiantem denotat ut sit sensus, cognitio,si uassensu praemissatum facit
dominam seu accusum iesius con usi
nis Atque haec sthuius propositionis e pl: catio. Manifestum autem e spera tanti.
Inductione propositionem probat in
omnibus artibus ex disciplinis quae ratione utuntur Nec haec probatio est perexempla vi quidam ex recentioribus asse, runt.sed est inductio ut docet Aueit Philop.Themist. alii. Inductio igitur.est primo in mathcma liticis artibus. Dae enim doctrinam faciunt suarum conclusionum ex praecedentiti
gnitione principiorum di sub his disciplinis intellige alias scientias speculati-
Secundo,inducitio fit in aliis artibus 5 r. sereas intelligit Themist aites operat tuas: Refellituraicet idio placeat Averroi sed tamcn ve sententiarum dicit Themist his enim non conti Aucitagit veritatem discursu consequi nisi ex praeexistenti cognitione quamuis Themist explicet de veritate non discut a secundum suam interpretatonem, ut d
Teitio, in orationibus Dialecticis,id est, hi ratiocinationibus probabilibus, quae sunt syllogismi, de inductiones, in quibus fit doctrina id est conclusionis cognitio
ex praecidenti cognitione nam in syllo. gismo dialectico accipimus praemissas tanquam notas di datas in in auctione vero ex singularium cognitione doctrinam v- niuerialis suimus Hie nota dixisse syllo Ngismos pluraliter, nam dialecticus,de quo hic fit sermo, non solum unam partem contradictionis. sicut Dc monstratot sed A utranque probabiliter ostendit pio creasyllogismos dicitur accis. Vltimo,intactio fit in discursibus Rhe toricis, quae sunt enthymemam excmplum in quibus non fit doctrina consequentis,nisi ex praecognitione anteceden Enthyme
Vocat autem Enthymema Syllogis logismu cmum .e Exemplum inductionem,uin exemplumlat Themist quia enthymema sit imper inductio. secuere syllogismus,dccxcmplum inici se nem appelcta inductio let.Thenia
Sed non mihi admodum hoc placet nati s mcnin
322쪽
II IRI PRIMI Pos TERIOR v M. hirlicit Enthymema dici possit imperfectus Est secundo adueitendum, non omnia ori
syllogismus,cum syllo' ismo perficiatur, haec tria Demonstrationem componete di Quaestio tamen exemplum, cum non ad inductio constituere, sed duo priora; quaestio enim mutata fornem, sed ad Syllogis imum reducatur. dein mutata forma fit conclusio, nam subtat mast nipiopcificiatur. nodicetur imperfecta in m dubitandi quaestio est, sub sol, vel clus', ductio. Exemplum enim per singulare assertionis illata.est conclusio Pa terea proba sin ditare, at inductio per singula, sae propositiones intrrnsecae Demonstr reum uersale tionem componunt tanquam praemissae. Propterea mihi videtur sensus Aristo at Dignitates extra Demonstrationis comteliscue, Entllymema esse apud Rhetori posit: onem manent non enim eam for- eum quod apud Dialecticum Syllogis maliter componunt mus; Exemplum . quod apud Dialecti, cum induetio: hoc totum intendit Ari-
praecognitionibus aliqua stoteles, dum vocat enthymema cxcm. plum. inductionem, syllogismum. Dupliciter auum praecognoscere oportet, itae
noscere oportet Ac modos quibus praeco gnoscantur,tiadit.
Pro quorum Intelligentia, aduertenduest . ea dici praecopnita quorum cognitio est necessaria ipsi Demonstrationi adeo ut Ex parte quaestionis duo esse Tria ad demonstra. tionem cocurrere, ocquaena illa.
His duobus suppositis Aristo t. doee Expositu
eum qui aliquam Demonstrationem Meit,aut ea conuincitur praecognoscereae bere tria duo ex parte quaestionis unum ex parte propolitionum In quaestione e. nim sunt partes duae. praedicatum quod a Postquam Arist omnem doctrinam ex uatinis passio. a Graecis quaesitum, seu in- praeexistenti cognitione fieri docuit,nunc 'errogatum dicitur quod demonstrandii ea, quae ante Demonstrationem praecog altera parte proponitur quam Latmi scendet subiectum. Graecidatum vocant: ut in su perior quaestiones, an animus sit immo talislimmortale, quaesitum animus vero datum dicitur.
In hac eigo quaestione demto,duo prae De subi Demonstratio absque tali eorum cogni cognoscere necesse est nempe quidani sto cura tione non possit procedere non tamen in mus significetidi, an sit nisi enim haec duo detin quod ipsa Demonstratione sed extra cognos iam de animo praecognouerimus nequa sit praecincuntur modus autem cognitionis, quo quam ad Demonstrationem aeredemus gnoscatui haec praecognoscere necesse est, praecognis jam quaestio hec de illo supponitiest enim tio dicitur ut modo clarius explicabitur sensus supposito cognosci quid animus concurrunt enim ad Demonstrationem ignificet de animum esse, petitu an sit tria,quaestio quae demonstranda proponi immortalis: hoc enim est demonstranda.tur. vi. an animus sit immortalis: proposi De quaesto vero unum eraecognoscete equ*s irationei ex quibus est demonstranda quae oportet, nempe quid significet ut quid per Osi quidstio nempe omnis actus immixtus malo immortale significi tui tum quod immo sit, non au riae est immortalis, omnis animus est a. tale sit, hoc ipsum in Dem 6 stratione eo. quo actus immixtus materiae ex his enim sequi gnoscitur dum de subiecto demostratur sti tur,animus ergo est immortalis, tandem Ex parte autem praemissatum unum o gnosti, principia quorum virtuti de robori inni portet praecognoscere nempe dignitates,tuntur reprobant. hae propositiones:nem. quae extra Demonstrationem sunt his migmtates re impossibile est duo contradictoria esse lim non praecognitis. non fit Demonstra an verae simul vera ex huius enim veritate proue tio Opus autem est de his praecognoscere sint ob prs. nit. ut illae duae propositiones illam quae 'an sint id est, veras esse. nam sicut An si missas de .stionem probent, aliterem illis conces. de re simplici, petit,anens sit ita de coria bent praesis,negaret conclusionem aliqua, nisi se plexo An sit 8petit,an verum sta Patet igi cognoscLqueretur; negata conclusione animiam es tur: tria esse praecognita .datum seu subi se actum immixtum: oc non esse actum ustus quaelitum , dignitatem duas a im xium, quod fieri non potest; c talia remn esse praecognitiones, an sit:&quid si, principia Demonstrationis dicunt ut Die ani ficeti Exposit ognitates, quarum usus clarius di sicque Ilis suppositis ad textus verba acceda veibotuin
323쪽
antelligi subiectum seu datum, per triangulum . quaestum seu passionem, pet vetum est,ait mare vel negare, quamlibet digni talem. Nec decipiaris existimans hae ad unam Sc eandem Demonstrationem pertinere unitas enim v triangulus non ad eandem Demonstrationem pertinent. sed ad diuersas, ut notat Philop. Alber dc alii: nam mangulus est primum quaesitum in scometria se unita sitimum datum in . Aruli meca Dignitas vero illa omnibus est communis Demonstrationibus. Dubium Dabu abis. nonne maiorem in minorem oportet praecognoscere,cum conclusionis do itina, non nil ex propositionum prae,
cognato ne fieri possit, quare ergo dignitatem solam praecognoscendam docet sol udi ori Aliqui sub dignitate etiam ipsas propositiones intelligendas dicunt quod tamen non est ad Aristotelis mentem in hoc tex. dolutio at tu, Propici ea diligenter aduerte hic inten tela Scie tali, Arist. ea praecognita manifestare quae
.so in psa Demonstratione non cognoscun
tur sed ante cum in ea non reperiantur; cum autem duo sint quae Demonstrationem praecedant, ad ipsam tamen necessa.
ria nempe dignitas, d quaestio Ohaece .nim formaliter non faciunt Demonstrationem, licet sint necessaria haec oportet praecognoscere reliqua enim ut plo. positiones, o concluso, ut conclusio est. in ipsa Demostratione cognoscuntur: Ob id igitur talia praecognita assignauit., ratem cognoscere edia quidem. Istum textum ignae dissicultatis esse varia dc multiplex grauisi: morum inter- prcium expolitio comprobat In medium adducam ea omnia quae dicuntur rex his enim utilitatem decerpemus, licet ad men, Euflos tem Aristot hae omnes expositiones non
ira iri sint. Latini fere omnes hunc textum ita extio Latino
plicant ut velit Aristoteles explicare dc docere quo ordine maior di minor ante conclusionem praecognoscantur. In praecedenti erum textu ut diximus in dubio praecedenti ipsi existimant, Aristotelem inter principia praecognita maiorem dc minorem cum dignitatibus annum cras.se; nunc veto inter has duas praecognitio. ne ordinem assignare intendit qui talis est a duplici propositione continetur; quatum altera maior multo tempore an
te cognosci potest.quam eonclus o potest
enim quis ante se ie omnem triangulum habere tres angulos, quam sciat, hunc se particulati triangulum habet tres angulos altera minor, simul tempore cum conclusione cognoscitur; non enim stat. quenquam scire hunc esse triangulum. quae minor est, quam simul sciat habere tres angulos aequales duobus rectis,quae erat concluso. Notant tamen , licet simul tempore mino cum conclusione cogis nolcatur, prius tamen natura ipsi mino rem cognosci, cum sit causa conclusi
Ex qua expositione sumunt commune conseques elictum tanquam hic traditum Cognita ex hac Ex maior id minori, simul tempore cogno positione. se tu conclusi, Et hoc dictum limitant, docentes esse intelligendum , supposita cognitione consequenti bonae: nisi enim bonam esse cosequentiam cognoscamus. non opus est simul cognoscet e conclusio 'nem. Et ita interpretant ut Aristotelem. cum dicit singularia cognoscimus inducentes, id est, illa singularia, quae in minori cognoscuntur. quae sunt ultima id st, minores extremitates, absque altero me. dio, sed simul inducentes, in seientesco.elusionem cognoscimus. Ita exponunt S. Thomas Egid Lincon Paul. Appolli de alii cum his. Haec quidem doctrina vera est, sed, pa Improbat ce eorum dicam, extra mentem in textum l. Expositio Atistotelis Nam id quod de maiori dictit, ne tan . etiam de minori dici potest ut enim mi quam ex-nori cum maiori cognita, statim cogno da menter scitur conclusio ita maloi cum minori Arastotelis
posita,cognoscitur conclusio. Quod si di datam.cas: maiori per se absque minori cognita non cognoscitur conclusio: ita etiam dicam, minori absque maiora cognita non cognoscitur conclusio , dc utranque per se prius tempore cognoscere possumus, quam ipsam conclusionem. Praeterea ista doctrina est generalis ommbus inpri-bus,ut quid ergo Arist. limitauit ad singularia,quae non dicuntur de subiecto Pra, terea quia verba textus non admittunt expositionem hane ut consideranti patete potest. Philoponus aliter locum interpreta et expost.
t ut ut Aristotcles velit in hoc textum Philoponustini
324쪽
et Sostendere, inuentionem. Nam fieri ex prae. cxistcnte cognitione; cum superius probatum fueriti diti tria e disciplinari ii antium autem ex ipso Philopono coni jcito tcst. perdocta inam intelligit ipse cognitionem conclusionis, quae per aliud medium
habetur: liue a nobis inuentum , siue ab alio acccptum: per inuentionem autem intelligit cognitionem singularium, quam per nos acquirimus ex aliquo uniuersali prius cogmto. vi. qui sciuit,omnem trian,
fulum habere tres angulos aequales duo. us rectis. perspectio aliquo Dangulo per sensum statim eum tres angulos duobus
rectis ae quales habere cognoscit. Et talis cognitio inuentio dicitur. Et de hae dieit Aristoteles in pie ienti.quod fit ex preexi . stent Og tritione nempe exi plo uniuer. sali pruri cognito, d non per medium ali,
quod sed ex ipso sensui lud si titilare est eo ten d clite. At quia chalius modus, qui videtur esse in praeexistente cognitione. nempe cum prius aliquid cognovimus, ectutius illud,obliuione intercedente, cogRecorda noscimus quae recordatio dicitur hunctio modum Aristoteles in principio textus posuit,ut etiam explicaret omnes modos cognoscendi ex praeexistente. Tamen vivust Philoponus, ista non est cognitio sed
Improbat Ista est sententia Philoponi quavis ad . expositio modum obscure ipse loquatur, nec vide.
nem tan tu admodum literae consona nam a M. quam ob stoteles non loquitur de cognitione illa,scuram.&a qua cognoscimus hunc triangulum habe.literadive re tres angulos aequales duobus rectis quatam ipse Philopon Inuentionem vocat, sed de hac coEnitione sensus,qua hunc triangulum esse absque medio percipitur. s. expositio Themistius vero, quem sequitur Auer. Themissi j multo aliter exponere videtur interpretatur enim Aristotcl. velle excipe te duas cognitiones, quae videntur ex praecxistente cognatione fieri de non fiunt. Altera
est, quaec pet recordatisnem, seu te miniscentiam,cum idem eodem modo quo ante cognouimus obliti tamen fui muri rursus cognoscimus atque haec uonsi prie fit ex praeced cnti, cum sit eadem cum praecedenti. id est .eiusdem rei,eodem modo cognitae. Et hoc est, quod dicit Aristin
telesaest quaedam cognoscere priua cognonentem. id est quaeda cognoscimu . quae
ante cognouimus Altera cognitio: singularium, quorum uniuersale cognouimus. hae enim videntur ex praeexistenti fieri cognitione. sed non fiunt: nam qui scit omnem triangulum habere tres angulos aequales duobusrectis si postea videat triangulum hunc. tunc cognoscit .eum habere ite angulos aequales duobus tectis sed non totum ex proxistcnte cognitio. ne uniuersalis sed hunc irringulum esse absque praecedenti cognitione solo sensupercipiis sed habere trus angulo aequales duobus rectis id mentes ex praecedenti
cognoscit. Proinde statim docet Aristoteles qtio pacto etiam illam conclusionem inquisivim partam ante cognoicamus in v cibis. umntextu equuntur. Ista est expolitio Thrariistii quam obscure satis trada Aucriotis, nec mihi displicet maxime enim videtur te tui, sensui congruere;
quamuis illa pliora vel ba non sint exacte declaiata,vt inferius videbimus. Albertus capite quarto aliter videtur exponere dicit enim, hie Mistotelem velle ostendere quomodo conclusiones, niuersales . lingulares cognoscamus aede uniuersalibus primo dicit,eas cognosci .alia priui cognoscendo, id est,eatum cognitio procedit per praemissas inust habeant medium proprium ipsarum sicut quando hominem risibilem per animal rationale. aut per medium proprium ommis probamus:at singulares non possunt per medium propriu probari, sed solum per applicationem communi si uniuersalis, quod sensu fit ut probamus hunc triangulum haberet res angulos equales duobus lectis, non proprio medio sed solium applicando uniuei sale. id est cognosccndo illum esse triangulum Et hoc est.quod Aristoteles dicit.absq; medio cognosci id est sine medio D monstra tuo, sicut conclusio vis niuersalis. Haec sentit Albertus. His propositis existimo aristotelem sieesse exponendum, ut velit ostendcre ea, quae in doctrina aliqua discui sua continet r. dupliciter cognosci. Docuerat enim ante ipsam Demonstrationem praecedere cognitionem dignitatum Dati .c Quelitie superest ut ostendat quo modo assentia- mutilus, quae in ipsa Demonstratione seuo docta I dmittitur expositio
325쪽
doctrina discursiua continentur. Ac docet aliqua esse,quibus non assentimus;nisi per aliquam rationem praecedentem; ut quan . do piaemissas sumimus uniuersalcs,claque praecedente indigent probationes qualis est Dor in hoc discuisu omnis triangu lus habet tres angulo, aequale, duobus rectis: iste est angulus, ergo ste habet tres angulos aequale duobus tectis de hoc est. quod dicit, est cognoscere,id est,aliqua cognoscimus in diu ut alia cognoscentes. id cit, propter praecedentem alium dilatir sum. At vero aliqua sunt i d. scursu citiae non alia reos nouimus, nec detriui uitaecedenti, sed solum in illo codcm discursu induectare cognouimu3. S. he sunt singularia.quia sub uniuersali maiori subsumimus: noen irri, sicut ipsa malor per discursum cognouiatur, sed: in medio solo sensu, ut quod saeuit triangulus: non enim lociui ut de conclusione, scd de minoribu , sub vn: uersali sumptis. Et ista expositio iudicio meo est valde notanda, maxime c. nim Aristot. explicat:quod si haec non placet,placeat expositio Themisti posita.
Axtequam autem sit inducere me. Clim praemissae quomodo cognoscantur in discursu. proxime docuerit, nune de ipsa conclusione loquitur, ae docet. Ipsa meo reclusionem, antequam inductare illata sit, quodammodo esse cognitam, de quodammodo non verba textus sunt notan . da, dicit: antequam sit inductum .aut acceptus syllogismus ua cum iam minor est adhibita siue particularis, siue singularis. quod vocat inductum ut quando sub illa
uniuersali add: tui: iste est triangulus siue uniuersalis, quod vocat acceptiis sit syllingismus .ut in vera Demonstratione nullo modo ignoratur conclusio imo pei stetescitur. at antequam minor addatur. 5 syllogismus perficiatur, sed tamen uniuersales ac maiores propositiones constitutae sunt.tunc partim imae , etiam partim, caliquo modo. ignoramus.
st denis vescinit, est unpliciter.
Incipit declarare, quomodo talem conclusione aliquo modo sciamus ex Hi quomodo ignoremus idque docet inritia singulari,diccns, ignoramus illam singulaae in particulari elim nesciamus illum esse triant ulum at scimus, uructis lucr dum
bere tres angulos: similiter de alijs conclusionibus,quas in premississimus in virtute, non autem in propria ita ima de acturquousque inferantur. Haec est explicatio
iuxta extiram quae communiter habetur cla profecto auderem dicere ista veiba sub
interrogatione legenda sic: O Quod enim nesciuit si est simpliciter, hoc quomodo sciuit , quod duos trabeat rectos simplici, tet: lac si dicat. nos in illa uniuei tali simplicue e particulariter non scire illam coire lusionem singularem . nam de quo ignoramus, an siliquo modo pei sectet cite poterimus habcre tres angulos aequales duobus rectis ac si dicat, non scimus perfecte hunc triangulum habere tres angvilo . quousque illum triangulum esse sciamus .acob id concludit in illari niuersali maiori . conclusionem non actu id in pio-ptia sol ma cognosci, sed uniuersaliter,ac in potentia Et hic locus est notandus que docte luidem Buran sub interrogatione
inter pictatus est. Si vero non Menonis ambiguitas.
Ex modo quo pallim sciamus conclusionem , antequam sit inducta, de partim nesciam soluit duos cauillos, ut declarat Themist. e communiter omnes Alter est Menonis apud Platonem, in dialogo si inscripto: hic enim probabat, non posse cuiquam contingere scientiam per inuentionem,tali argumento: nam qui inuestigat. vel scit id, quod in uestigat:& tunc non est
inuenire nec discereicu iam id cognoscat: si vero non scit frustra querit. ciam et Iam si illi occurrat, non deprchensurus sit. Ad hoc autem respondendum est nos quaerere di inuenire ea. quae sciueramus de cognoueramus in uniuersali tame desin virtute ignorabamus autem in particulari,ac propterea id discimus . nec est absur dum nee impossibile quenquam discere
id ,q ita coenoscebat sed cognoscebatin uniuei sali discit autem in particulari: im coueniens esset, si eo modo quo sciuit,poiaste disceret
Vbi aduerte , discrimen esse inter Pla sttonem de Aristotele Plato enim dicebat, non sciri quicquam de nouo, sed scire esse reminisci Aristoteles vero etiam doret, prorsus conclusionem non sciri de libet O.
326쪽
eius cognitio in virtute praecessit est autem intectura duo magnum dita tamen. nam te miniscentia est cognitio illius, Quod ante eodem modo , sub eadem forma cognouimus,obliuio tamen intermccssit, si Plato existimabat nos scire de nouo: at illa cognato uniuersalis seu vir. t iis,quae praectissit. secundum Arist non est.quae portea redit, sed primo rem in suo principio in in uniuei sal tauimus, postea
.ian in particulari discimus. Non nim seu quidam convisum et c.
Hic est alici cauillus ut supra taximus. secundum Themist . qui cst Sophistarum. volentium probate nos non scire quia si scitemus,tu nec sic t scientia huius: omnis dualitas est numerus par, quod conceden' dum est: tune autem faciebant sophisma: tu scis omnem dualitatem esse parem: hec, quaec si abscondita, di quam tu non cognoici cst duautas ergo tu scis illam esse parem . quod es falsum nam cum nescias esse dualriatam . non scias esse parem l Reiicit solutionem quorundam aliqui enim conuicti ophismate respondebant, se non scire omnem dualitatem esse parem . sed omnem eam. quam scirent esse dualitate. Aristotele hoe reprehendit, ae dicit absq; vlla limitatione latendum ess , omnem
dualitatem sciti esse numerum parcna cuius ratio est pnlchra nam quando Demostratio illius iit.absque ulla limitatione fit.
nec praemissae,quibus demonstratur limitantur ad has vel illa dualitates, sed ad omne . opoite igitur respondere, non sci, reno, hanc dualitatem distincte in particula later,ile parem, quoiatque sciamus illam esse dualitatem icimus tamen camin communi: uniuersali. Ain se te omnes hunc ea uillum poste.riorem cum eo, qui bi nonis est, coniungunt, ac unum faciunt, tunc si debet continuata nam aliqui respondeba iri ad prius argum .ntum nos scire ea, quaesono livimus,aduertus quo crat argumen
tum probans nos scire antequam inducta sit conclusio nam iii is omnem dualitatem esse patem, etiam scie . hanc quae est in a. iam ca, sth parcir, quaeia conclusio .c tunc respond. bant aliqui.quod superius diximus. Haec circa capitis exposi-
Debi qm in expositione textus dictasunt.
Vt magis quae dicta sunt elucidentur, viri Argum. motis est nostii aliquantulum oportcbit conitate odii putate Acellar g primum Multae luntrium. scientiae ac doctrinae, quae non ex praeexistenti fiunt cognitione ergo illa prima propositio est falsa probatur aut ecedens: Angelorum scientia est doctrina,& tamen non est ex praetexistenti cognitione. nam a Deo simul cum omnibus icientiis naturalibu creati sunt piacterea multa homines discum,quae ignotabant. dc non ex ptae- existenti cognitione e tu drisio Secundo, contra id.quod dicitur.opor et Argum.
tere de subiecto se dato praecognoscere quid est. Aut intelligitui de quid est rei, aut de quid est nominis si dicas de quid
ea rei, videt ut expresse contra textum in quo sermo est de definitione nominis si vero dicas intelligi de de finxtione nominis,lunc est diminutus Arist. nam in Deis monstratione propter quid oportet prata cognoscere definitio ac substantialem subiecti . nam peream demonstiamus pacsionem de ipso. Tettio, contra id, quod dicitur de quae 3. Argum.
situ seu passione,de qua supponimus quid
significet. non tamen quia est videtur hoc talium: nam cognoscentes passiones conuenire, de esse in suis subiectis, moueri ut ad quaerendas causas, den: onstrandum: de Philosophi ex ad initatione cil inium e passionum quas experiebantur, coeperunt philosopharis ergo ante Demonstra tionem oportct praecognoscere passione esse, sicut de subiecto. Quarto. non est idcm,quia est subiectu Argum. quia est dignitas. tiam alter,est incomplexum,alterum complexum ergo sunt diuersae praecognit Unies, i sui. plures quam dux imo quaestio an sit seu quia est solum est de simplice, de comploco enim est qualis res littQuinto, non exificate subiecto est de eo s. Argum Demonstratio: scientia, ergo non debet de eo praecognosci an siti prob ut antec dcris: nam propositiones qua tu est scientia, sunt i mpit cinae veritatis, quae se persunt,tax,ctaavali extrema non iupponat. O a dcx o,
327쪽
IN CAP. I. LIB. I. POSTER. Argum Sexto, non potest intellectus simul plura cognoscere. clinauit potentia finita, ergo non cognosti simul maiorem dc mi norem cum conclusione . nam si dicas posse intellectunt simul illa tria cognoscere. saltem non poterit centum tunc d musquod intelligat simul omnia quae potcst, . Argum
pima dis Critiua latius Paule Ait cloria credo alterius dicto. latc iudicium anteced cns viris cordatis esse credendum: in hoc frequenter accidit in his quae auctoritate
dicentis ratione alia non interueniente
Ad i cundum Caietanus contendit per Solutio a. quid cit intelligendam esse dc finitionem argumen.demptis duobus, tune fiat syllogismus substantialem subiecti hanc enim oportet Caietaei clarum est. quod assentiet maiori di mino praecora noscere. cpper eam demonstrandari.quia potest, sed non conclusioni, qui sit pallio de ipso subiecto in Demonstra. vltra iam non potest. tione propter quid i quae procedit per cau- Septimo. nullus est defectus illius syllo sam: nam in Demonstratione quia, quagismi Sophistarum. ergo respontio Arist. per est cium rem demonstramus non est nulla est probatur antecedcns nam benes opus definitione subrecti acob id nono . . . sequitur, scio omnem dualitatem esseta pus est praecognoscere . Hae sententi rum
rem . ista occulta est dualitas ergo illarici, Caietani est contra omnes fere exposii esse parem .etiam in particulari: non appa res Graecos 3 I. atinosus contra plum textum Arist ubi explesse loquitur de d
Oporici in hae re aduertere multum Notadiisse,
inritisse inter definitionem nommis de rentia inde similonem substantialem rei. nam de si ter d. fini-nmo rei explicat rei ipsius naturam, rei ol tionem lioucndo mimnes palles cssentiae unde per minis ecialem definitioncm rem cognostrinus co rei gnitione conceptu distincto. quo conceptu co 'noscitur res, in omnes partes essen.
tiae eati SVM definitio nominis solum applicat signiticationem nominis ad rem signinio illis assient mur: at cognita o significat ficatam indicando quae res sit quam sig- quodcunque iudicium. siue sine discutia. nificat, non autem rem ipsam ita expli. siue cum discursu habeatur siue sit in in cat . ut naturam chessentiam distincte ma ici I entellectu, siue sit in sensu quale est iudiciu nifestet . fila solum confuse eam dicit.qua sunt singularium. Et tunc est sensus: Omne tu tenu intel git ut esse quaedam res ab aliis pii Domi dicium ex discursu aliquo procedens fit stiri leparata quomodo rudes reci ni in iis ex praeexastente cognitione. id est iudicio iiunt res ipsas vocabulis expressas i Dii Huic altero. liue hoc si altero discuis habitu Ex quo fit primum distrinxen. quod, v mus reisue absque ullo discursu, siue sit in inici nius vocis possunt esse plures definitiones plures cuclectu . siue in sensu tanam multorum vni nominis modis variis explicantes rem, posse dem uersalium iudicium intellectus fit ex prae . nam, quam vox significat, at definitio rei nitione, existenti iudicio singularis quod est in se una est,cum unicum sit genus proximum nominis.su .ex his solui tutat gumentum primum di disserentia, per quae res definitur non autem scientia enim nee lotum non ex discur as secundum discrimen accidentia noctei. habent pctfectas definitiones rei cum e mmm eorum essentia sit impersecta rea sub Acciden. antia dependenri non de fiditur absque lium definiret, quis sit huius defectus. Haec videntur magis examinanda in praesenti. Pro solutione primi notandum . superiorem esse coonitionem, doctrina ac dii
ciplina discuis tua nam doctran dis uisin docti uasolum sigmficat cognitionem e iudini, disci cium reii quod aliquo discursu habetur;
unde non omne iudicium intellectus doctrina discursu dicitur clim iudicium principiorum per se notorum non sit doctrina non enim per dita ursum' bctur,
sed ipso lumine naturali, absque ratiocii Angeicta aliquo habita. sed a Deo solo infusa est. praeterea etiam ipsi abs si discursu res inscientiam 'uin turi propterea non dicitur doctrina a solo Deo discursi ua. de qua solum dictum est,ex prae substantia:quam dc finitionem Aristot. . tiones rei esse, non ve existente fieri cognitione. . Metaph e. s. vocat per additamcntum . iii, non esse rod: scuts Hoc idem dicimus de illis veritatibus a stantia est,quae perficia definitionc h. bet, persectas.co .rpatae hisc indiciis, quae absque dii uisuiuet, cu non definiatur per aliquid extra genus noministi. quamuis multotici latet occulius discut suum:dcfinitio velo nominis tam substan vero esserin, dc praeexistens iussicium. Cum cui tax, quam accidentis, persccta est, cum pexsectas.
328쪽
nominum accidentis,t substantiae significatio perfecta sitet propria. 3. Tettio LlDiunt: nam voces, significanne finitio res res veras de naturales, definiunt ut deis nemnonii finitione etiam rei a definitio nominis niseatum inest vocibus significantibus rei figmen etiam esse ad impossibilia: ut,Chimaera. Infinitum,
fingunt ut ' Postrem odii runt: nam complexa non . cfiniuntur de fimtione rei ut homo al.
Complexa bu ,ctim non faciant, nam essentiani perno habere se,at definiunt tir definitione nominia nade finitio si vestis significaret id , quod lio totum: ne rei, pos homo albus post tiac finiri, et dicitur Ase tamen' Metaph cap. haberent His suppositis circa ha tum definitio.
muis num declarationem,dico primo, in omni Demonstratione.quaecumq sit oportere
Ada .argu praecognoscere de subiecto quid sigmfi- aut hoc cet di haec est mens Arist in praesenti ubii generalit et loquibatur. Di eo secundo cona tra Caietanum multae sunt Demonstra. tiones potissimum propter quid . in quibus In demon, non opus est praecognoscere,quid sit sub .stiatione tectum: dc hoc prosccto patet . nam Astroptoptet logi demonstrant Lunam eclipsarii et sua
quid se causam .e neu iunt quae sit natura caelo petrix rum 'lunae demonstrant multa Mathe.eognosci malici dei rutis, denumeris ignorantes ut quid sit natura corum: non ergo oportc praecog. subiectum noscere naturam subiccti. sed rem signiti.
3. catam percipere. Dico tertio neque in p.
sa Demonstratone, quae fit aliquando per definitionem lubiecti ipsa di finitio est
praecognoscenda . nam qua uiui ante conis clusionem praecognoscenda it non tameante totam Demonstrationem imo in ipsa cognoscitur Demonstratione cum sit medium et Aristoteles autem loquitur de his quae extra Dc monstrationem praeco. Solutio et gnoscuntur,ex quibus inscitur hic de de-tii. nitione nominis . non de definitione rei x. Fundam Aristotelem loqui. Doctrina Ad tertium oportet distin quere scien- aliam inue iam . seu doctrinam esse in duplici diste-
Coile, alia rentia quaedam est,quam nitentione con-
acquisitio sequimur cum nimirum per nos ipsos spene haberi culantes ex aliquibus notio tribus ad ea, de quomo quae erant incognita nobis peruenimus; do in te se quomodo scientiarum Inventores sunt distinguan adepti scientiam 5 cognitionem rerum:
tur quaedam cst talentia, quae acquisitione ha-
betur. quando abalier us dictis. vel scriptis .eorum quae ignorabat aliquis cogni tionem consequitur hae duae scicitae, nem inuenta cla acquisita non differunt ex parte obiectotum. eoium, quae sciuntur, sed ex parte modi in uestigandi macquirendi nam scientia, quam habuit primus inuento huius triangulus habet tres angulo aequales duobus rectis eadem istspecie cum ea, quam no habemus cum sit eiusdem rei. eae per eandem causam sed ille per se erutam inuestigauit nos a magistro recipimus. sicut eadem est via quam duo peragunt, altra ignorans . scd ducem habcias, ait et etiam ignorans se dicroe peragere intendens unde sicut hoe caedii-ficilius illo. quia mens vagatu te laborat studio certi m viam consequendi; ita inu
ni re est disticillimum&multis expositum
Est praeterea aduertendum, aliam viam In nucti obseruare eum qui inuenit, aliam eum, ne scientia qui discit qui inuem sempera sibi notio rum a noribus incipit, de ab eis ad reliqua proce bis noti dit ignota. siue illa sint prioia si e poste ribus tanturiora atqui addiscit. incip t sic quinterct ros ordiri, aina notioribus natui a de ptioribus risit cum autemri sint ignota, cum si doctor qui ea sibi addisci mam festa faciat; neuter tamen dicit ut sci muF, quan re quousque efficium per causa m. io eoq; rtiam stetiora natura per priora cognoscat hoc a natura enim cute ire iem per causam cognoi noti tabli
Est praeterea adueitendum . discrimen a undam.
esse interres Mathematicas feres Physica Causas in seu Mita physicasa in Mathematicii enim Mathcnaam causae sunt nobis notiore iste estibus no licis nobistius enim nob: cst, lineas omnes centris esse notio- aequalium circulo tum esse aequales,quam res, sic ei 'super datam lineam aequi laterum Diangu autem inlum constituereti illud tamen est hu: iis Physica. causa:at in naturalibus ii Tutus sunt no . his notiores causis quippe sensibiles fere sunt. similiter in Mathematicis, quae partim sunt Physicae. ut in Astrologia. notaus enim est eclipsim .sse. qtiam interpositio nem terrae,quta ill us est caula. Ex his fit, ut quamuis in addiscendo semper causae praecedant ei Tectus: passiones, in inueniendo tamen aliquando praecedunt este
ctus, viri naturalibus aliquando causae, ut in Masrematicis.
329쪽
I Usporis His tappositis dit optimo in sententia significat complexum imposito enim
aut l. or acquisita, cum causam ptimo cognosca modo compotationis diuilio his rem significat, di hoc poterit explicari nominis definitione Propterea dico significatio Solutio au. ne dignitatum esse notissimam cuilibet chortam iam addiscenti scientiam, cum vocabulorum illorum significatio sit communis divulgaris. Propterea non curat Aristot. explicate petie hanc praecognit onem, sed curea quae est .ania tetconiunxit: at ignificationes lubiectorum di passionum non ita patent cum sint particularia. o proptem rea in his separantur quaestio di praecogia illo. an sit: quid littAd quintumac spondetur praecogno Solutioscere subrectum cile ei pra cognouere quinti. subiectum existere, non quod in prassenti modo existit, sed tempokibus a natura sta- Inmuenti mus, ae peream probet mus effectum . scuo nescien pal Gionem inesse subiecto non opus essetia tu qua praecognoscere fi cstum esse Dico secundoq; ei Te do in inuentione Mathematica non etiam ctu . non opus esse praecognoscere et Tectum elle. nunquam cum is per causarn, quae primo cognosci
etiam caurarit .demonstretur. Inco tertio in uentio.
iaspiaece ne naturali effectum esse praecognosci, cudere per cum indagemus causam Dico ultimo . hoc non cite contra Aristot. qui docuit ad clamonstrandurn uniuersaliter non
opus praecognoscere passionem esse.quod si aliquando praecognoscitur id est in via
inuentiva, non autem in via Demonstra. t tu, de qua loqvimur. 'raeterea no ita perfecte de uniuersaliter praecognoscit ut ibium ei T. ctum seu passione esse, sicut post tutis quo pacto scietia est de tulgure,ven-
EVM D monstrationem quod ptobatur ex eo. O .eclipsi quaerata untur esse, quod suis scut iii quod postquam cognouimus illurn esse temporibus existant quamuis ad qua alia
nexu:nse per inuentionem iterum pet eausam eun omni tempore existant. sed an propolitio ita pexsco dem demonstram ut ne sestini verae,ctiam ii uultorem Piaccre a laeqv- Ad quanti in pondetur . non dubium uirant, alibi dicemus. esse non candetu esse praecognitione re, subiecti,de gnitatis nam sicut aliud est.
ens existens, aliud ens verum iri dicit utc. Metaphvs cap. a. nec aliter quam ana. logice conueniunt, ita alia quaestio 3 praecognitio unius .alia alteri u . at quia uniciaestens in utrunque divisum licet analo--omodo gum, vox tamen una de conceptus idem spondeo pro praesenti manete, nec est in-vuali px uni ea est praecognitio, quia est utriusque conueniens .iliquibus limul variis assensi- cognitio, sicut,quamuis iubstanti ad acciden sana bus auentiri. cum sint per modum unius. quae est logice tabente contineantur, tamen unc Ad instantiam dico in illo casu si quis ac labiectio censetat quaestio an sit de substantia de rientat maiori de minori, etiam asi cntiret diga ita u. accidenti. Nec instantia valetrus in qua do conclusioni. sed propter nec cilitatem hu- de aliquo subiecto accidens petimus dici ius assenius intellectus perdet aliquc mast ut quaestio qualis sit at quando de toto densum ex aliis octo quos liabebat. complexo per modum unius sumptoque Ad septimum respondctu Aristot. non solutio scinctium. rimus est quaestio simplex an sit Disc assigriasse deiectum illius syllogii mi seditimi
quate ergo non petimus de dignitate qui x concedit conclutioncm de scientia in v- solutio ites Re Met Caieta dupliciter: primo,qui niuersali loquendo. at si inferatur de sci-ietant i non habent complexa definitionem rei entia particularidi in propria forma. tunca. ueriindo,quia nec habeat secundum sede dicendum cst variari appellationem vet- finitionem nomisis; nam significatio cos Ai .cum modo uniuersali,modo significa.
plevi est significatio partium non sua: tionem particulari di singulari appliceti
sed neutra solutio placet. Non prior, i Ahi dicunt maior mc semodalem comisv d ximus, hic non de delinitione rei sero positam, lub qua non licet singulati subumo est,sed de definitione nominis Uno sumere,cum per suam de incuc regulanda
Colatatio rosterior quia licet significatio comple sirim mediate id haec de hoc capite stata
solutionu. xi pendeat ex partibus, tamen modo alio ciant. facta De
Ad sextum respondetur, sensum illius Solutio se
maiora ex minori cognuis simul cognoscitati. tui cocluito,esse si quis assentit maiori de minori late assensus necessatio efficientassensum conclusionis absque ulla mora. Quod ii petassen, quando aduenit assentes conclusionis maneant alii assensus Re-
330쪽
conditiones ad em Propositiones requirantur Quid sit propositio Inm: I:
tum pri m petum ac eoru uissetaes' Propositiones a ista quam conclusisnem crede
L 'cire atem arbitram Hvxumquodque sim
coetuescere, prop:er quam res est quod ut cadaeir, em non contingere hoc aliter se a.
et Planum igitur , Dd tale aliqvidfire est. nam quem non scientes scientes ici quidem
a. l. ipsum existimos se habere, sciemes vero
3, si rei his simpliciter Uscientia. hac impas Fbile est aliter se habere 1 igitur em terest ci-evdimo, posterius dicemis. Dicisnm autem emper Demonstrationem cognoscere Demonstrationem vero dico si cogismum lientiabim ficientissem a tem dico fecundiam quem e qua ipsum habeam . m. . di itaque est ipsumsire qau posuimm m . cesse e Demonstratinam scis tiam ex vem effe. Arimis ere immediatis . e notioribu ἐν pristibu lam causis conclusionis. F Si enim erunt e principiat propria ei- quod
demonstrasur: bEvilmm enim erit ora ne M. Demon hario amemnonem non ex facta fientiam. Vera ouidem igitur sportet esse qaam non est nomen, cire vi quod diameter commensura, re r. Ex primis autem indem' ili is quoniam non cui non habem Demonstratio nem ipsorum scire elim quarum Demonstratio est . non secanda,in accideres habere Demonstratiorem est. . c a quoque m Milara oportet esse et priora causas quidem . quoniam iamc Icram , quando causam cognati imm e priora siquidem causa. ce recognita ,-. Iam altero modo, e . qua iniectum: ur sed meo quod cognoscantura adsum.
Priora ver sunt edi notiora Sisi i tm aemenim ideo prim naturam ad nos privi neq, n lim natura nob notivi. Dico autem ad est qui gem priora die notiora quae sunt pro inipio rastes se simpliciter at oriar erisorier
que Iongi: Sunt a tem largifim idem ipsa maxime uniares ilia proximi vero ipsa fletur ria erit ocuntur haec siti iri item Ex primis rem est , quod ex principis m. proprijs idem' enim dico primimet 'prilaci a. t idem.
pium autem est. P, incipium autem est Demonstrationis pro o. His hinnediata immediar vero, qua non est alia prior. Propositio autem est exanclarioni eeraper. si uia. num de uno. Diabe ica quidem quae direr accipit v. tramisse Deme stratiua vel . . quae determinari alteram qReviam veram. Exsecratia Diem to tradictionis viratiis par.
ilixti: contradictio vero oppositis cuim nou es medium secundum seipsam Parii uti autem contradicti is quae quia em aliquid de Ziquo a r-matio: quae ver aliquid ab Il ao.negatio.
nem quidem dico quam non est mo rare neginetis habere docendum pippiam:quam amem necesse est hisbere docendum quippiam dignitatem s. ut eri- quaedam talia hoc enim maxime o liquitur altim consueumin nomev disere Pessionis cod etiam
ver. qua quia in accipi utramlibet particin antiqui a Srum re clationis, ut dico esse aliquid am non dunt haec esse ali piri suppositio me vero e re desei ve iba: quaeuo. desinitio erimpositio quidem est: ponit enim e domo Atii elicus utiliarem imiliai demes secun discens pro diem Mamrem suppositis, auem non est id it sed in est,utias, dies unitar 'non talem vetamquaque scien-st mm autem oportet credrerest, scire rem, tiaras itae. quod talem habemu torollimum . quem v vident ut lera temonstrationem est autem hic e que gererela haec furitae qui est iocorisinus meres est non iis . I