D. Francisci Toleti, Societatis Iesv, Commentaria, vnà cum Quaestionibus, In Vniversam Aristotelis Logicam Adiecto Indice ...

발행: 1596년

분량: 539페이지

출처: archive.org

분류: 철학

341쪽

sos IN NAPUT II.

discurrere. Et si soluit ut argumentum se Dices: quod cum pereo tac met Tectus in Instantia.

cundum id nota solutionem. dagamus causas, quos iterum per causam Ad i. tu Ad tertium aliqui voluerunt particu indagamus se demonstramus, videtur in-tio alioetu lam causalem addendam in maiori desco utilis regiellus, dic quod causa non sit noclus Ont,ut dicamus: omne animal ratio. tior.cum ab eodeNisectu sumpserit cogninale est ris bile:quia est animal rationalis onem l Amrroc hasa monstrationes omnis io mo est animal rationale.ergo o. :ccbat ostende te propter quid ipsi ii isse Au ii. i. mnis homo est libilis, quia est animal ra causis ci non esse ipsius cum pii mo sit c Quae ab A tionale. Sed ista opinio non consonat A gnitus esse. r. caeli. com .is. Sca Physi.com-rii tremo tist nullus enim in scicirili stilium Dcm ment.6s.tior stiationum is cludi destalis opin opi me At tu aduerte admodum, licet effectu P V Fon cidit ex eo, quod Demonstrationes paucas indagamus causam .iam et per causam ill u Aui hcc habemus phtillimas in quibus ex peltae eundem e Tectu muliopei sectius cognos Oui murmo cui opus tali additione Propter, cimus:ante enim experientia aliqua parti S ccium p rum ea dico D. mons italioneinosi iideri cau. culari non per causam, mutis aliter, qnm,d ipsu nota ectum. ex ipsa tamen immutabiliter illia cognoscimus, pio pieti 'strae; qcognitione caulae, statim cognoscimus, ea non est inutilis iste regre ilia Platerea no illam csse illius effflictus, di non posse ali licet ab ct Tectu inceperimus causam inda tici ii te se habere: habet enim hoc causa ut i gate, tamen illi inuentae simius adhaere dc in carum asius cognitio persecta, simul etiam cui mus .evillius cognitio mulio maloiecta Ogn dat applicationem ad c illic umbonergo ritatem in nobis facit ex ipsius specula; ne 'pi opus est ad d. re, cum in ipsa cognitione ne pioventam tem unde notior estus

principiorum comprehendatur, o Hr tu non enti illius Dran tio tota cxt IT hoc soluitur arseu mentum estu proueni ,quamuisti sciniit orta unde

Ad . Ad mi altum responditur, admittendo te sunt hic cognitioncs prima impris illas cile Demonstrationes .c eiusmodi te sta essectus. per quam ad ecundam causaepe fiunt in Metaphysica tarre pei causam cognitione pei sectam deuenimus, Sic rnon solum opoli et intelligo te causas illas hane ad tertiam eius tactu spei sectaco Cognitio quatuor Physicas, sed rationcs S cocepi gnitionem regressisuntus hoc nota num gy quota im obiectulos, qui sci te pet in o. Ad sextum respondeo, dupli cc messe Adiadu causatum. ex qua soluitur argumentu propositionem immediatam: alteramim Ptolositio

Ad Ad quinium. Themistius hoc . lib. cap. pliciter quae nullo modo porcstdcmon nem immeTnem isti . . dicit Demonstiationem pioce dc re ex strarii quales sunt dignetates, cpcrsiano diatam esse Reuci ur notioribus natura, nee se submittcre ad ta:aitcram secundum quid, quae in aliquo duplicem soluti mensuram ingenii nostii, sed rectam tene genere demonstrati non potest, licet in Themisti ne naturae viam. Sed ista sententia non vi sio demonstretur tales sunt dcfinitione . Solutio uc det ut soluere dubiu Piopterea dico sem quae per causas assignantur nam liccipi xa per Demonstrationem piocedere ex noti positiones ea tu, per diuersum genus cau-

Demiast a talibus natui a cum ex causis procedat: si s dimon si tantur . t. nti secundum idet Onem X militer procedit ex notioribus nobis. nam genus non demonstrantur.

naturare in philosophia in qua causae sunt ignotae Ad septimum rc spondeo semper ve Adr.nc bi nu nobis.c ectus vero notiores,non dimon rum esset,i ...igilassentita praemissi quam Nota.tioribu stramus effectus pereausas. nisi cum cain conclusioni, cum conclusio non nisi ex praemissis tempe sae notiores sunt ei Tectibus: sunt enim es praemissis cognoscitur: nam si concluso magis qua P Og edi struis quida per se noti alii vero occulti nem non solum ex praemissis. scd ctiam a conclusi P cffcctus per se notos, causas indagam . lia via,experientia nempe, aut fide tenere ni quando per quas indagata renotas alio effectus mus,magri conclusiona , quam piamin cassenti nobis occulio , demostramus Et hoc est assentiremi: Cum velo propter solas mul. Notandu valde notandia: unde semper etiam x no missas credimus clario tui assensus praeva de tioribus nobis procedimus vel quia ipsa missarum . quamuis non possit sempei di- sunt simul natura, dc nobis nota, vel quia ingui iste claritatis ex ccssus nec ars aliqua via prius ea nobis nota secunus mentum conuincit nam quando causa

342쪽

LIBRII POSTERIORUM. cet

en uni uoca de eiusdem speciei, effectum retum altissima tum significat; qualis Theaequalem producit. at quando ist diuersae ologia supernat uialis des Metaphysica

Occici non pioducit aequalcm. Sicut Sol inter natural .ut dicitur. . Metaph pii enon producit ulcui cum igitur cognitio et Et haec pro capitis disputatione iussi- principiorum sit alterius speciei; est enim Cant. Adi.

pter quid Uu quod

scientia.

Intellem. sapientia.

Opinionum confutari ct eorum qui iam vino Demonstrationem tollunt, C eorum qu obruium Demonstrat:

sine medio absque causa, cognitio vero conclutionis pei medium,d causam pix, tinctae similem e tum non PICia iaciant in aequalitate.

Aia octauum omissis aliorum senten. t. ii, ista peto potitio: P. opter, numquodqitale. dc illud magis quiadi upliciter est limitanda Primo quando idem praedicatum inest umque uni pio pter alterum unde non valeti: deambulo propter sanitatem, ergo sanitas magis deambulat; non enim utrique deambulate inest et ita declarat, se quibusdam reo est quidem, veri pia . Philop Secundo, ut tale praedicatum susci emniam demenstrationes esse, quorum ne trum. pia magis hinus aliter enim non a neque verum,neque necistarium. lebit unde non sequitur: cgo sum sibi te quiZem enim suppoxxxinanesse omni: lis. quia homo est sibilis ei go homo est n)fDe hiis insimum existimant redaci.tan magis ri libitis nec valit Petrus est homo qu.ran nonscientes posteriora perpriora. quo amyropter patre suum: ergo pater est magis non sunt primae recte dicentes impossiste namomordi ita limitat Alberius Tertio, ut que immita perira sire. Si vero stant, ac senis in rebus positi uis, nam in effectibus pii principia, haec est ignora cam demonstratio de uatiuis non valet; non enim sequitur: Pe YAnoasii, quod dicunt Uescire solam si verottus est paruus proptcr patrem, ergo patet non est prima stare. neque qua ex ues,sci, est magis patu ua; propter Deum non dili simpliciter, neque pr*rae,sed exsucto hicne, si

Lo mundum .ergo magis non diligo Deu i asunt. Ita limitant Doctores Lovamen sc s. Quat e ii autem ipsum quidemscire confirmur,to,ut sint diuelsa praedicari aliter non va per Amon lationem enim esse sitam sed omni ri . . kt,ut video propter oculos, eigo oculi a messe demonstrationem nihi)prohibere. cou au coimgis vident non sequitur a in non aliud trigere enim citcaliferi demo strationim ii iit n. citeucst videre me uir, de oculorum ea s. quae adstinuicem laritet ornAt pro recto. ii recte perpendamus, sub Nos vero duimis neque omnem cientiam nia demonprima limitatione reliquae clauduntur demo'stra: tuam est, si deam, qua immediatio strare quando enim aliquod praedicatum incit timere, indexiorum Iralitem si ei a heth: . multis, uni propter alterum . tunc magis necessuium,manifestum enim nece ea demaut perscctius inest alteri cum igitur cie ire priora,c' ex quibus demonstratio it Nam damus prae in isti .ee conclusi oni huic au tem aliquando immediata haec indemonstrali,

templo rei praemissas magis credimus ira neces es este praemissis de per hoc solun ut argumen. Haec igitur ita di imm m non tum te s tum Est autem aduertendum cognitio tiam sedprincipi in sentia es quoddam dici,nem conclusionis dici scientiana, piaem: in is, quo is minoi cognoscimis . sarum vero immedia talum, de digilatatu ci calaque quod imposi bile demonstrarere ei. intellectum, non ut potentiam signineat. Fuiter, latiuui si vicem ex priori rus oportet sed ut cognitionem tu ad .im tali uni prin demonstrationem este 'ne Iiori M. Positaecipio: um, ocia tum i gnificat. sathico exim est eadem et . sim rariora reposteriorarum capit. c. at cognitio conclusionis si fera si ieromido, via a uidem ad nos, multa pixivi Caium sapientia, vi dicitur Ita verosimpli. itir, quoinc iam citos it no libr. i. mag mor. capit.is. quamuis sapicn inna diveresse neveste uti i. v. liciteris ire

343쪽

IN CAPUT III.

nisi in coniuri ibi lib. altera demonstratio quae s. ex no&ia nati ri

Accidit autem dicensi ire circtilo emi strationem ei e non alatu a s v atrii time'. sed ni iraliud dii ere . nam a diis est.

si hoc et sic tutem omnia c. emni rare. Iani estum autem quod hoc comi mi tribu ter minis post is , per mulici nanque , an panc si reflectere duere nihil l sfert: per para cos a tem alii duos Iredo erum is exi ate ex ne,ce rit . si Silio autem P m C: 'exi pente .erit L . iiii in se existi me neces est .se . hocaatem existetit ipsum . hoc enim erat ii illoroi: itvr is in quo Cranere igitrer. Dexisti ete,

A et , ii si mae est dicere, hoc autem quoniam A existente ipsum C est autem ipsi Aidem. st re contingit dicere circulo fierentes esse Demonstrationem nihel alterum, quam euod exisse/: A est sic autem D. ile' est omnia mon

quod nunquam necesse est aliquid est alteram.

monqratum est. Dico autem uno quod neque iern.ia varo neque positi ue uua posita ex duae mi autem p r. nilim prime misi:simulas nitri, si uidem UC eme di igitur m sequa ae ea ipsa B. het ex se inuiceme ex isto si quidem centia se ex se ivtinem manssi are omnia perii in privia fi ur, quemadmodum monstr.ti:im fuit ini: si quae dei cogismo monstratum autem est, quod in aliis figuris vii non tu bao is , aut non M. cepti . he vero non contra praeditretur, nullo modo est monstrare citcnto . ov re quoniam pauca talia tu Demenstrationibm mali istum quod vanini ne, em impossibile est dicere ex is quae ad se inuicem Dema ratio vemeste impropter hoc omnium contingere esse D. menstra,

tionem.

euibusdam amem igitur. et c. Intentio A ist in hoc capite uel l l duos et Aristi Dre quorundarei, Procedente sex

hoe Capit iras,qu dixerat in itima P.itte capita nempe principia ac praen silas sciri, eariim cientiam esse, cum perca eo n. clusioni stetitiamur . Ex hoc autem at .

qui existi in ante nihil sciri, nisi per Demolliatione aruallet bauia noto sic scientiam a. l. vi in libro prior uostensu est.

a. Lex his

quae sump

ta sunt.

Dubium

quorunda.eile. Alii mi ibit rates esse quidem ex

illimabant scientiam . . dcirculum cila a Dc moniliationibus, nempe per conclusio m. Macri. ilas repei praemissas coiri lationem. demo tristiari. Vtiumque aiatem. inquit Aristi illi et scientiam non cit . aut circulum fieri, nec est verum . necne c. sationarii eli, non est vera tantenti. , nec taliones aut piobationes habct nece:- sciria . ut Latini iri potiunt a melius ocs mus dicere, non est necessarium, id est, non nec cita tio icquitur ex eo,quod principia se Iainu

Dubitat Pilito blim quaestio. quid siil postponenda iit quaestioni. an itiquitat.

ut Arist. defit ita Demonstratione modo dispiit et, an sit nempe contra priores.qui scientiam e Demonstrationem de medio aufer c bant.

Respondent, quaepionem quid nomen . Resposio signi ucer anteponendam quaestioni arisit quando ronte obscutum est, quod fecit Aristia Physi ubi primo ori vacuulid est . clui lignificit. petit ea .an iit: dispu-t..urit siccus citcti de initione quid ressit haec est enim postponenda Hec sententia mihi non placet supponit enim definitioncm nominiscisse eam, quae data est de Demonstratione quod tam c est sum est enim det tinitio rei, cier materia, de etiam altera quae dat ut per finem cum presertim nulli bi aliam Demonstrationis definitionem h. b. amus. Lincon. Respo hoc caput non esse de necessitate huius libri, quia non pertinet ne cella Coad artem errores repellere,cst ta. men id de artis perfectione sed hoc dictu

non tollit dissicultatem. Alii e bene dic ut quaestionem an sit: aliquando postponi quaestioni quid sit:

sed per accidens nempe cum dabia. an sit res Vortuni ut ex ipsa definitione rei. vi accidit in praesenti naristi aufer: bant Demostrationem. propterea quod exit armillis norio tabus d. beret procedere. mihirci pransionis doctrina placet. li. et hoc dubium alienum videat ut ab instituto ipso Aristotelis. Nam bla non de Demon illatione videtur tractati sed de scientia quaisti auferebant , medio. quamuis credi derint non esse scientiam de Demonstratione, id coque simul Demonstrationem auscc- Reiiciturrcsponsio.

tio.

stioni quidiit quandoque postponi.

i horis.

344쪽

LIBRI L POSTERIORVM.

auferrent de scientia tamen sermo est. quae in capite praecedenti,des nitione. Scyminis clinita st . ut diximus. dc lotianhoe voluit significare Philoponus. r. Ponentes autem nunc'. et c. Motiuum Incipit in pittaculata tauinq; crroremelioris ereplicare. Illi enim . qui scientiam nega brat sic argumentabanturri non scimus coclusionem nisi sciamus praemii a . scd scire no possumus primi stas nisi alia I emon sis aliore ergo non seri ut coiri lusionis de mons alis piae miliis. Detur in h.et praemissae non sciunt ut, nisi stiant ut aliae prae is ae . et quas di monstiantur hae

utem ictum per Demoniliationem sciuntur: sic consequenter procedimus in infinitum, ne ad ultimas peruentae,st,qum sciantur clim iter uin D cmonit rata Olico

pus sit: eigo nio erit scientia posteriorum conclusionum . nisi tantum ex suppositione nempe supposito quod pia milia sci an tuc tamen revera non es ablo ut sci entia. Cum in piocessu infinito noni iurultimum. In quo bene prosecto driunt, nempe quod in pio cessu non sit itimum eliquod mli sciant ut priora, non

scient ut posteriora.

Hi stem de eo. quod est scire

Alii cire est e fatebantur. tamem eundeersorem timentes . nillil sciri nisi Demonstratione assit retrabant ac proptirca contingere circulum in Demostratione, nempe quod sit peruenite ad ultima praemis non in infim tum procedere hae tamen himae iterum circulo per prior ciconclusiones monsi abantur. 5 sicerat scientia. exiet Demonstiationem, sed circularc m. . Nos autem dicemus,nem omrens scientiam.

Exclusio Reiicit Arist communem illorum erroer totum rem .c istin antium . nihil cura . nili Demostratione. ac dicit non omnem scientiam

csse per Demonstratio item sed ut e cie n. tiam in demo:itabilem ei dicerat, non om ma quae scinitis, per D. monstratione scimus, sed peruenimus ad aliqua prima, quae scimus quidem ted non alia Demonstratione. Et hoc patet . nam in d tauri bus conclusionem cognoscimuri praemissis co

gnitia ud damur praemissae: principia,

Motiuum secundi et roris. quae prorsus immediata sunt, nee demonstrara valent ut patet de dignitatibus de multis aliis propositionibus: ergo talium cognita di scicntia erit, o non Pci De.

De hoc igitur sic dicimus.

Repctit v. mum lici sentcntiam dicens

de hoc sie dicimus id est de hoc nos ira

scutimus non solum csse scrinitam, scd si quoddam principium c :cntiae quo

terminos co noscirrus. Sciis uiuio ita veh

borum se unduin plerosque Latinos est, est eo tendam habitum, Wcogni oncm in nobis ipso tum principi Cium c digni

taliam, quae coratio cuturicio lactei minorum apprehentione, absque vita Dctrioa stratione: atqui calci dignitates vocani ut prancipium scientiae Philo per hoc principium intenim Deum,cuius lumine Intellec iis noster illustiatus cognoscit tar minos. id est,intelligetia .quaei ut vitam ain cognitione At melius mihi videtur locum intelligere Themistius,qui per principium intelligi iii tellectit in noli rum a termincis subiectum d piae dicatum pio ro: itionum ii tui tu nius non loton citi cientia. s. d. si intellectus e porctia principium scri taliae . qu oriolo intellectu abique Demonstratione. quid extrema significent i melligimus, cti cx tali sola apprehensione tales propositiones scimus absque ullo alio discursu

Nota tamen ex Albct tractat. 2. cap. 6. quemadmodum visibilia sunt indui, licidi tibi et Quae dant qtiae non proprio lumine videntur, sed externo indigent sicut colores corporum opacorum.quae ro nisi Solis, aut alterius luminosi exti inscci videntur quaedam veto alia proprio lumi.

ne videntur sicut luminos ipsa in aliqui verme . d. lapides Ita propositiones sunt duplices quaedam quae non statim cognoscuntur verae . uantumcunque quid subiectum qicci piae dicitiam iit tappiche,

datur sicut inultae propolitiones. quae probatione indigent quaedam veto lunt, questatim ii multatque subiectum e praedic tum apprehendimus ea abique ullo alio discursu cognoscimu . quales sunt dignitates hae dicunt ut propositiones per icnotae,de scientiatumst incipia. de de his loquitur Aristo clesidia dicit intellera so euis hunc

locum omnium optime intelli,tries:

Nni assum

ut vis bilia

licet iam prositioncsisse in duplici disse.

Proposit o

Dum cnim

aliae per se

aliae vel 5 no a. a

345쪽

sio IN CAPUT III.

io apprehendete terminos cognosti . cum a si in circulo procedimus ex notiotibus primum enim. quid toturruquid pars fg solum nobis iam non est Demonstratio. nim et apprehensum est statam, Totum ne faciet scientia mavera enim Demon- maius esse parte,dignoscitur stratio ex notiorib' natura procedit quod . . rhomas distinguit duplicem propo si isti,qui circulo demonstrant solumas. sitionemret se notam, existimat enim i sciant in regressi proccdcre ad probandas P 'p' μ' .m tute tinnie diatam pio positionem, de praemissas ex nobis tantum notioribus, '.' per se notam. Est autem quaedam im me haec Demonstratio non est, nec scientiam. dicta . que caret medio, quod . monstretur, facit simplici termisi velint alium modum ' de termitti illius sunt omnibus noti vi. o. scientiae ponere. qui non est per causam. - ne tot uir est mauassaite, o similes. dc d per priora natura, quod falsum est DC has vocat per se notas secudum natu tam monstriatio quae ex nobis tantum notiori-φρ' - secundum nos; quaeda in veto sunt qui bus est. non est simpliciterin monstrati - - immediatae, non tamen res illae sunt Et quamuis per modum interrogationi omnibus notae: sicut propositiones, in qui haec verba Arist proferantur sunt tamen secudum bus definitiones de definitis seu passioncs assertiue intelligenda.naturam de suis proximis causis praedicantur.5 hae Accidit ver circulo erem' possedi,tamum dicunt ut peti notae secundum naturam centi .c c.

iantum utraque tamen propolitio est per Haec est secunda ratio, qua Alist eun s dii his,

se nina de detris est sermo in praesenti dem repellit errorem. Dc pes circulo con L .i sententia Mibi ni igis videtur Aristotelem sen tingeret uti,fri et, ut idem per d. haec mora Aut boris issi de ptincipiis per se notis secundum strare muc quod falsum est, cisci autem nos naturam in praesenti cxtu, ut G tae tunc satis leue cuncta demonstrare, scillam exponunt: ita ut non omnis immediata cet: Hoe cist quia hoc est. Hoc autem pro . sit per se nota, sunt enim immediatae ali batur sumendo tres terminos. nihil enim quae nempe multae inmotistiationum S refert in tribus .aut pluribus,aut pauciori- politioncs, quae inductione colligunt ui bus loqui idem enim sequitur inconudi ut docet a Poster cap. vltimo id dicuntur niens ex circulo. Sint termini. AiB.C.tunc principia scientiarum ut dicitur i. Mera supponit Alastot. istum esse bonum argu- capit. quae tamen non per se ex ipsistet mentandi modum quia Aest, este deminis cognoscimus quia B est C est ergo de primo ad viii mii. 6. circulo Duem quas impossibilesit, e quia A est, C est: nam sita sequitur ex A. Ttipliciter Triplici argumento probat Arist circu quicquid sequitur ex B sequitur ex A: dcptobat Ari tum non posse fieri in Demost lationibus cuius cst causam, eius etiam est causa A.

ilot. non iamum est Ex eo, quod Demonstiatio ex quod enim sequitur ex consequeti, sequi- contingere prioribus, de notioribus procedit: si autem tutetiam ex antecedenti. f. cuius cst cau- circulariter est et circulus. queretur, quod idem, si et a consequens, etiam si causa ante ei des,

demostra prius de post ei ius noti 'oc ignotius quod quod est causa consequentis. Tunc sum re simplici fieri non potest. 5 patra Nam praemissae mus circulum in duobus terminis; quia Atei hae sunt priores,d notiores conclusione, rest. Best: per circulii valet lcgrestas, quia . . Probatio si iterum per conclusionem eandem, prae Best. Acst:argumento agit ut quia Acst. mist as demonstrat tergo iam concluso Best, de quia Best, est ergo de primo adiit priore notior, clam facta sit piaemisse ultimum . quia est, A est. Hoc significat Demonstrationis. ei ut igitur praemisset, illud. quod Arist. dicii ponatur A loco 'Lore , dc ignotiores.yriore se posteriores ius C, id est . quemadmodii ex ipso B in sexve luditu uu conclusione. Quod si dicas, non est ab ciebat ut C:ita etiam inreri ut A ergo sicut obiectis surdum,fieri. potcst ut aliquid si priui inferibatur ex A;quia ex eo inferebatut naturata notius, tamen posterius di gno B: ita de A.quod inseretur ex is, insertur extius nobis, quod fit in inductione: na ii eodem A. ex quo ipsum B inseretur undepularia nobis norioia. di priora sunt, per q ex seipso inseretur. 5 tandem demonstrariobamus vii uel sale, quod ii otius est, di re continget idem per idem, quod salsum prius natu. Aduellus hoc instat Aristo t. di absurdum cst.

346쪽

Ararer a meque hoc possibile alias enim esset a istumetari initimis Dr- Tertia pro Hoc est te ilium argumentum, quo cir ticularibus,aut inferie conclusioncm vnibatio. culum in Demonstiationibus reiicit.Sum uersalcm exire inissa particulari. Propterponit, num . quod dicit ostensum csse piis se in his figuris non est circulus: at quia amo Prior. cap et ex uno termino, aut una liqua praemii Ca syllogietatur ni mpe nege- posita piopositio fienihil inferri necessa tiua in secunda figura particulatis vero in rio: scd opus est tribus terminis, in duabus ricitia,propterea addit Aristoteles, si circu- propositionibus minimis. id tu .no pauci lusit, non , acceptis fit. Exponunt ergo: odibus Ex m. ii necessario sequitur alte non de accipiis omni bus, id est, licet circurum: probat: si quide contingit syllogi lus fiat, non tamen ambae praemissae syllo igare, id est .ex his fit syllogism', qui nec ei gigantur circulariter. Quamuis possimussario in seit erro ex duabus proposita oni exponere licet in secunda aliquando, trabus ait u potest in sciri nece si .i seu modo tu eliculat iter syllogi Eetur, hoc ii mu- est argum et munu.Si citauius est in demon tando negatiuam in propolitionem hyposti ado cum Demonstrati,ssit syllogism'. theticam ut dixit libro secundo Prior ca. op est tribus terminis .c duabus proposi- . . illi deelatauimus sed hic circulustionibus, nempe. A b c sed circulus in hic non est, ctim non si in eisdom propositi- non potest esse, si sint omnia conuelli renibus, sed mutatis: propterea dixit, si citabilia. conuerti igitur dcbent, Ale: ad inui bulus fit, non de acceptis fit. Haec et huiuscem tunc sic ex tribus terminis conuerti bapitis expositio.

bilibus non sit syllogismus nisi nix imo ora ESTIO I

modo primae figurae aer goram nes Demonstrationes debent fleti in illo primo mo Dei egressu Demon'attuo.

do,aliterno esset circulus. Preterca, e sic ni Dubita lucanit tegressus in Demostra Explicatim interminis couertibilibu ,alias no posset tione Mitea quod os ottet aduerteie .re xiiiii quid circularite syllogigail fit enim circulus. ite istum voca itali syllogismu quo eba, Vii Lex quandocum conclusio nec convcrtcntes inus conclusione .qua ante ipsius praemis R*gi cmaioris inserimus minorem vel cum ea, uas probaueramus .ut, si quis per interposi- μβ'. de conclusione d conuertente minoria tionem terrae probat clypsim . per quam inserimus maiorem , niuersales aut pio cognouimus ipsam mer positionem. Tepositiones assirmativae non possunt viiii vis tegressus etiam dicitur syllogismus ciruersaliter couerti. nisi quado termini sunt cuiatis Difficultas autem non est .an in eo aequales. de conuertibiles Ex his cocludit, dem genere causae fiat iste regressus ita ut argumentum vaniae sic, assercre. omitium itae missae sint tales causae coclusionis. quae si Demonstrationes de circulum ino nis est conclusio praemissatum hoc enim mnibus cotingere cum non id fit. nisi in hie non potest et hoc impugnat Arist uno modo primae figi irae, id in onuex Aeles Ne est dissicultas an in diuelsis geti libus mulio velo plura sint,quae a taedibus causarum possit c II e circulii Acuti monstrantur gressus syllogia an do,cum id manifestum

rum Hic oportet notare vel ba illa quod in ii: nam Demonstratione ex velis, primis,

insccund seeunda cutertia figura non est circulu . , c. esse probamus,quia facit scire dcc oni graiqnse aut non est de acceptis; explicant Draho, ira facere scire quia ex vetas, d c. constat. - clxsu de se omnes ob id in his duabus figuris. oliendimus sylloeletando. Nec etiam canonesi e circulu, quia cum in secunda una difficultas:a syllogismi clicuius fiat in- praemisia sit negativa altera arisit mattua. ter causam dici iactum cum sit etiam Meonclusio vero negativa. si volumius circvi nifestum, causam per cis clum. iter urnio syllogetate affirmativam, fiet syllogis eundem esse tum per causam eandem sylmas expuris negati uis. qui inutili est. In logi rari aliquando posse. Sed dissicultas Item cur tertia vero, cum conclusio sit particularis, est:atinum talis regressus sit syllogisticus. Sstioni 'non inter praemissae vcro.aut uniuersales ambae aut sit aliqua probatio. dciet talem egressum ii xvi qui lua una particularis, non poterit syllogietati it obemus de cognoscamus. R xiv d icirculo, talia particularis, non univcrsalis Ratio dubitandi potissima haec ei Edria Indi.

347쪽

IN CAPUT IIII.

Ad Questi eum premisse huius regressus sint prob

onericipia tae pria i per talem conclusionem . notos Averro sunt ii ipsa no: torcs,dcitris Bogismus

ista etiam inutili, crit, cum non ex notioetibus Pi cedat.

Ad hanc diitri ulta tem rc pondent iu-

mores , distinguentes diaiulta .m cniori.

ribus nobis ad cnaec tu, occultos procedi. musa de haec est potissima Demonitiatio: Alteram . quae solum ostendite fi cius causam, sed non ipsum esse, di talis est Demostiatio tantum causae,querit, cum ericctu primo cognouimus, ac per eum indagamus causam, clarii admittunt regressum si rari causa ad ei Tectum cognatum prius quantum ad Esse: si tegi citus ostendit cati iam i undam quam ignotus erat cissectus. At quamuis ista sententia non sit spei. Alia ex D nenda . 1 liter mihi videtur polle responde Tho sente di,ta magis ad mentem Aristo ex lenten. tia respon tia potistimum D. Tho. r. ccxli,so. ubi elesos veri antillime etiam defendit Alexandrum ei aduersus imp .explicat totam vinari glessus demonstrativi. Dico te itiit omne Demonstrationem probare e in cium esse, simul illius ostedere causam quod abs qtie ulla distinctione concessit Themistr. Post e. propterea aduerte. quod supra di- Quomodo ximus. quamuis existeti aesti crus cogno Lenectus co ea tutante causa m. id tit impei secte dc patgnoscatur licui aliter, at postquam Demonstratio acante cauia cedit .eum uniueis aliter cognoscimus de certius claclarius quod docuit expresse Arist. I. Post e. 2 . ubi dicit et iasi videremus triangulu liabete tres angulos, adhuc D monitiationem quaereremus,quia id non cognosceremus univcrsaliter nisi Demo.stitatione: propterea semper Demostratio es Tectum esse probat, licet caedi serimine.

nam aliquando praecessit aliqua cognitio obieetio. impci secta effectus Dices . si illa cognitio

estectus fuit imperfecta. de particulata , cupcr cam peruenerimus in causam etiam cogn illo causae erit imper sectat Dico, non Dilutio. ita cith; nam illaco initio cta cetus sui via ad causam inucniendamu tamen, ipsa causa inuenta,et aliis intellectus speculationi: b pcriccstius cognoscimus caulam, adeo ut per min tegi ediantur ad sectum v, utri aliter os noscendum,quod ignitu in erat antec..uiam . Et hoc de regressu

sentio.

Demonstrationis propositiones veras essereritate neces arta Euid fit id, uod

bere, exim es scientia simpliciter nece rium utique aeria stabile quod

io cogi rem est demonstrario. incipitiatim igitur e x quibM. et baesitim demon rariones sunt Primi moxtim determinemus quid dicimus de omni quid per se m ti unisursi,

De omni quidem igitur hoc dico quodsiimiique, non in aliquo, idem. in viis abstemnet. Treve aliquaudo quidem, istiando autem non ut si de omni homine animaIF rtim hune dicere heminem, vertim e metim. I. res nunc adterum, multerPm c si incinxit ea Octu censimiliter dignum siem etenim in Iantiasi:aferomm .ransueri de omni interrogati aut, in aliqua noniariis aliquaredano'. Perse amem euaecunque mire et in eoque quid est ut iriangulo inea em ineae pnues m. substant. i. nanque ipsorum ex his essem in oratione dicente e id est in m. Et quiliniscunque nexi te ritum ipsis ipsa fiant in oratione, quiden declarante qaiamadmodum, Eumiae lineam circidare, em impar eri r nn meis ro .cm prisnam e compesitum m Qq ilateram, em altera parte Ioneius: em emni3min insunt hieratione quid est dicente bi quidem linea hie

item numerm ce similiter autem tm inalbria iis figuri per se dice. st acunque uilem nextro modo iri in

l. ostende edam.

X., o alii leguationere etiam a setius

348쪽

a Dpr Cp ter hoc enim qiiod interficie batur interiit de non per accides

empli. autem alio modo. quod quidem prompter ipsim is in unicui die, per e quod vero non propter ipsum alcidens.qv.Madmora ivm-bn ante fulgurauit, accidins non m mi r terami dare su Aranii sed cotingit irimn .hoc si a tem propter ii um per se ut siqvid iugal tuum interiit, e secat una tigia ionem 'quantam propter iugulat id ed non accidit iugulat Int

rare in

iectu . per Ca mi: C mar necessit et e. non emnim contingi non inesse. aut impriciter,aut op posita ut linea rectum, aut cui num 'nam ero impar aut par-it enim cotra iamiam priuario, i contradictio in eodem 'enere, I par, humpar in Omeris,mquantum equitur.quare in

cesse asserere, O negareotecesse m perse in t se. 25 igitur de omni cmper bidet emina umsit hunc in motam niuersale amem dico, qttod uti ne m de emni sit, et per bim seiundum quod ii iam Asanifestum igitur quod quacuus, viriuersalia, ex neces talem an reb H io. Perse ea rem infecunsam 'od ipsum idem ut per se Ime iues punctum, e reti m etenim fecit udum quod linea , O triana osecundum quod riangulum, duo recti et exim per se triangulum duc, in rectis aequa c.

niuersaliter eli, dea ius vero aedam modo naper te ni ne de aequi crtire non eri uniuersia, ter,sed in pli. .

ii Vniuersale autem es itinc, iturigo in volibet et primo, iretur. duos rectos habere ne i sigmae est uiuersale, quamuis eis monilia re de clarae, quod duos rectos habet. Adv.nde qua lib. figura,nec, v. H. si qua ibet FPrae, trans quadranguluin enim tuara quidem es , vera habet an emia ubi rectu aeqnales, aequi Ilaeeles. 'crus ver habet quidem quando eue uspini Eis aevo .s, sed uo rimo sed trians eum piri s. .cuod si a quosa, primammost a ui eas rectos habens , aut uua an ne a ius stat p. D, rastrAeniam autem imposilbili eP,mc. Cum Demonstrationem ex veris do Intentio A- cui hcccsse, nunc ut dicii Themist. ex qui risto in hoc bus veris procedat explicare intendit non Capit

c nini ex quibuscunque, sed exitia esse arus

Demonstiatio est. At quia adhuc nec re ut Dem se Dumultiplex est quai dcbcatcta hoc st alio potis capite expiriat: ideoque explicat, quid sit, sinu sit ex diei de omni quid pei se quid uniuei sali pio positi

ter haec enim a. necessarii cognitionem nibus aliter opus sunt. Piobat autem ante omnia, De seno posse moniliatio mem isse ex propositionibu diabentibue, necessarii . quia id quod di monstratur. Demostrario nescitur est nccessaliuimat necessariu in non demonstratur nisi ex necessariis qua miris sillogitari polsu, ut di.

Argumentatur igitur Aristri oe pacto:

quoducitur , aliter se habet non potest: eigo quod demonstrati uescitur est neccssariunt nam id necessati uincst, quod aliter te habere non potest. Et argumentum est i superiori ad inferius . ex partes ubi cti natiui superius est ad sciri per Demistrata onem: ex parte velo praedicati. ad finitione ad definitum . nam non posse aliter se habere, est derit .rtio necessarii: tunc vlterius procedit algumentum:Quod scitur demonstratiae, eit necessariu in de tale Aliter se no

est,quod per Demonstrationem fit, eigo poli I b

Deutonstratio est ex necessariis infe it,c 'V, Desini portet caccipere , ex quibus de qualibus i nccc -- sint cmonstrationes et dicit ex quibus pio prccpropositiones: dicit ex qualibu propter quae itionem , cuca quam est D

monstratio nam omnia necessaria sunt, primo anu se tria illa, qua diximus,pro ponit cxplicaturum..

De omni quidem igitur hoc dico. T. Explicat id praedicatum dici de omni, ouid sito e quo Oinnibus inest inferioribus subiccti ei iuvio

dc omni tempore. viri sibile dicitur deo in

nis cmine , quia omnibus inest indiui. duis, omni ic inpore: d hoc negati uecxplicat diccndo quando praedicatum nonicis sic ini

349쪽

Probatio definitionis

a signo Dici de om. ni dupl cx: prioristi cu

Cur dici de

nullo praetcrimissum

siti

Demodis praedicandi de se.

te inest, ut quibusdam subiecti inferiori bus insit, quibusdam non vel aliquando indit. aliquando non sed omnibus d. betin esse, id omni tempore. Exempla ponit in his propositionibu somnis homo cst a. nimal dc omni in ex inest punctum probat autem tale essi dici de omni . nam cum instantiasserimus id est, cum reda guere volumus, propositiones non de omni diei dupliciter Iril ti ais aut si non de omni bus dicitur piaedicatum aut ii de omnieeinpore signum igitur est,utrumque, Seneci Carium ad pio positionem de omni. Nota ilicinia cap. o. Thomas,

aliud esse dici de omni in libris Prioium. quod ad syllogia an dum requitatur, quod

vocant ab qii prati isticum calui dici de omni in libris poste liorum . quod ad De.mon stiationem quaeritur quod vocant posterior sti cum . in illo enim solum vni. uertalitas in inferiorib subiecti licit 'est, in hoc vero ulterius op' est uniuei salitate tempo iis Sed profecto declaratione indiget Theniast. Nam ad syllogitandum tantum non opus est quod praedicatum insit omnibus inferioribus subiccti,cum et orne salsis sylliniae tui sed sat est quod unirier saliter eo unctetur.vnde tale dici de omnicon Erit in eo quo. niuersaliter tre: dicatum denotatur intis ut lecti ita in libro isto qtiod Hira in oletis opus se cretia, quod vel in sit. de omnim repose si iuri in libro Topicoris inrequiritur, quUt protiabilite insit in libria, ostenchorii, quod apparenter xl te nota sice, nonne i Iaeit dici de nullo iii hoc toto dico . esse quid rarae rem e quod de nu lo inferioli subiecti dicitur ornilitem uel lam e quia ex asstrinatione fata: eco: tai, vel quia assem uiuum est pix puima, o sicquentius. illud praeter uili Tun est.

Persem rem sunt, euacam; an in eo. Explicat ni odo quid per sedi eat , ac in quatuor modos si istinguit Primus est, in piaedicataque viride iacti nitio ii quid ditaritia subiectorum per se praedicantur de piis: illinc per se de triangulo dicit utinam est de ipsim definitione trialus ei. im est figura plani tribus lineis terminata. similiter punctum cst de de filiuione lineae est enixu linea magnitudo,cuius

siticina sunt duo puncta.Itaque ad istum, v IIII. modum pertinent omnia praedicata quae

sunt aut oefinitiones stibi eliorum,aut partes detinitionum, ut genera sit Terentiar, Ochorum partes. Nota autem Themiae quae dicunturicro hoc modo includere de omni titit sensus: illa dicuntur per se,

vae cum sint de omni,sunt etiam de quiditate subiecti nec oportet hic sentire cuPaulo Veneto,qui non solum propositio. ne has sed cartim conuertentes ad hunc modum reducit, vi animal est homo itationale est homo Alii etia in identicas, ecdisparatas redueunt quae omnia sunt praeter mente in Aristotelis qui solum depropriis propositionibus d naturalibus piam dicationibus, quales ad Demonstratione sunt aptae loquitur. Et quibuscunque eor- quains vi. Secundus modus et eorum . quae si insunt subiectis, ut de eoru definitione sint ipsa subiecta , quales sunt palsone pro . priora subieero tu . quae per se incisi e dicuntur. Notant hic Philono .ce Themist cle-nequb primus modus est praedica di per se,iste inhaerendi per se: propterea dicunt, ista, quae per se inesse dicuntur, este accidentia. Notant en in iidem auctores hane modum non includere neccslati iudici de omnimam potet laceidens dici per se. quauis non omni inlit, vis mumine striatoidcgrammaticii ri homini. Hitiusmodi iis . ponit ira tuo exempla pristatu de curat ti recto haec enim per se insunt lineae, ac per eam ct finimur. nam recitam est linea, cuius eri rema non egredi .nura medio, citruum est in ea. cuius eriticina egrediuntur a Dicdi alterum exemplum eis de pario impar quae per nu Dic ruin definiuimtur , ut notum est tertium de primo,&composito , haec enim insunt etiam nu

Sed dubitabis quid per haec intelligereopcitet. Philop. 2 Alberi pernumerumpiturum intelligunt. eum,qui non est ex alio numero compositus, qualis est solus binarius, per compositum vero intelligui quemcunq. alium numerum. At melius cum Alexand. uem hi iesellit I hilop. elacum D .a boni aicamus numerus pii inus est, qui sola unitate mensulatur, qualcstatu binariue, ternarius, innati in alii: compositu vero tal,quislio numero me. Qiatur Ad ni modum quae

praedicata pertineant.

secundut Quae dit rcntia inter primuncta

hunc secur dum

omni.

Expositio Philopec

Alberti.

Expositio

350쪽

Explicat

quartum exemplum Arist secundum Philo

furat m,ut nouenat tui. qiri ternario me Plii luo putant solum et numntre primis feratur. v similes alii multi substantiis; haec enim per se existunt, cui Quartum exer tum est, aequi latestim dae. enim re accidentia in primis exiliunt, halicra parte longius inre Alexa dicit esse passiones figurae, Philopon vero melius alte sens, Aristotclcmita his exemplis. non alias ibiecta ponere quam lineam dinumerum haec duo posteriora etiam nit .mesis attribui am&numeri aliqui fudit aequitate ii, aliqui alicia parte longiorcs, ut docet Arithmetici. Quamuis possimus pro Alexandro diecie, quod illa sunt qui . vem in numeris, sed ut numerat ieiunt fi uras; vel quod non ascribantur numero, ed lineae nam hae per lineam definiuntur. aequi laterum enim est habens lineas e licet cum discrimine: nam secundae tu stantiae sunt de natura pratriai uni non autem accidentia.

Aliter etiam exponit Phil viseeui Expositio dae Libstantiae dicantur etiam pei se, sine h. loponi

modo tertio: qii a non dicunt ut de subie scet Did ncto. id est non sim in sibi e to vult enim, mihi enim. vi per dici de subiecto intelligamus esse diis etram se in inhiecto. Sed sine dubio dreendum est cundis su hic, illa dici per se, qu .elubstantiae sunt, stari ..iseonis siue primae hae secundi caminentia in uenit. pereat nec oportet mutate verbum Atast Reso Et tonam non dixit quaecunque de subiecto di Authotis. quales omnes altera parte longius habens cantur sed, quae se subiecto alio talest. di.

Re citat

explicatio

Auer

Explicatio Themistit.

Relicitur inaequales lineas citati gurae competu tque ex lineis sit Aue troes sumens ista duo in uni iret sali dicit esse passiones habentes latera sed constat Aristotelem non haee duo in uniueis ali, sed ut numeris insunt, con id crasse e benedici tu hiloponus.

Themist assierit hilne ei Amoclum teristium per se, secundum quem accidentia dicuntur immediate inesse alicui subiecto, ut color per se id est, immediate inessi a. pei fici ci mediate vero, per accidens substantiae, quem modum Aristoteles assignatiit s. Metaphyssi ea ii. Sed profecto ista

expolitio, o quadrat textui, ut satis clareuerso dicuntur, quo .l velum subiecta insit, quod etiam secundusim si subitant s. quae non desubiccto a Lo quis iam dicuntur, sicut accidentia, b i in nisi an iacPxopterea per se dicustui. Et hoc no iure bene Alber. Maiboc tractis .ca Et sic notus est tertius inodus. emplis. Murmali moao quod quid pro di.pter ipsum.mc Quartus modiis, ut bene notant tam i, uati . 'D Ihoin cucaeteris, non cit praedicandi sed est inter causam potitiata essectum. . . sicci etiam fiant pradicationes Piamus e Cossario bonim modus fuit petrii praedicat diae cun

dus per se in harendi tertius pecta essen, haec explic indieant exempla, album,ein pede musi qua itiis per se causandis ut accinatus

tuo mod

Alia, cum Philopono D. rhoma meliorcatio cum insunt amarati, haec autem non immediate inhaerent. Propterea cum Philo. pono m. Thoma, creliquis duamus ut

velit AristotcL docerercliqua praedicata quae nec sunt de subiecti definitione, nees: ibiecta decorum deffinitione, non per se,

sed per accidens dici quo pacto albo in ociuulicum per accidensam nulli e sunt noeni in de eius de riuitione sunt, nec animal

de eo tum detinuio aere non sumpsit him nrvi, nam i uri musicum pei se ii iri nec

caei iis explicat D. rhomas. Ille enim ciscisci iis est ' se alicuius causae, quando propter ipsan, est rit. Interire, secundum ii gulationem cst per se effectus iugulatu: dicit, Iiit erue secundum iugulationem, ut verbum sumatur pro morte illa quae ex tali causa se suitur. Similites domiti imi est per se et iactu sui ontificato is atquanis do est eclus non pi m)ter illud,st per accidens ei dieitur ut ambulanti accidit cor uis stat odior enam quia ambubauit,coruscam uite iiii liter accidus odienti vinea in inueniicit, taurum . Hoc igitur est perse a thmvdo quod proprae ad causam mora. Nometscerum i ueluti Et hoc. st de modis per Omnet dems . A quomita di in philo pono de Ine esse in isti de D. Tlioma ad uitiam Metauis x e

SEARCH

MENU NAVIGATION