D. Francisci Toleti, Societatis Iesv, Commentaria, vnà cum Quaestionibus, In Vniversam Aristotelis Logicam Adiecto Indice ...

발행: 1596년

분량: 539페이지

출처: archive.org

분류: 철학

371쪽

Duplex si

Quid signu

Quid signu

non necessati uini

Adame eundo ex Aristot. i. Rhet. ad monstrationes coniectural , asin Ape Theod e. r. duole esse signum, quoddam secte Demonstretiones. Alexan. .Top.cii. necessiarium,&insolubii ouod Graecedi dicit,tales syllogismos Cedic Demoncitur ,-- quodda probabile.&solu strationes,cum ex neccuarin sint, postea bile, quod dicitur non habere proprium tem dici topicos, mi arenus Dialecticus ex nomen Illud insolubile re necessariu est, hi .aut exprobabili, prodiit sunt enim quod semper infert signatum di nec defi loca Dialectica etiam necessaria, via definitione,adclinito,ae proprio, nere. m.

sed his Dialecticus tanquam probabilibus

vetitur.

Mihi in hoc videtur dicendum, omnra illo sillogismos praetra eum, quia pro Abra acere contingit,ut,cineres. dc sumus,sunt signa necessaria ignis marteriam moueri inordinate. signum aduersae valetudini Schoe dicit pulcherrimum signum csse, cscientiam efficere in Rhetor ad Alex. c. designo neccilario quomodo

res contin

'en necesiario quan doque pro betur, quo modo ali. quando res necessaria. s. Fundam. D ibi uin

mo cinori per caulianir pri et Conclusionem necessat inprobant. sententia

si' no. Illud necessarium non est. sed proba pila causa procedit esse impcructas, bile, quod non indicat necessario rem: ut monstrationes, quas omnes vocat Aristot. esse pallidu .in signum probabile, quod ali quia,seu quod est,qu. Is declarantes de pr quis fuerit timore perterritus,non necessa bantes rem esse necessariam, non ostentarium.&hoc dicit inducere opinionem, in propria causa. Et in hoc loco.ciam dicit De Rhetor ad Alexan Ex hoc signo clarum est motuitationi esse proprium ex necinari rafieri Topica argumenta: at ex illo sono ne procedere, compraehendit tranque, tam cessario, quod aliqui signum necessarium, quia.quim propter quid.&hoc patre nam vcstinium, Q indicium vocant, argumen paulo inscitus dicit, medium contingensia triuimus dupliciter,uno modo,proban non pota est e conclusionis neces m ae,nret rem contingentem necessario tamen in ratione quia, nec propter quid. Et lictol- quolics sub tali signo contingonia subsu uitur argumentum primum. mimus vl.is habet sebrim cui arteriainor Adsecundum laborat Eoidius respondi nate mouetur,sed mouetur Socrati,ergo deuilo,adducit it tolutiones: prima quod habet sebrim Conclusionem contingen vulnus cst causa solius mutationis cottem necessario ex seno probamus, quia ruptionis equi,quae non citaria,cum ci mitror non necessaria conivno imus iam transierit Dicit iccundo. quod vulnus quomodo Rhetorici utuntur etiam neces per accidens est causa mortis quia non in-sariis licet.Quint lib.s talia fiuna necessaria tendit corruptionem, sia neri re forma arte probabiliusne ratione reiecerit re cadauerin&haec non est neccssaria. Tertio talia argumenta Topica sunt,nec ex neces dicit,quod non coenecessarium quod utari s procedunt,cu non omnes propositi sit semper mortuus,quia potast redire, nonones necessariae sint. Altero modo conclu idem numeto, sed idcm specie .cum exil- sonem necess ariam probamus,cum etiam ius materia possit alius gcnerari quus.

sub eis subsumimus neccssarium, ut, quod Sed profecto in re facili non opus crat cuo ibiculariter illuminatur rotundum cst mulare tot solutiones Dico igitur, aliud Luna orbiculariter illuminatiit ergo est esse caussam rca, quae est necessaria aliud rotunda totum est necessarium de de sello esse causam, quod sit neccssalia continges gismo a signo loquimur dicentes, probares facit rem, quae est necessaria vulnus enim Zonclusionem necessariam, sed non date fecit, uum rite mortuum, quod neces a causam,quare sit neccssaria rium est. Postqiram fastum cst, sed non in Adume tertio.dubium esse, an hi syllo causa quod sit necessarium nam ab ali seismi.qui non per causam propriam con caulis prouenit quod id necessarium his elusionem necessariam probant, Dcmon nempe quia idem numero corrupti non mationes sintsi enim non sunt.quomodo potist materiam eandem informare , vel di necessariis procedunt,sautem Demon quia idem tempus non potest rcstitui Perstratione'. quomodo non ex propri scau aecidens ergo est contingens causa necclsis molini uri hilop. i.Pos .cap Moma satii,non per se: cum ergo in Demonlira, craeos sylloetismo qui ex huiusmodi fg tionetnon per accidens causas, sed peri inosis eccil ardes effectibus procedunt,De ea mus, nummam contingeni hcua-

Liam

sententia Authoris atque ad primum

Argi ruis

Sotati Ada. sol

tripica Solutio

Authoris.

Conting

et licere re necessaria. sed non ut sit res ne ccsiarii Per ah den Cori tingens est causata ccc j.

372쪽

Philop.

ilum demonsttat. Et sic soluitu argum cn tem respeetu comi est nece aria, de ilis tum secundum nigredo demonstiali posset Adteri iam respondetPhilop. solum tita rigidius dicti,aliter se habere passonem. s. Ex Egistannumerasse, nemph. rationem , quod res aliter ipsum accidens inseparabiles nam sit, subiectum sit, illud aliud sub his in subiectum accidentis huius potest absque cludit ut . xest piobabile At alii illud, nems eo intclligi, cum opposito coniugi sine pe, non esse litium distinguunt ab aliis, implicationepossumus enim coruum a di tune respondet Egidius, quod potest bum imaginari, nec erit repugnantia; quis habere rationem conclusionis. ob struens naturam: at hominem absque risiis tuus isse inclusionis,cu non illam ratio bilitate possumus inrelligere, cum opponem oppluat conclusioni licet verum sit, lino risibilitatis mininie, quia esset impli. si rationem applicatam liabet, non posse catio: ita interpretatur quomodo tale ob itum l. V itaq; expositio cst bona, caecidens contingat non esse, di nos supra textui quadrat. Porphyrium ita sensimus. Ad aliam patiem dico non esse colli At ad mentem piae lentem Aristotelis , Ex Hi regendum ex hoc textu secumsium mentem aestimo esse duendum cum Albeii tracta di om/q Aristotelis, animam rationalem esie mor a. e. is illa dici necessatia quae vel sunt demirum uiotalem. quod falsum est ut euidenter exa essentia subiectorum vel subiecta sunt deliis locis Aristotelis, suo loco deducerrus, natura ipsorum qualia non sunt ista inse- mortalem viqi docent Theoph. Themist. Simpi hi parabilia Quod sicias rationem horum Scienti lopammon.&praestantissimi quique m dicam,quia aliter non possunt de subiecto quo sensu rist interpretes Iolum enim voluit dicere, demonstrari. nam si albedinem de cygno interire di quod quando homo moritur. licet maneat demonstras, non nisi per aliquid albediniscatur, ho, eadem scientia in anima.tamen iam est a demonstrabis, tune cum hoc etiam sit inmine eo. IIus modus cognoscendi quia non intel cygno, non sit eius natura,quomodo de qui habuit ligit abstrahendo a phantasmate sicut cygno demonsti abitur. nisi ipsa natui sit mortuo. ouanuo erat in corpore vel quod iam illa causae nota ergo.quare non sit Demonstraicientia non est hominis cum homo sit tio eoru in quae inseparabiliter insunt, nisi compositum, quod moratur scientia vero per se in sint Atque haec de Quaestione haequantum ad substantiam incognitione satis sint manet in anima, modo cognoscendi min

tato. Demonstrationem ex Propriis constare se Ad quartum dicitur, quod dupliciter se portere,quia est ex by, Odedis, Osu

perse neque licere ex aliogenere Adaliam

parte argi Animam rationale non elle Ad

haec

Ad ide ex

Themist. Adhuc duhabet,per quies llogia amus uno modo, quantum ad illationem, si e ex falsovcrum inserimus,quod dicitur Plior. Altero modo quantum ad probationem, Te nullum salsum velum probat nec conis tingens necessarium. hoc est quod hie

dicitur

Ad quintum Philop. in praesenti duas

adhibet solutiones altera est,quod coruus potest separari a nigredire per intellectu, non autem homo risi litate. Sed haec solutio non est exacta nam sicut de natu.ra hominia risibilitas:lut unque ergo sub icctum potest ab accidenti separari. Altera solutio est etiam Themist.ca i . quod albedo de se non est necessaria, dicti ut posse separari.quia non omnib'. qui-

Transcendentem mon-srare CAPUT VIL

bus inest, neces Tatio inest, minseparabili-ict. Sed adhuc dubia est solutio qua ab e e. QVeniam a tem ex nec tare his et circa A ert in

m Accidentia enim notisax necessa M. Leare horum texxm necesse est concidi cum stire propter quid tuum, mi est. neque Aben peres .non per se Diem velut ad .serie persigeis Iogi mi.quod enim perse xauper se Aristo.va scio necueproptereat pro ter exta autem hi Mat,quod re,est per D scire. Propter ipsum igitur epor ansam preth mediam tertio, Warmam mediorem bet dub

373쪽

3, octes id tu est ex alio mere transcendem R. uniuersalem, i qxeriam te gliidem 'It, a. m. ad remmonstrare, ut geometricum Arithmetica illud veta non erit in pibus est , mire naa ei proposi- Tria enim it, iraefati in demonstrationi me di oritare uniuersaliter, sed quodnam x ouem. muni idem,quae demonstbatur psa coMIus coe similiter mems habet e circa definitio. Dbot aritem est, tuo inestgenerisIic, per fle. v nes: liniam destitio est,aut principium demonmem tem,di nitates:detritates autem ira, strationis a st demonstratio positiose disserens: ex quibus tertium,grem ipsum subiictum exim aut conclusio quaedam demonstrationis. passiones ci ptrsi accidentia decLra demovi Eorum viro, quaesepifant,demorastrationis, Gyruio. Ex quibus quidem igitur demonstratio, scicitra,vt Vm,dcfectus,man stam,quod contingit eadem esse . quorum alitem gentis Ite fecundam quod quidem thasunt senipersam: .c, Asrum, quemadmodtim Arithm ticae et Geome secund.m quo ucro noras perfurum Ampi iv non triae, non, Arithm ticam demonstratiovem tem Anti quemdmodum hi d fectus,corsi habet haeces piare ad acciaemia magnitudDabitQ. im millier Ibi verba. Didius in meri lat. Hoc autem ut contingit suoviam vietem manifest quo Him ML s.

in dilussameosteri s dicitur Arithmticave quedrino strare non est, nisiex, si chias e secundum rδ demon batiostmper habet renis, circa quod principiis siquod monstraturi sitfecti aria, i m hic

mu,aut Ii.IA modo si debet demo alio trans himsic moi rere quem litissimar so quadraeenseretaliter vero, quod ita possibile mande ricram scundMm coemium enim mos, et talis flum , ex eosem extingenere necesse est exire ratiorees,quod mulieri inerit Pocirca minc mae media esse, vinquesino perse accidem iis o. pta, tu ratiores uolet tu Vit emutia erunt. secundum piod i Ociis fecundo accides, S Propter Me Geometriae Malicet mori hare, neque enim coaptari possit demon '-tio hia uod contrarior:im una est fientia, id neque alivdgenas. Q duo cubi cubas neque elissientiae, quod Ummu odsi aptem simus non secunda cra ait rim dem,quandosecundum i ad cognoscamus,securi Nisi tuaecumque ita Chalexi inter se, ut si sim quod inest ex pri- iis ictis ecuta Poeta rum sub altero sutori rei et ua ad Geome illies. t duo3M ref is aequisse habere, cui ineutri , normonicit ad Arithmeticen per se, quod dictam est,expr viph --.

Iii'. t. mpcundum quod exprincipil proprijs est medium in eadem cognatione esse verona, ut si rect ij dcherrima linearam,aath in con sed quemadmodum H rmonicaepe arithmeti-trariam se habet ipsi circumferentia, non enim eam Talia attem monstrantur, id sim L sec. d.'quo propriumgenis ipsorum est,sed ter,disrunt vir o,ipsum enum quod, te lassiciscanium quod omnine Iustod entiae subie ctum namquegre mulierum ipsum

tiaquecon mam irati Am mascatu ueprincipiis. tinua nitit . Non est igitur demo inatio corruptibilium Sed horumprincipia habent commune.Sive rin

.l utili raedariqua do,' quodammodo erunt exim in omniamprincipi e cimi linter Io stirando retem fit necesse est alier non Iorum domit omniam. Dixi his A iuersalim tropositionen e corruptibiII Et nanque magiis ii, qui ex Aperioris i L

374쪽

rretra iris .i erasis quare magis sciuit et dit hoc enim de signis necessari in oportet maxime edi si scientiat aes et . ema intelligere,ut superius declarauimus imi solutio. maxime coarist loqui generaliter, di de eo quod

D mora Stratio ante v non coaptatur in aliud euenit communiter, ut talia signa necestenm Hsibi dictum et geometrica in perspicti tio inferant , sed non per propositiones m. aut mecham. m. arithmetica in harmoni utrasque necessiarias desper se plurimum eo enim minores non sunt per se ut si dicas:

io. Diffise intem est cognoscere . sciat, cui inordinate mouetur pulsus, is febri l

eat non diffide est enim cognoscere siex, borat Socrati inordinate mouetur Ver-niuscuius a principiis si uram nec quod o febri laborat ac propterea dicit Arist.est scire . existimamia autem si habeamis ex non ex per se procedere. quod ad demonis veri quibusdam sycogismum e primis scire strationem est neces Tarium nempe ut vis hoc tem non est , he oporte primu cog a traque propositio sit per se, ob id optitasse me eoncludit: oportet primum medio, dei. Reniam Atem ex necessari'. me medium extremo propter ipsum . id est. Summa ea. Hoe capite duo praecepta Demonstra per se ineste ac si dicat utraque proposi- picis tionis traduntur mlterum Demonstratio, io debet esse per se in demonstratione,

nem ex propriis principiis subiecti proce quod si aliquando id in signo accidit, id

dere alterum, esse incorruptibiliu he raro dc per accidens est nec talis est prorum, quae mutari non possunt. Repetitur pria Dcmonstratio, cumno ex causis pro- igitur initio capitis , Demostrationem es cedat. se ex his, quae per fetante vel quia id inter Nouergo est ex iogenere, me. s. ruptum erat probando ex necessariis esse. Proponit primum praeceptum: nempe Praeceptu

vel quia ut notat Philop. adiungit aliud non licet demonstranti transire genera: notandum quod prius non dixerat nempe, Demon subiectari id est non possumus passiones quodno sit strationem esse ex necessiariis, propriis, de unius generis de alio demonstrare . nec transeun peculiaribus cuique subie lata de quo fit Demonstratione unius scientiae conclu dum dege- Demonstratio unde enthymema facit sonem alterius scientiae demonstrare nere inge-Quae sunt per se insunt ex necessitate cui sed ex propriis cuiusque principiis, pro nus. que subiecto. ec secundum quod tale est prias passiones probare Sunt autem tria Notari ut id est proprie peculiariter;ergo Demon in Demonstrationibus,dignitates prin in Demonis stratio est ex his quae per se sunt Adde da cipia . quae sunt undamenta Demonstra strationiae

est malo trux talibus enim necessariis De tionum .est subicctum genus de quo de Dignitates, monstratio fit. sicut superius dixerat monstramus: est passio quam vocant con Subiectu.et. Accidemia enim non neces artasunt clusionem . tanquam conclusam dc pro Passio. mc. batam de genere . ante haec tria nihil

Inseri, qui per accidentia procedit, non prohibet dignitates esse easdem in diuet- scire propter quid, cu non sint necessaria sis scienti isti nam illa vulgata principia hoc autem iam superius declaratum est. et se fiota communia sunt Geometris. imo, inquit etiamsi per ea quae semper Arithmeticis. reliquis: at passionesia iniunt, procedat, nisi unt per seu non de liculares sunt cuiq scientiae , sicut missi,mostrat. nec scit causam repropter quid, tecta. Ut enim numerus di magnitudo sed quod est per se id est conclusionem diuersa sunt, ita etiam Auae iis accidunt. nece aliam non scit per se id est per cau si enim eadem essent similiter numerus.sam quales sunt illi syllogismi, qui per si dc magnitudo eadem essent Hinc fit ut

gna procedunt: hi enim non sunt pecca arithmeticam Demonstrationem non sit

iam . nec demonstrant; quia non expers conuenire, id est, applicare in accidentia obiectio. procedunt. Dices: quomodo fit hoc lad ma itudinibus, id est , adprobandas pacne ista est a signo,&et Tectu omne tisibile sones magnitudinum ut sit ratio haec: est animal rationale,omnis homo est risi seientiae,quae habent diuersa subiecta Mibilis ergo omnis homo est animal ratio uersas habent passiones non ergo passionale tamen ex his,quae prase sunt, proce ne unius subiecti per principia alterius

xt scientiae.

375쪽

scientiae, quae circa aliud subiectum est. probari possunt: at quia id aliquando licet nempe cum scientiae sunt subalternans dc subalternata.dicit se posterius hoc

traditurum.

Dubium. Dices:quare in demonstratione non annumerauit praemissasa Dico hie per ipsam solutio. Demonstrationem intelligere ipsas pro,

politiones, di solum numerat ea quae extra D monstrationes sunt, nepe subiectu . pallionem in conclusione, dedigmtates, quae omnia Demonstrationem non com ponunt, ut talia sunt, sicut fecit in ea. i.

sinae elata temsimpliciter necisse est .me. In quibus ostendit. scientiam, nam non demon contingat strare passiones alterius,msi sit idem prol. degenere ius lubiectum .aut aliquo modo idem rei. in genus cit hoc. quia quando subiectum unum sub descende alio continetur.passiones superioris potere rimus demonstrare de inferiori ut passiones trianguli denso scele, passiones de laomine, quae sunt animalis i quando veto subiecta sunt prorsus diuersa, id noni fit. probat . Quia cum Demonstratio ex his, quae per se sunt, procedat. medium subiectum de passio debent ad inuice conuerti, di propria esse, aliter per se non essent: non ergo per medium alterius subiecti possu.mus passionem de alio subiecto monstra. re: non enim essent tunc per se. s. Propter hoc Geometrae non est demonstrare.

tolla itu Exemplo manifestat, unam scientiam,

quae sunt alterius, non demonstrare.Gemm ita enim non demonstrat contrari

xum eandem esse disciplinam non enim talis con lusio ex his quae Geometrad cet. conficitur est enim propria Metaph,-seo, etiam Dialectico qui, ut notat Philop. circa omnia vagantur. intellige tamen non demonstrando, sed probabiliter dic putando Alterum exemplum est: Geometra etiam non demonstrat quod duo cubi faciant cubum, qui cubus non est materia Geometriae,quae planain superficialia considerat sed est Stereo metriae. quae coris

pota di solida speculatur cubus autem corpus est, di ita exponit Philopi notat. Quomodo ouod Atistoteles intelligit per hoc. odvelu: Duo duo cubi sunt unus cubus id quod caedu- cubi sunt ita recubum .ut sit sensus Geometria non

mettia. Est autem cubus corpus omnium Cubus. laterum aequalium .qualis tessera .seu taxillu duplare vero cubum , est dare cubum Duplare alium, in dupla proportione ad piimum cubu quidd hoc est , quod Stereomettia docet octitia Philo ponit Demonstrationem Apollonii circa huiusmodi duplationem at pace eius alius est sensus Aristot quem egregie docet Alberi. cap. s.

Quod ut intelligas aduerte, quod sicut Nota de so

Geoiuetrae habent corpora cubica ita clidis numeArithmerici habet numeros cubicos qui totum

ex bina multiplicatione super numerum quemlibet per seipsum resultant rotat et tilater, quae sunt viginti septem . est numerus cubus bis duo bis quae sunt octo. di similes . est autem discrimen in te hos illos eu bos . quod cubus Geometricus non facit cubum alteri adiunctus ut si tauxillus supra taxillum ponatur non fit cu

bus Icd trabs at si cubus unus numerus multiplicet alterum, resultat cubus, ut

cites viginti septem faciunt ducenta sede.cim,quae etia sunt cubus. Hinc patet. quod subtiliter posuit Aristot. exemplum ira eos

quod proprium est Arithmetico in quo insinuat,non solum . quando prorsus non

attinent res unius scientie ad alteram .non

esse probandas ab illa ut in priori exemplo. sed etiam quando videtur eadem, sed non est eadem,vetitas Gcometra enim de cubo etiam tractat sedio ei inest id quod

cubo arithmetico inest.

Sedraiisaaecunque se bilem ad sil

iniscimis

Oste dit, aliquando licere, ni scientiae probate que sunt alterius quando nimiis rum unius obiectum sub alterius obiecto est,quas vocant scientias subalternas:sicut Scientiae se habet Geometria ad Perspectis uana in subaltern se Arithmetica ad Musicam diota circa lit ram,particulam, Icd aut,Ioco acceptiuae. Nisi. Aduerte ex doctrina communi, triare Nota. ridquiri,ut duae scientiae sint subalternae. Pri requitaturmum est quod subicctum unius sit tu ad subali et

sub ecto alterius unde Geometria nia sub nationem, alternatu Arithmeticae quia earum sub i.

iccta non sic se habent ut unum sub alietoli Pesi cnim una denumero, icta de magnitudine.

Alicium cst. quod unum subiectum se

376쪽

t, titi tu altero,ut nou sit inferius quide carem . sicut species refricam uerra,

iunci nim non esunt duae scrinitae nam eadem est scientia generis, id speciei via.

nurialis, cx homini i Metapti ex sed de. bet esse in serius accidin taliter. per aliqua different tam materialem ut se habc lineavilualis,de qua est Peripectiva e linea in communi. de qua Geometria est: cuium rus sonorus de quo est Musica cla numerus,de quo Arit limetria sunt enim in seu

riora accidentaliter.

s. eritum. quod scientia, quae est de uni.

versali quae dicitur subalternans, probet principia particularis quae dicitur subalternata. ita ut coclusiones uniuersalis sint principia particularis scientiae, ut patet. I nam Musicus dicit. sextam esse consonaniso iam impersectam . non probat Arithme- tieus id probat: quia est proportio supel-A partiens. Chirurgus dicit vulnera circularia difficilius curari. non probat sed Geometra: quia latera magis distant in circuis Io In his igitur scientiis docet Arist posse fieri transitum. Sed haec latius in fine ex.positionis capitis examinabuntur.

Docet. non solum seientiam, nam probare non posse conclusiones alterius sed quamq; scientiam limitem habere ex eo, quod tales passiones confiderare debeat. quae suo subiecto insunt secundum eius principia propria, quae vero insunt. sed nosecundum principia propria .aliis scientiis relinquenda sunt Verbi gratia, scientia de homine considerabit ea quae homini insunt si cundum principia propria, ut homo est, ut quod sit discuisivus admirati uus risibilis quae vero communitet in sunt. relinquet, ut quod coloratus quod quantus similiter de lineis speculabitur Geometra,quod figuras componant, quod faciant angulos quod veto recta sit pulcherrima, aut cottara circulati relinquet. quae communia sunt,c non lineis utrii. neae sunt, insunt. quae doctrina est Aristo t. . Meta cap. . e lib. D cap. c. ex his habes,

scientia sese suis subiectis quae eis insunt per se,c proprie, considerare. per me diare rationes eis peculiares hoc enim est ex propi ijs Pioccdcre.

Manifestum astem est. Dersiti t.

Seca

Hie continetur alteria praeceptumit . Den Dr cipale Demonstrationis nempe Dimon traio exstiationemessie ex per tu sidcincorrupti reli tui bilibus propositionibus quod patet. Quia esseta et ex uniuersalibus procedit, uniuersalia au. tem insunt omni . semper,eli per se, di s eundum quod ipsum. Notaliteram, cum dixisset huiusmodi Demonstrationem, nempe,Cuae procedit ex uniuei suibus esse ex pei petuis, videbatur indicare aliam esse Demonstrationem. propterea eorrigit dicendo ut melius dis a simpliciter Demon- sttationis quasi nulla sit alia veram

monstratio. nis que ex uniuersalibus pro .cedit Aduerte . non es e aliud dicere De Not monstrationem esse perpetuorum quam quod veritates quae in Demonstratione sunt, non mutantur nec mutari possunt. semper enim triangulus habet tres anguinios . nec ullo tempore succedet c accidet

quod non habeat similiter de aliis verita. tibus,quae sub scientia sunt di Demonstra,rione.

Novergo Demonstratio corrupi si p.

Docet, non solum propositiones esse incorruptibiles, sed quod nec conclusio.nes contingat corruptabiles esse quatum scientia: Demonstrationes sibi na coris ruptibilium non est scientia, nec Demonstratio. nisi sicut secundum accidens, de non uniueria ita hoc dixit,ut notat Philop. ela Themistius propter singularia horum enim est Demonstratio mediata, quatenus sub uniuersali continentur ae idcirco di. xit. ut notat Philop. sicut secundum aeriis

dens sed talis non est Demonstratio propria cx per i , cum non sit uniuersalis, sed aliquando et sic. id est, pro tempore certoidum enim iste triangulus est . habet tres angulos. sed non semper est sed nunc Si,

militer Petrus est animal, non semperiar talium igitur non est simpliciter Demonis stlatio e scientia. Clim amem iιasit, dic. o.

stendit clam conclusio eorruptibilis est Nnam saltem praemissam esse corruptibilem nam si esset vitaque necessaria. conclusio non esset corruptibilis similitet non ei it uniuersalis nam si corrupti l .

377쪽

3M IN CAPUT VII.

hoc quidem erit, hoc non erit ex quibus tinet, illa vero principii at utraque est De- est ac si dicat si propositio corruptibilis monstratio politione distarens, non soluest, non erit uniuersalis,quia singularia. in quia deest figura syllogismi sed ut notant

quibus, crificatur,quaedam ei unt, quaeda Graeci . quia quod erat in conclusione de non erunt: ut patct in hac homo ei a m. vltimum in Demonstratione scilicet m 'lulans vel unum singulare vel multa ex tetia: est primum in definitione: dicitur. quibus est illa demon litatio aliquo tem nim: ira est efferuescentia sanguinis incor, Pore erunt, aliquo tempore non erunt no de ob appcti tum id ictae Et ista est expo- erunt ergo uniuersalia haec enim omni sitio melior priori. tempore sunt. Eorum autem.quae sepe sunt in c. q.

m. dimilitem se habet de defiat leve. me. Vt chemistius. Philop. dc alii dicunt,ec Idem quod dia D monsitatione dixerat bene respondet Arist cuidam obiectioni obiectionempe non esse cottuptibilium .ec de de si non enim Demonstratio perpetuo tum vi intextinnitione tradit non enim est delii titio, nisi detur esse cum demonstremus, Lunam

perpetuorum de probat: Demonstratio est deficere ex similia,quae non semper lunt Solutioi. ex perpetuis, sed definitio non est extra respondet haec eo modo, quoad Demon bidem Demonstrationem.cum aut sit conclusio strationem pertinent. semper esse: demon, aut p. incipium Demonstrationis, aut sit strant enim ad caulas relata: dc sic nunquaipsa Demonstratio positione differens,er deficiunt ut exponunt Graeci d Alberti Nota Io: definitio est perpetuorum. Nota v. quamuis ista vel illa. in singulari .non sint sum definitionis in arte Poste Dorum non semper, sed secundum partem nempe si esse extra Demonstrationem . ut superius gulatia quae transeunt,ac talium singui diximus. rium non est per se Demonstratio vim

i E posito, Haec verba dupliciter exponuntur, uno, at Philop. est enim Demonstratio per se

uerroi . . modo ab Aue troe i. animae, com id dicit ipsius uniuersalis.'iplex est triplicem et Te definitionem: altera est pas uuanimn autem manifestum est. e c. ii usin illo. sionis. ut risibile est aptum ad risum:altera Regreditur, ut ostendat ex propriis uni

subiecti .ut homo est animi rationale ter uscuiusque principiis csse demonstrandii, a. rei est ex utroque congregata ut animal eo quod ex per se oporteat dc monstrare: rationale. aptum ad risum:illa quae est pas adeo. ut quamuis ex veris in demonstrabi sio nis .dicitur conclusio quia de in onstra libusque procedamus, si non ex propriis, tur per dc finitionem subiccti quae ob id sed ex communibus procedimus non litdicitur principium: ut omne animal ratio scire per sed simpliciter, sed secundu a nate est aptum ad risum, olenis homo est ei dens . Quomodo Brisoni iocedebat de Brison cit.

animal rationales ergo omnis homo est a monstrando circuli quadraturam Argu culi qua-ptus ad risum. tota vero ex utraque aggre metabatur enim quod .uqidatur e maius diaturamguio dicitur Demonstratio differensi di minus. ei datur aequale sed circulo da demostra. sitione. quia reuera omnia ex quibus De ut quadratum maius dedatur etiam mi re intcn monil ratio conficitur, continet: solum de nus ut patet de his, quorum unum intra dens.

., D in Q stigra p, v modui circulum .alterum extra deseriptum euaero is ist/q pQ stlocst bona. sed altera est me go datur quadratum aequale circulo. oe

V o si ot Philop Themist B. Thomae, est enim non est scire simpliciter, sed per accidens. mi bi, ple Uc nrito ut docet Arist. i. animae nam medium maius, dc minus,est quid co- sit oes calxcra materialis. vi iram sanguinis es mune multis. cbebat autem probare ex. et uel centiam circa cor,definit, altera for principiis propriis quadrati malis.ad quam finalis etiam reducitur, uti Ita interpretes de satant Brisonis ratio. Nota de rixa est appetitus vindictae; tertia ex utroq; nem .cuius nihil dixit Aristoteles propto Inogis composita, ut, ira est effervescentia sar qui te mihi dubium est an illa fuerit cum moviisonis circa cor, ob appetitum vindictae Di non solum excommunibus sed ex falsis nihcunt igitur quod cum materia sit infima procedat. At Aristoteles ex veras d imme- causa. potius demonstratur per formalem. diatis videtur dicere processisse dico ex

vel iurulem,ec ita conclusionis locum ob falsis, nam illud principium: quo datur

378쪽

LIBRI L POSTERIORUM. HI

malusi minus. datur ei equale: est salidum. monstramus de homine risibile per ani- ut docet Campanus nam angulo semicire mal rationale demonstramus velo vege culi datur rectilineus maior nepe rectus, batiuum .per corpus animatum. obtusus.&datur minor, scilicet acutus, Aduerte secundo maxime, multas pas Notata. nunquam tamen datur aequalis Si mihi et diones subiecti subalternantis considerari passJones ternatio datur numerus alius maior alius iae subiecto subalternatata vide diatessaro sub alterna minor, non tamen aequalis. Sed satis nobis laicit Musicus est proportio sesquitertia iis icientie sit Brisonem ex communibus proccssisse in hoc praedicatum arithmeticum cst. Per nullas de principiis, propterea non demonstrasse, si spectiuus similiter dicit, conum vitiuum subiecto uesit haec. iue ulla alia ipsius ratio .impet esse angulum minorem recto ch tamcn subaltern tinens enim hoc est praedicatum geometricum est huiu tae dotati.

si inurn quod .ituti simis nen secun modi sunt multa ex quo sit. cium istae vacd accidens siones non in sint inferiori lubecto, nisi

Explicat quando non secundu accidens per superius. ut per id Ecbcant demonstrascimus e dicit tunc id esse cium scimus Eunde medium super totis erit sicut di paspassionem ex principiis propriis Oc proxi sio, quamuis vetitas conclusionis sit sub mis, per quae, illi subiecto de quo demon alternatae: quod Arist. vocat quia pertin stratur, inest,ut tunc scimus risibilem ho re ad subalternatam, propter quid vero ad minem,cum per illa principia scimus, per sub alternantem. quae proxime inest homini; ut per animal Hoc supposito venia murum ad iteram do Expositio

rationale. similitet triangulum habere tres et, adeo verum esse, ut per ea principia textus,

angulos scimus, non per accidens. cum ex per quae inest pus subiecto debeat pro propriis principiis trianguli propter quae bati,ut si illud, nempe passio, per se inest, ei inest, scimus. Vnde tune per accidens id est proxime di soli subiecto suo inest.

scimus, cum per aliquod accidens extra, cui inest, per medium etiam in eadem proneum. vel per aliquod inti in secum. com, imitate debeat demonstrari si vero non mune tamen.&uon per proprium cogno ita per se insit, sed sicut Musca ad Arith-

scimus. mcticam. id est,tanquam passio superiorisi ' u tre fi per si mauud nnest inferiori inhaeret,iune per principium s

Iste locus est magnae obscuritatis qua perius passionis illius debet demonstrari. uis varie ab interpretibus exponatur, ad Quamuis dissetant Demonstrationes haeducam tamen expositionem nostram, que communes a propriis, propriae enim ad mihi magis ad mentem Aristotelis, d se eandem scientiam pertinent intcgrae atcundum vetitatem consona videtur hae communes non sic sed propter quid rum Adueti eripitur primo duplices passio seu medium .est superioris scientiae cuius

v si ne possie probari de aliquo subiecto quas est raisio.at ipsum quia id est, concluso O . ' ' dam proprias, qtiae soli insunt e secundu ni vetita .remota causa, erit in seriori rerum quod ipsum vide homine risibile disci subalternatae.

yy p v plinabile:quasdam communes,quae ratio strumare ex hinnianifestum est. d.

- ne supelloium ei insunt, ut quod homo emc. sit sensitiuus. quod vegetatiuus,quod cor Concludit. simpliciter demonstrare no Quomodo

ruptibilis quamuis harum passionum no contingere aliterquam ex propriis princi eontingae si Demonstiatio uniuersalis, sicut prima piis: non enim passionem particularem de simpliciter rum . Quando passiones priores demon ptoptiam subiecto probabis per commin, demosti stramus oportet pro medio sumere prin, ne medium, sed pio priam proprio com iecipium propitum d soli intrinsecum sub munem communi illius tamen proprioiecto, cuius est passio ut enim passio tali principio,past onem demonstrabis; quam- inest, ita de illius principium soli in erit: cu ui sint diximus, non sit Demonstratio, nivei demonstramus passiones superio uetialis illa. quae past onem communem, res,etiam principium superius sumemus etiam per suum principium .concludit: est nam sicut passio non soli inest, ita nee tamen Dc monstratio.diea licet uti in su principium:sunt etiam syngenea. unde de licinatis saepe.

379쪽

M IN CAIVT VII. I p. I. ros T.

di c. munia inis consides. t,tam cuculli qua

Philop. VI ho Auerraevali Uraecvc.b eo; olienda Milaphvsica est ut sicci Ahin hunc sensum exponunt vi cum dixisset aut hi era c. I lib. .c. . Dcmonstrationem persectam exicopriis trans . . m. XMex Aperie iis .ere it procedoc principiis, en doce e, o prim Probat ieientiam hanc elle dominam: cipia propria,habere coitim ima alia prin scientiaco, quasi e prioribus causis procincipia, rquae nulla scientia uin particula, dit,eigo magis scientia, quae adhuc ex x Dum demonstrat . cuius ratio est quia ex petiolibus diminus causatis est,crgo evn communibus non ex propriis proced-cti xime scienti quae extupremis di non calvi

quod fieri non potest haec autem commu satis: incipiis si tali in ista craphysi metiit,

cita sunt cerius scientiae, dominae dc regi ca,quae omnium communia principia con dominariae omnium aliarum. . siderati ergo domina caedi maxime scien Metabhr

Dubium Dabitabis: quae sunt ista principiat O tia. ea

Quae sint pria, quae sunt ista communia, quae ciuista Ceddemonstratio non eonnexit ibriineipia Icientia dominaomnium' Dico duplicia mepiocina Nincipia distingui posse quaedam recudi Auerro hic docet, Arist concludcre ne testa quae eoni, quaeda cognoscendi: Escndi sunt illa,qum sed elius vidctur dicetidum,quod icspon expolitio

mutavit te antra tritata l. l materia. forma, ulla deat dubitationi Poscet enim quis diceri Auerint, quaestiere muta dant esse corpori cognoscendi sunt ruricre: num haec scientia domina per Dubiuintia teliqua dignitates, deamomata e propositionem communia demonstrct Propria scientia in is tu.xumon, quibus re cognoscimus. Haec autem veta rum Respondei. iduo sic nunquam in solutio

uium do iunt in duplici disserentiari quaedam pro nim est transitus ab una scientia in alte. pria, quaedam communia propria Etandi ram, nisi per modum subalternationis cutiunt principia proxima. quae dant esse rei paulo superius dixit c illic declarauimus. ut anima rationalis,di corpus tale,sunt pro quod non in in his principiis, cum sint.

xima principia hominis: di in Philosophia dein contracta tamen ut postea declarabia naturali .materiadisorma principia corpo tur. ris naturalis principia velo cognitionis Diffide merem est cognostere. me. s.

propria sunt dignitates cuilibet scientiae Dirificultatem,in indagandis propriis appropriatae dicit enim Geometra si ab a iusque principiis proponit, quod quidem qualibus lineis aequales lineas demas, eme scire est, cum non nisi ' propria sciamus r quae remanent, sum aequales 5 .cksimi nos autem ex veris e primis procedentes, liter de aliis principiis Similiter Arithmeti existimamus demonstrasse, cum haec nonem habet eadem determinata aditimo laniciant sed debeant esse principia prinrum . communia vero principia Essendi pria' syngenea Notri Philopon distacile Nota eae

sunt parici essentiales,&caulae communes, esse propria inuenire principia, quia Palii Philopono ut esse actus. substantia, forma potentia, culaies rerum naturae sunt admodum in cur propria

quae sunt in essentia multarum rerum, cultae, ae idcirco earum principia propria, inueniae ab his dependent panicularia. cognitionis per quae dcmonstrare oportet, difficilem principia autem communi sunt illae dignitates nul gnoscuntur. Atquc haec de Capitis, post duruile Ii materiae peculiari contractae ut, si ab ab tione. qualibus aequalia de maricia omne totum ess in L est maius parte: quodlibet est, vel non cissi' rum veritati innititur vetitas particu circa Cap. VII. larium, sicut esse propriorum principioru oportet ut ea,quae hoc capite dicta sunt, .Dubium, essendi dependet excommunibus. Propte illustremus. ac primum dubium sit de illis circa subal- reaigitur Arist dixit, principia propria ha tribus conditionibus, quas secundum com ternationubere communia principia, intellige dori munem opinionem ad subalternationcm coditiones xipiis Essendi cum Averroe. v. simul de scientiarum ne sarias assignauimus. Pri-

principiis cognoscendi cum Philop. nam maenim Quod Labiectum unius sit sub subde omnibus ni principiis id dictium veri iecto est ius vici tui conua Arist clostiu-

380쪽

ius libri ubi dote hientiam una in tiade accipiet proptet quid eri illud tu subi repropter quid alicuius . ac proinde erit sto alterius,non enim scientia est simpli

subalternans, tamen non. subiectum citer subalterna aheri ex eo,quod alicuius ipsius superius ut patet de Geonuitia. qu particularis subiecti conclusionis aliquanreddit propter quid Medico quare vulne do ab ea accipiat propter quid . eum subra circularia dissicilius curentur: dc tamen iectum commune di totale non sit sub al- Medicinae subiectum et nempe corpus hv teto,& hoc docuit illic Atist nempe ponmanum non est sub Geometriae obiecto se scientiam, propter quid tradere alicuius puta, magnitudine conclusionis alterius mauis enim huius Dubii secti Prae ciea, contra secundam: quod sit in commune subiectum sit sub altero. tamendum me ferius accident aluer: est argumentum. Si illud particulate sub eo erit . . quo sumit

bives esset inferius accidentaliter , esset pars in propter quid . modo. e totum per accidens, sed de toto Dico secundo: merito scientiam subal seeundo.

per accidens non est scientia. Meta. ea 2 ternatam habere subiectum cum illa diffo F., oici, nec definitio. Metap.: . non igitulerit bentia materiali diaccidentalita pro cuius Scientia, de eo scientia subalternata declaratione aduerte,scientia incommu in e sim uni

Dubitet Contia tertiam est argumentum si co ni primo distingui penes diuersum in distin huitium me clusio subalternantis eit principium sub dum cogi. oscendi intellectus modus au diueis obium alternatae, tune peto vel talis conclusio est rem cognoscendi intellechis est per abstra modo eos extetminis ipsius subalternatae, vel non ctionem a materia res enim abstrahendo hos edit, si non. igitur non erit principium illi ui,si intelligimus. ius intel vero est. ergo non poterit probari per me Materia vero triplex est: quaedam, quae lectu, dium superiolis seientiae ita am tune esset dicitur singularis di signata , haec aurem Tito caesuperius, de passio non posset de eo uniue sunt proprietates e conditiones indiui male ita. saliter piaedicati. U. g. dicit Medicus vul- duorum singularium quaeda est materia si , h. a. nus circulare dissicilius curatur si medita quae dicitur sensibilis, hec autem est subre tensibili

est geometricum , nempe cireuli partes titum cum acet dentib. sensibilib. cum maxilne distant, non poteris Demonstra tu, cli mutatione . in Tribus versant ut haetione facere; nam dices: cuius circuli par inferiores substantiae mon enim sunt nisites maxime distant. dissicilius sanatur.cire eum his inuolutae elispositionibus i tertia retelligi cuiatis vulneris partes maxime distant. tue materia est,quae dicitur intelligibilis quae bilis.

illa maior est falsau quia dissicilius sanari sunt quantitates: dimensiones. non inest circuloin communi, quem soluta Secundo nota cum triplex sit materia, Not, , sumit Geometra. triplex est etiam intellectus abstia tio e viti bi , Ad primi Ad hane dilificultatem dico primo si triplex intelligendi modus.quedam enim m. ieii aDubium, scientia aliqua debet subalternari alteri, intellectus telligit abstrahendo a mare iiiiii oleae Psimo. de ab ea aecipere proptet quid debet alie tia singulari, non tamen a materia sensi in rei alia quo modo eius subiectum sub subiecto stilisut quando substantias has corruptibi ibat ictio

alterius contineri dico aute aliquo modo; sci considcramus. in communi qui de sedistini illa quia simplicitet non est opus . g. simpli quatenus hi substat titationibus. di qua tendi incitet obiectum Medicinae non est sub G co litatibus sensibilibus consideramus enim dii, metria ut dicit Arasso tamen illud obiee hominem , leonem animal non pu ram cestum, cuius propter quid dat Geometra substantiam,sed motibus chmutationibus est aliquo modo sub Gcometrian nempe subiectam:quedam alia intelligimus non vulnus circvitate. Similiter Astrologia ac Vsolum a singulari sed etiam a maleti sencipit a Geometria propter quid, propterea ibili abstianentes, ut res mathematicasu caelum,de quo Astrologia est, aliquom, triangulum enim consideramus absti do sub Geomettia est ut habe figuram cstum a materia sibili. non enim in aer . dimensionem. 3cvniversaliter. nulla tae aut isti aut ligno consideramus sed inti reddit propter qu: d ait ius i. bricti communi abstractu ab his omnibus subieni si sit aliquo modo sub suo sub iacto ita iis quae dicuntur materia sensibilis:quae

autem subineruata de suo subiccto tota L e si ivici cum ab omni mare ita a

SEARCH

MENU NAVIGATION