장음표시 사용
441쪽
putat, Metaphysic. capit. s. de etiam secun vocum, vel sali cm analo uta analog a Arialogia,
dum eos vocat substantias. s. Metaphysic cuim non impedit hientiam, ut ex pretae non imp vi , diuebo cap . At Thoma id icta iidum i latoni retacet Aristoteles . Metaphysic O. et alie c. t scientia. i eos dictum esse censet utraque opiniore rum eii, principia scientiae . sunt enim in S.Thomae e Philop. veraciti nam tam Pla qualibet icientia propositiones per serio a. tonici, quam Pythagorici suerunt huius a cindemonstiabiles in illa, ex quibus sententiae illa b c tuto recta phy tex. et . procedunt eius Demonstrationes ut supes Alberii. Aliter alii ex in uiri,ut pci iubilantiam Mus est dictum tertium est, partes illius intelligamus natiirram tam substantiae, subiccti, per partes intelligunt species inquam accidcntis; ut sumitur . capit Ante ici ilics subicino ut Physicus non si lum praedic.&ita exponit Albertus corpus naturale, sed etiam ipsius speci cs, ' ' Alii rei subi ani iam idem quod indiui puta animalia, plantas, reliqua mixtta sibile intcili sunt inter hos est Averr. Alii Nilioru species considcrat ut docet Arist. per sulsanti. in intelligunt veram tu, Nicia physic. cap. 2.Species, inquit.&spcnanti .ini, redhaec cicuntur lubilatia, quia bies speci crum unius icientiae genere citet ablatis, substantia destruitur ita expin considerare: per partes etiam intelligunt nuae id quaelibet ex his est congrua ex po partes essentiales tali tegrales subiecta, destio, prima milia maxime placci inscriolum subiecit quas omnes vii ad ci-Nota, celli hascem lud Hic tae , aduerte ex entia considerat. Ilvini enim est conlid. tudine Die Albert. S. Thom.quod dupliciter potest rare palic Scorpori naturari materi an . tiatum dii sumiceitu udo iniiciatia uno n. do ex Phlormam, parte Sanina alium, de planta-plici ex cau parte rei altero C do ex parte Lel co rum directiqucium corporum natui aliuia Iumi initionis: ex part rci, quantore cicina similiter . qua itum cst, pastioncs subiecti
materi alior ci mplisior tanto eius co di inferiorum iubiecti.&partium eorunt, ognitio est certior . t dicit Aue1t ma eri vim Ctum csi in qualibet icientia. enim obstat cognitioni, cum Lateria lib. Sic illi expolriit, di sine dubio doctrina est iniri ulta per accidens in sint ex parte vero crisi inra, maximeque notandas quamuis modi, cum re sic causam cOLuoicitur, non ita videatur textu respondere.
eius cst certior cognitio potior tamen est rei: o. aliter liteiam hane interpreta pDUxio se hinc priori ricia dcuipia i , c. iii imo idem iur, ut iit sensis una scientia dicitur, quae 'niliarent.
- esse, dignitatem Accrtitudinc m. nam di versatur circa unum genus theorema tu, gQ qm rumu gnitas potiti retii obilitate.qttaan. abim id est conclus oneni demonstrabilium s materialitate, vel a modo cognoicendii sunt aut ethcc rc mala unius generis, quae V i, iurimi iuri cu igitur haec duplex s.c citi iudo constant ex eisdem p. incipii, illius gen
prior, duobus vltimis modis, contanei ur, iis, sicut Geometrica ilico lemata omnia posterior vero in prima; ut i xplic tu est furit ex litici S, cxtrian Italis, ex Iasum, vel ex atris. qua sub genere cometriae con-s Vxaratim cientia est,euae est um generis, tinentur, puta Continuo. Similiter omnia C c. sunt cx iidem principiis c dignitatibus a Theore Secundum Theorc ma costituit,de uni illius lubricii Praeterea sunt vitius genem ad eun ita tale, diuertitate scientiarum loquii ut is partes e passiones horum iacirpe printe de diuersi autem non de Ocntia peculi arma:icuius cipior iam, vel thcoicniat timu partes print a te scienti conclusio in si degenerali ha nil sc en cipii ,ri. iri sunt palic integratcs, velencu-ati m. tiae Alber aut in .S.Thetin. Egid c a trino latcssia bicctorum. t partes circulorum,
i Expositio nulli sic exponere ut deriir, o minoteles quadratorum corporii pastoties princi-D Tom. velit quatit orcit cir ere, quae sub una ui Plotii, tyatirones linealia,que sunt prin-
est de alio ni cum corni nune cibicctum comprchen re, di similia. m. dens 'nania, quae sub tali scientia sunt, sic intelligere etiam possiti inus partes theo via tuor ad ut est Corpus naturale in thyi ca Ene u rem tu in aliquando cra inania altae verit unam scien Metapli sica, tale vocant genus scien te si uini demonstrantur, quatum singuriam requi. tiae, hoc autem dc bet esse Inum vestani laedicunturiatica theorcinatis illius ut
442쪽
tate latentiarum, secunda parte secundi Theox rami, nullis
den cstat Euclides, angulos aequi cruris, qui sunt ad basim, estesqualcs, , qvi sunt
extra basim est ea quales et i na, runti aduo,quorum singula dicuntur partes, et in intelligere postumus pastionc theorematum . quaedunt illae . quae ad veritat cm demonstratam consequutur, quale illud est quod ex dicto theoremate sequitur, nempe, angulos extra basim aequi cruris esse maiores ijs. qui sunt intra basim sunt et in alia multa quae ex variis theorematis demonstratis sequiantur. Ita exponit Philoponti se bene.qua uis breuius orsan possumus Aristo iter pr tali, uti t sensus scientia una est, quae estumus genetis. id est,quae de iis, quae sunteriis degeneris, tractat. explicat aute, quae dicantur eiusdem generis, A. di sit, ea cile quae ex ei: Ccm principii riunt. It homo, uo, planta,&mixta, ac clementa eiusdem generi S dicunt ut, cum ccci idem principiis fiant, lurit ei timcx materia dc torma.
subdit palliones horum . quae excisdem principii Friunt, nempe ex principi j Su lecti scientiae .cile eiusdem etiam generis, xt in una scientia sit obiectum , eius principia, di palliones, de ea quae eis de princi- i co uitant. per partes autem idcin quod per passiones, intelligit. sic patet senius
uera amen scientia ei IDiueis latcrii scientiarii ni modo constituit. dicendi uicntra Scile diu citas, quae tractant de rcturi qua tion iret ex eisdem principiis . nec principia unius fiunt ex principi s alterius sicut Physica Mathematica habent enam principia diuersa ilia cnini quaerit ..ct..t de iis, qtio Iuni prurii pia sunt ex ci: dem sicuti inopia hominis,laonis, dic qui sunt ex isdem Filia lS. At ex materia te forma, non sa. ciunt diueros scietitias similiterca, quCrum princiria, mus fiunt ex aliis, ut ii mri. V principi ac Pitarii piis genetis animalis, non faciant diu ei am cient; in . qu. .muis illa pollemus in te lusere de principiis conris cognitionis; sed idem esti risias. Ponit autem duo signari alterum viresoluamusic Sin, trina principia sua,&siecos noscemus, an celidcm p. in pili Ics
s anti ut equum in meteriam rusormam, si uram in uncas quae cuni diu crin intri incipia, ad diuersas pertinebuntes cientias ali crum signum ci ad cognou cndu ipsum principium, an sit diu ei sumi nempe cum non uelit ciuidem generis, cupio a munita cognatum cum ipso principirio, sunt enim prinici praela ea, qu cx principiis fiunt eiusdem generis hac et Mintellige de principiis complexis di conclusionibus. Plures ratem demonstrariones eiusdem,mc. Hoc est tertium theorema in quo, quantum mihi videtur, rationem redde-ie vidctur, quare per principia assignaucrit latentiarum diu ei litatem Udocetque, virius rei plures polle eue Demonii tataone S, non solum ex uno ordine, ted etiani ex diuerso. in quo m. inscit. . polle de eadem re vatias cile scietia, ac pro iii de mei; per principia diuersitatem earum allignari. Dicit ergo(Plures possunt esse demon, strationcs unius, non solum accipiendo mcdium non continuum ex eodem ordine, scd etiam accipiendo ex diuerto, In primi, per cundem ordinc in , intelligit
illa cni generis coordii ratione. ut omne
B est A. potest de inon sita tapcis, e per D tapeti nempe homo ei lubstantia, pcra H. inal, vati ea ,corpui lici media diuersi ordinis intelligit media non ad inuiccordinata, licut licini . dicat, bipci, Grati nati se quae demon utatur animal.5 adices qui dic me diu in non continuum Mitelligit aliqui intelligunt mediui c. i tia, sicut vivens in si hominis aliqui inedium indice isosyliosi lino in Cia con tintium dicunt: at cum in eodem syllo,
Viuno plura media euphumui sicut iri
in conglobato syllogii tuo dicunt ut conti ua: t, o innectit pusili substantia, omne vivens corpu' , de omne ani inal vi- ueta di omnis homo animal crbo omnis homo est fululantia. Sed dicio, eo per non continuum medio in eodem ordine intellis it mediatum, supremo inanirmando ut sit sen-lii id probandum omncm homine esse lubilantiant,pli ita media ordinata inuenicamus,sed messiata. unicum est enim im-
Unius rei plures posse esse D monstratio
443쪽
mediatum, nempe corpus ipsum tia est Medi ina.alia re, ea, i Astrolo
Ponit exemplum Demonstrationis perplura media diuersi ordinis sit conclusio: omne letans transmutatur.omne B est A. ssint duo media mouens D, de quiescen . E. tune dicet: omne Destri omne B est D. ergo omne B est A. id est:omne quod mouetur, transmutatur. omne laetans mouetur,ergo omne laetans transmutatur, similiter etiam dicetur omnes est A, omne B est E,ergo omne B est A. id est, omne quiescens transmutatur. Dubitatur: quomodo quiescens ira L mutatur, di quo moto laetans dicetur quiescere dc transmutari e Sunt ad hoc innumerat solutiones tamen quae mihi magis ad rem facere videtur, est ut hic sumantur aptitudinalite ista ibi sit sensus quod laetans aptum est moueri de quiescere licet non simul quiescat ac moueatur ac ob ea
causam est mutabile. loquitur enim de laetitia sensibili. similiter iste est sensus illius
maioris,qaiesce, mutatur, id c Ir, est muta. bile, nulli enim quies incct .cui non inste motus di mutatio aptitudine est enim idem opposito tum lubiectum. Non tamen est neutrum de ne
Cum media diuersi ord mi eiusdem esse docuisset,ostendit, non esse adeo diuersa media i quin praedicentur de iuuice . nam idem alicui insunt, inter se ergo piri dicantur,qua uis non essentialiter, ut quiescens mouetur,id est.cui quies inest motus inest.aliqui legunt,quod non praedicetur. sede istimo melius lepi sicut expositum est. Tandem concludit. posse etiam in aliis figurarum modis per plura unum demonstrad.
Occurrunt aliquae dit cultates in oecapite Est autem argumentum primum: si una scientia esset, quae unius est generis,sequeretur, quod unica esset se levitia de substantia, quae unum genus est, consequens autem cst salsum.natu alia sciemgia, alia de Angeli siquae tame omnia sub uno substantiae genere continentur. Secundo si eiusdem cientiae sici,considerare genus de ipsius specta sequet et quod Metaphysica.quae de substantia tractat. di de aliis generibus omnes species rerum consideraret, nullaque scientia reliqua eis liquod falsum est. Tertio, i scientiae diuersae diuersa ha- vent principia ergo non essent eadem principia cominum multas scientiis hoc vero salsum est, num sunt dignitates multis, aliquae omnibus scientiis commu
Quarto si una concluso potest re ulta habere media,ergo augentur Demonii rationes ex parte mediorum cuius opiisbium docuit Aristot .cap. superiori vidiactum est.
Haec sunt quae praecipue explicare ioset et in capristo.
Circa argii mentum primum o recta- liquo praemittere funda nenia, conclusiones Primum sit: tri dilicem esse unitatem ii scientiis, sicut in aliis accidentib. est enim unitas imi mei a specifica dige-netaca cietiae disti vitri uritur numelo penes subiecta, quibus iii haeret .vi enim alia
est albedo tua. alia illius,propter diuersitatem subiectorii ita alia Dialectica huius, alia illius: similiter de aliis scientii de hac
autem unitate non est sermo in piauenti. sed de unitate specifica discnetica, dc haec ab obiectis, id est,a rebus, de quibus scientiae tractant sumitur liunt enim da uersae scientiae secudum diuers tuem rerum de quibus sunt. cuius rationem dat sanctus Thomas, sciate enim, est quaedam operatio animae in res ut igitur motus sumunt speciem a terminis,ad quos sunt, ita scientiae ab obiecti . Sit secim dum fundamentum aliter se habet re, io obiectam, quod scitur ad intellectum. aliter res quae sentitur ad sensum re enim sentitur secundu ab duo, nepesingularis in o. o praesens decuin aliis coditioni basiat res non intelligitur seu est. sed ab illacta in uniuersali a conis ditionibus materialibus unde, ut scientia sit opus est, ut sit aliqua res,que cognosca
tur Sciit quaedam cc tarta condat, ii PQquod
nitarinumerica, specitiaca,geuctica a Fundam.
444쪽
tia constitu. eu laicitassetundam.
re quod abstracta a materia, sicut ignis no comburit, nisi ita liqua maloia cla proxima, ex quo fit, ut, qui dicit, aliquid esse scibile, dicat, non talum rem, cuius scientia est sed etiam conditioncm quae est absit actio,quam Caicianus vocat rationem sormalem sub qua .no est igitur diuersitas scientia ium tantii in diueri tate ieium se, cundum se, sed simul cum diuersa abstractione de hoc est,quod dicunt Metaphi sita scientias distingui secuti dum diuei sitatem rerum formalem in ratione scibili. id est secundum abstractionem variam. res enim constri uitur in generesibili perci, stractionem, potestque esse ut sit unum genus entis,&diuersa genera scibilia . sicut corpus angelus unius generis sui in genere rei. tamen duo in genere scibili quia magis abstractus est Angelus qua corpus: similiter potest esse,quod sint duo genera
secundum rem, inum in genere stibili. quia nimirum habent eandem abstracti nem, ut planta.& animal dit Terentia ergo varias di costituens scietias est abstractio. Sit tertium fundamentum materiam esse triplicem,quandam singularem, nempe, conditiones indiuiduantes, in quibus naturae specificae sunt extra intellectum. quandam sensibilem, stilicet qualitates elementares, di quae ex his proueniunt, cuquibus substantiae corporeae commixtae inueniuntur, testia est matella intelligibilis,nempe magnitudo, in qua figurae lacontriticae fiunt. Secundum hane materiam triplicem, quinque gradus abstractionum sumi possunt. nrimus a materia singulari sed non sensibili, reru, quae abstrahi non possunt a materia sensibili;quales sunt subflati iste naturales, non enim absq; qualitatib. i. sibilibus possunt consist re,acci dum qua abstractionem sumitur Physica . Secundu est a materiain rii lari, sed nosensibili, earum tamen retinia dux a lenii bili absit alii poterant ut Peripectivam Musica, eci mile , haec enim notabilia huta sensibili matera a. non sicut I hysica, nam illae sunt de rebus, quae posscnt a sensibili abstrahi,haec vero non . Tertius est amatitia sensibili, sed non intelliWibili,qualis G cometriascoli sidcratctuanxia uas non subrecta qualitatibus, POSTERIORUM.
est materia tamen in magnitudine quainta l. igili lis Quartus. Qua itus est ut ait Egid ab intelligibili secundum rationem, sed no realiter talis est Arithmetica. qua tractat denumero abstrahendo a magnitudine secundum rationem; quamuis realiter numerus sit in corporibus. o
Quintus,csta materia intelligibili secti Eldum rem, sicut Metaphysica, quae agit de
his,quae realiter non habet quantitat cm. nempe,de Intelligentiis, d de Deo,quamuis non secundum omnem partem Meta- physica realiter abstrahat, cum tractet de communibus etiamtcbus sensibilibus. Hi igitur sunt varii abstractionu gradus notandi secundum quos scientiarum diue
sit assumenda est i ConclusEst igitur ritor Concluso. Diuq Lx-' Diueis litaerica scietiarum lumitur ex diuetiit
te rerum o simul diu crlitate abii ractime . .
num, id est. scici: tiae dici tui genere diu P uitae, dista,quae cum de dilicis rebus tinx voxio iciale te habet abstractiones .vnderet spectiva.
Geometria dicuntur non diuersae genere,
licet varia sit absit actio, quia sunt de eadem monu, re in parte.at Metaphysica, Mathematica, Physica,genere distinguuntur; variccnimabilia hunt. Posterior conclusio Scicti distinguit a conclus. tu specie,quae de diuersis rebus sunt cum scientias ead cni abstractione: vel de eadem re, sub specie di- diuersa abstractione. sicut scientia deplan stingui, qu stis,&de animalib. sunt variae species,quia de rebus di sunt te distincte sub eadem abstractione uersis eades illuci Perspectiva e Geometria disse abstracti runt speciCquia varie candcm rem abstratae, vel eadehaiit, nec in hoc assentior Careiano, qui de re aduere redit scientiam de triangulo tantum nu sa abstractibineto disterrea scieti quadranguli imo one tractatidisseret stientiae uiatu pecie, sicut Demini rationes: si enim multae de illis essent, sicut sunt de plantis animalibus; ita essent duo habitu, specificia scientiae, sicut sunt scientia plantae&scientia animalis.
re istic si facilis solutio argumenti primi. non enim cientia iudistinctio,vel unitas a senere secundu rem tantum sumenda est, sed a generesibili,qucd est secum d bstraci: one in substantia autem varie abi iactiones continentur, deo id varia stibilium gentia. d. haec sunt obsciuanda .
445쪽
Adsecundi Ad seeundum dicitur scientiam gene necessaria i vero ut plurimam, tractu pati
ris considerare species illius .in seriora, , .ctvares id quod eii afortuna, neque, F quae tamen sunt sub eadem abstractione rimum, p,neque nec est rin niuet esset mim; ira quando vero mutatur abstractio, cessatia ius di mons rario. scientia specie et Olcctanduin petrita sci Ne tiepe sensum ei sciri si enim ei sim . bile, non secundia in genus rei solii in con sistat in re non huius cuiusdam e sentire ne- siderandae sunt cessar. in est hoc aliquid c alicubi ci nune , Ad tertium Ad tertium facilis est responsio non ruer: e vero, eteo leti in omni .es imi si e enim iiic de illis comunissimis principias est j entire norie in mei hocine ventini ne hesermo est, sed deco:nmunibus. quae tam enim ei et vetque uniuersale tota enim senipersunt in materia propria illius talentiae, va tm, PQ miseritaeole tuum .et ' in, viri autem re scibiles, varia habent prin tu demonstrationes quidem, ut uos stat, cipia propria hac antem non est j en ire, man e Sum est, quadAd quartu Ad qua itum dico. in diuersis generibus neque stare persen vinest. causatum posse unius plures esse Demon ded planum quod si esset sentire triane, i.
strationes: ut notinia est similiter in eo de Ium,quod duo bin rectis ae male habet anu os Henere causae se .l mediatae ut hominem quereremus utique demonstr.itionem to nomesse substantiam, e per animal in per vi quemadmodum dicunt nonnet t. l. i. erilis semiuens demonstramus; et hoc dicitur in prae requidem emin necesse est in eis; ., lien iuvesenti: sed in eode genere causiae per plura roesi in cognoscendo vittiter a e. ni, di immediaia, impollibri est de de drare iis . r. Lunam eii in tu, et vi mostrare,&hoc dicitur ca s. nec est con reti viri brectam ieriam, non mulae sciremm tradictio. Hic tamen considerare unum a sani defecti. Intiremtis enim nanequedde est, eanderem ad varias scicntias pertine scit, et non prop er quid omnino, metenim erat
reti sed non subcadcm abstractione unde en Minius :nes is sed ex eo quod specia o Physicus de figura tractat sicut Geome m hac plero ne conti metere, Mersa ebria im tra, sed ille in corpore natu tali, hic abstra venetinis en tra reum , em re, fugia
hendo a sentibili. propterea unus per prin ribui enim pli. An Am:lier . e manifestum est. cipia motus, alter per principia magnitu Vinuer ale miti a b nomm ess quoniam I-dinis probat unde reuer. formaliter de nisicar causiam quare de talibi v riuersa :s . eo de non sunt plures scientiae sed natura iitra honorariore I en Im,m incesse iione quo litet tame elatius percipitur distinctio in rumcunque altera et ca se sed depro se linia ipsi principii, idcirco Arist. scientiarum ratio. Mam e Tum igitur et , quassimposibile est diu cit irae ab illis sumpsit. Haec de praese sentiendo, aliquet sciri demo prae rumori, nisiti quae Ilione quisti sentire hoc dicar scien: cim habereter
tes inuersale ex eo illis videmissecuemagnis
a P V V XXIV. dum ivit rumper ara. um viderem Aetluineri permean erit in urique es et cm propter quod .... cumburii, ex eo plane, quia vete lem a. l. iniuriit, sti vera I scrtum: Non est sim id iceorsum in varix ue Due ceremus simia, nat
446쪽
Duo ore quorum alterum est rerum . quae fortuitonidis occasu contingi int,no esse scientiam ci
Piimum ius ratio est quia non sunt necessaria nec plerunque euc niuiat, sed raro ut quod fodiens vincam ueniat thesauri Demonstratio enim quae scientiam facit, non est niti necessariorum, quae sem Dersunt, aut eorum,quae plerunque sunt, cum non, nisi ex propositionibus necessariis aut plerunque, procedat ac talis debeat esse coelusio, quales praemissae propositiones sunt. a. Neque persen uinei s. ire,em . facundum Alterum documentum est per sensum non esse scientiam. id est, non dicitur scientiri, per sensum, cognitio ratio est: quia scientia ellini uertalium, at sentire est insularium . quae sunt hic de nunc in seciniis tam locu mactem pii variantur : uniuersale velis ubique Achin per est id est non aliter se habet in uno loco oc tempore.
Nota Nota.quod dieit,isensus est talis de nosensus ob huius talis: at sentire non est nisi hoc ali-iectum esse, indi sensu dc intelligentia horum nota- uniuersale da est nempe, sensus ipse.qui potentia est, actionem ut visus, auditus, de reliqui ,habent pro o, tamen eius lecto ipsum uniuersale,puta colorem vi- circa singu sus, non hunc. no illum, sed in communi: late modo donum auditus, desse alii a vero aetus ocversari operatio sensus non est. nisi circa singulare, non enim nisi hunc vel illum colotem in singulari videmus, at intellestus, sinium pro obiecto habet uniuersale, sed etiavniuersale intelligit, ideoque eius cogniti scientia est. Dicit ergo(quod quamuis sensus nem peipsa potentia tale aliquod, id est . aliquid in communii respiceat non hoc in siligulari.(tamen eius actio lentire nem-le.(est circa hoc aliquid id est singulare.
cientia autem in operatione etiam consistit et rca voi uersare quare cognitio se iussis non est scientia. Sed reian et ii mei ruoniam si esset, et c.
Posset quis Aristoteli respondere si per sensum cognoscimus effectu seu rei pasRem tu exu sionem forsan erit scientia ut si triangu- Odicri P dum habet tres angulos aequales duobus
rectis, videremus*rcimon det nullo modo se esse scientiam, sed adhuc quaereremus Demonstrationem ibam non cognoscit sensus id uniueis aliter esse in omni trian,
gulo, quod necessarium est ad scientiani, cum scientia uniuersalium sit. Vnuin elisi veram , emi Posset iterum quis dicere forsan: si cau Remoue- sim&effectum sentiremus, esse per sen tur alte casum scientiam. v si super I una existentes obie--3. terrain obiectam cic eclipsim videremus Respondet. ne sic per sensum sciri non nim uniuersaliter cognoscimus cum en .sus hane eclipsim tantum percipiat, non autem qu5dini uersialiter ex tali causa sequatur quod scire est. Unde concludit. hanc coonitionem uniuersalis esse hon rabiliorem cognitione senius, cum sit c gnitio per causam similiter honorabilio-
Iem cognitione etiam intellectus,quisici est per causa m. dumodo sit de te . quae habet causam: nam cum res est sine causa, sicut prima principia, horum cognitio nobilior est,etiamsi per causam non sit. Unde concludit,per sensum non contingere scire, nisi quis dicat sentire scientiam habere per Demonstrationem id est nisi quis pecvocem hac, sentire, velit significare idem quod habere scientiam per demonstrati nem; retunc non est disputatio sed visonificat actionem sensus.
Suiu tamen qmedam reducta,me. s.
Ostendit in scient ijs esse necessarium Quomodo aliquando sensum, nempe in quibusdam aliquando problematis,quae, si videretur, sine dubio in scientus scirentur non quod ipse sensus sit selen sit necessalia, aut in eo sit scientia, sed quod per eum rius sensus.saepe singularia percipientes uniuersale
intellectu venamur, de quo est scientia. ostendit exemplo Antiquorum, existimantium, lumen esse corpus . cum autem eis obiiceretur quomodo ingreditur per vitrum,cum duo corpora se penetraret Gpossunt Respondcbant, qui vita iam id het minutistimas oram ni a.dicit modo Aristoteles huius non est sciciatia .quo dii greditur lumen, quia sunt soram n o. 'tamen si viderentur talia foramina esset scientia,sed non ex sensu tantum sed quod uniuersale ex eo colligerem licuius asticientia; nempe omne vitrum habere sor mina minuti si ma hoe exemplum secundum vulgarciri
447쪽
sem re enim omma furit eadem. Sed neque ex o biu man st ari quod det, C PUT XXV. gem, rere,onmeum est, eadem incipia, va de enim Ia; et neque euim in man e l. . dem ver principia omnium esse sera doctrinis hectit,eee in re simione Vibile est: gi morum Oposibile, prim mi Meeta inani ediatae livini in propositiones principia sun , an conside antibM:hi quid erum dieri altera amem concisses, Ams: atri propositet ne sun cogismorum,i Haratem falli qua qtiam mmediaIa. Semel id en:m licera velum ex fabis se Via essed se di vero quid iam dic eret .prima imum ri. est . in pii mei hoc sit veluti filia de cverum, mediam au propositiones eadem esse. n. Fratrem in ' reo syl. 'eu 3faham: neque enim Aipsi inest, neque quoquegentre et .gii uio. nic sed i h uin me..ia cepi afuerim pro di vero neque ex omnibus.tanquam oporteat
atra addit a mimorc M. Wh .minem P . . be-em, remium en e Primi Mautem det icta I at, audaciam rem a tua ei umai et min:M: ex quibui. circa quod:qua quisem Inurex, E pC D vero sic: neque enis verorum ea quibus conin . nias ira. ,sna amem circa ilioridem pran. via omnia , a sera enim mul orum . Uria, s numer m mac IIudine. . l. t i a genere surri primipia, ceneque conuenientia, nitudo. quemadmodum nitia et pum iis non conueniat Eadem asia esse principia amni sy i. Illae enim non habeat posetionem diacas emba morum,oec.,eis. Cum silentiarum diuersitatem ex pri In te tui, Necesse ratem ess,aut in media conuenise cipiorum di iactinate prouenire docui let Atis loteli, auisur sim, mi deor una aut hos quidem ituros nuc principia diuella cile scientiarum
habere, tilos viri em extra terminorum. Demonitiationum piobat. ac comunius '
di sed neque commmium principiorum possunt procedit, ab ipso syllogismo incipiens ac
esse aliqua,ex Milm omnia monitrabunι-:(di ob id omice tractaerede docet ut ait Phil co Mem commania, eliniore. . a simiaae,am tonu .iatione reddit, curio de propriis. negare genera enim emi maiiera unt, Riae H icd de communibus primo dicat. Sunt ali sunt rem quidem quantum m ,ura vero qua uvidus in leni tres conclusiones in capite. Prima est conclusi
sunι ota, cum quid vi ostiam is per com impollibile ces omnium syllogismorum ne in Cassy este eadem principia probat yllogis ni Pitc. Hi a. Amps erincipis uos muri pauciora unc quidam iunt veri, ncmpe quorum ciaci
448쪽
ta illae,quae tim passumuntur, quam conclusio,quae infertur, quae est piemissa falsa prioris syllogi sint. non igitur veru ex fal-
Secundum argumentum est: si ex eisde
positio rhilopon. de D. Thola syllogietatur de pro syllogitaturri simul omnia procederent, maxime ex illis genesicut cotingit,cum ex verta procedit, tune aliis imis. Quodlibet est. vel no est. dc Deenim tam syllogismus, quam prosyllogis nullo cii verum astirmare simul di negamus ex veris sunt no igitur omnium iob re, sed ex his non possunt nain hae per se logismorum eadem sunt principia sola non sustulunt aliquid demonstrare.
Pollea neques alsi ex ei dems, it, me nisi mediantibus propitis cuiusque ene- Secunda Conclusio est. non cmnium hi ut dictum est; go non sunt omniam syllogismorum. etiam falsorum eadem stadcin principia. i incipia sunt probatur. falsariam conci Ampii s principia non mali me. s. ionum multiplex est modus; quaeda tan Tertum argumentum tot tant sereni R. ati . tum falsae;qusdam impossibila . Scimpos principia quota oclusiones, sed conclusi . sibilium.quaedam,quia relatiuum decoro ne lunt multae de variae. ergo de p. incipia . relativo piae dicatur,quaedam, quia cotra antecedens patet nam principia sunt printium de contiario. vel di palatum de dic positiones, propositiones autem sunt de parato, vel negat necessariu ergo sunt des aiunt astumpto termino medio aut im- varia prancipia falsa pro varicta te coctu misso, dicit assumptum propter secundi Assumpta.sionum. cum proinde lint falsae quia pii, e tertiam liguram, in quibus medium est cipia sint falsa extra extremitates dicit immissum .pro Imreti si unc Exposim autemsic ei , eme pter primam, in qua medium inter exti Tertia Conclusio, quam magis ad rem mitates est.
propositam nempe de Demonstration Dices quomodo dicit.quod propositio Obiectio.
dicit,est: syllogismorum vetor impossi ne non sunt multo pauciores conclutio Dilutio. bile est esse eadem principia.quam in ultio nib imo vident ut plures: Dico. vocat pro Qua irae pliciter probat primo sunt principia alio politiones non omnes praemissas, sed un missas hic quorum prorsus diuerta in nullo conueni mediatas,quae iam conclusiones csse non vocet pro
entia. ergo non sunt eadem principi a. an possunt hoc autem verum est. quod si su positione tecedens patet unitas enim est discreti, pu mamus unam mediatam propositionem misto plures in ea conclusione quam principiam ueniemus. ut patet in hae omnis honio Nest substantias sunt enim sex,quae demo a ostrati possunt, ii empe homo est lubi .itia. Thomo est corpus, homo est uiues .animal A. est substatia,animal est corpus vivens est substati , lunt vero tantum quaruDuque non pollunt demonstrari scilicet homo est animal, animal est vivens vivens est corpu est substantia. Adhuc comta tenes Ami Unit me. Quartum argumenium est, conchisio a. ltatio. nes sunt intinitae,ideit,ia numerae noto iri, pix quin plures,lcimini vero ii niti ergo prin huius ratiocipia non possunt esse eadem vim huius ni argumeti exemplo intelligesiliter finite i. sunt, nempe viginti quatuor,tam intinitae dictiones ex illis nunt variae d. disti metae,quod ex eo est,quia varus modis talesister inter se connectuntur,aliter impossibile esset tot esse dictiones. Similiter cle .
merita sunt quatuor,tamen mota ex ci .
Lee tantctum continui principium quae diuersia sunt, hoc enim positionem habet illud voro non habet, ut dictum est. Necesse et aatem M. in medio te xenire,
Quamuis nouam rationem hanc aliquiesse velint; melius est secundum Philop. dc S.Tho quod i t confirmatio praecedentis. de probet, illa principia no conuenire qa
Philopo. vocat unum de altero praedicarie loe autem coueniunt ur i. ex tribus moedis, conueniunt. aut tanquam in medio,
aut tanquam in maiori extremo , quod dicitii sursum aut ni inori, quod dicit ut deorsum, aut interius, in prima figura, aut exterius in Iccii laec tertia sensus et . qd i conueniunt illa princapia punctum delinea aut ex co,quod utruq potest elle a. licuius cocluitonus probandae aut maius extrem D. vel minus . vel im diu in aliquam
aura,sedi, ocessen potest, clino eadem
rei latio a tui non ergo ea dim sunt
449쪽
fiant multiplicia,quia vati mi Lentur ita uersa secandum di irersitatem nerum lasimiliter termini sunt finiti, cubinita sint quorum ingulis sunt sua immediata 'praedicamentorum genera, conclasiones Si vero neque ex omnebas, eucro abi quelim te, ergo varietermini iti B.csumit duos praedictos modos identi
tu 's spon utitur, 'ita fixit a lip incipiorum, excludit alium dia
e illinctae praemissiae propolitiones quae cit, ex omnibus non demonstrari quodli principiasticuntur. bet, ut dicitim est,nec ex altero, id est nee. Hi Hrii rivi et quedem ex nec ira ex uno omnia,cum sint in unaquaque sei ',i Dp incipia. Relinquiturumis monoceli quintum argumentum sunt e qui identitatis, nempe quod dicant eadenim principia varia irier se quaeda enim qua proximac cognata, de eiusdem Heneiant necessaria queis Mn contingetici mo sed hoc esse non potest nam diuelloiueius de rati . enim omne crum est Cul de rationis .er generum principia uini etiam genere di onii. Ono sunt eadem omnium principia, ne uersa sunt enim principia in diipliei diisse de concludit, non sol im non esse eadem sentia. quaedam circa v id est subiecta
omni u principia, sed inlinita,id est inde ue quibus demonstramus: quaeda ex qui terminata sicut etiam conclusiones Ju tepe dignitates, quae sunt circa quae lunt m dc finite in determinatae ut di semper sunt propria in quoq; genere se .ctum L enniqua sumex quibus comitiua esses. divero iter quodat ad dica quis. Pol unt, sed secundum analooiam,vt dixi D M ita cum non est usus in scientia his Remouet Excludit modum,quo aliquis posset ac inmen tui ad Particularem illius scientiae
unam obie screre eadem esse principia posset enim Dialc iam,sicut supra explicatum est: ionem. dicere,principia quidem alia esse in Geometraa. alia in Musica. alia in Dialectica,alia in qualibet arte sed hae disi eade; quia singula eodemodo le habet desunt eade suis conclusionibus uespondet hoc asseri retesie dinetia principia ponere cullus enim duo vocat de . quia unoquodq;
cum homine,&hinnibile cum equo non 'M Uissione quoniam scientia MD propterea rationale, de hinnibue dieetida - - per necessaria: necessariis, sunt idem;aliter enim omnia posietii diei ' ρ' in iuiter e hasere sarii avi Cadem,nihilque esse diuersum. '' β ve Pidem, quae comisquis ab At veri neque quod ei omisilvis,div. hahe pian rigitur,quod circa a. Excludit alium modum, quo qui, hoc rum est Isint enim imposiluuiali
Duplicia principia. Principia circa qua- Principia
let eade principia dicere nempe quia omni b principiis quodlibet infertur ita. ut quamuis multa in t principia tame ex singulis quaelibet infertur conclusio Hoc dicat in lapienter dictum esse probat in do Nota citan . id est. Mathematici .secaud Phi.
Ioponum in priniis experimur non omnes conclusiones resolui in eadem principia, similiter in quibus scientiai Dentonstrationibus d probatura atione. nam ex emmero neque ime ectus ravo enim imia et principium ciem M. neque Aem uiae mon trabita:hoc amem ei vi ceptio immedi lepro si ionra. Te uatem est tmesieci ciem ch Um:o, et quodper haec dici in mure derelinquum putionem esse circa verum quiae ii, fata um, commetem amem, arueri habere. Hoc amem est arceptis immediata propos
propolitione iminediata sequitur conclu Monu, non necessariae.Et conces amem est sto. ergo altera conclusio ex altera imme hm,n ive Uimo mera moratas alio principio, ut notu est. Si , iura: M.tur quis principia immediata vocet, Pp tioncsivi verum est, cur principia di Asbae mitem nemo mat primi, nam a
450쪽
LIBRI POSTERIORUM. et 'Srese et ange esse quidem e sed tamen oe 'δ ovi: ,hac enim essetfe centingere Rerum
vi non est. mi hic enim quidemsciem Hevero vinans Scibile amem et scientia disseram ab opis
per me. M.quousque ad immedia: venerit qua bili,et c.
re,siqnidem isse nouit, qui vinarur notiit, scientiam ab aliis habitibus tandem se intentio A. quemadmodum enim et que opinari ei ,- cernit, sed praesertim ab opinione h*ce iis ot. propter quid dioe autem ipsum medium nim dialectici opus est. Discrimen autem Discrimeni 'siquidem uasusticabita non comingen. scientiae ec opinionis ex duplici partesu scientiae Nitia iter se habere,quemadmodumst habent de Mitur ex parte eorum , quorum est scien opinionis finitione perqxa sunt demen hariones, no via rei a d quorum est opinio quae dicuntur ex dupli eivalitur sed siet si rem vera isdem esse.non scibilia copinabilia: dc ex parte ipsarum parte sumi. tamen haec utique ipsis, esecundum sub Jan credulitatuni,quae per ipsos habitus adue tuitiam in secundum formam vistabitur, o non munt quorum enim est scientia semper
sciet vere ipsum quod et ipsum propere quid, ita necesse est, ita se haberes; quorum est opi-
qmdemper immedia aspirabitur, si a tem non nio, non semper necesse et ita se habere. Per immedia; ipsum quod vinctuum Praeterea, per scientia in ioscimus re,
quae non potest aliter se liabere de simul Opinionem Eiusdem vero opinio, scientia Monem ma icimus,quod non potest aliter se habere veram non est,hea quemadmodum edis fila vera ei, se per opinionem vero cognoscitnus posse aute falsam quodammodosum,ham .ientia et opinio eius aliter se rem habere. Adverte autem ex eam scien-dem: etenim opinionem veram e salsam vi Tlemist de Philop. quod hi loci litur de tia ab Ait istnennuci quidem duum eiu deme Te,absurdaci opinione vera nam alta nullam abc conferri. in gii erigi' i et non opulari, quod opina cum scientia si militudniem. iursu o. Proponit Hilui hanc conclusionem Concluso. r. ironum vero Idemphi risui modis dicitur scicii e opinio. stabile o opinabile disse Scientia, eir quidem vi contingit, en amem vi non com runt, dc probat prius discrimen ex parte se opinio. sci. a. t addit mensurabilem nanque est diametr m vere bilium de opinabilis scientia quae uis est bile de opi Costae pinaria surdi m et , si quid diameter circa Aniuersalium per necet Caria principia,at nabile ditDq'am opiniones, idem, ita eiusdem en . que vero opinio nocst pcr necessaria, oc neces iunt. quid au emerates evitque ecundum rationem sariorum .eio non est scientia. maior est non ei: idem nota. nrinor prol atur, sunt quaedam vera . i. commili: era temet sciemi opinio est quidcm, non tamen necellaria,curnaliter eiusden .haec quidem enim L animata, ut nos se pollint habere: :aec non cognoscuntur cominga non es animat,icavero ut comingat, scientia, non intellectu, non scientia inde elatis haec quidem quod hominu est,idaver mostrabili quamuis istae cognitiones, homini uidim, non autem quod hominu idem aestiri, ecquaepcr eas cognoscuntur vera
eximeit,quon: homo roc rem Senonide sint,crgo illa cognoscuntur opinione,cu non ii salius habitus uniuersalium Opi ' Ma n ei amam mei ex hu que neque opi nio igitur est eorum quae aliter se haberemtrismii iam et scire contingit simia enim iosunt, de non nece si ita sunt.balereptis et sistic:onem,quod aener se habere Expli t. quid per intellectum intelli-mncn liter, idem ij et,qAod non contingit,in sat principum, inquit, scientiae per scienali quidem, vim viros esse comitiis eiu SE tiam vero, in demonstrabilem dicit iniebui dites meli., laeedem leni non sic, ibile 'igi cognitionem immediatarum propinest hab: bit exim Uicionem=mul, ut quodH sitionum, de quamuis aliqui utrunq, idemm essetfec numquodan. nati hoc emm esset ressi Erment, ta inen id non consonat i Intellectu