Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

271쪽

tum iis , quae per verbum Deὶ nobis tradita , & demandata sunt; &sane, cum earum legum s quas tulerunt Decemviri, reliquias colligerint horaim temporum eruditissimi

viri , si quis eas evoluerit , Moysen in plerisque capitibus agnoscet Quippe si originem Iuris Romani

ab remotiori memoria repetamus, Moysen ipsum haut levi ex parte illius auctorem reperiemus. Multa enim Aegyptii ab Hebraeis, quibuscum viAitabant , in mos vertere

mores . Graecos - autem e quibus

Romani primaeva rura acceperunt, . r. xh β, Vel a Phoenicibus Hebraeis assinio dis 'r'; hus, vel ab Aegyptiis accepisse cre- norun m. ditur ψ Erichtheus enim , ac Ceares patrios. crops, qui Athenarum Urbem primi legibus composuerunt , primique imperarunt, ex Aegypto advenerant , indeque in Graeciam adtulere mores patrios , quibus multa haeserant ex Hebraicis institutis, ut ipse Cecrops, propter Graecos mores Aegyptiis insitos, recte meis rit appellatus. Maior est etiam Im- P rasoriarum sanctionum, quae his

272쪽

successerunt, cum Mosaicis assinitas; unde , teste Huetio o. , libellum scripsit olim Licinius Rufinus hoc titulor Couatio Iegum Iudaicarum, o Romonarum . Lubet pauculas adferre judiciales leges , quas a Deo cum didicisset Moyses , ad suos retualit, iit videre est Exori L. AALL. LII. cum quibus si collatio fiat colliεῖο ι

earum , quae in Codicibus a Iuri Iudaica prudentibus Romanis sunt exaratae ,

certe haut inficias quis iverit, quin ipsissimae videantur . Prima sc se habet: Qui hominem prudens ocenderit, capite poenas siet ; qui imprudens exuto isti tabitur. Secunda: Qui patrem , matremve pulsaverit, conviciumque eis dixerit , evitari

funiicio aufeitur. Tertiae Si quis praegnantem feriens , foetum us excusserit, tum Dei ipsa D vet, s lis

damno erit obnoxius, quantum m riti intererit: DeI eadem morietur,

o reddat animam pro anima . Si ocuis , diei dente , Pu manu eam

273쪽

mutilaverit, reddet oculum pro ocuis Io , dentem pro dentς , manum pro manu , est. Quo quidem loco generalis sancitur lex talionis, ut quaeiproci. lem quisque tulit injuriam , tale pendat siunplicium. Idque jus, quod a Codice Theodosiano appellatur poena reciproci, in legem XII. Tabb.trania

τεh: besti ,siit . Quarta et Si fur noctu domum e

Iura clamant, fring ens Diaueratus fuerit, ex via moriatur , pereussor non erit culpatae eux reus sanguinis. Quo in loco lex divina quemlibet hominem statuebat iustitiae vindicem contra surem nocturnum , quomodocumque vim inserentem . Quod etiam transmissum est in Legem XII. Τabb. Nam ea lege vim vi repellere licebat, ut resert Cis cero in oratione pro Milone . Ceterum ne longius abeam , Divortii ius, quod Sp.Carvilio auctore; apud Romanos introductum est , manavit a iure Mosaico ς sicuti & lex iula Romanorum , qua cautum erat , ut siqui excavaret foveam , quam praetereuntes praevidere non ponient , in eamque prolapsiam aliquid factum esset deterius , auctor soUeae

274쪽

damnum sarcire cogeretur IJ . De cetero quicquid a Platone,

aliisque Graecis philosis 'his qui a

Noysis columnis, ut alibi diximus, doctrinam adripuisse creduntur dehonesto, & justo, de sinibus honorum & malorum ; de regendis populorum moribus ; de legibus , di Republica quaestionibus adfluebat;

totum id omne collectum a Romanis Iurisconsultis , atque in. urbem traductum, inque Ius redactum est , ut publieae ac privatae cederet utilitati, unde Ius Romanorum Gra corum philosophorum , Stoicorum, praecipue brevibus , atque conci sis numeris conclusas sententias , saepe redolet. Iure igitur gloriari se pon

sectari; enimvero, ut arbitror, ne

mo inficias iverit, quin Philomphi Romanorum ipsi fuerint Iuri siconsulisti, legum custodes, & justitiae G-cerdotes appellati , ut qui in una

275쪽

legum peritia omnem sapientiam missuerunt , ut Respublicas funda. rent, fundatas regerent; unde Horatius co .

. . . . fuit faec sapientia quondam Pubnca privatis secemere, sacro profanis; Concubitu prohibere vago , dare

iura maritis,

Oppida moliri , Ieges inridere Iia

Quare , ut scite admodum ex Seneca w advertit Vicus, eadem definitione Romani Iurisconsulti , Tisprudentiam , qua Graeci sapientiam , Divinarum , 8umanarumque

rerum notitiam, definiebant. Porro ad prudentiam Romano- Romano- rum fuisse adtributam philosophiam iam adtributa Graecorum ἰ plura dogmata , quae ea fuit Gra in iure civili versantur, quaeque sophia eorum philosophorum scholam , ac Stoicam praecipue redolent , ostendunt . Ex Graeciae enim Civitati.

hus , atque Athenis potissimum , uti

276쪽

Solonis instituta vigebant , Romam leges reportarunt Legati tres , in Graeciam haς una de caussa missi; quas deinde, adjectis duabus aliis,

a Decemviris ad populum latas, semctoque Senatuscon stulto , captiS auspiciis, accitis Ρontificibus , & au, guribus , ce' turiatisve Cumitiis,

,Populus universus ratas esse jussit. Quae leges ad omnium notitiam, Graeeorum& utilitatem aeneis incisae tabulis ur tuere , ct in foro sulsu populi Coti ratae.

iocataς. Ex quo non obscure colligitur legem no' obligare, nisi promulgetur U . Sed & Romanos Ualerii Ρubliolae opera, ct auctoritate adductos, iam antςa plurima Solonis instituta admisissς , perhibet Plutar- Romanorarinchus R Cum igitur Romanorum Is prudῆtia Iurisprqdentia illai eadem siti quam Graeco u s GraeΠ sapientiam vogabant , quin P, Dxi & ipsissima eadem siς , quae ad illos fuit importata , eodem merito nomine, quo Graecorum , insigniri debuit. Haec autem sapientia, cum

277쪽

tota Versetur , ut vitentur facta omnia, quae laedunt pietatem , vere cundiam, & existimationem; ne alicujus vitam, incolumitatem, libem eatem , honorem laedamus , aut Vio lemus ; utque ab alieno manus abissineamus , hoc est res alterius non adtrectemus , aut minuamuS , atque patiamur, Unumquemque rehus luis uti, tria praecepta , seu potius Iuris naturae dictata, nobis consignate ruris ΗΟNEsTE VIVERE ; ALTERuΜ NON 2 mni LAEDERE; Ius suuΜ. CUI E TRIBUE- -- RE ; quorum primum ad modestiam ς alterum ad temperantiam, tertium ad justitiam pertinet. Et quamquam: Omnium, ut in- Numano P -quit Seneca U , Bonesarum rerum

M '-- femina animi nostri gerant, quae cina a n xux monitione excitiantur , non stiterquam scintilla satu, levi adjuta ignem suum explicat ; quin Vero , S ut Cicero elegantius ait , non solum iusti, injustine semina , sed virtu- έum omnium , quae si ad escere L

ceret

Diuiti sed by le

278쪽

ee et Ufa nos ad beatam Dilam n tura perduceret ς tamen stultorum hominum mentes variis affectibus Animi af agitatae , Variis erroribus implicitae, a recta, regiaque Virtutis , ac sim- Wia ducit alpinicitatis via deflectunt , obliquos sim i δέ calles sectantur, ambams, ac sinum sos quaerunt maeandros et cumque sui ipsorum plus aequo sint amantes, ignari alieni juris, & siui, proprioque in munere prorsus hospites, reddentes jura sibi penitus ignota , stultitia sua imperare sapienti. hus autumantes , doctorum labores irrident atque in alios iniuste seperunt, ipsorum fortunis invident, . dolent de praeclare factis, aut dictis Iaetantur de adversis ,' perfidi, calumniaxores , blasphstini, rapaces, foedi fragi, parati semper ad nocendum, numquam vero ad benefaciendum ra sis omnia fatis In peius ruere, ac retro sub cosa referri.

Non. Miter , quam qui adverso vix sumine Lembum

279쪽

isque tuum in praeceps prono rapit alveus cmne. Quocirca humanis legibus opus Hum nδ' suu quae praepositis poenis , legem tri &'di naturalem , ac divinam substinerent,

Vinam rurixi' errantes corrigerent, rebelles com-- μ' ' primerent, calumniatoreS talione aseficerent, omnesque in officio continerent ἰ nam ut apposite Persius L J ait:

posta intortos extendit regula

mores .

sapientes Vero, qui stultis reapis praestant, & natura, cupiditates quibu&vulgus assicitur, ad rationem revo cantes , subigunt, di cum iustitia per se convenientes, leges non dominas , habent vitae, sed comit ς neque magistras, sed conssirtes, & Qcias consiliorum . Itaut vix ulli praeterquam sapientibus liceat in libertatem Vindicare ala r quandoquidem fortunam

contemtu rerum humanarum eluis dunt , & bonam mentem cum Croesii copiis minime commutantes , versisque virtutibus in morem , congruunt logibus, non obtemperant.

- 4 .... . -

co Persius Iarma ri

280쪽

Quapropter a Deo Summo Legislatore dati Principes , qui aliis praesint, animadvertendique jus habeant in eos , qui leges suas con- , temnunt, juxta illud o : Per me Reges regnant, S Iegum Conditores fusa decernunt , quibus sane nos obedire oportet, non solum propter timorem , sed etiam propter conscientiam ὀ nam ut Apostolus ad Romanos ait : Omnis anima po

testatibus sub loribas fabdita It r

non est enim potesas , nis a Deo: quae suum μυ , a Deo ordinata sunt . Itaque qui re Piu pote. sati, Dei ordinatioηi redibile . Qui autem re istunt , vs Ibi damnationem adquirunt, ideo ηαusitate subditi editote non suum propter iram ,

sed Giam propter conscientiam. ', Meminerint tamen cum Ecele..1iastici Praefecti , tum seculares eis collatam a Deo potestaIem non modestriactionem , sed in aedificati nem, ut praedicat Gentium Aposto-