장음표시 사용
181쪽
o M o D O SESE H. A B Diuibunt ministri, sicilicet serui,seruae,pedisequae , O- ancillae in Ieruitio μαrum magistrorum,o- :
et Serui resseam est eorrelati mi ad Dominum,sicut O nu. Vn rerum, anciliarum, dic. Γ ine Origines orum. Bapti ut non liberat a conditisne feruili. De Obsicio famulor tim se inum, anciliarum, pedissequa. rum. Primo quod debent honorem, ct obedientiam Dir, t quibus subseunt. mris Etiam dominii diseilibut morosii, obedire oportem modo non praeeipiant contraria Deo. tametsi Domini inusuorea
. non Hatim recompensent. . . I
s Duplex ratis seruorum dictinguistis. Quomodo serui essetant , ut in seruitute ipsa , , liberi
I Uum nemo seruus esse possit, 'aut anellia, nisi Dominum habeat, aut Domitia eui seruiati necesse est ut Dominus,& semus, domina,&anctu Ia ueluti relatiuὸ se habeant. Posteaquam igitur superius de dominis diximus, non abs re erit , si patia ea deseruis , & ancillis dicamus , atque doceamus quo pacto erga suas dominos se habere debeant. Sed priusqua id fiat, scire oportet quod pedissequun& pediss equa: famulus,& famulas, dici qni & qnae, et dominum & dominam sequitur. Porro autem da
182쪽
seruis diuus Augustinusa ib. D. De ciuitate Dei, di- Teid quod origo uocabuli seruorum inde ei editur duricta, quod hi qui iure belIi possent occidi, a uictoribus conseruabantur:& serui fiebant, a seruando a pia rpellari. Et est seruus propriε, qui Domino alieno cotra naturam, iuris constitutione subiicitur. Famulus idem est quod seruus h i si quod seruus etiam inuitus seruire cogitur, famulus autem etiam sua spon re adseruiendum se offert,& operam suam e car. Similiter aduertendum quod ternitus a peccato sit. Nam si nullum fuisset peccatu, nulla servi tus suisset. Propterea bene dixit S. Petrus, A quo quis superatus est, eius & seruus est: Et Christus. Qui facit peccatu seruus est peccati, Ioan . s. cap. Cham qui patrem irrisit, primus accepit in filio, & generatione sua maledictionem, dicente patre suo Noe, maledictus puer I η - Chaanam seruus seruorum erit fratribus suis. Gen. 9.ca. t Porro autem Christianismus siue baptismus 3 non tollit, neque mutat conditionem. Nam si quem reperit baptismus seruum, non liberat eum seruili ως - '. sua conditione, sed in illa eum relinquit. propterea Paulus. I. Corinthiorum 7. capite. Unusquisque in
qua uocatione uocatus est, in ea permaneat. Se tuus ,
iocatus es, non sit tibi cure: sed si potes fieri liber, magis utere. Qui . n. in Domino nocatus est seruus, libertus est Domini: Similiter qui liber uocatus est, ii reus est Christi. Quod quia uerum est, sciens Paulus Onesimum Philemonis seruum fugitiuum & sum, postquam Romae ad fidem conuertisset,ac bapti-2allet, no secu retinuit, neque a c6ditionali, seruitute absoluit sed dno suo Philemoni remisit cu literis comedatitiis ut illi uidelicet noxa codonaret & illu,ut fratre in Dno reciperet, seipsum pro Onesimo fideiussore suo syngrapho obligans ad restituendu quie quid ille a Domino surtim sustulisset. t Itaque hiqiii uulgo famuli,& famulae uocantur, uel serui, Scancillae, & se in alicuius Domini, uel Domin arministerio siue seruitio locarunt, uel addi urunt: quandiu
183쪽
diu sunt in ministerio, & seruitio illorum, de bene
quemadmodum & serui illis honorem debitum, ac reuerentiam:debent& illis parere,&obedire in omnibus licitis &honestis. Debent illos syncero affectu diligere, illis cum omni reuerentia inseruire, &ministrare: de illis bene loqui, illos defendere,illorubona non surripere, neque aliis prodigere, sed illa fideliter seruare&custodire. Hinc Paulus ad Ephe- .sos cap. 6. Serui obedite, inquit, Dominis earn aliis,' 'bus cu timore,& tremor in simplicitate cordis uostri, sicut Christo, non ad oculu seruientes , quasi hominibus placentes, sed ut serui Christi: facientes uoluntatem Dei ex animo, eum bona uoluntate seruietes,sicut Domino , non & hominibus: scietes quonia unusquisque, quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino siue seruus, siue liber. Idem habet ad Colosscnses. 3. capite. Nec refert, si sint mali aut infideles Domini: modo nihil praecipiat, quod sit contra fidem, aut bonos mores, illis parendum est: Sic dice te Petro cap. 1. prioris epistolae. Serui sub I. - η. dici estote in omni timore Dominis . non tantum bonis, modestis, sed etiam discolis. Et ad Tit. Σ. capire. Praecipe inquit Paulus seruos dominis suis subditos eue, in omnibus placentes, non contradicen res, non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes. t Huiusmodi seruos Christus asserit beatos,& omni laude, magnoque prςmio dignos. Sic enim loquitur apud Lucam cap. I a. Beatus ille seruus, quem cum uenerit Dominus inuenerti ita sacientem. Amen dico uobis, quoniam super omnia,' I quq possidet, consti tuet eum. Et Matthaei x s.c. Eugeserue bone,& fidelis, quia super pauca suisti fidelis, supra multa te costitua. intra in gaudiu domini tui. Et quamuis hse ad Dei seruitutem sint resetenda: nihilo secius a bonis, & frugi seruis accepit Christus similitudine, qui apud Dominos suos sunt laude, ac pmio digni: quo si defraudetur, attame apud Dominum Deum suo non carebunt praemio, sic di-L cente
184쪽
cente paulo, ut supra notatum est. Vnu quisq3 quod .cunque secerit bonum hoc recipiet a Domino,. siue seruus, siue liber. Contra malus seruus,& proteruus omni uituperio,& poena dignus est. Sic dicente do ης-τα- ruino Luc. H. capite. Si dixerit seruus in corde suo, Moram faciet Dominus meus uenite,& ceperit percutere seruos,& an cillas :& edere & bibere, sicine briari dirueniet Dominus serui illius in die, qua non sperat,&hora qua nescit,&diuidet eum, partemq; eius cum infidelibus ponet: Iste autem seruus qui cognouit uoluntatem Domini sui, & non se praeparauit,& non secit secundum uoluntatem eius uapulabit multis : qui autem non cognouit, & secit dias gna plagis, uapulabit paucis. Ex his ergo, quaed
Aa su nt, apparet esse duplices seruos, bonos,& ma- . . Ios: Boni ad Dei gloriam promptὰ seruiunt, ut meis liorem a Domino consequantur libertatem:quibus iueundum est audire, si quid admirabile de Dominis narratur. Contra malorum seruorum illud est proprium, ut heros suos reiiciant, & Domino resistanti& liberos secum seruos reddant.ὶMali enim. strui est Dominum arridentem colere, obiurgantem autem,& castigantem malum putare. Maxim uigi ,
tur est serui en comium, n ihil eorum quae priscripserit ei Dominus con tenere, sed impigrὰ, & industri Esupra uires diligenter omnia curare, ut bono consi-ῖ - - lio absoluat,&rectὸ administret, quae sui sunt Domini, atque adeo mali serui sunt, ut etiam homines, qui serui non sunt, si tamen mali sunt, qui faciunt
Dann. x peccatu, uere sunt serui eos Ioannes c. 8. seruos peccati uocet. Cicero in paradoxis etiam Reges malost
uoeat seruos : sic enim scripsit. Quis neget , licet
Reges, omnes leues, omnes perfidos , omnes dentaque improbos esse seruos .an ille liber mihi uidetur; cui mulier imperar,leges imponit, pr scribit, uetat, iubet quod uidetur, qui nihil imperanti negare potest nihil recusare audet, si poscat,dandu est, si uocat
185쪽
Hescendum : Ego uero non iustum modo sietuum, sed nequissimum sermum etiam si in amplissim ala milia natus sit, appellandum puto. An est eorum set Mitus dubia, qui peculii cupiditate nullam coditionem recusant durissimae seruitutis, haereditatis spe quid iniquitatis in serui en do non suscipit , quem
notum locupletis orbi senis non obseruat loquitur ad eius uoluntatem, quicquid denunciatum sit, sa-cit, assentatur, assidet, inuitat. quid horum est liberi,
ruid denique serui non inertis quid iam illa cupi-itas quae uidetur' ess e liberaliori honoris,& impe xii, prouinciarum, quam dura est dominat quam imperiosa 3 quam uehemens iudex uero quantum habet dominatum quo timore nocentes asscit an noest omnis metus seruitus omnis an debilitas,& humilis & stacti timiditas seruitus est Haec ille satis
doces, quod omnis malus seruus est. Unde Ambrosiu, sic ait libro de Vita Beata. Seruit quicunque uel metu frangitur, uel delectatione irretitur, uel cupiditatibus questur, uel indignatione exasperatur, uel moerore delicitur: seruilis est. n. omnis passio. Hinc
pulchth dixit ditius Augustinus libr. . de Civitata
D ei. Bon us etiam si seruiat, liber est : malus autem etiamsi regnet, seruus est . Nec est unius hominis. sed quod grauius est, tot dominorum quot uitior v. Et diuus Hieronymus ad Simplicianum. Est lapienti, ait, seruire libertas. Ex quo colligitur quod stulto imperare seruitus est, dc quod peius est,cum paucioribus praesit, P Iuribus dominis, &grauioribus seruit. Seruit enim propriis passionibus, seruit suis cupiditatibus, quarum dominatio nec noctu, nee die sugari potest: Quia intra te dominos habet intra se seruitium patitui intoletabile. Vnde patet quod serui etiam conditione uitet suae si honesth deis v gant, sint liberi reuera. Et quicunque aliis seruiunt debent seruire liberaliter, sic enim continget illis libratas . Audiant apud Terentiu dicente Simone ad
Sosiam. Pro pterea quod seruiebas liberalita, pretii, quod
186쪽
quod habui summum persolui tibi, Det E seruo Ii
bertus ut esses mihi si uero serui sunt,& adhuc male seruiunt, adhuc maligni existun t, non mirentur. quod cum Davo Teretiano in ergastulum coniiciutur & uinculntur, caeduntur non uerbis, sed uerberibus eguntur, in pistrino desudare coguntur: quia ipsoru iniquitas hoc expostulat. Et D. Augustinus ait lib. et O. de Ciuitate Dei, quod conditio seruitutis iure in teli igitur imposita peceatori: Et quo quis maior peccator, tanto grauiorem facit sibi seruitutem. Adde huc quae diuus Gregorius in Registro scripsi Liquet φ omnes homines natura aequales genuit, sed uaria te meritorum ordine, alios aliis culpa praeponir, ipsa quidem diuersitas, quae accessit ex uitio, dispensatur diuino iudicio, ut quia omnis homo aeque stare no ualet, alter regatur ab altero. Studeat ergo qui seruus est, ut fiat sine culpa, ut stare possit per se, nec opus habeat regi ab altero, summa ut fiet bonus,cogitet illud Iuvenalis. Monstro quod ipse tibi possis dare semita cera Tranquidae per uirtutem patet uniea uitae. . λTum meditetur illud Ovidi . Vtile p=οposituna saeuar extinguere flammar, Neeseruum uitiis pectur habere suum. Plurimi uero maximi Viri, &doctissimi, quum eorpore liberi essent, sese in seruitutem corporis co-1ςcerun t, u t an i mo essen t liberiores; ut magis uirtutibus exercitati bonitatem obtinerent. Costat hoc de Diogene, de Platone, de Epicteto, de Plauto, de multis aliis. Hi etiam in durassima serui tute summa tamen liberi suere, quia boni: & quandocunq; placuit libertate donati sunt. Ideo Horatius patre sua
commendat, quum ait. Quem rodsem omnes libertino patre natum, Nunc ad me redeo,libertino patre natum.
Nam & ille seruus proptet uirtutes libertate donatus est. Sed qui ad uitia redit, se in seruitutem rur
187쪽
sus horitiei sicut Horatius canit. Quaeres quando iterum paveas iterumq; perira Possis,ὸ tollersemur,quae bel a ruptis com semel fugis, reddit se praua eatbenis. ἰ Hine apud Iurecons. Serui caput no habet, quia ratione,& uirtute non utuntur: statum non habet, uti non possunt. Qui igitur seruitute pressi sunt, fiboni sunt,& ratione ac uirtute praediti, hoe est, si eaput habent, statum habent, etiamsi uidentur serui, liberi tamen sunt. Suadeo igitur omnibus seruis tanatis,quam factis: tam ordinariis , quam uicariis:
tam uernis , quam ueteranis: tam Curatoribus,
quam operariis r tam Chirurgis, quam Hedraeis, id est, Sedetariis & Banausis: tam platibus, qua Thetibus,& Thyasis: tam Ephormiotis, quam Amphalmiotis,& Chrysonetis: tam Hilotis, quam Penestis.& Dulis: tam Apol idibus, Insulariis, Sali iugeruIis, Mesa ullis, Mediastinis, Me nautis, symbolis & loliariis: quam icetis, literatis seruis, Sacculariis, directariis,& smilibus , ut prςceptum Pauli teneant &sequatur: Serui obedite dominis carnalibus per omnia, non ad oculum seruientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominii, M. Petrus ait. Serui subditi estote Dominis in omni timore Domini. Quid nomine timoris accipitur, nisi ut serui revereantur Dominos, & obediat illis, α uirtutes addiscant Nam principum sapientiae, est timor Domini: si uerint esse liberi, discant timere. Prius rect Eserviant, ubi bςue praesunt. Nemo bonus Imperator, nisi qui bonus stipendiarius. Nemo bonus Dominus, nisi fidelis seruus prius fuit. Ne mo bona domina, nisi prius honesta pedissequa, uel famula, uel serua fuit. Primo ergo serui discant timere,ostendere timorem, ut digni iudicentur libertate. Nam qui non timet, & liber factus est, seruus fit omnibus uuiis,& omnia perturbat, seci; praecipi tat in uaria mala. Sicut ergo serui, ita& ancillae, & uernae timeant in Domino suas matronas, suas dominas.
188쪽
Et rettὸ rectὸ Maenander dixit, Beatus,qui beatis itiseruit.&, Quam suave est seruo bonum Dominum nancisci. Hoc autem diligentia & timor serui praestiterit,quoniam mali serui cepe faciunt domino; bonos esse malos, ita boni serui ex malis bonos Dei ut domi nos. In genere itaque illud Claudiani addam.
i Si metuis,si prava eupis,si duceris ira, is Seruit, patiere iugum, ipsierabaeis inui' - .i l Intertur leges.tunc omnia inre tenebis m: a ridi il Si potetis Rex esse tui. . L a
3s .e. Hester. 36.b. d. Leuit. Num.16. b. 8.d.
189쪽
Ephes. Philip. Colossi. I. ThessI. Timoth. Titi 2o.d. Iacob. Harci. s.f. I. Petri.
siue in coniugis constitusis. Et quopam ipsi sese gerant ergastias morer.
Desinitis Matrimonsi. Matrimonium a Deo institutum est. Matrimonium ex rutura suam originem haber.
190쪽
Matrinam, Sacramentum mirabile. dtaueris Matrimonium indissolubile. I 6 De diuinio, O quanta diligentia Ecclesiae cat holier ea-
T Da legibur in matrimonio seruaudii, de officio uiri quaianus maritus ut sit caput mretierit . . a s Od marisus debet diligere inorem suam. s Mariti est infirmitarer, fragilitatem, hi sinere er uxore protegere, ac debite honorare. Io Muan:umuis p dentissimae uxori,non omnem tamen potastatem gubernationis familiae maritus credas. II Anaeaephati s eorum , t maritus deber praestare
OVum de maritis, quid alter alteri debeat in co-
iugio,docere decrevimus, operaeprecium duxi prius scire quid sit matrimoniu. Est enim matrimonium,ut aiunt Canones & Doctores, Maris & staminae coniunctio, indiuiduam uitae cosuetudinem retines. 27. quaestio. 2. g. I.& te. I. b. ius naturale. T. de iustit.& iur. Matrimonium per sponsalia initia. tur: in consensu animorum per uerba de praesentiexpresse ratificatur: & per copulam carnalem consummatur. t Matrimonium a Deo institutum esse testatur . scriptura utriusque testamenti Nam Gen. 2. cap. scribitur,quod Deus sermauerit mulierem de costa uiri: quam ille primus homo mox agnouit sibi datam in sociam de adiutorium propagationis humanae, addens matrimonium ita esse in dissolubile, ut uir potius parentes relinquere debeat, quam uxorem. Propterea, inquit,relinquet homo patrem,& matre. de adhaerebit uxori suae, de erunt duo in carne una. Quam sententiam exponens Christus Mat.9.Quos ergo, ait, Deus coniunxit, homo no separet: per quet quidem satis innuitur, matrimonium primo a Deo resse institutum in paradito deliciarum in statu in no ecentiae. Genesia caῖ. Deinctiadissolubile ritEeonia tractum.