장음표시 사용
191쪽
ductum. Plato autem lib. r . de legibus a natura esse matrimonium,& ex naturae Inltituto manare demostrat.
Coniunctio,inquit, maris & sceminae legitima, naturalisq; est, utpote a natuta ad liberorum procreationem concessa. Etenim ipsius animae communis quaedam potestas est, cuius participatione,& uirtute etiam connectuntur uniuersae animantes. Ea est autem uis, facultasq; naturalis dicta physicis, quae , cosistit in generatione, auctione, nutritione, ex sonte enim eo uita prorogatur. Siquidem natura intendit ,'& omnium operum' naturalium maximὰ naturale est sibi simile procreare, tum augere, & denique illud nutrire. Sed enim compar sibi progignere fere scopum habet aliorum. Adeo uero cunctis uiuetibus naturae modum n6 egressis, perpetuum id est, nisi sponte nascentia, quis obiiciat. Alioqui naturae necessitas dictitat,quale ipsum est unumquodq; producere: nititur enim summis uiribus insita cuique potestas, ut se ad efffigiem quandam, & imaginem
Immortalitatis componat, eoque modo diuinitatem quantum potest accipiat, ut quoniam idem numero animal corruptioni obnoxium nequit perse uerare, ortum uicario mortali ra. quatenus fieri potest,&ratio patitur,adminiculetur, ac uellit tibicianibus persultam ab interitu uennicet. Hinc Guariutius canit. Foemina masque genui nulti mi strante reponum.
Cicero. I. officiorum Coniugium uocat princi pium urbis,&quasi seminarium Reipub. Aristote .les necessitatem matrimonii multis locis quoq; demonstrat. Primo oeconomicorum se ait. Natura secit unu animalium coniugalium forte, scilicet masculum, ut uindicet prae sortitudine illata sibi suisq; iniuriam:aliud scilieet stagile siminam, ut magis te custodiat prae timore. Quia uero illi Philosopni sacramentum matrimonij ignorabant, hinc uaria de ipso tradiderunt, cogitandum est tamen uobis, Ettinicos
192쪽
22 . I DE PERSONIS IN I 'ni eos ad uirtutem huius prope accessisse ui naturae, Nam ut est apud Aulum Gellium ii : I. Nocti. Atti- ecaru in oratione Marcelli. Si sine uxore, in qu Ir, pos semus Quiritea esse omnes, ea molestia careremus:
sed quoniam natura ita tradidit, v t nec cum illis sa tis commode, nec sine illis ullo modo uiui possit, saluti perpetuae potius, quam breui uoluptati consule
dum est. Proinde a Deo insti tu tum, lege naturae, Mnecessitate confirmatum est tmatrimonium, ut ter-Ia repleatur, ut species humana coler uetur, ut en imaurea res rutilans uirginitas paradisum tenet & ornat: ita matrimoninm, quod Paulus honorabile di xit, res est argentea sulgens in t tra ipsam terra posiadet,replet,amplificat,& decore summo assicit. Miradum hoc est in matrimonio, quod ipsam uirginitatem ex se producat, quum uirginitatis i m pedi m en tum uideri possit. Sed quia est in Ecclesia Dei sacra- metum,& honestu in terra, dc perpetuu uirginitatis germen in paradisor perennem gratiam obtinet. Solus Deus in paradiso Virginem Adam um& Eua constituit, extra Paradisum legitimo conubio Ada& Eua filios & filias procreaverunt, & ratione matrimoni j Virgines Ppetua uirginitate celebres hinc utroq; in sexu natae sunt plurimae, quas inter diu a Virgo palmas primas, primasq; coronas gestat, etiaquum matrimonio in iacta fuerit. Adeo necessarium
est hoc mysterium, ut si cu i sine eo Christus nasci noluit,& tamen ex Virgine uoluit: ita sine eo Ecclesia Cbristi subsistere nequit, A tamen in virginitate permanet. Quandoquidem recte Paulus ait, reliquum est, ut qui uxores habent,sint tanquam non haben tes, Et qui Virginem seruat, bene facit. Est & hoe arcanum in matrimonio, quod indi sibi ubile, in societate mercaturae dissoluenda, quisque refert suam partem in societate coniugii dissoluenda si repetat maia Iitus suam, de uxor suam partem, quid erunt liberi , partes diuul ,Iacerae, & nihil . Iisa vatura & communis experientia dictitat in dissolubile esse matri,
193쪽
moti ium. Quia si dissoluatur matrimonium dissbia nuntur liberi: si liberi diuidi per partes , ut eorum una pars ex matre sumpta matri, altera ex patre reddatur patri, exemplo Salomonis uolentis puerum diuidi, ut dimidia pars uni, & dimidia alteri litis componendae causa daretur non pollunt sine in te ritu humani generis. ergo nialo modo potest, aut p ΡΨ 'debet naturali ter connubium dissolui. Deus comu-xit: quare una caro uel actu poteti ave: quia unii.corpus in filiis uel genitis, uel procreandis. Hane Dei
ordinationem,& naturae uim prae omnibus generibus mortaliu Germanos & olim intellexisse, a coia seruasse proditum est, & hodie compertum seruari. Cornelius Tacitus scribit sic: Quanquam seuera ilia Iis matrimonia: nec ullam mors partem magis laudaueris . nam soli Barbarorum singulis uxoribus cotenti sunt, ipsis incipientis matrimonii auspiciis uxor monetur, uenire se laborum, periculorumq; sociam, idem In pace idem in praelio ausuram passuraque. Hoc iuncti boves hoc paratus equus, hoc iuncta arma de nunciant. Sic uiuendum, sic pereundum accipere se , quae liberis inuiolata, ac digna reddat, quae nurus accipiant, rursus, quae ad nepotes refersitur. Ergo septa pudicitiae agunt, nullis spectaculorsi
illecebris, nullis conuiuiorum Irritationibus corruptae. Literatoru secreta uiri pariter, ac sceminae ignorant: paucissima in tam n u merosa gente ad ulteria dc praesens poena. Sic unum accipiun t maritum , qu modo unum corpus, unamque uitam. Nec ulla cogitatio ultra, ne longior cupiditas, ne tanquam maritum, sed tanquam matrimonium ament. numerum
liberorum finire, aut quenquam ex agnatis necaresa lium habetur, plusquam Ibi boni mores ualent quam alibi bonae leges. Sic apud Germanos ducitur uxor,cum qua senescendum, neque secedere, neque foetare alii & ne post obitum quidem permittitur. No possu no incredibiliter laudare Germanos,
194쪽
quum hane eorum con sydeio uir tutem naturalem,
quam ipsi persectam,alii partim legibus, partim institutis,& adhue laceram habuere. Nam primi RO-mani in dissolubilia uoluerand matrimonia. Lucius Antonius a Censoribus notatus, & Senatu motu Fest,quod quam in matrimonium duxerat, repudiata
sit. Tyberius CHar Quaestorem gradu deiecit. quod quam coniugem duxerat, tertia post die repudiasset, Et Paulo Aemilio datum est summo probro, quod Papyriam uxorem repudiasset. ipsa natura quoque punit Deo ita uolente eos qui uxores repudianta Nam Marcus Lepidus postquam cum Apuleia uxore diuortium fecisset desiderio eius in Tabem protinus incidit,& extinctus est. I mo quoq; Deus punit
eos,& quotquot datam matrimonij fidem saltanti eam ue negant. Hine morbi gallici, dc similes lues, quibus plurimi passim uiliguntur. Primo Romani nullum repudium admisere nisi sterili tatis causa,aa nulli liberi,nulla pignotum, id est, filiorum iacien
da diuiso. Post annum urbis conditae quingentesiis mum tricesimum tertiu primus publius Carvilius Ruga cum sterili uxore propter hoc corporis uitiii diuortium secit. Non sine uituperio postea tu nudatibus sceleribus minori de causa fiebat diuortium.
Et Moy ira propter duritiem cordis Iudaeorum id concessit, non alias fieri d ebuit. Lege Solonis apud Athenienses prohibebatur diuortium: aut si fieret, dotem reddebat, & mulctam diuortens. bed quaeso Solon quid si liberi fuissent,quomodo hi forma iustitiae suerunt distribuedit Itaq; postea nemini apud Athenicses licuit dissoluere matrimonium, nisi magistratus causam probasset: Quare nihil mirum si
in xeclesia Christi, Ecclesiastici magistratus huIc c tae pudeant,nec matrimomu dissoluut, nisi haec im erueniat impedimenta, uersibus paucis coprehcia.
Errar, candia is metum, criniatiora, Crimeri
195쪽
Si sit affinis, si forte mire nequibis.
Haesorianda uetant, connubia facta retractant. Soerates morosissimam habuit uxorem Xantippa, noluit tamen eam alienare. Quato cautius Christiani agent de matrimonio, ut hoc colant, contra hant, contractum uenerabile obserment, nullo pacto dissoluant, nisi mors ipsa rumpar. unde haud paucam improbitatem mortis scripta extant Epigrammata, cuius generis est illud, quod Romae habetur Epitaphium dignum spectatu in marmore celebri Caesianis Illustrissimi,& Reuerendissimi Cardinalis de Caesis Hortis ,& diguum m emoria. Itaq; illud applogam.
A TIMETVS PAMPHII TYB. CAESARIS AUGUST. L. L. ANTE ROTIANUS SIBI ET CLAvDIAE HOMON AEAECON LI BERT AE ET CONTUBERNALI.
st pn sare animas sinerent e rudelia fata, di poster redimi morte aliena satur, Gamulacunque meae debentur tempora uitier Pensassem pro te chara Homonaea libens, 'At nunc quod ρέ um,fugiam lucemiue deosque: Vt te main per Suga morte sequar. Parce tuam coniunx fletu quassare iuuentam, Fata ue maerendo sollicitare mea. Nil projunt lachrymae, nec possunt fata mouari.
Viximus,hic omnes exitur unur habet. me e ita norm unquam similem expiare dolorem, Et faueant votis numina cuncta tuις.
suoque mihi eripuit mors immatura Duors, Id tibi uictura pore et ulterius. Tu qui secura procedis mente, parumper bis gradum quaeso, Meia Me pauca leste '
196쪽
.Ita ego quae claris fueram praelata puestis,
ΗΜ Homonomea breιu condita sium tumulo. a. ta i formam Paphiae Chariter tribuere deeorum, -s Muam Palgas eunctit artibus' erudiit. 'mo-t Nondum bis denos aetat mea uiderat annos, C - - Iniecere manus inuida fata mibi. - .
Minor At meti coniugis ille mei. t tit
' Sit tibi terra imis mulier digiissima uisa, Vita quaeque olis perfruerere bonis. i. 6 Quemadmodum ergo Deus uirum & mulierela dissis lubiliter matrimonio coniunxit, Ita & leges aliquas praescripsit,quibus in illa sociali coniunctione, sancte,iuste,piὸ,ac pacifice matrimonio coniuncti uiuere possint: praecipiens unicuiq; qάod tuum
Proinde hoc capite de uiris, sequio ii de uxoribus dicemus: ut unusquisqι scire possit, quo pacto in suo
se officio, & uocatione gerere debeat. Primum omnium lioc sibi nit uendicare potest, ac debet, ut sit caput mulieris dicente Paulo. I. Co-I.cor. H rinth. D. uiri caput Christus: caput ueto mulieris uir. caput vero Christi, Deus. Et hoe Deus ab ini tio approbauit, ae institu it, dicens primae mulieri: Sub uiti potestate eris,& ipse dominabitur tui. 7 4 Haec maiestas in uiro a Deo de natura expressa est. nam uir cito clauescit,& barbatus fit , ut eo no mine etiam aperto capite incedat, siq' exemplum Dei. Ideo Silenus ille Socratis Alcibiadicus caluus. gubernaculo nauis astat r& laudem caluitii scripsit Synesius Eses, ubi hoc negotium exponitur: & Cyrillus Eps Alexandrinus hoc docet homilia de opificio hominis. Cer id uir ubi caluus incipit fieri,& naturali forma persectam habet barbam , integram repraesentat coronam faciei, ab occipitio mentu praecingentem docentem quod facies, osq; hominis ad coelψm debet esse sublime, modo brutorqm contrario
197쪽
trario. Id autem fit cum uir aetate est in tegra,& maxime ingenio pollet: quu uere est caput mulieris. PauIus turpe ait esse uiro si comam nutriat, nimiru de eo tempore intellexit, quo uir est, & quo prophetandi scientia pollet, propter scientiam , & usum integrum r*tionis, maxime tum concessiim. Paulus. caluus fuit Petrus etiam caluus, iam & pr cipui uiri ex .cellentissimi in scientiis , ut capita esse demonstrari possent, a natura suere calui Hippocrates quoque caltius suit: caput enim medicoru est. Mulier nu quam si ς calua naturaliter, sed ex morbo quidem fit. unde calua mulier morbosa intestig tur, ii et uitiosa. inriuiro turpe est,&prophestanti uel sacra audienti, aut . magi sua tum a de uti caput uelare: significatur quodn rnihil debet suo capiti imponere, sed se intestige- re esse caput,& ratione coronat se sciat esse rege. Vn. de olim & adhuc apud Barbaros patre familias qualemcunq; Regem,&iRegis nomine iure , ac usu loquendi uocant,& tales fuere Reges Nabathaei, qui, aliis omnibus, & uxoribus procurabant necessaria ac liberis . Hinc apud Homerum , Priamus auriga est, Achilles concidit carnes, foedusq; icit, Agamemnon immolat. Maritus itaq; tueatur domi suam maiestatern,& coronatum se ideo meminerit. Illa enim
maiestas Deo grata est.& de ea Ouidius in Fastis sic.
IlIa atres in honore pio , matresq; tuetur. IlIa comes puerisse irginibus ue uenit. ' Mag a fuit capiti quondam rei eventia cano
finire sitio preno ruga senilis erat. 1 Sicut iniCiuitate Senior & Senatus, ita domi maritus. honorandus est, & habendum ut caput, etiassnondum canum est. nam fieri potest. curam enim gerit multat licitudo canitiem affert.: 'Verum in uir uxorem sicut carnem suam diligere debet: qm ut idem Paulus ait, non uir de mullere: sed mulier de uiro formata est , non ex capite De
198쪽
dominium usu paret in uiru: nec ex pedibus, ne uir coculcaret eam. sed ex latere ubi sedes est cordis: quatenus syncero asse, tu illam diligeret. Nam matrimonium figura est coluctionis Christi & Ecclesiae. Propterea Paulus Ephe. s. iubet uirum diligere uxorem suam, sicut Christus dilexit Ecclesiam, pro qua seipsum tradidit in mortem. Qui tuam uxorem diligit, illam non deserit, sicut nee Christus Ecclesiam. Hinc repreheduntur Malachiae L. Iudaei quod suas desererent uxores ob paupertatem, seu deformitate eorporis:quu tamen Deus uxore uocerparticipe, Scsocia foederis uiri. Propterea Christus Luc. I 6. Omnis qui dimitit uxore sua de altera ducit,moechatur& qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. Qua sententia exponens Paulus. I. Cor. 7. c. ait. His qui matrimonio iuncti sunt praeeipio non ego, sed domisnus , uxore a uiro n6 discedere: quod si discessem, manere innupta, aut uiro suo rec5ciliari. Quantum igitur ad uinculu illud attinet, eadem est ratio ux ris ad uiru ut uiri ad uxore:quia neuter alter u dimittere potest, ut alteri iugatur:Par quoq, iudiciu est de solutione debiti. Na ut idem Paulus ait. uxori uir debitu reddat, similiter & uxor viro Mulier sui eoru 'poris potestate no habet, sed uir,& uir sui eorporis potestatem no habet, sed mulier. Itaq; nolite fraudate inuice. Propterea bene monet Ecclesiast. ea . . Noli discedere a muliere sensata,& bona quam sortitus es in timore Domini. Gratia enim uerecundiae eius superat aurum. Et ut uir id commodius pristare possi, monet idem Ecclesiasticus capite. s. ut auertat saeiem suam a muliere compta & ne circunspiciat speciem alienam. qm propter speciem mulieris multi perierunt. Speciem, inquid mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt: colloquium enim illius quasi ignis exardescit. Propterea & Christus: quicuque ait, uiderit mulierem ad concupiscendum eam iam moechatus est in corde suo.
199쪽
ν- Et quia uir robustior est muliere, ideo & pesi ctior esse debet, & uxoris suae infirmitates, fragili et tes,& imperfectiones ferre, illique quamuis sexus
si infirmioris, honorem debitu no negare: quead modum monet Petrus Apostolus in priori sua epistolae. 1. Viri similiter eo habitates secundu scientia I. Petis quasi infirmiori vasculo muliebri impartietes honorc, tanqua ac cohaeredibus gratiae uitae. Et quoniam uir caput est mulieris, illius est eam monere, corripere, instruere, & ad omne opus bonum inducetersic tamen ut meminerit eam esse uxorem, & sociam non seruam aut ancillam. Sut enim nonnulli adeo moros, tu sua motositate, & asperitate muliere optima, pessima reddant. Propterea Paulus Col. 3.cap. GL 1. 3Viri, inquit, diligite uxores uestras, & nolite amari esse ad illas. Apud Homerum Iliados 3. Hector magis solicitus de Andtomache uxore est, qua de Hecuba, Priamo, oIbus 3, fratribus,& phocylides ait.
Ama tua uxore, cyr id.nsuauius ct melius, quam quum Uiro nxor conuenit amice usique ad senectutem i. Et sit maritus suae uxoris, neq; incidat inter eos coletis.
Et maritus sciat illud Varronis in meni pheta Satyra. Vmum euntigis aut,ferendum, aut rotundum est. Qui tosiit uitii m, commodiorem coniugem prsat. sui fert,seipsum e cis meliorem. Nec reticendu monumetu mutuo coiugali amore celebre Neapoli in Ecclesia Montis oliveti. D. O. M.
ia Ennia uxore uixit an. Quadraginta trer .Menses octo, μω querela: Hie in pace ambo pacem expectanti Moderatio tame quaeda adhibeda est, & seruanda malito, ne in diligedo modu excedat. na quu alias semper,tu in amore pi sertim, omne nimisi est natur inimicu. Na D. Hieron. auctor est, Sextum scrip
200쪽
rem sit ardentior amator. Quippe in uxorem aliena omnis amor turpis est, in sua uero nimius. Sapietis est Uxorem amare sed iudicio no affectu, dilectione, non delicto. Libidinis pruritu s rationis examine reprimendi: nec prccipites ferri in concubitum derubemus foedius enim nihil, si uxore amare perinde, ut adultera. Venit in mente historiar, cuius auctor Seneca est: qui a se cognitu testaturquenda coma tum homine, qui exiturus in publicu fascia uxoris pectus alligabat,& ne mometo qui deprςsentia eius carere poterat, potuq; oino nullu sibi nisi alternis praegustatu labris uir& uxor hauriebant, alia ite pleraque nec minus inepta facientes, in quae improuida uis affectus erupebat. Origo quide amoris honesta erat, sed nimietas deformitate no carebat. Veru nihil referre arbitrantur oes,a honesta causa insaniae. Omnis insania procul esto. In temperantia, etiam in concinnitas est, inconncinnitas est autem deformitas: qua quid pulchritudini aduersum magis 'Va- Ieant ergo illa nimia incetiua,& secernatur, fugeturque procul intepestiua illa titillatio ab honesta amotis integritate. Sicut Plato in Symposio optime quoque disseruit, paucis etiam hoc disticho comprehendit Faustelinus. Uxor habinia uenit non hi saturata libido, . Sed sit m aetereor aucta propago dies.
Et illud Virgilij hue addatur. : TVina sitim sedent, natis Venus alma creandis Seruiat, hos sines t ransilui Je nocet. Diligat igitur maritus Uxorem,& debitum amor rem mutuumq; praestet, ita tamen ut modus agnoscatur optima uirus . neque enim se uitia & rusticitas ergo coniugem probatur: ita nimius amor,& nimia ciuilitas quae scurrilitas est, aut huius specie nocaret, uitabitur.