장음표시 사용
211쪽
beata erit eum Christo. Summa debet mulier eo iugata,ut scribitur Tobiae Io. honorare soceros si habeat diligere mar itu, regere familia, gubernare domum.& seipsiam irreprehensibilem exhibere. Bonae uero mulieris conditiones plenius scribuntur Proverbi. 3 i. eo lector recurrat, sicut etiam ad eam silua quam subiicimus. 4 Remissiue Iuxta redinem libraru- ueterisa O noui Testamenii.
212쪽
1 De usu useabuli obligationis. x suod in matrimonio constituti uere ad inuicem sunt obligari. 3 Quod matrimonium es retitua obligatis , metriti, O uxo
4 Exemplis rerum naturassium doeetur, quid maritus uxori, O quid uxor marito debeat. Ea primo quod marisus eaput es, ac debet praeesse uxori. s Maritus curabis ut omnino, ct animo in eo Ore sanus degat cum sua uxorerne exemplo male affecti capitis ux rem, O totam fam/tiam incommodis afflciat. ε Desideratur 'cunctas in marito. et Maritus debet es prudens, ct distiplina eo tibialis no ignarur:primo in dillenda uxore. a Martius quomodo se gerat in primo congressu eum uxore.
s De conuictu mariti cum uxore. I o De amore coniugali a marito seruando erga uxorem. I I Maritur imperis, edi ratione corrigat uitia uxorir suae. Non litiget cum ea.
ii Maritus debet debitum perfluere uxori suae idques lis eos. u Maritui sem debet frenara uxori suae, non contaminare
213쪽
I Mulier agnoscenr infirmitatem suae naturae , in omnibur maritum tanquam subsidium,ct socium uitaesuae uene
I s Mulier tanquam infirmum vas suae infirmitatis no Misi
quam maritum medicum agno cat.
16 Quanta diligentia uxor debeat obtemperare marito. 1 Vor basio, o suble: amen mariti est. . PIS Uxor arienta sit ad liberorum procreationem. Is De honore matrimonii. xo Demisio Mariti Uxoris. . a. i mores diligant suos maritos. . .
r Vando obligationi si voeabulum latissim A a
pud Iurecos ultos patet, praecipue tamen usurpatur pro eo, quod est iuris uincultim, quo neeessario astringimur ad aliquid dandum uel faciendum. Latini uero ea uoce utuntur pro mutua quadam deuinctione cuiuscunque generis, adeo ut hinc quoque dicant uulneris obligationem, quae uox usitata in primis est medicis: quanquam multi pro obligatione legunt alligat onem:& in uulgaribus exem-I laribus Iustini sic habetur: Sed Lismacum desi- LA.iens equo Alexander hastae cuspide ita in ston te uulnerauit , ut sanguis aliter claudi non posset, quam diadema sibi demptum rex alligandi uulneris causa capiti eius imponeret. Curtius tamen manifeste habet. Ne obligato quidem uulnere haud segniter destinata exequitur , & teste Asconio Ped;ano , obligatus etiam nodis uinculorum dici potest distractus manu tantum , & sine uinculis. Ad haee obligatum dicimus eum, qui debitor est, uel obnoxius rei alicuius faciundae uel dicendar iquo quidem sensu plurimum apud Theologos usurpatur, ut quum disputant, an aliquis sit obligatus ad opera sormata. Inter caetera quoq; sd ma
214쪽
trimonii eontractionem, eadem dictio transfertur, nec sine ratione: nam omni u obligationu, quae habet debitum persoluendae rei alicuius,eoq; nomine
ut uincula ce sentur, praecipua & maxime naturalis est cotractio matrimonii: unde in matrimonio constituti ante omnia tectε obligati pessunt uocari, sic enim sacra seriptura loqui tur: Mulier si quippia uorem. io uerit,& se costrinxerit iurameto, quae est in domo patris sun& in aetate adhuc puellari, si cognouerit pater uotu quod pollicita est,es iurameto quo obligauit anima sua & tacuerit, rea erit: quiequid pollicita est,& iurauit, opere coplebit. sin aute statim, ut audierit co tradixerit pater.& uota & iurameta eius irrita erunt: nec obnoxia tenebitur sponsioni, eo contradixeri r pater. Si maritum habuerit, & uou
rit aliquid, & semel egrediens de ore eius uerbsi anima eius obligauerit iuram Sto: quo die audierit uir, di non contradixerit, uoti rea erit reddetq; quodcuque promi serat: Sin aute audies statim eo tradixerit& irritas secerit pollici tariones eius, uerbaq; qui bis obstrinxerat anima sua, propitius erit ei Dominus Vidua & repudiata quicquid uouerint, reddet Uno
c. uxor in domo uiri cuia uoto costrinxerit, &iurari meto, si audierit uir & tacuerit, nec cotradixerit sposoni, reddet quodcuq; promiserat. Sin aute ex teploesi tradixerit, no tenebitur promissionis rea, sia maritus co tradixit & diis ei propitius erit, si uouerit, Miurameto se costrinxerit, ut petieiuniu, uel caetera-ru reru abstinentia affligat anima sua, in arbitrio uiri erit, siue satiar, siue no faciat, qd fi audierit uir Miaeuerit, & i altera di E distulerit sentetia, acsiduouerat atq; P miserat, reddet, quia statim, ut audiuit, taeuit. Sin aute cotradixerit postsi resciuit portabit ipse iniquitate eius. Isti sunt leges, quas constituiti dominus Moysi inter uitu & uxorem, inter patrem
di filiam, quae in puellari adhuc et tale est, uel quae manet, in domo patentis. Hactenus non ea igua obli
215쪽
gatio est is Moyse annotata, qc6iugatis imperatur. 1 Paulus uero obligatione summa in matrimonio et
se saei te expressit ubi scripsit Cor. Alligatus es uxori l. 8 di
noli qrere lutione: solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem. Matrimonium uero est legitima foetetas inter uirum,& uxorem, in qua ex pari consensu semetipsum alter alteri debet . Quid aliud est quod alter alteri debet, quam quod alter alteri obligatus est nonne. D. Austu. aperte respexit in illa definitio- ω ne matrimonii ad uerba Paulla qui sie ait. Uxori uir debita beneuolentia reddat similitet uxor uiro. Mulier sui corporis potestate no habet, sed vir: similiter , aute sc uit sui corporis potestat ε non habet,sed mu φ e lier. Nolite fraudare in uice nisi sottὸ ex eo sensu ad 'f' δ'
tempus, ut uacetis orationi,& iterum reuertimini in idipsim, ne tentet uos Sathanas propter incontinentia uestra. Huc facit illud pauli ad Roma. Na λι- quae sub utro est mulier uiuente uiro alligata est te 'gi: si aut e mortuus fuerit uir eius, liberata est a lege uirit En imuero quae potest esse maior obligatio, quatit sint duo in earne una unde Matth. sic scriptu reli mquit. Accesserunt ad Iesum Pharisaei tetantes eu, &dicetes: Si licet homini dimittere uxore sua quacuque ex causa, qui respondes ait eis. No legistis, quia . qui fecit ab initio hominem masculu&iamina se- .cit eos,& dixit. propter hoc dimittet homo patre &matre, & adhaerebit uxori sus & erunt duo in carne una Itaq; ia non sunt duo sed caro una. Quod ergo
Deus co iunxi si homo no separet. Idcirco matrimon tu est firmissima obligatio, ab ipso summo Deo ordinata,& confirmata. Dicit Magister sententiarum recte,quod matrimoniu est uiri mulieris', coluistio is ri 'maritalis inter legitimas personas uita in dissolubile δε retinens. Qua uero ratione in matrimonio costituti inter se mutuo uiuat, ut bule diuinae obligationi satis saeiat, paucis docebo, adductis reru naturaliuexemplis, & testimoniis sacri scripturae. Illa nam-
216쪽
que ut sensibus exposita quotidie nos monent, carnalem hominem ad sui imitationem pelliciunt: Naec uero animum assiciunt, vipirituali homini calcaria addunt ad amplectenda bona naturae. Vir autem caput mulieris est,sicut Christus est eaput aeὰὸt, osiae Hoc d Ephesios Paulus stribens inculeat. x γ . Expedit itaque iuxta dictum naturae a capite nos exordiri, primo de uiro agere,quatenus maritus est nimirum obligatus uxori tum huic capi ti suam basm, uel truncum, uel corpus reddere licebit, ut effi-α elatur pulchra illa caro in qua duo efficiuntur atq; saeiunt unum iuxta quod dictum est. Et erunt duo in carne una Paulus uero hanc dignitatem uiri, sei licet maliti uberius explicat in epistola prima ad Corinthios sic seribes. Volo autem uos scire, quod omnis uiri caput est Christus, & caput mulieris est uir caput autem Christi est Deus. Probatur argumatis ualidis illud. Primo quia uir orans, aut prophetans aperto debet esse capite, aut se dehonestat: eontra mulier, tum quia uir tondetur & raditur hone-
. ne:contra mulier. lnde quia imago & gloria Dei est mulier uero gloria uiri. Denique ideo, quod uir no est ex muliere, sed mulier ex uiro. Adde hue quod uir si comam nutriat, dedecus est illi: si mulier gloria, 1ae,. ibi quem d modu ipsa docet nutura: Nee omitti debet illud Pauli ad Corinth. Sicut,ait, in omnibus Ecclesiis sanctorum, Mulieres uestrae in Ecclesiis taceant,no. n.concedi tur ipsis loqui, sed subditas esse, sicut& lex dieit. Si quid uolunt discere, domi suos maritos interrogent. turpe est enim mulieri in Ecclesia loqui. In lege aute babetur, quod Deus mulieri dixit, sub viri potestate eris : proinde Deus caput esto. ,.s, Christi, Christus au te Ecclesiae & uiri, uir in demu iteris. Quemadmodum in omnibus animalium corporibus ipsum caput suis inferioribus partibus pret stat sensum,& motum ad omnes fiunctiones animales atque naturales rectE exequendas. ita in hoc imi
217쪽
tati naturam ducem mariti debent, ut suis uxoriabus suppeditent,&cibum ad nutritionem animae, ac corporis, cuius uirtute obtineant, sensum: dc motum ad omnia ea, quae sunt honesta, pudica, utilia,
α salutati a. Rei publicae caput est Magistratus: nam quod potestatem gubernationis habet, caput uocatur. Si is bene praesit,& suo munere sungatur, foetixerit status Reipii b. Huc allusisse Plato uidetur, qua dixit: Eas demu Reip ore stelices, si aut studiosi se pientiae regeret, uel earu rectores studere sapien tiae
cotigisset. Oeconomiae uero, atque in re oeconomi-ca,mulieris caput est maritus. Hic igitur cogit et,qasi benE rexerit do mu sua, si suae urori prudenter, Miuste ipsuerit, rei familiaris optabile statu sortietur.
In uno corpore ad eapitis dolore reliqua mebra statim languore concipi ut.Nee salsum est Omnino ilia Iud multorum medicorum dogma, a quo ne Hippocrates quide dissentit,quod ex capite tanqua aliquo funiculo omnia genera morbosu depe det. Ita in re familiari a marito in comoda nascutur, Jc illi impurantur: si male est assiectus, si mala cura gerat uxoris suae. Xenophon isitur in oeconomico libro consulit, ut maritus prudens & ad omnia attentus prima habeat curam uxoris,& tenera aetate docilem adhuc ducat, eaq; suis,& his moribus bonis assuefaciati IIIa est enim uxor bona, quam uir bene erudiuit: si uir malus, fere etia uxor mala redditur, &sicut ovis, fit morbida ob negligentiam pastoris . Vulgo seris tu uerum est, quod nullum est malum in corpo- Te, quin oriatur a capite: Nullibi etiam piscium putredo citius sentitur, quam in capite,& hinc dinfunditur per reliquas partes. Tritum est etiam, aliquid mali propter uicinum malum : nunc capitis malum omnibus partibus uicinum est. Ita si maritus aliquid mali habeat, illud communicatur statim uxori.
s t Nee solum hoc in relligat ut de in orbis animi, sed
218쪽
idem de affectibus eorpotis nimium est compertuo portet nanq; sanum esse maritum,& corpore, remete: ne sit de quo dicatur nupta contagiosb. ut pulchre expressum est hoe epigrammate. Dii meliora piis Meetenti)cur age, sic me l. Compestarὶ emptur quod tibi dote generi Gastica quem scabier dira, ct mentetra perinis, Ηοe eLI quidnam aliud, die mihi saeue pater
corpora eorporitat quam iungere mσrtua uita GEHeraque Ethrusei facta nouare ducir. Bene tu lege est traditum. Omni tempore quo I prosus est & iminudus, solus habitabit extra castra. Qui canonica scriptura non uult dimitti ab uxore uirum eum, qui semel placuit, neq; a marito semel receptam uxorem , nisi causa fornicationis quo ad habitationem. Idcirco diligentissime maritus curabit ne contagioso morbo laboret, aut si in hoc genus mali inciderit, contineat se,& abstineata per mlutione debiti. Nam si atq uum est, dc lex habet canonica, ut tempore communicationis,in sestis natiuitatis, ac solenibus, in ieiuniis,& quo tempore puer ablactatur, denique tempore mensium naturalium, atq; conceptus supersedeatur de communi consen su a mu tuo congressu:quut non Ionge cautius durate contagio talis debiti persolutio est omittenda, inque situm tempus differenda λ Quanta uero mala ex uirorum contagio proueniant, quae non solum in uxorem, sed in liberos, atq; nepotes quoque redudant, non est huius loci edisserere. Nam lepra Gieeti omni ei us posteritati adhaesura a propheta Heli determinatur. Et in nouo Testamento apud Ioanem Iegitur, Et interrogauerunt eum discipuli eius: Rabbi quis peccauit, hic, aut parentes eius, ut caecus nasceretur Huc pertinet quod in lege cotinetur et Ego enim sum DBs Deus tu Rs, Deus aemulator, reddens
iniquitatem patrum super filios, in tertiam &quartam generationem iis qui oderunt me,& facies ani- tiericordiam
219쪽
sericordiam in multa millia diligentibus me,& custodientibus praecepta mea. Haud parui igitur m . . , Amenti est, ut maritus sit sanus,& posteritati suae gloriam sanitatis communicet, tum itero requiritur, ut
sanitati coniungat stacunditatem: Nam fi malefi- α cio aut frigiditate, aut impotentia coeundi laboret, ut si Eunuchus est tametsi non propter regnu coelo
xum. hic nullo modo nomen mariti veru explebit, quandoquidem iuxta canonicam doctrinam,coniugium confirmatur carnali ossicio. Postquam uero os fi cio eo firmatum fuerit, nisii in causa sornicationis non licet uiro uxorem dimittere, uel uxori a uiro discedere, uerum antequam confirmetur, impossibi- ,
Iitas ossici j soluit uinculum coniugi j. Stultum est autem quod qui destituitur semine, is adhuc agrum
uelit exercere: irrationabilius adhuc est, quod cares uiribus,3c materia, & instrumentis agri conseredi, arare incipiat, aruaq' parare: non secus enim fit, quasi quis uelit asinum docere uolatum, cum pegaseus non sit, aliisq; destituatur. Neque fin is matrimonii conficitur tali ratione r quod Deus instituit prolis procreandae causa, neq; debitum potest persolui, cuius causa fit coniunctio, sed ut paucis comprehendam maritus corpore debet esse sanus, & scecsidus. Quae autem illaunt quae impediunt matrimonium eontrahendum,& iam contractum dirimunt postea addentur. tum orandum est, ut sit mens sana in corpore sano. mens nanq; capiti, unde Pallas nata est, propriξ conuenit. Haec mens erudiet maritum , ut nouerit disciplinam coniugalem: cuius prima pars est, ut quaeratur optima, dc foecunda tamina, unde procreare poterit lilios sui, in q; uxoris fa liae atque parentum custodes, & conseruatores futuros. Nam Agricola semen optimae terrae mandat, exculotumq; a zizania purgat: Pro tali simina, certat, α pugna i contra hostes, tanquam pro aris & socis : sin
Leum ipsum negligi si qui talia negli gir, quia optima
220쪽
rna mulier non datur nisi a Domiho,&gratia supςrr a gi. tiam est mulier sancta, & pudorata ait Ecclesiasticus. Agricola pro bono de foecundo agro lacra facite quanto magis pro bona uxore. Beatus est enim uirriar ι muliς xi. b HM,&numerus annorum illo tu duplexo est. Qui possidet mulierem bonam, inchoat posses. γ , sionem, adit torium secundum illum est,& eo luna, dc requies. Quicunq; igitur talem desyderauerit, s quatur exemplnm Tobiae Ionioris: Impetret a Deo Raphaelem Angelum Ducem dc para nymphum, atque huius sacra monita observet, sicut fecit Tobias ille. Audio, inquit, quia tradita est septem uiris , Semortui sunt, sed & hoc audiui quia daemonium ociacidi i illos: timeo ergo ne & haec mihi eueniant: dccu sim unicus parentibus meis, depona senecthlem illorum cum tristitia ad inferos Tunc Angelus Raphael dixit ei, Audi me & ostenda tibi qui sunt quibus praeualere potest daemonium ij nanq; qui com-gium ita suscipiunt, ut Deum a se,& a sua mente excludanr,& suae libidini ita uacer, sicut equus&mulus quibus non est intellectus, habet potestatem daemoniu m su per eos. Tu aut cum acceperis eam ingressus cubaculum per tres dies contines esto ab ea,& nihil aliud nisi orationibus uacabis cum ea, ipsa aut nocte incenso iecore piscis sugabitur daemonio. Secunda ueron octe in copulatione sanctorum patriarcharum admittetis. Tertia uero nocte benedictionem colequeris, ut siti ex uobis procreentur incolumes. Transacta aut tertia nocte aecipies uirgine cum timore Diat amore filiorum magis , quam libidinis ductus, ut in semine Abrahae benedictionem in filiis consequaris. Porro ritus diuersarum genriuipsos maritos ad hanc mentem adhortantur. Beo.
tiis enim & Locrensibus . nihil erat in sponsalibus firmum, nisi sponsus & sponsa in ara Euesiae Uirgini dicata prius libarent. Rati, haud aliter matrimonium esse, nisi more solemni libassent qui mos Ro-