장음표시 사용
221쪽
reqqndoq; inualuit. At apud Indos , nisi nubentes unguento, quod ex arboribus Phasis fluminis distillat delibuti foret, neq; matrimoniu; neq; cognationis iura legitim Eco trahi putarui. Sicut Athenie sib. nulla dabatur nuptui, ni prius Dianae saeia obiisset:
postea ueste induebat, cui nomen dixere crocoton.
Armeniis mos fuit, ut uirgines in antiquissimo, &sanctissimo An elidis deae te pio consti tuerentur, atq; ibi iungerentur maritis. Atqui Christiana Ecclesia pet sectillimum & diuinu morem obseruat,obseruatibusq; salutare praestat Benedictio enim Dei adest. Vae igitur resistentibus nuptiali, atq; coniugali disciplinat Ecclesiasticae, qua sacri canones elegantissimo praescribunt: a quibus quicunq; mariti recesserint, incommoda matrimonii sbi imputent, non Deu, non Eccclesiam pontificiam, non uxorem, sed se inquam semetipsos incusent. exequacitur mandata Ecesesiae, & gaudebui iacto, habebutq; pro mala uxore bonam, nimirum fugabunt daemonium. Iam uero quae ratio conuictus erit, haud latere potest, praesertim respicientem ad Patriarchas. Abrahananq; cia Gm.1 I. uxore sua Sara sanctε uixit, desunctam planxit, multoq; fleto prosequutus est summa cum pietate,& honore sepeliuit. Isaac similiter Rebeccam uxorem pudicam & amantissimam cum omni modestia obse Mauit. Iacob syncere adhaesit Lyae, atque Racheli, quae aedis eauerunt domum Israel. Boo Euero sanctissime duxit Ruth Moabitidem , & erga illam beni' Ruth. I. gnissim Euixit. Helchana arctiὶ dilexit, & defendit I. Reg. IHau nam uxorem matrem Samuelis. Tobias se. Tobia asianior, Sc huius filius Iunior cum suis coniugibus praeclarissim E,& seeliciter uitam transegerunt. Imo
Iunior Tobias uidit quintam generationem, filios filiorum seorum. Iob quoque uir simplex,& rectus, Iob.
ae timens Deum , & recedens a malo cum audi.
ret dicentem uxorem, Adhuc permanes in simplicitate tua λ Benedic Deo , α morere , candidis
222쪽
a tr. r. mide Xenophoni. da dicti
respondit,Quasi una de stultis mulieribus loquuta
es. Si bona suscepimus de manu Drii, mala quur nosustineamus i Ecce quam benignE & quanta uirtute erudit uxorem suam. Quare Diis benedixit nouissimis iob magis, quam principio eius. Helchias aut & uxor eius laudauerunt Deum pro filia sua Susianna, cu Ioachim marito eius, & cognatis omnibus, quia non est inuenta in ea res turpis . Zacharias u ro pater D. Ioan is uxorem Elissabetham summa charitate, & modestia amplexus est. Deniq; Iosephus quanta ueneratione, cura,& protectione D. Virgine
sibi desponsatam coluerit, ineffabile est, praesertim consideranti quod aliunde quam ex se animaduerissam uterum gestare noluit diffamare,quia uir iustus erat. Hi duodecim uiri sancti & mariti foeminatu, exemplo hodie erunt omnibus Christianis coniugatis, quo pacto ipsi sint capita suarum uxorum, Merga has se gerant. Prolixi tatis causa supersedeo exeptis ethnicis, inter quae Socrates suos Athenienses instituens, de pietate etiam malis uxoribus exhibe-da primo loco commemorari potest:nimirum bona doctrina& patientia omnes iniurias uxoris superavit, imo ut domesticum incitametum ad uirtutem, semper amauit, in quo illud mirabile fuit, quod clarus sapientia eodem semper uisus est uultu, nee aut bilari magis, Ut turba;0..t Singulare autem exemplum pietatis amorisq; coniugalis apud Romanos
Gracchorum mater occurrit, in cuius domo deprehensis duobus anguibus, eum responderetur ipsum uicturum alterius sexus interempto, imo uero, in quit, meum necate. Cornelia enim iuuenis est,& parere adhnc potest. Hoc erat uxori parcere & Rei p. consulere, semper tamen bonum maritum agere, quam in Repub. magnum uirum esse ueteres censuerunt, Neq; parum Paulo Aemilio datum est probro quod uxorem dimisisset:sed quu ea de causa argueretur, quod foecundam, & formosam cuique longob tempore
223쪽
tempore lynctiis suisset, Papyriam uxorem dimisis
set, calceos indutus pulchros ostendit, responditq; eos speciosos quidem uideri, sed neminem praeter sπscire, qua parte suos digitos premerent. Marcus Le pidus Apuleiae uxoris charitate post repudiu obiit Maecaenas quod dimissam uxorem saepius repetiui, set ab omnibus derisus fuit. At uir quum fri caput uxoris hoc suum ossicium tueatur, non eam prosti ate diligat, sicu i Seneca refert se cognouisse quenam ornatum nominem, qui exiturus in publicum fascia colligabat uxoris pectus, de ne puncto quidehorae praesentia eius carere poterat, potionemq; nullam sibi nisi alterius tactam labris, uir & uxor hauriebant. Alia deinceps non minus facientes inepta, in quae improuida uis ardentis affectus erumpebar.
Hic dicit D. Hieronymus,quod origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis: nihil aut interest,ex honesta causa quisquam insaniat, unde de Sextus in sententiis: Adulter est, inquit, in suam
uxorem amator ardentior: in aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens uiri iudicio debet amare coiugem, non affectu: reget impetus uoluptatis, ne praeceps feratur in coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adultera. Vnde pars disciplinae coniugalis conficitur ab eth, nicis quoque tradita: ut ad Uxorem maritus accedat magna cum temperantia, modestia, pudore. Fas de honestatem seruet in opere, fidem,& moderatio nem in conuersando: lenitatem in uerbis, parua peccata ignoscendo : per ignorantiam facta monendo in metu coniuncto eum pudore, & uerecundia contineat, eamque dilectione misceat, ita ut suam uxo rem caeteris omnibus chariorem habeat Sc praes rat. Nihil autem a marito maius meliusq; uxori potest praestari,quam sancta, inuiolata, intemerataque societas uitae. Talem Homerus describit bonu uxo
224쪽
Adeo est autem maritus uxoris suae caput, ut in concilio apud Compedium habito ita statutum sit, si
quis accepit uxorem , & habuit eam aliquo tepore,& scemina dicat,quod nunquam coijsset cum eo, si uir negat, in ueritate uiri consistit, quia uir caput est mulieris. Egnatius Mecennius uxorc occidit quod
uinum e dolio bibisset,&a Romulo absolutus est caedis . Siquid enim ab uxore debitum esset, aut si quae simultates offensionesve sorent, siquident, leuia& per ignorantiam admissa, clementi animaduerfici, ne & mollissimis poenis Lacedaemonii emendabat: - si quid itero grauius, de eo uir non in iudicio,& Ω-ro, sed remisso iudiciorum munere, ne litibus obstreperent, cum propinquis tanquam domesticis iudicibus cognoscebant, quicqiud dissidii seret, in sacello, deae Viri placae, illarumq; contumaciam poenis mollioribus, aut saeuerioribus cohibebant. Quod& Tyberius Caesar Romae obseruari iussit. Saepius itaquel offensa uxoris permissa fuit iudicio mariti. Nam Pomponia Graecina capitis,& fa mae postulata, iudicio mariti insons renunciata est. Adeoq; morte maiorum muliebri pudori con sultum fuit salubri temperamento, ut ne priuatam quidem rem ageresceminas nisi auctore uiro permiserint. Quamobre D. Pe-- trus scripsi, viri similiter, ait, cohabitent uxoribus secundum cognitionem tanquam infirmiori uasitiem in eo,& dent honorem laquam cohaeredes gratiae uitae aeternae. Capitis enim officium est, ut bene di secundum scientiam regat Maritus itaque eo os-ficio probe iungatur. Proximum est autem ut id sit maritus uxori, quod bonus seminator, aut colonus est aruis, prolis nanque causa ducitur uxor, ut recte Virgilius cecinit. Visus sim sedent,natis Venus alma ereandis Semianhos sines transiluisse nocer.
225쪽
Vt sedet, ut catulus lusitat ante peder. fusidei est Jecier, Veneris quam si educat ardor, ' ,
Malorum in laeua non male ramur erit.
Poma etenim Vene is sunt. Sic Scheneida uicit, Hippomenes petiit sic Galatea uirum. Ad illud Fausti Andrelini. Nomina seposita ueneranda libidine gestat, .
Quam iunxit casio copula sancta Thors. 6.. OiWre habenda uenit, non ut saturata libido, .
S d B in aeternos aucta propago dier. Lacedaemonii grauibus poenis mulctabant, qui libidinis, uel rei quaerendae causa, non prolis duxissent uxores. D. Ambrosius super epistolam Pauli ad Corinthios : Si, inquit, causa procreandorum liberoru *r 7 ducitur uxor, non multum tempus concessum uidetur ad ipsum usum,quia & dies sesti,& dies ipsessionis,&ipsa ratio conceptionis, atq; partus, Iuxta lagem, cessare, usum carnis his debere tepotibus demonstrant. Porro quod eae ulmus suae c5 iugi, nimirum uiti,id erit, maritias uxori, quodq; murus Hederae, oleatallaci asperae, detula lupulo , Salix nigrari 3 viti: quod etiam columbus columbo. Prima his, pu dicitia, Sc neutri nota adulteria, coniugii fidem nouiolant, communemq; seruant domum, nisi caelebs aut uidua nidum non relinquit, parturienti solatiaci ministeria ex more. Huc Ausonius quod cecinit. referri potest. Ite, ite, o pueri,pariter siudate medullit.
Ominibus intem uos non murmura uestra columbae, Brachia non hederae, non timcant oscula conchae. Non enim maritus abiiciat curam suae uxoris, ne cadat sicut docetur illo Epig. Martia.
casia, nec antiquis cedens Levina Sabinir, Et quamuis retrico retrior ipsa uiro Dum modo Lucrino, modo se committit Averno, Ei dum Baianis sepe fouetur aquis. iIncidit inflammai iuuenemque sequuιε relicta
226쪽
Coniuge, Penelope uenit, abit Helene.
1 Rursus quid uxor debeat marito disquiramus,
quo utriusq; mutuo,amore & officio haec combinatio saustum sceliceq; sortiatur essectum. Primum est haud dubie bonet&ingenuae mulieris, agnoscere infirmitatem suae naturae, huiusq; remedium a ma- Iito petere.Quemadmodum non est bonum holem esse solum:ita longe peius est mulierem esse solam. Vae homini soli, magis aut Vae mulieri soli, nam si ceciderit, non habebit subleuantem sese. Sicut naq; uitis ut fructum proserat ut crescat bene, ulmu uel perticam, aut arundines, similiaq; adminicula dejderat: ita & uxor postulat maritum. Oes aut uolubiles herbae sine adminiculis pereunt, uel degeneres pro bono malum semen producur, malum florem, malum fructum: si scemina uult esse frugi, iungat tabi socium,quaerat,& huic adhaereat obedies in omnibus. Socius hic est maritus, huic se tanquam in fiemum uas, teste D. Petro, commedet, ab hoc discat,& hunc colat cum Oi pietate, & obsequio. Qui infixmus est, medicum quaerat, sic enim scriptum est, locuda medico. Caeterum infirmum uas est mulier:& haliis assesIor, aut medicus quis est, nisi maritus λ MG
- - 7 a s lius est enim nubere quam uri.t Flammet itaq, illius
quis erit medicus alius, quam maritus , ut cui mu lier nubat. quatenus uxor uas infiimu est, eatenus
medicum a Deo datum nouerit mari tu, in caeteris aut morbis alios pro ratione neressitatis medicos accersere potest: interim non nego quin mulier quet continere cupit recursum habeat ad eum qui dat cotinentiae donum, ut postea dicetur, in omnibus in hoc requiritur, quod est in aphorismis Hipocratis, neq; medicum ola praestare oportet, sed & aegrum de Ephocs assidentes. Obtemperantem Medico aegrotum esse Colos 3.'Oportet: Quare uas infirmum suo medico obtep ad Tii .s Iantissimum quoque esse debet. Hoc est quod Paulus : Mulieres, inquit, uitis suis subditet sint sicut Do
227쪽
mino & uxor timeat uirum suum. I teru dico, quod lixor est tanquam corpus mariti, nimirum capitis. Qiri ita dicit Paulus, Ita& uiri debent diligere uxores suas. ut corpora su a. Qui suam uxorem diligi t, seipsum diligit. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit & fouet eam, sicut&Christus Ecclesiam. Lex ipsa testatur, dixitq; Adam: Hoc nune os de ossibus meis,& caro de carne mea. Haec uocabitur virago, quonia de uiro sumpta est. Quid amplius. Quia membra corporis, totumque corpus subiectum est capiti, nutumq; huius sequit'. Igitur uxor praeter naturam sciat elle,& irrationale no obtemperare marito, aliud uelle quam uelit maritus, fateatur maritum esse suum caput, sua ossa, sua carnem, suum principem ab hoc discat, nefasq; putet scire quae maritod splicent, nihil agat inconsulto aut inuito marito, & quae alit in marito improbare poterunt, ipsa laudabit. Dictum fuit Viro celebri, quod ala sceleret ipsi, qui dedissimulato uitio suam rogat uxo Iem, haec respondit: putabam omni u maritorum animam sic olere,corporis sanitati,& uenustati non nisi ad mariti arbitrium studeat. Mores mariti bonos imitetur. Nihil autem amabilius, nec copulatius, quam morum similitudo bonoru . In quibus enim eadem studia sunt, eaedem uoluntates. in
his fit, ut atque quisq; altero delectetur,ae seipso;efficiturque id, quod Pythagoras uult in amicitia, ut unus fiat in pluribus. Ideoque id nulla in re magis
quam in matrimonio observandum est, ut in quo duo erunt iuxta mandatum Dei in carne una: & ut Pythagoras dixit, una anima i corporibus duobus. Ideoq; Pythagoras docuit uxores pudicitia, & obisse quia in uiros. Genitricem uirtutum frugalitatem omnibus ingerebat, tantum consequutus sui tam-dilitate disputationum apud Crotoniatas, ut matronae auratas vestes, caeteraq; dignitatis sitae ornamenta uelut instrumental uriae de consensu maritorsi
228쪽
deponeret,eaq; omnia delata in aedem Iunonis ipsi M. HA dςὸζ consecrarent. Pr serens uera ornamenta matro1dis narum ess e pudicitiam, non uestes, & obsequia in maritos. Iam uero plurima pudicitit exempla, Pudicissima semina semel matronarum sententia iudicata est Sulpitia Paterculi filia uxor Fulvii Flacci, et cta ex centum prouinciis,quae simulacrum Veneris ex Sybillinis libris dedicaret. Iterum Relig onis experimento Claudia inducta Romam , deorum matre, addi potest Lucretia Tarquinii Uxor in lanificio inuenta fidissima marito. Nec omitti debet illa, cuius Epitaphium Martialis habet, nobilemi foeminam fuisse inscriptio testatur. Marmora parua quidem sed non eqἶ Viato raratisti Sarii Pyramidumque leger. Eis mea Romano Jectata est uita Terent' Et nihil extremor pςrdidit ante rog0r. Quinque de is pueros, totidem mihi Itino pueLati clauserunt omnes luming nostra manus. contigit O thalami mihi gloria rara,fuitque,Vna pudicitia mpntula nota meae.
Romae quoq; sanum pudicitiae plebeuae in Vialata suit,& alterum patriciae pudicitia in foro Boario ad aede Herculis rotu dam, cuius pudicitiae signum
praetera ab ea quae uni nupsisset, castissima matrona
attingi,aut in de litari nulli pmissum fuit. Ineunti
rationem Reib. Romanς, tum haec inclinatione accepit, cum subuersa est pudicitia. Nam Romet in capitolio in capite bis bello Persei enata palma uicto, riam portendit, ac tempestatibus prostrata, eodem Ioco ficus enata est. M. Messalae. C. Casii cesorum lustro, a quo tempore pudicitiam subuersiam Piso grauis author, inquit Plinius, prodidit. Ficus nanque unde & morbi Venerei nomina sua traxerunt,&,ficosi uiri uxores, imo quoq; denominatur familia fiεοia apud Martialem, quo modo symbolum impu
229쪽
Ios dieitiae habeat non est huius loci edisserere . Paulo Epigr. . post saera Bonae Deae suere uiolata, & mo x bellum mihi/An ciuile exarsit, quo Respubl. Romana eversa fuit. to. Sabel. Quid mirum est ergo, sit salus familiae, laesa pudicitia iis lib eae concidat. Sacrς uero litterae pulcherrima ex epta sup empl. peditant, ut Sarae erga Abrahamum : Rebeccae erga Gλὸς LIsaac, Susannet erga Ioachim v. Porro si scemina estos de ossibus uiri, sicut scriptura dicit, procul dubio esse debet mariti basis , & subleuamen: ut in cuius adiutorium creata est a Deo . os enim corporis humani firmitas est,& basis, Huic innituntur oes eorporis partes,& hoc totam molem sustentat, quod si-dem recte sensisse uidetur Theogena uxor Agathoclis Regis Siciliae quς primo ab aegro marito nullo modo passa est se diuelli: coacta tame deprecata est, ne uirum deseruisse uideri post et, subiungens nube sedo se non prospere tantum, sed Ois sortunae inisse societatem, nec in uitam spiritus sui periculo empturam, ut extremos uiri spiritus exciperet,& exequiarum ossicium, in quod prosecta se nemo sit successurus, obsequio debitae pietatis impleret. Necessitate
cogente, ac ipsum Regem ut abiret mandante osculis satigabat: Nec minus senis Regis lachrimae miserabiles erant. Hypscerataea quod Mithridatis B gis ponti uxor deuictum profugientemq; maritum in omnibus aduersitatibus sequuta est. Memorabile est exemplum foeminatum Lacedaemoniarum, quae captiuos uiros liberauerunt mutatis uestibus, ipsitque in captiuorum locum se Iubiecere. Penelope
quoque Vlyssem sequi uoluit, ut patet ex hoc Epi-- grammate.
Penelope dessonsa sequi cupiebat Vidissem,
secum Icarius maliet habere pago. IEe Ithacam hic Osfret Spartam,manet axia ulago, Hine pater inde uiri mramus urget amor. Ergo sedens uelat uultus, obnubit ocelgor, Iria uerecundi signa pudoris erant.
230쪽
Queir sibi Praelatum Icariur cognouis Vidissem, Hoc ue pudori aram schemate constituit.
Ergo uxor qua uis absenti non adsit corpore amico,sic in agit, ut omnia reserat ad uoluntatem , animoq; conceptam praesentiam mariti. uxoris nanque
est domi manere, unde illi datu fuit testudinis symbolum a Phidia, utpote quam decet cura tuendaruo pum, taciturnitatis, nutriendemq; prolis: sic uerE erit os mariti Uxor. Caro partium molliti ex est, de ornamentum: Ita Uxor quς est uiri caro, curas mariti, tristitiasq; leniet, unde Eeesesiasticus rectε: Bea-Eccl. a s tus , ait,qui habitat cum uxore sensata. Nam prius Eccl. 7 dixit. Noli discedere a muliere sensata,& bona, qua
Eccl. 36 follitus es in timore Domini. Gratia enim, & uer cundiae illius super aurum. Dent ii clare pron sitiat: Species mulieris exhilarat faciem uiri sui. Restat ut a. tuas ipsum attingatur. Sed D. Petrus uocat uas minam,cui uir praesit, vasculum alij interpretantur. I.The. Paulus autem Thessalonicensibus scribit, Haec est autem sanctificatio uestra uoluntas Dei, ut abstineatis uos a fornicatione, ut sciat unusquisq; uestrum, possidere uas suum in sanctificatione,& honore: noin passione de syderii, sicut& gentes, quae ignorant Guford Deum. Quanquam multi uas accipiunt pro ipso ea
iusque corpore, ut receptaculo animae: tam e glossa ordinaria intelligit uas , possidere uxorem ditando. 18 Neq; immerito: quoniam conceptio, partusq;, imrus prolisq; nutritio,& educatio conuenit uxori, Ma Deo mandata est, ut seruetur. Sic nanq; Paulus do I .rim. x cet Timotheum. Mulier autem seducta in praeuaricatione fuit, seruabitur autem per filiorum generationem, si in fide,& dilectione, & sanctificatione cax.rim. sobrietate permanserit. Rursus idem paulo post, VoIo igitur iuniores nubere, filios procreare, domui
suae pretesse, nullam occasionem dare aduersario coauitii causa, Adnotandus est hoc loco mos Persaru.