장음표시 사용
381쪽
bella gereban t, nec imperium sibi, sed populis suis
honorem quaerebant Historiae testantur quod Seso stris Aegypti rex potentissimus uictus est bello ab Esu pope Rege Suanorum: nec desunt uui Baccho assignatu initium bellorum, quem Liberum patrem uocant, Indiae domitorem. Porro Praetus & Actissus inter se bellantes, habentur inuenisse clypeos: alii id tribuunt Chalio Athamantis filio. Mydias Messe nitas Loricam, Lac demonii galea, gladium, hastam: Cares ocreas,& cristas Scytha Imiis filius arcum, Sesagittas:& Perseus Persei filius hoc inuentionis genere ab aliis celebratur Aetoli lanceas: Aetolus Martis filius iaculum cum amento: Tyrrhenus uelitare, dc pilum, Penthesilea Amazonum Regina securim rPileus uenabula Cretς scorpionem in tormentis, Syri catapultam, Phaeniccs balistam,& sundam : Piseus
Tyrrhaenus aeneam tubam: Artemon Clazomenius
testudines: Epeus ad Troiam Arietem, equum alias dictum in muralibus. Bellere phon rem equestrem rPelethronius stoenos & stratum: Thessali equestres pugnas, sicque pugnantes uocabant Centauros, uel Hippocentauros . lain Palamede si addidit ordinem exercitus,dationem signi, tesseras, uigilias, idque Troiano bello: Danaus rem naualem, uel ut alii habenti Minos. Hyperbius Martis.filius primus fertur occidiste animal,& Prometheus bovem. Sed quam
haec sint erronea.& fabulosa, ita statim omittimus, adeoque, ab his ueterum ad ueritatem reuertimur, qvienusquam certius, quam in sacris literis exprimitur, quaru uero testimonio patet, quod Tubalcain,& ante diluuis: omnia aeris, serri, atque similia instramenta excogitauit hominum malitia nouarum rerum insatiabiliter cupida. Et verum est illud Ecclesiastis, qui, inquit,Nihil sub sole est nouum . Recte ex, go Terentius, Nihil alsi dictum, quod non dictumsIt prius. Quoties nanque uirtus hominum bonorupraeualii it impiis, toties bello in pacem mutato, militaria arma, ac inprumenta perierunt. Vbicunquet etiam
382쪽
etiam loeorum impietas xegnat, ibi talia desiderantur, ubi pax & bonitas, ibi nihil opus est baculis, gladiis bombardis, hastis, securibus, catapultis , atque
id genus sex mille:quod Vergilius sancte & eleganti
carmine perstrinxit. Q 'ne ubi fas uersum,atq; nefas,tot bella ter orbe. Tam multae scelerum facies, non usius aratro Dignus lasanor. squalent abductis arua colonis . Ei curuae rigidum falces conflantem i. ensem. Nine movet Euphrarer, iliine Germania bestam . Vicinae ruptis intem se Iessus urbes . . . lArma ferunt. saeuit toto Mars impius orbe. i.
Ad talem credo aetatem mundi Ovidium respexisse,quum auream dixit,& Vergilius, aliiq; idem sensisse uidentur,sic ille cecinit. . t i ii i l 'am nli 3 sceptrum Dictaei Regis ante sImpia quam casis gem ea epulata ιuuencis, Aurems banc uitam hi ireris Saturnus agebat tolli imii γecdum etiam audierant inflari elassica, neredum i Impositos duris crepitaris incudous enses . . ..icit
unde liquet, quod putauerint subbSaturno aurea aetatem mundi su isse sicut hoc pluribus locis Vergiali doceti potest. In Bucolicis canit hoc pacto. Ir. aditi: t L Nili O Virgo, redeunt Sammta regna. Rursus in Aeneidos libro. t cai , tuo Primur ab aethereo uenit Saturam: Olympo tot x Arma Iouis fugienς , O regnis exid ademptis. . tri' l Ut genur indocile di perseum montibuν estis tr . l. U. a . coligeret, legerque dedis, Latiumque cari l .rls t Malui his quoniam tutus latuisset in diris.
rea sis perhibent isto sub rege fuere , i i eula sie plaeida populos in Nee regebat. Atqui sub Saturno,si alias io Noe suit,statim exoti sunt bella,& Cham contra patrem insurrexit, u pote euius uirilia abscid isse poetet, nisi commentato-δem legerent, dieereu tur nugari. Imo ipse Cham ne seruus aliorum fratrum esset, bella gessit. Qd si nune
Pro Cham poetae accipiunt ipsum Ioue, manifest a
383쪽
erit quod proponimus: namirum quod etiam in eo tempore, ilio Saturnus rerum potiebatur,arma sue rut,& milites: quia Iouis arma fugisse dicitur saturnus. Vnde alii iudicent, quam uere initio suae Metamorphoseos Ouidius inseri, quod sub Saturno hoe est temporibus modi aureis: & sub Ioue, hoc est artate mundi argen tea, nulla suerint bella, sed ut iungit. Tertia post illam successit ahenea proles, Seuior ingem' o ad horrida n ONιior arma ἰ. Ponscelerat tamen. . IItaque ferrea aetas Bellum omnium primo houinsecensetur. Si ait: Iam elue noeent fenum,streoque mccnitur aurum prodierat, prodis bestum, quod pugnaι uιroque, ἐSanguineaque manu crepitantia concutit amma. viris
ΤEquidem animaduerto uerum esse illud Plinii, qui sie scripsit de homine. Nulli animanti si uita st gilior, nulli reru omnium libido maior, nulli pavor confusor, nulli rabies aerior: denique caetera animatia in suo genere probe degunt :con gregari videmus& state contra dissimilia. Leonum seritas inter se nodimicat : serpentum morsus non petit serpen tes, ne maris quidem bes varae pisces, nisi in diuexis genera saeuiunt. At Hereuld; plurima homini ex homine sunt mala, bella,& si miles in iuris. Quamobrem, ratione peceati ab Adamo primo usque homine condito, stimulante, & instigate diabolo haec natura mala, humanam naturam occupauit. Neq; mirum si bella, armaq; sequuta sunt , ut instrumenta diaboli pacis perturbatricia, q uum uero haec peruersa. natura suum iugenium ostendit statim, non satis intelligo, quomodo aurea fuerint tempora sub Adamo pulso ex paradiso,& euius filii inter se comederint, testante scriptura Abelum caesum a Caino: aut etiam post
diIuuium sub Noe, cuius filius Cham patri bellum secit. Atque ita sub Saturno non fuisse uideo aurea sa eu Ia, nisi quatenus homines pacem coluerunt. Quotiescunque liguor 5 cem coluernnt homines, in
384쪽
17sties aurea suere saecula, & instrumenta belli rubigine Gesa,abolitaque sunt. Verum hoe paeis studium ti 5 fuit, neque esse potest, nisi Deus miraculose illa Iargiatur: uel nisi mali formidine minarum reprimantatur,& boni armis defendantum uel deniq;, nisi unusquisque quaerat no quae sua furer sed quae Dei & sim et
ximi sui. uerum nanque est, quod proprium eommodum,& occultum odium, & iuuenile eonsilium Niti luem,Troiam, Carrhasinein Romam, plusimhsq, ciuitates serὸ omnes bellis perdidit. RectE in Oiastola ad Lucilium Seneca scripsit. Quietissimani uitam homines ageren Pin tetra . si haec duo uerba E
natura rerum omnino tollerentur, Meum,& Tu u.'
Miraculose uero Deus mortalibus pace largitus et
tepore natiuitatisfili mi Domini nostri Iesu Chri
sti, ut pax terris, & coelo atrix claretur ad redemiaptionem credentium . propheta itaque sepsallit. Mi ' δε sericordiis,in ueritas obibauerunt sibi, & iustitia se pax osculatae latit Veritas de rerra orta te iustitia de coelo prospexit. Etenim Dominus dabit benigni tatem , & terra nostra dabit fructum suum. Iustitia ante eum ambulauit,&ponet in uia gressiis suos .
Ita saepius Deus miraeuios Eobstrepentibus undiq; armis,& bellis, per gratiam filii sui, & Domini nostri pacem repente dedit ad testandam suam magni ficentiam. Porro haec pax miraculo Dei eo tingit, cunctasque alias humanae pacis formas superauit: de qua Esaias secundo capite prolixe agit: Altera au- tem beneficio Dei pax datur. Nimirum quando deus bonis dat custodes,& malorum flagellatores, eoruq; qui bella parant repressores . Paulus ordinationem M. Dei uocat hane potestatem, ut quae gladium gerat ad bonorum defensionem & honorem:&ad maiora eastigationem. Hoc Cicero primo ossiciorum testatus est, Suscipienda quidem bella sunt ob hane ea sum, ut sine iniuria in pace uiuatur parta autem uictoria conseruandi sunt ii, qui non crudeles in bel Io,non immanes fuerunt.& ibidem. Nullum est iu-
385쪽
stum bellum, disi suu pro rςbus petitis geratur, aut .ante de nunciatum sit,& indictum . Quum maloruinfid sit societAh, & mali semper bonis insidientur odio diabolico, necesse est ut omni uirtute, imo om ni speci e sortitudinis boni se contra malos muniat,3 itaque opus est milibus .iNec mirum iam erat consideranti bonitatem Adami, Sem, posteritatisque, di- stadiantis contra posterjtatem Cayni omnia mala intentantis, ut mala a se propulsare possent, quod multos ex suis constituerunt milites, & sui defensores. Vnde statim ab initio creationis mundi militessiisse,& horum contra iniquitatem malorum usum esse necclsarium uidetur. A diluuio contra Chami,& Nebrothi iniurias, pii homines usi sunt quoq; nuli lib.& armis.Neq; opus fuerit comemoraresabulas poetaru de Cadmo, qn uiperaru detes semina uerit, I ex qui b. enati sunt hoines, qui demia militia incboad mutuis'; se uulnerib.conseceriit. Sicut illec Rit.
Terrigentim et peata cohors exhorta uιrorum est,
amput intersequi cecidere manu Et 't in Metamorphoseos tertio libro Ouidius caiiit de Cadmo. T. lvavit b umi iustὸ s mortalia semina emes, i . Inde side maius glebae capere moueri, , Primaque de sulcis acies apparuit hastae, . .
Mox humeri ,pectus ne, onerata ue brachia telis Exsunt, crescitque seger clipeata uirorum.&c. .ir sil
Nam mysticus his fabulis sensus inest, non alchim isticus, ut salso multi crediit. Sed sancta scriptura
docet quod Amraphel rex ibennaar, & Atioch rex: P5ti,& Chodorlaomor rex Elamitarii,& Thadal rex gentium interut bellum contra Bara Regem SodO- morti,&contra Beria regem Gomorrae, & cotra 1ς-lnaab rege Adamae, & eoua Semeter rege Seboim, cf. raq; rege Balae. ibi docetur quod Rex Sennaar cum
386쪽
suis uicit Sodomu, coepit omnia& roth filiusta triet
IIbrami. unde Ab ramus numerauit expeditos uet-naculos suos trecentos deee Scocto, &persequutus est eo usq; Dan,&diuisis sociis irruit in eos nocte, tpcussitqi eos & persequutus est usq; Hoba; quae est ad leua Damasci, reduxitq; omne substantia,&Loth fratre fusi cu substantia i lii iis, mulieres quoq; & populta. Ex his satis pala sit, quod ad siti de sensione boni uiri milites habueriit, Abra uir si bonsi & iustia uer vnaculos expidi uisse. Quid quaeso aliud est, si milites ordinasse,& bello pugnasse armata in an ut Sed prolixior institu to fore, si quae bella per milites uiri boni
gesserue enumerare uelle. t Caetersi D. Augustinus: Apud ueros Dei cultores,aie, etiam ipsa bella pacata sunt: quippe quae no cupiditate, aut erudelitate, sed pacis studio gerutur, ut mali coerceatur & boni subleuetur. Itaq; miles no est Deo inimicus, nec milita. Is P rte est delictu . Sed Pp praedam non propter bonorum de sensione milite agere & militare peccatu est: Nee Rem p. gerere criminosum est, sed imo agere Rem p. ut diuitias augeas, uidetur esse danabile. Propriueaetram quadam prouidentia militibus,& militatibus sunt eo stituta stipendia ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Qua de causa patet etia milites esse necesIarios. ut quibus diuina prouidentia stipendiutribuendii per diuum Ioanne dixit,&qui amici Dei sunt, ad defensione bonorum ordinati, & denique
qui semper fuisse leguntur in Rebuspublicis ben hconstitutis, adeo ut Plato milites quasi alteram Rei- pubi. partem recenseat, Agricolarum tertiam Quandoquidem adeo necessaria sunt milites , ut quasi a mali custodes Rei p. Christianae sint censetidi conita
hostes fidei Christianae. Haud parujilli potifices suo officio decessisse uidentur, qui rem militarem, atque, ipsos milites non sufficientes aluerant ad Ecclesiardesensione, sed qua Magistratus gladio iustitit non utitur, populus corra suu magistratu insurgit, & iura pet uertit. Ita dormictibus ecclesiasticis, & no aleti
387쪽
bus milites ad sui defensiqne lupi ingressi sunt,& h
retici Hypocrit similesque mali habitu ouiu, sed lupi intus rapacissimi, qui nil prius habueruli quam ut ipsam Christi Ecclesiam, omnesq; uiros bonos, sancto tu reliquias, imagines,atq; libros perderent, exurerent, fundi tus deleret. Nemo itaque Christianus abhorreat a milite, sed potius honoret milite tanquam situm fiatrem,& uigilantem, excubias, periculaque paε uentem pro Christi,& Christi sancta ecclesia . Vetune milites sua hac commendatione supeIbianti inatura. n. plus satis sere Trasiones,& Alasones sunt, idcirco pauca ad eos uerba faciam,ut sciant,quomodo se gerant in Repu. Christiana. Neque uero totu hoe negotiu excutio, sed quae sacraru literaru testimonio. Probata, atque praecepta sunt, ea attingam . Qui igitur rem militarem conficiunt, sunt milites gener aliis ter dicti Latinis, Graecis strate uomeni, Tulconibus Germani. Hi duum generum occurrunt, aut sunt nobiles, suarumque rerum defendendarum, uel recuperandarum causa militant,& milites in Constitutioni uas Imperatoriis uocantur, ubi agitur de uita militiae, & ad ho s pertinent equites, utrique equestres,
α illustres :alii sun t stipendiarii, Sc hi uel equites uel. Pedites: uel nautae, ut qui stipendii causa militiam sequuntur. Ad oes aute hos illa generaliter pertinent, quae diuus Ioanes rogatus a militibus, quid faceret, ut baptizati regnum Dei possiderent, respodit pau- eis: Neminem concutiatis memini calumniam faciatis,&contenti estote stipendiis uestris. Generalia Gnim praemittere particularibus oportet. Et si propter stipendium ad stipendiarios multis tantum referen- , dum credi potest: tamen diuus Augustinus, Beda, a que plurimi Catholici, non ad uiros solum bellico sos, sed etiam ad Christianos omnes, atque Clericos
potissimum deducunt, & applicant . Tum quoque manifestum est. quod ipsi belli principes non gratis
militant, sed uel suarum rerum custodiam, uel amissatum recept arumque iusta IecupeIatione assectant, quae
388쪽
AD MM TES. Igo quae quidem ipsorum sunt stipendia. Quamobre hoe
Diui Ioannis dictum ad omnes milites pertinet, sed et ut illud intelligant,clarius repetendum est. Primum est aute, & pretcipuu militi obseruandu, ut si nequeat cogitationes suas regere, animique assectibus impe-DI Sc contra cupiditates militare, saltem sicut strea ritum militem decet, habeat actiones in sua manu. Actiones militis sunt timorem hominibus malis incutere, ut obediant, aut rebellibus poenam infligere, ne noceant, bonos defendere, ut ab his omne in iuria propulsent. Has autem actiones potissimum persi. iunt professione pugnandi, itaque ut sciant quom d o pugnent,& qua de causa diuus Ioannes breuitet docet, dicens, Neminem iniusto timore uel uerbere iniusto percellatis. ast enim ea uis uerbi,diasissete, qd significat concutere aliquid quod quis non debet, uel non potest. Boni igitur militis officium est diligenter aestimare quid possit in bello praestare. Ieientia enim, ut Vegetius inqnit,rei bellicae, n utrit dimicandi audaciam. Neque temere Cato docuit.
Quod potes,b'c senter,meris ne ponderepressus Succumbas labor frustra tentata relinquas.
Quod Horatius poetis praeceptum dat, illud emmilitibus etiam imperandum censeo. sic ille. Sumite materiam uestris qui scribitis aequam, i. MViribus, O uersate diu, quid ferre recusent, , Quid ualeant humeri. Ita milites ea arma, dc bella sumere ac mouere debent,quae bene norut. Narecte Vegetius dicit, quod in omni praelio non ta multitudo,& uirtus in docta quam ars & exercitium solent praestate uictoria: non enim longitudo aetatis, aut annoru numerus artem bellicam tradidit sed potius exercitatio. Na in pugna solet usus,& cognitio eoru,quae quis nouit,plus prodesse,quam ipsae uires. Multu est posse, sed plus est scire quid possis,atq; uires suas no trasgredi, necu Icaro praeceps cadas, du supra uires conaris. Quapropter bonus miles voti aggrediatur bello eum lacessire, nu
389쪽
si que setat se posse ui neere. A tque illud oraculo Apollinis deelaratum,quod tale fuit. , fio te Aetaeida semanos uincereposse.
Si romani bello lacessiti fuerint, poterunt te uineere. Atque ita accidit Regi Epirotarum Alexadro. Cassiodorus non malE scripsit, quod animos subito ad arma non erigunt milites, nisi qui se ad i psa idoneo praemissa exercitatione disponunt. Gedeon honus miles, noluit arma attingere, nisi sciret certio a Decidatis signis, se posse eum pauca manu ualidum hoste superare. David non attentauit pugna contra Philist eum Goliathum, nisi instinctu Dei fetuisset seposse illum superare, ut quum iam leonem & urium misperasset, animalia haud infirmiora ipso Goliatho philistaeo. Quia anceps est alea, & fortuna Martis, ideo
uires prae nouisse,nasq; exercitando promptas habeare expedit,decetque militem etiam iuste pugnantem nemini arma intentare,nisi uiribus praeualiturum se esse nouerit: quia nullae sunt uires maiores, quaqua a Deo dantur. Ideo ad uincendo, uel prosequendum hollem nihil mue ualet, atque fiducia in Deum. Ideo se legitur Exodi decimo septimo. Moyses autem, &ἀaron, & Hur ascenderum super uerticem collis, cuque leuaret Moyses manus , uincebat Israel. Iudith uero increpitans suorum uirorum timiditatem, Memores estote, air, Moysis servi Domini, si Amalech confidentem in uirtute sua, & in potentia sua n6 ferro pugna do, sed precibus sanctis orando deiecit. Praeeeptum hoc erat Iudaeis, quod ita se habet. Si exieritis ad bellum de terra uestra contra hostes,qui dimi cant contra uos,clangetis ululantibus tubis , de erit recordatio uestri coram Domino Deo uestro,& eru mini de manibus inimicorum uestrorum, Itaqι paulo potest prohibetur Israelitis, ne exeat ad beIlum, sic enim Moyses illis loquitur. Noliteascendere, non. n. est Dominus uobiscum,ne corvatis coram inimicis uestris. Et in Deuteronomio repetitum est. Si exieris
ad bellum coua hostes tuos, & uideris equitatus, oc
390쪽
I 8 Ieurrus,ge maiorem quam tu habeas exereitus multitudinem, no timebis eos, quia Dominus' Deus tuus tecum est. Sie enim Filii Ruben, Gad,& dimidiae tribus Manasse habentes fiduciam in Domino nieerunt inimicos. Si edauit uicit hostes suos: se Leuites lati-helassatur suos, se per quem Spiritus Domini factus est. Nolite timere, nec paveatis hanc multitudinem,no enim est uestra pugna sed Dei. Et mox sublieitur Credite in deo vestro, & securi eritis,credite prophe tis eius,& cuncta euenient prospera. Audiamus quoqus Ezechiam; qui sic ait, Eteon uocauit uniuersos in platea portae ciuitatis,& loquutus est ad toreo radicens. Viriliter agite& consortamini. Nol i te timere, nec paveatis regem Assyrioru, nee uniuersam multitudine, quae est cum illo: multo enim plures nobis eum sunt, quam eum illo: cum illo enim est brachidearnis, nobiscu Dominus Deus noster,qui auxiliator est noster,pugnatque pro nobis. Porro Iudas Machabaeus sic ait ad suos. Facile est concludi multos in ma' nu paucoru, no est dasserentia in eonspectu Dei coeli liberare in multis,& in paucis: quoniam non in mulititudine exercitus uictoria belli, sed de coelo sortitudo est. Hanc Dei potentiam optimE Dauid nouit,&expertus sic seripsit. Laudans inuocabo Dominisi, Scab inimicis meis saluus ero. Quinimo sic ait, non timebo millia populi circundantis me. Exurge Domine, salvu me nec quoniam tu percussisti omnes aduersantes mihi sine causa,dentes peccatorum cotrivisti. Atq; ideo subiungit. Qui doces manus meas ad praelium,& posuisti ut arcum aereum brachia mea,& dedisti mihi protectionem salutis tuae,&dextera tua sulaepit me. R ursus idem scripsit. NO saluatur Rex permultam uirtutem. Fallax equus ad saluten, In deo aciemus uirtute. Ideo in prouerbiis d icitur, Equus paratur ad diem bellii: Dominus autem salute tribuit. Vt catalogo omnes hac dei uirtute uictori ossis, strenuosque milites commemoremus, audiamus Paulu