장음표시 사용
471쪽
rmereantur senex, non adeo curent corporis pulchritudι-nem, sed animi
r 3 Molestenter fugiant inscitiam, di mi optima .imprimis . Chrisianam Relibonem. 14 Adolescentes sint obedienter seniori si maxime a el siasticis Misis. i s ruuenes frateny intemperantiam. t 6 De senectute paucK cum appendice.
t i Am portum projiciens appessere, id uela contrais
. here parabam, cum subito laetior undique aura as. flat. Parumper itaq; adhuc in aperto aequore expatiandum esse ratus, ut fastidium praeteritae nauigationis expellerem,& tabulas nauis abluerem,baud inutilem, iniucudamque excursionem molior, in qua officio Analectae sungor, & id quod tu superioribus p- teritum, scituque dignum est, paucis subtexam,mox operis facturus suum finem, illud ex Martiale admoniturus antea. Si nimiur uideor,seraque coronide longus. ἀEsse libe legita pauca libesius ero. Nondum enim satis de viris, & ad inaseulinu sexum pertinentibus tum sacris , tum prophanis perstrinximus, ae non ulla in hune usque locum thematu reseruauimus. Aequum 'st enim, ut liber hie Vertumnum spectet, cuius quide nutu tot personarum diuersitates recensuimus ab initio, quae tamen Omnes uirili, scemineoque sexui suam originem debeneniae factae siue prophanae, siue sanctae siue peccatrices sint, idcirco non minus de uiris, quam mox de sceminis pauca in medium suum allaturus, quae in genere ad virilem , uel Mastulinam dignitatem, tum ad semineam pertinent. Has enim personas ipsa natura distinxit.&Lucretius libro secundo, sic canit. Sed quia non uulgo paria omnibus omnia tan N, Nec mirum: Nam cum sit eorum copia tanta,
Ut neque sinis uti docuit neque summa sit uua,
472쪽
Debent nimirum non omnibus omnia prorsum.
xsse pari filio, simiturue a secta figura.
Atque adeo distinxit, ut unicuiq; corpori dissimilem formam in generauerit, cuius ui particulares existun t operationes: Ideo in primis operae pretium uidetur, ut in genere quoque nonnihil dicamus de humanis personis , ut uirili , tum sceminea. Ante ominnia Salustii sententia elegans uidetur recitanda, qΗς est talis in pro emio colurationis Catilinae: Omne is, ait homines,qui sese student praestare taeteris animatibus, summa ope niti decet, ne uitam silentio transigant, ueluti pecora, quae natura prona, atque ueniti obedientia finxit. Sed omnis nostia uis in animo Meorpore sita est. Animi imperio,corporis seruitio magis utimur, alterum nobis cum diis alterum cum beluis commune em quo mihi rectius esse uidetur, ingenii, quam uirium opibus gloriam quaerere. Et quo niam uita ipsa, qua fruimur, breuis est: memoria nostri quam maxime longam efficere: Nam diuitia ruin& formae gloria fluxa atque fragilis est: virtus clara; aeternaque habetur, primum certe stud rem a tenera aetate masculini sexus esse debet, ut uirtute excellat non una, sed omnibus, quatenus fieri potest, qui . n. sacros ot dines sunt pro sessurii, opus habent The logi earu uirtutum exercitio una cum eis, quas Scholathici uocant cardinales, uel et hicas.7Alii autem e hicis uirtutibus excellentiam quaesiuisse, & gloria peperisse gaudebunt. Praeterea qui peccatores conicientiae tanquillitatem uolunt, Christianam debent
degere uitam, quo illud consequantur, quod apud Iob. Capite. 3 . Viri persectae uitae homines memora lib. 37.
tur. tum ut suae uocationi responiteant. Quoniam teste D. Augustino lib. 3. sermonum, sermone. 13. viri
appelsantur is uirtute, eo quod libidines uincere dobent, & cupiditates , quod duris laboribus, quibus Deus optima proposui h&uendit, affectabunt cum Christo scandere coelum. Vnde legitur Iob. 3 8. Accin Iοῖ.gete sicut uir lumbos tuos . Diuus Giegorius pulchre
473쪽
uit, qui uias Domini sortibus,& non dissolutis gressibus sequuntur. Et cum Iob dicit Cap.23. de ciuitatibus secerunt. uiros gemere, ibi D. Gregorius Moralium. 16. interpretatur, quod uiri sunt qui perfectis gressibus per uiam Dei non flux ἡ & enerviter currunt, sed uiriliter. Hinc dicitur Deutero. I. Viriliter agite,&consortamini,& Iosue primo. Tum enim confortare & esto robulitas: tu enim sorte diuides populo huic terram pro qua iuraui patribus tuis, &c. Rursus. l. Paralipomenon. I'. Agamus uiriliter pro populo isto,& 2. Paralip. 3 2. Viriliter agite, dccide ne paveatis resem Assyriorum. David quu sortiter ceriatandum esse hortatur, ut quis ad Deum accedat, buccina clamat uiri liter agendum, ut psalmo. 26. Expe cta, inquit, Dominum, uiriliter age, & coufortetur cor tuum,& sustine Dominum, & quarto rursus inde psalmo. Viriliter agite, & confortetur cor vestru,4
omnes qui speratis in Domino. Machabaei quoque. ut Simon & Iudas, qui maximis ducibus Christiarinis exemplo esse debent, ut gladium super uirilescemur accingant,& Sanctam Deo Ecclesiam gladio defendant, qui uete sunt uiri, insonuere,& intron uer: suis militibus hanc uocem, Consertamini & uiriliter agi te:& rursus pugnate uiriliter: iterum, Aeeensi animis propter blasphemias uiriliter accesserunt ad pugnam contra hostes. Paulus ipsos Corinthios si equoque adlinrtatur, Viriliter agi te,& confortamini. Oia uobis in dilectione sant. D. Gregorius super illud Prouerbiorum . O uiri ad uos clamito. MoraliuΣ8. sic scripsit. Ego, inquit, non sceminis sed uiris Ioquor, quia hi, dui fluxa mente sunt, uerba mea perci-1pere nequaquam possunt: carnalis enim uoluptas resarmio ea mollities,ant fluxa lenitas,& desidiosa otio stas effae minan t. laboriosa uita, & uolutatum fuga, ac uirilis habitus robusta ac continens intentio, nμmaq; exercitatio ualidam faciunt mentem, & integras corporis uires. Vt igitur hanc suam maiestatem
474쪽
uiri obtineant,& a teneris quod primum est de maximum debet duris assilesieri exercitiis,& deinde labo iribus. Quemadmodum id quod Iuvenalis rectc praecepit, uolens ueram uiris commendare bonitate in Satrra decima,optimc tandem reserant.
Fortem posco animum, o mortis terrore carentem: ha Jatium uitae extremum inter munera p9nat i,
daturae. qui ferre queat quincunqMe labores.. Nesciat irasci, cupiat nihil, O potior er lHerculis aerumnas endat seuos que labores,
Et Veneπe,ct cmis O plumis Sardanapali., Quod si cuiusque aetatis generalia quςda ex optimis auctoribus collecta rudi menta delinavero, haud abs re id fuerit,ut nostro instituto satisfiat. t Insanti si adhuc pueroru cura matribus, nutrici b. ac medicis incubit: donec reddere uoces incipiat, tunc enim requiritur paedagogum, qui & naturali facundia, uo, ce integra ac uirili, bonisq; morib. praefiguret, quod effingere illi ac imitari incipiant, hauriat, imbibat, in uenas, sanguinem,ac habitum transmittant nonui, sed quotidiana, iocosaque conuersatione. Nam ut fit in cibis, ita in moribus & praeceptis se quoque. res habere uidetur. Vulgo e schola medicorum profertur tritum .Quod sapit, nutrit: ita quodeunq; praeceptum, qualescunq; mores cum dulcedine &lusu inculcatur, hoc est, qui sapiunt, statim ipsum anima nutriunt. ui,& bruta animalia quaeda,seueriore disciplina initituuntur ad cursum, gress us, flexiones,&mansuetudinem: at humana natura paerilibus blandimentis,&iue unda insti tutione sine duritiae gax det,huic.n. non aliud placet, qua quod cum lusu δε ioco quodam ingeri,inserique potest. Nam quod soramidine commota an diunt, id penitns abhorrent,&eo alienantur prorsus per omnem uitam. Non sesellit hoc Ouidiu, quu pueru Cupidine assatus, sic ait. Et puer es, nec to: quicquam nisi ludere ροονιet.
475쪽
AD MONI TIO Horatius etiam id expressit sie eanens in arteroetica. Reddere qui uoces iam scit puer, O pede certo
Signat humum: gerim paribur cottadere, O iram coligit, aς pon is temere, se mutatur in horas.
Sicutis dis quietus non est,& per si suapte natura semper in proxima agit: ita pueri iam pedibus firmi
continuo in motu sunt, si modo ualet. Nec opus h bent monitore, sed potius socio & para. qui uero cohibete hune motum, de lusum uolunt, plus nocent, quam prosunt Verum a natura promotus biclusus iuncto moderatore & in bono cursu, probatisq ι motibus collusore dirigi debet ita, ut sensim literarius fiat,& sua s ponte incipiat pingere,scribendo cb racteres ess ormare, num febere aut acuere, oratori Eae muscὸ modulari: pariter corpore subeat lusu. ω- bustiores, pondera portando, iaculando, discum iaciendo, prouocando, cursitando, equitando, smiliaque puerilia,& artati conuenientia exercitia. Haec tali fiant pacto, ut accrescen te aetatis robore, validiora simul gymnasmata & animi & corporis accedant sine imperio, sed ipsa natura allubescente , minusque
redii sentiente , De nutrimenti ratione nihil addo, quoniam suis cienter hoc suppeditandum est in qu
titate, qualitate, M sua tempore, nec de uarietate exerςitiorum quoniam hoe est alterius instituti. Attam e pro genere uitae, quod quisque sibi proponit, recte instituendo, conuenientia ei ab ineunte aetate sun d menta omnibus excrcitationibus, quotidianoq; usa
iacienda sunt. Nam quid huiusmodi pueriles instituriones ad persectam aetatem faciun , Plutarchus docet libro de paedagogi , adductis exemplis xycurgi legislatoris Lacedaemoniorum,& Cebetis Thebana. uulgo dicitur. Qui uitulum sustulit, tollet & tauru m Hoc puerili lusu Milo Crotoniates demonstrauit, quemadmodum dicitur,qu od tales sumus,qualibus
nutrimur. ita ratione animi, ingeniique tales sumus euadimus, qualibus instituimur. Adeo hoc uerum
476쪽
est, ut ipsa fides Christiana quoque ex auditu sit, sicut 'Paulus dixit. Vbi ergo aetas patitur,adolescentiatd cursu uirilia munera capessere oportet. Qui Religiosus est, uel erit, exerceat ingenium,memoriam , dc ina Rqm uoluntatem destinct uirtutibns non minus faciendis,quam docendis,in primis pietate erga Deum, Echomines colat Meditetur in lege Domini dies &ctes, quumque potest, mςditata in scripta conserat, stylus enim dicendi est optimus magister: non conuersetur nisi cum Religi osis, Ze deuotis Deo uirij.
Duplex enim est talis conuersationis utilitas. una quod bona colloquia bonos mores generant- conseruant: Paulus ex Mynandro recitat. Corrumput bonos mores colloquia praua. Ex uerum est, uulgare illud. r. . Morissa mia peeur inficit omne pecur, altera aute,quod hinc fit nomen priclarum & fama honesta,cuius uirtutem non debet Ecelesiastie
negligere. Pulchro huie disticho locu faciemus quod a petrarcha plenius in libro de Remedio utriusque
sortunae trabatum est. Optima eum iustis est conue viis,qua tu per litium fama xvmen habere potes.s et Quoniam uero Sacri uiri alijs exemplo esse deis
bent,iedulo conabuntur eos ubique exprimere mo res,quorum imitatione alii in bonam uiam uirtutis deducentur,& meliores evadan t. Nullum enim malum est in corpore,quod non a capite tanquam funiculo dopende tuta nullum est in Repub. matu, quod non a spirituali magistratii initiu aliquod accipiat:
Interea si minus omnem uirtutem exprimant, saltε adumbrent, uitentque scandala. Prophanorum est autem bona ea imitari, quae in hiis sacerdotibus iii derint, mala omittere. Fieri enim non potest, ut circundatus adhuc mortali carue omnino perfectus
existat in Christo, in gratia Dei, in mutua dilectione proximi,quae etiam malefacta in optimam interpre-ratur partem, quae no odisinon aemulatur, Persectus
477쪽
esse potest. Ipsi autem Religiosi uisitare so Iet aegros,
viduas,orphanos,orphanos non solum parentibus sed orbos etiam bona institutione & bonis moribus d. Di si taban t, ,emendabant, & ad opera bona no priuati quaestus causa, sed propter saluteri animae,& ialteitatem Christianae Reipublicae instigabant, pigros in
citabant, p*uperes iuvabant, ignorantes instituebat. Nunc quid faciant, Deus nouit. Certe boni sacerdotes haec obsernant uigilantemque curam gerunt prR. sitis ovibus. Hinc manet adhuc consuetudo in multis pagis,quod die dominico finita concione ipse Sacerdos suos Agricolas in genere de suggestu adhorta. tur ad rusticorum debitorumque operum diligentia sodiendum arandum, seminandum, metendum, platandum, inserendum, insinuans, temporaque actionum,& serias,nundanasq; distinguens euunciat.In hebdomada si quem, suorum olim ab opere imperse-Mo cessantem Agricolam parochianus , uel pigrum, Laut aliena ab instituto facientem uidisse, hunc argue bat priuatim,& inobediqntem, de rostro publice uerbis castigabat, donec grauiora intentado ad saniore mentem reduxisset. Eo modo boni saceldotes bonum & strenuum populum informabant,& caeremo iniis Religionis animos deuinctos ad Deum diuina- . que opera pertrahebant. Privatum non admittebatur delictum Publice commissum propter hilaritata, aut humanam infirmitate publica charitate,& pietate expiabatur. Ideo res mortalium tum optime se habebant: Nuc sibi quisque studet,& religiosus potius haberi uidetur, ut gregem tondeat,deglubat, dc si potest deuoret,quam pascat,& impinguet: nec mirum quiq e contrario prophanus Religioso alimentad negat, maledicit, aufert undecunque potest, indigna corporali beneficio praedicat: quum sciat, quod inser. Henti arae necessaria sunt honorifice procuranda detrauit tamen: insidias tendisii mortem per uarios cruciatus intentat. Propter hanc mutuam alienationcm pax constare Mn potest. Deus iaetit, ut offensi. ia animi
478쪽
animi reconcilientur,propositoqι lucro aeternae se Iutis, omnes tranquillE per stadia uitae huius decurrant. A Deo nanque haec salus Rei p. Christianae depender, ut a quo est omne bonu . Tum Viri sacri ab adolescentia probὸ in bono uitae statu progredientes, pijs ac sanctis exemplis, ueraq; doctrina suum populum erudientes & sibi,& populo,& toti Rei p. si
Christi maximum emolume0tum,&ornamentum pr stabunt sibi, quia assuetam retinebunt, pietatemper omnem uiram,& institutione sine omni molem.
stia, cum laude honore,& utilitate: populoHa hunc in bonis operibus, in operibus dilectionis, in fructu spiritus informatu obedi ente, ad uirtutes facie-das promptu, ad domestica negotia attentu, a uuiis alienu,minus sentiente onera paupertatis, nec diuitiis superbiente, Ecclesiae, ac Ecclesiasticis uiris beneuolu habebui. Christianae Reipublicae, quia mutuo nexu, omni uinq; mebrorum Ecclesii iuncta ad bonum fine cospiratione haereses sepultae iacebunt schismata non nocebunt, apostatae formidabur, impii conticescent, dentibus frement,& contabascent. 6 4 Prophaniat corroborati honestis corporis actionibus,correspodentibus cuiusq; uitae generi, & sedulitate labor adi expediti haud dubie necessaria alimeta,& uitae subsidia inueniet, corpore ualebunt aio, benigno pd ti aetate reliqua degent tranquilla, ualida,& pacisca, sin minus talia iecerint fundam eta, per reliqua oem ς tate laborandum, desudandumq; est Religioso in rebus animi cognitionis, religionis, de uirtutis, prophano in bonis mori b. dc ualetudine corporis,& perseredis labori b. ut uiri noIne excellat. Religiosus prudentia reru diui natu,& humanaru caeteris antecellere debet: prophanus prudelia
actionu,& praxim adiunget utriq; iustitiae omnes species sunt colendae. Cosilio religiosus, uir bus corporis prophanus pstabit: utriq; tamen sortitudinis studiu esse uidetur propriu ut uiri dica Iur. Ne illud
iu probris sit in promptu,& si quid tale dici potest.
479쪽
Vos etenim iuuenes animos geritis muliebres Isiaque uirgo uiri Et illud simile s. ἰ A m. haSalmacida spolia sine sanguine O sudora Turpe est enim uiro Sardanapalia agere, uel Thessalum, uel Ninia: quum Amazones animaduertimus uiris bellicam gloriam,& gubernandae Rei p. curam praecipui si e.& quis serat uiro exploso foeminam concionantem: sicut de Agrippina,& Plancina Historiae produnt: Certe uir non debet esse mollior foemina tquoniam, ut Cicero ait, quod uiriliter, magnoq; anila. sic. mo fit, id dignum uiro& decorum uidetur. & ut est in Tusculanis.'Appellata enim est ex uiro uirtus. Viri aut e propria maxime est sortitudo rcuius munera duo maxima sunt, mortis,dolorisq; cotemptio. utendum est igitur ea, si uirtutis compotes, uel potius si uiri uolumus esse. Quoniam a uiris uirtus nomen est mutuata.& mox idem. Cave turpe, quicquid languendum, non uirile. observentur species honestae animo. Zenoni praeponatur Elea thes, qui perpessus est omnia potius,quam conscios delendae tyrannidis indicaret. De Anaxarcho , Democrito cogitetur qui cum in manus Cyri Nicocratis Regis inciis, disset, nullum genus supplici j deprecatus est, neque
recusauit Calanus Indus indoctus & Barbarus in radicibus Caucasi montis natus sua uoluntate uiuus combustus est. Nos, si pes condoluit, si deus, s sed faexotum dolere corpus serre non possumus . Opinio est enim quaedam effoeminata,ac lenis, nec in dolore magii , quam eadem in uoluptate: qua quam liquescimus, fluimusque mollitia , apis aculeum sine
clamore serre non possumus . Ad uero C. Marius ruis
sticanus uir, sed plane uir quum secaretur, ut supra- dixi, principio uetuit se alligari. Nec quisquam ante Marium solutus dicitur esse sectus . cur ergo postea alij ualuit auctoritas . Vides ne igitur esse opinionis non naturae malum, & tamen fuisse acrem morsum doloris idem Marius ostendit. crus enim alterum
480쪽
alterum non prastuit. ita& tulit dolorem, ut uir, Mut homo maiorem ferre sine causa necessaria noluit. Totum est autem in eo, ut sibi primum quisque im- li. 3. peteti& sic uir eriti unde rei e Boetius canit. νro. I. qui se uolet esse potentem, Animos domet ille feroces ,
Nec uicta libidine colla Faedis submittat habenis Eten im licet Indic gl onge , Tellus tua iura tremisc i, Esseruiat ultima Thale.
Miserasque fugare querelas Non posse,patientia non est
Non est igitur in conveniens, ut is, qui uirilem tragam, laudem,& gloriam assectat, sortium facta.& patientiam sibi proponat, assidueq; cogitet nihil enim atquὸ Iulium Caesar. incitauit ad res gerendas, quam contemplata Alexandri magni ineunte aetate iuuenili bella gerentis, in templo veneris proposita pictura. Cur in teptis Christianorum statuae, imagines, picturae martyrum, innocentium, consessbrumq; ,& inprimis memorandi Christi habentur, nisi ut his sti, mulati in sortitudine Christiana exerceamur, &confirmemur: Qui igitur cas abolere conantur, impietatem, & efflaminationem mercenariam moliuntur memoriam uirtutum, & monumenta ueri splendoris tollunt. Ethni ei statuas erexerunt sorti b. uiris in memoria emulationis, ut Iovi, Marti, Castori , Polluci: Graeci Harmodio, Leenae, Thrasybulo. Romani Regib. Consulib.& C salibus: nos Christiani n6 eo te ςmus haereticis ita. s. iubentibus catalogu sertium uirorum,& uere uirorum non habebimus pi-uras, aut imagines horum absit impietas: quin ipstatua Catonis sese occidentis collocetur statu adipi iniusta morte pro humana salute crucifixi: pro st tua Castoris stet D. Petrus t pro Polluce S. Paulus. M. a. Ff a pio