장음표시 사용
501쪽
hoe nune os ex ossibus meis, & caro de carnem ea. . Haec uocabitur virago, quoniam de uiro sumpta est, Graece habetur Arrenopos goni. Hebraico uero ista, uelille. Propterea relinquet homo patrem & matrem. & adhaerebit uxori suς & erutiduo in carne una. Erat aute uterq; nudus, Adam scilicer,& uxor eius, & noerubescebant. Porro non parum Muliebrem uirtute& gloriam demonstrat,quod cum Adam extra para-dytum sormatus,in paradysum traductus est a Deo, ac ibi ex dormientis costa uel latere, ut non nulli interpretantur, formata tandem est Eua. Paradysiaca igi tur & uere coelestis creatara est. taminae optima xtiam quia desectum , solitudinemque,uiro noxiam discussit, & depulit: quia)adiutorium uiro:
quia usque adeo uiro commendata est, ut propter - eam pater, & mater postponantur, Illa ergo pietiosior est patre & matre cuiusque, & uenerabilior. Adde huc quod non est simplex adiutoraum uiro , sedd . . i. tale, quod simile uiro existat, imo virago quoque ab ipso Adamo dicta est. Non mirum existimo pulchritudinem & uenustastem propriam esse taminarum, 'nia prima in paradyso creata fuit tam inar parady. . ii . sus uero pulchritudine omnia superat. Sed itiseret aliquis,quorsum hoc tam inarum encomtum enim irum ut ostendam ipsam taminam a Deoisormatam, in paradyso,& c testis naturae participe in oculis hominis id esse, quod in animo philosophi dixere uirtu. tem ipsam, quod Plato Sapieria, quod Cicero Hon stum: cuius primo ossiciorum sic meminit,uocas uirtutum honestum. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudine, uenustatem,&couuenientia partium sentit. Nasimilitudinem natura ratioque ab Oculis ad anima transferens, multo etia mailis pulchritudine,conliantia, ordinem in consiliis factisque conteruandu putat: cavetque ne quid indecore e minate ve faciat: tum
in omnibus,& opiuionibus, & factis ne quid libidinose aut faciat,aut cogitet, quibus ex rebus conflatur
502쪽
tur& emeitur id, quod quaerimus honestum e quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque uere decimus etiamsi a nullo laudetur, Ilaudabile esse natura. Forma qui de ipsam Marce fili, ct tanqua facie honesti uides, quae si oculis cerneretur, mi r biles amotes ut ait pia tolexcitaret sapietia . Plato in Phaedosiue dialogo de amore & pulchro uisus, inquit, omnia sensuu nobis acutissimus, qui per
corpus fiui, qno sapietia non cernitur: ardetes. n. excitaret amores, si quod tale simulachiu oculis appareret .Eade est de caeteris natura amabilibus ratio. At
uero pulchritudo sola, hac habet sortem, ut maxima omnivo perspicua,& amabilis sit. Qui etgo non est mysteriis nup initiatus, aut potius deprauatus, hicns celeriter ad ipsam pulchritudiue excitatur, sed a piciens similitudine quandam, quae ab ipsa uera pulchritudine denominatur nimirum foemina intelligit & ad du ea qua aspicit, non uenerator, quadrupedis ritu uoluptati deditus aggredi,& filios serere nititur: petula terq; cogredies nec timet, nec erubescit uoluptate praeter uatura sectari. Aristoteles primo politico tu. No pinde, ait ymi pulchritudineae eorporis cernere est, quod si ta iacile animi pulchritudo quam corporis uideret ut, dici no posset quato amore uirtutis animus accenderetur, recte quide. nam caanimus praestet corpori, quanto est dignior, tanto magis eluceret. Cur autem animus sit tardior in amore uirtutis, haec est causa,ga ubi est parsi ni otie in per sensum & sensibilia quae extrinsecus occurrui ibi tardior est notitia p intellectu dc intelligibilia,q animo occurrui, & animo coprehendutur, sed parua no iicia uirtutis per sensibilia occurrit animo ergo animus et uirtutis minore afficitur ut cuius minoic habeat notitia. Sed si nuc ego uera & sensibile quoq; demostra uero ipsa uirtute, ipsam sapietia, ipsa pulchritudine, ipsu non estu, ipsam amabile natura, no si mulach tu eius tatu modo, ut illi dixere qd sentiet Philosophi fatebutur se in errore uersatos cilla in tenebra
503쪽
gratio cum triumpho ripis Beata Dei genetrix semper Virgo maria, ipsa Domini Iesu templum ipsa sancti spiritus sacrari utru Sed me spiritus defieeret, si huius laudem esserre conarer, huius precibus & instin-.ctu Christus benedictus omnium primo miracula sacere cepit, sicut patet de aqua in uin si mutata in nuptiis Canae Galil ex ad munitione inquam, & rogatu Diuae Virginis dicentis, uinum non habent. Haec est ergo uirtus ipsa sensibilis tum in mundo appares& cum mari iti Iosepho, ac Clitillo Benedicto in te
ris tonuersans. Ad hane aeced ut omnes sceminae sanctae, huius formam, speciem dc pulchritudinem exprimunt non uiri, sed eminae , unde decet ut steminae quoque illam moribus imitentur:& ad huius uitam componant te omnes mulieres, si nesciunt, discant uita mores iq; diuae Virginis Matic ab Ecclesia saucta coprehcdat, aio pulchritudine illius in corporis spetie, in cogitationi b. in Oibus actioni b. ut intellccta pulchritudinem ament,& imitentur. Nulla est quoq; etea tuta quae adeo hominesque deosque in sua amo. tem ctincitet, & sibi conciliet, ut scemina hanc Deus ipse amauit,&sua in sedem aedemque elle uoluit. De hac ita propheta canit . Astitit Regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circundata uarietate. Audi filia te uide,& ine lina aurem tuam, &obliuiscere populum tuum,& domum patris tui: & concuplicet Rei
decorem tuum. Heloes, Reges, Imperatores , Principes, sapientes, ac mortalium semper optimi si minas
diligere, harum amorem anteposuere amicitiis om- - nium uirorum, regnis,cunctisque bonis mundi, ni- Ghil amabilius sortiminis habuere. inuictus omitilbriat una Hannibal,& iani proximus imperio orbis, unius tamen sterninae amicitiam eunetis mundi diuitiis gloriae, ac maiestati suae praetulit. Caeterum Cicero in libro de Amicitia dicit, quod nihil est amabilius uirtute nihil est quod magis ad amandum alliciat: quippe quum probitatem dc uirtutes, & eos, qlios nunquam uidimus, quodammodo diligamus, At quarii multi
504쪽
multi sunt, qui uel sola fama alicuius pulchrae sceminae longa itinera suscipiunt, amore in eam seriitur,& ad eam per mare, per saxa, per ignes currui. Quid non cleopatrae illius Aegyptiacae Reginae causa fecit primo Iulius Carlar, tuc Marcus Atonius,inde Augustus Caesar λ iii id non pariter propter Helenam imo ad uisendas pulchrarum iam tuarum statuas& picturas multi peregrinantur, ut olim Crotoniatem propter V cnerem, Athenas propter Mineruam. iii Cyprum pio pter statuam Veneris: in Paphum similiter,& ad Eleenses. Carthaginem propter statua Iunonis, & deinde Didonis: in Aegyptum propter statuam Isidis . Quamobrem quum ipsa uirtus sui amans sit omnino,& optime se ipsam nouit, quan que amabilis si intelligit, non mirum quod uirtute prsditi homines ad iam inas, tanquam ueras ut tutes,&harum statuas tanto de syderio accesserint, ut patris,liberorum,amicorumq; aliorum, ac domesticorum bonorum,& commodorum immemore S,
Ioca peregrina transiuerint, alii in itinere defuncti sunt, alii pericula uaria aggressi, consectis infinitis Iaboribus, uix salui in portum redierint. Hoc constat in peregrinationibus Argonauticis Iasonis propter Medeam: Vlyssis & Graecorum propter Helenam :Aeneae propter Didonem, Sc Lavinia Latini Regis, filiam: Alexandri Magni propter AmaZOnes : ue m terea mentione faciamus Davidici erga Bersabaeam amoris,& sapientissimi mortalium Salomonis nutrientes septingentas Reginas Uxores, & ad trecentas concubinas, adeo quod nimio harum amore a uero Dei cultu tandem etiam auocatus fuit, My idola triam commisit . t Illud denique addam
. argumentum , quo admonitas esse uelim taminas, ut uirtutem sequantur : nimirum quod pulchritudo, & uenustas decet mulieres , &propria est mulieribus , imo omnis uirtus: Nam Oium uirtutunomina apud Schy tas. qui ueta Adamica linguam retinent,)Hebraeos, Graecos & Latiuos, sceminino genere
505쪽
Renero proseruntur ut fides, spes, charitas. prudentia, Iustitia, Fortitudo, Modestia oesq; tuaru species. Pictores aut qui antiquitatu sunt studiosi Obleruatores,quiq; ueras&uiuas te ita imagines depingendo imitatur &exprimul quantia licet. ipsas uirtutue moles formasq; iam in eo semper habitu reprae lenta iri, hoc ide factitat statuarii,sculptores,caelatores, qui cu q; plasti et excellunt, atq; encaustici artifices, quibus figuli et subiici sit ut Cotta quoq; i, praecipua uitioru nomina sunt muliebris gnis. Quid enim ntamina a uirtute defecerit,ia in obedientia, dissidenxia, desperatio, inimicitia, impudentia, iniustitia, pti sillanimitas, inteperantia: tu iuperbia, inuidia, ira,
auaritia, gula, luxuria, accidia apertis uitioru cataractis in udant. Aine Scylla, Charibdis δc quaecnnq;
mostra muliebra natura reru serunt . quaecunque Harpye salubritate aeris infecerut & deturpaver ut a maena: quaecunq; Lernaeae Hydrae crudeliter humanum genus prostrauere. Quocirca Remina det meminisse suae primae otiginis in Eua: recociliationis, in D. Virgine Maria naturae in uirtutib. & uirtutudenominationibus, ac imaginibus. Sed dicet mihi hie prudens tamina. Quid uis facias Rei pondeo, imitare D. Virgine, & alia tu sanctatu seminatum vita. At nescio: ait, credo. Ideoq; adeu de & audi edae sunt sacrae cociones in Ecclesia Dei, festiuitates diligenter coledae, uitae legendae, uel ex recitatione cognoscendae: imagines, picturae, statuae illatu haben-gae, Hymni sancti canta die explodendae omnes rerumalarii cogitationes, memoriae,monumenta, picturae statuae, similitudines idolatricae, sugienda omnia uerba otiosa& nepta, uitadet actiones noxii. Reliolo is uero, sub obedietia suae regu lae strenue decurtat, ut corona iustitiae& qternae pulchritudinis adipiscatur. Oino in spiritualib. bonis deo, Chri ito, Viuaeq; Virginis gratis pseueret. Deu Oret Pro se, ac I-bus i mudo,cotra istrii meta negliae, isidiasq; diabolico tedcub, ieiuniis carne usi elix ut eleemosy
506쪽
narsi gratia, uel corporalibus uel spiritualibus benigne in egenos, S spiritu pauperes erogatis in plurimos mortales redundet, Ita nexu charitatis uin-D cul utChrii ian Rςligionis idi sibi ubile cotexat, unde & uenustate corporis,& pulchritudine ait,& detestabili cogregationis sus spledore, de gratia ineffabile bonu coacer udbu'qugebui, construo buntq; in S, Ecclesia Christi. Na quod uenusta ac pulchra deos rata sunt, uel inde pala ςst, quod Levitici uicesimo primo legitur, ne i si qui macul*m hqbueriti panes
Deo offerat. Nec accedat ad mim sterium eius, si caecus, si claudus, Et idem repetitum legitur Numeri. a I. capite. Rursus quod leprosi, ut qui demimes ensent, a Christo mund b ntur, hoc est, mundi pulchri, scilicet lepra ut contraria lepori libςrati restituebantur in dignitatem .hsae igitur sacrae, religiosaeque Virgines, ac mulieres ab omni immudit id tam extern/ quam interna abstinebunt,& se pulthritudine in a, omniumq; rerum suarum Domino Deo ac sacce Catholicae Ecclesiae commendabunt, scientes
quod in babitu Gncto decorem habente & pulchritudinem in uoce, uultu, gestu, incessu, uesti tui, om-riique conuς ratione Deo placebunt. Non criminatrices exisIant non uino multo oditae sinti sed etiam benς docentes, ut quae erudiant iuniores puellasi Minarito iuncta ut uiros diligqnti ut sint prudentes. ea Rae, sobriae, domus curam habente , benigne, subnitae suis, ne uerbum Dei blasphemetur: Quae quiem in seculo uiuunt, hae sunt aut uirgines, aut uxorcsi aut uiduτ, singularum quidem institutionem supra diu in ea Rimus paucis. Quare supςrsuum m-dςtur hic multa repetere illud interei haud omisic se pro tu erit, quod foemina semper det meminisse uerecundiae & pudoris. Na D. bernard. supςr Canti ea sermone 87. sic uerEde ea scripsit: verecundia soror. aeque manifestum indicium colubmae simplicitatis,& ioci testis est in nocetiaei
Lapas pudicitia α mentis iugitet lucent,ut nihil in
507쪽
ra turpe uel indecoria residere attentet, quod non illa illico prodat. Anne Eccle. 7. sc legitur Z Gratia. n. Eecl. 7. uerecundi et illius super aurum. D. Ambrosius primo officio tu hoc clare docet: Pulchra uirtus est uerecudia,& supuis gratia, quae non solii in factis, sed in
ipsis spectatur sermonibus, ne modu praetergrediatis loquendi, ne quid indecorii sermo resonet tuus. Speculu. n. mentis 'plςrumq; in uerbis refulget: spiritu vocis librat, ne cuiusquam aures offendat uox
sortior. Deniq; in ipso canendi genere prima disciplina uerecudia. Exemplum uerecundiae ipsa Susanna proponitur, haec in periculis tacebat, & quidem grauius uerecundiae, quam uitae damnum putabat, nee arbitrabatur periculo pudoris tuendam salutem. Soli Dςo loquebatur, cui potetat casta uer cundia loquii refugiςbat ora intueri uirorum. Est enim uerecundi pudicitiae comes, cuius societate castitas ipsa tutior est. Paulus orationem deserri praecipit cum uerecundia & sobrietate. Pudicitia autem in primis ueneranda existit, rcclesiasticus namque expresse dicit: Ois. n. ponderatio non est condigna cotinentis an imae. Sicut sol oriens mundo in alti
simis Dei: sie mulieris bon* species inoinamentudomus suae. Gratia namq; supergratiam est mulier sancta& pudorata. Est enim pudicitia, sicut Augusti 'nusii. 3 contra Iulianu scripsit, res animae, uirginitas corporis Deniq; illa integram anima permanete potest ista de corpore sibi uiolen ter auferri, & euista integra manet corpori, potest illa in animo ho. minis lascivi, petulauti &uagi uoluntate corrumpi Ideo ut de corpus in uirgin ira te, ἐκ anima in pudore conseruarepur, ueteres Pilosophi pinxerunt
armatam p uadis innuptς statuam, scutu insigne faeie Gorgonis,cum anguibus impliciis in capillis,seut id eonstat in hoc Epigrammate.' Innupta effigis uera est baee P alladis, huius Undi 'e prae pedibuι Iraevolat irae draco .
508쪽
Cur diar iunctum hoc Hal quod te pia, quod aedes
- - . Custodiresole: ὶ quod loca sacra colis ZAssidua cura decet asseruare puellare Nam laqueos capit undique tendit amor,. Gorgonis in cineo facies cumque anguibus seret: Forma pudicitiae ut noxia nulta detur.
. Plautus in Epidicho non falso dixit: No nimis pol pudicitia quisque suae seruare filia . Nateste Diuo
Cy priano, pudicitia est ornametum nobilium, exal-- tatio humilium, nobilitas ignobilium, pulchritudo uilium, solamen moerentium: augmentum omnIS pulchritudinis, decus Religionis, minoratio criminum, multiplicatio meritorum, creatoris Omnium Dei amica, & Propertius rectὸ canit. istii studium uulgo conquirere amarites ,
Istii ampla f. tir forma pudicitiae. Paulus iubeto es ta nil in die honeste ambulare, no in comestationibus,aut ebrietatibus, no in cubilibus, aut impudiciiijs,n5 in eo tentione aut aemulatione, sed ut os induat Dfim Iesum Christu,& cura carnis no iacia i in desyderiis. Sicut ipsas puellas pui dicitia decet: ita n optas pudor,cuius stativa Vlysses Is urori Penelope erexit.t Nuptae uero ad honesta,&utile liberoru procreatione debet esse attetae. Saluar. TQ hitur. n. mulier, inquit Paulus,pliberoru gnatione, si permaserint in fide &dilectione, & sanctificationec u sobrietate. Itaq; filios Ῥcreabit ad dei laude, & ser mute: eos optime curabit institui in fide,& bonis operibus : Hosq; diliget no indulgentia, sed honesto amore. Primo eos fouedo, & nutri edo benigne, ac solicite, cuius exemplum potest esse palumbes . Ante diem vernam Boreali cana palumbes, Frigore nidificas rae qua ct oua fouet.
Moriur ct pulti ut iaceant,sibi uelgicat alas, auris nuda Θιerno de icit ipsa gelu.a cquid Colchi pudet uel te Progne improba ὶ mortε. cum uolucris propriae prolix amore subi r ὶ l
Asois quoque partus charitas summa , sed varuaedium
509쪽
taedium maius per ignes ad Betus tendui, inquit plinius. Gallina uero pro pullis accerrime depugnat, hos fouet,& sub aliis c6gregat, ut hos ab Oi externa iniuria defendat. In hoc ex eptu ced sit Aquit Ciconiae, Cotu bar, A nates & Anseres: Imo uero unumqdq; serEaial suu situ miro protectionis, educati . ni'; studio prosequit' naturaliter. Coruor si dissidio pulli deserti,& diim inuocates esca accipi ut, contra pellicanus affluete sanguine depertuso a se pectore in gratia pullor si hos nutrit x educat: qa recte Cicero exprimit ad Atticu scribes. Sunt inquit, physicae
Storgae paretum erga liberos. Has ergo ita moderari decet, ut robusto sanoq; ςorpore nata coalescat: Secsido ut inde summa honestas& bona motu iligentiq;x 4 institutio ad filios filia'; pueniat. t Porro ois femina det sugere sopbia & ga tulitate. Siletiu, insit Ari- -ist.
stoteles, ornat muliere primo politi corii: & humili. riast. tas dat gratia, atque exaltatione malo te, a ipse ex opinas tare queat . Otia uirili sexui uita da pcepimus supra: sed haee no minus nocet sceminis si uiris. Na ut dr: Otia dat uitia: ita otia maxime noxia sunt sexui muliebri. Hoea sit ueteres poetae intellexisse uidens, esi Diana fingsit uenatrice, nec noctu nec interdiu ociuase te. Et Baptista Matua. I laude D. virginis sie canit
π -- ω - Homini labor utile semper caleam erit, segni pigros rubigino sensur. . Itoria corrodunt, μρὰμ ηe pectora torpor, risaeius obliquat. Ferrum si iransit in inui, A dtioalendore micat, uultuque nitent3, Audet ad argenti decus a spirare superbum. . v At si longa quies ierit , fulicatur, ct atram Vertitur in scabiem, celerique absumitur aeua. Hieronymus ad Demettiade recte perscripsit, nihil in sancto proposito deterius est otio, quod non 'solummodo non acquirit noua, sed etiam peracti
consumit. San me uitae ratio processu gaudet & cre sci t: cessatione torpescit & deficit, quotidianis ae recentibus uirtutu incremetis instauranda mens est,
510쪽
& uiuendi hoc iter no de trafacto, sed derelictu. nΤεtiendum. Imprimis sacrae sceminae otiosas cogitationes, otiosamq; fugiant uita . saeculares, operi & labori incubant. Ideo 1 unt in Peculo, ut operentur lanificium, lini opera, texturae, naturae, similiaque opera domestica forminis propria existunt. D. Virgo inco
latile filio suo Christo Benedicto secit tunicam. D, shrysostomus lib. de lapsu dicit, quod radix despera
tionis est ignauia, nee solum radix, sed nutrix eius& mater 1 Na sicut quietu uestimentit tinea generat di nutri ita ignauiano solu ex se gignit dei petatione, sed de alit & fouet. Etenim Isydorus: P torpore, inquit, uires & ingentu defluu t. Occupata uero faemina honestis deuotisq; cogitationibus, & dedita utilibus, piisq; laboribus, excludit diabolu,& diaboli insidias,ae Deo seruit. Sed quia ia in portu vertum nus tecta subit, uereor ne ipsum offenda, si pauca de saeculari u sarminatu domestico exercitio ex proba- 16 tis auctori b. adiecero. Etenim inter connubiales le ges no minimὰ sunt illae . quib ipsae 'minet iubeturno circuire alienas domos, haud temerE soris euag ri, neue peregrξ proficisci, sed ut domi maneat, domectica negotia exerceat,& in his colu, lana, limi, tela, susum, ut Hector homerianus,& Gregorius Nazianzenus pcipi ut, utpote quae pudicis coueni ut nuptis
Pro. 11. & innuptis, easq; decet siquid aliud. Sal mo judat
muliere sorte,& pudica, dicens, quaesiuit lana,ait, &linum,&opera est consilio manuum suarum. Vt ad exempla deueniamus, nonnulla occurrentia no reliciam. Anna enim Thobit uxor Quotidie opus textrinum et orabat. Tanaquil uxor Numae Popili Regis Romanorum ab omnibus summa in lanificio , huiusq; industria su i sse narratur. Plinio, Festo, & aliis ab hac consuetudo dimanauit, ut noua nupta coluncum,ti susum inferret uiri Ianuam lana coronyret. Tum Tala' nomen in nuptiis crebro iactabatur, quo ad lanificiu exhortabantur, deinde in pelle