장음표시 사용
541쪽
EN COMIUM. 2s 'ba Demosthenis, Tullii, mintiliani no metuid: hie
Hercubes est,& Herculeos labores superare potest. hie Vlysses eunctos astu , subtilitateq; dicendi prae-eest it.Quare adeo multi me diligunt, proponuntq; Rhetoricae. color, O quod sis cause genu atque ubi summa suaesis,quae ueniunt diuersa partesagittae,'
Seire uolunt omnes metrcedem Ioluere nemo. Me magis amant, quam artem tam excellentem.
Sis listi ingenium fulvo pretiosiur auro :At nune Barbarier grandir,habere nihil. Ego supero ingenium oe, nullum ingentu, nulla Rhetorica, meas uires enarrare potest. Neq; praeteribo poetas, quos & si aliquando sine me ingenia ex Geuisse compertum est,& masna id certhch in commoditate,uitaeque eQrsi anxietat grauiq; pio inde, dedolenti cum animo, nec minus magno mei desiderio, cuius uim maximi semper secerunt, & propter quam monstrosa Poemata ediderunt: opem quoq; multoties, licet raro exauditi implorauersit,ut Iuvena.docet cum canit. 2 bim si Pieria quadrans tibi nultar in area Et pauos edatur,ames nomen uictum; Macbers. Io post. Ipse facis uosius atque unι cedit Homero Propter sie annos: sed uerius adhuc
- --- neque erum canta e bub antra
pleris Thysumve potes contingere sana Paupertar,arque fris inops, quo nocte dieque
Ecce qui poeta est affirmat hoe modo sine me poetas esse non posse. Persius maior est mei laudator. V m si dolosi, ait,spes refulserit numicimor poetas,ct poetridas picasCantare credas petasim metis. i lEt quid diea de legu peritia, quae est fundamentu humani foedoris omnis,& regiminis, qua tand nutrice de matre allitur,eiuitates Ornatur, coseruatur,
542쪽
quieti, saluteque omni u quaerit, defendit pupillos, succurrit uiduis, erigit prostratos, tuetur bonos, eo solatur amictos: qua corrigutur deuii, pellutur seditiosi, copescuntur improbi puniutur grassatores & sicarii, quae hostes pro pullar, insultates reprimit, ab omni deniq; oes calunia,&ab omni vi, & iniuria protegit & tutatur. Non e& haec per me est summo in p-tio, summaq; in admiration et nonne per me illoru, qui ea profitentur ta innumerabilis est, atq; ingens turbaὶ nonne qui eam ediscant tot tantiqι sunt nulli parcentes impensae, nulli pegeri nationi, nulli inediae ac labori ZErgo nemo ex iis q me magis amat,
qua Deu Creatore de quibus frequenter in hoc tractatu fit metio)m si persuasione mea motus, causam alicuius B cure si nemo patrociniususciperet, nemo lites examine suo dirimeret. Ia nemo latrunculator,
qui delicta puniret,ncino scriba aut tabellio, qui dicta scriptis madaret, nemo tabellarius, qui deuuciaret nemo tubicen,qui clagore signu daret. Ia iuri dicii do nullus in lederet,ia Reip. administrationi nullus instaret,ia causa sera ipsa, uacuae ipsae iudieiariae sedes: qtiu letia tamen ac in i uriis plena omnia, ingeti undiq; strepitu & clamore personarent. Ita ego nisi ut mea magna, ac sancta queq; impellere, deperi-reto eius, omnisq; iustitia. Ita nihil saluu, nihil secutu, nihil ab ini uria tutu . Ita regnaret improbitas, floreret iniquitas, ambitio cuncta possideret. Haec opera mea, hic fiuctus meus, haec in Oibus liberalibus disciplinis pclara atque e celsa pias meat quibus sine docedis,sive perdiscedis, siue exercedis,nemonis adhortator ego adessem,studiu una impederet, nemo praeterea, qui earura innumeros, immensosque codices, pro ingenio cuiuscunq; aeditos exararet, nisi me utiq; impellete libraxius, uel typographus haheretur. Cur multi a liberalibus restiun t ad maechanica, nisi g, ex his maiore mei copia nanciscatur e
quid pater filiu suu a poetico studio detinuit respectu mei, uti Ouid.de se canit.
543쪽
rape pater dixit,studium quid inutile tentas:
Maeonides nultas ipse reliquis opes. Motus eram dictis, totoque Helicone relicto,
i ν Scribetre conabar uerba soluta modis. Q aut hodie passim magis mercatura sequuntur, disciplinas liberales, in isti ex mercatura faciliore maioreq; mei copia adipiscanturὶ ego artes commendo, artitiq; magistros, ae omnes disciplina. Caeteruur ad alia oratione conuertamus, quid magnificen-
tius, gloriosiusq; summoru regsi atq; pontificii statu py ςΨς
videmus Zd pulchru est cernere tot assistentes eis ma σgnos,& illustres uiros, ta frequente uariae conditionis hominum turbam, uario uisti; muneri deditam, inhabitantem curias eorum,exercentemq; se quoti die solicita eii diligentia,ac uel suis, uel amicoru rationibus intendente, quis uero alius haec a me essici linonne & uisor meus haec operatur nonne me recedente omnes abirent nonne ubi ego distederem
sine honore, sine gloria omnes essent prinei pest no- ne soli, nudi, & ab omnibus destituti difformitet apparereminonne omne decus illud, status eorum, omnisq; prorsus euanesceret' unde Dionysius Syracusis Rex honoratus nisi per me, & Corinthi eontemptus, nisi quod ego abessem ego scelicitatem praesto,
di amicorum copiam concilio. Horreaformicae tendunt ad inania nunquam.
Milus ad amissas ibit amicus opes. Verum quid haec commemoro ad commoditatε hominum magnisicentiam, item & ornatum pertiis nentia: quum alia, quae animae bona thesaurosque respiciunt, quae perficiendis mentibus, animisque eoni, ducunt, longὸ sanctiora referri possunt. 1 Nam quid potaria est deterius, tristius, nocenIiusque ignauia & turpi faeis Motio quibus eneruatur languescitq; uis'omnis ani- dMi . morum, debilitatur,obtunditurq; omnis acies, fru- ocisset is
stratur, corrupHUS; Ois uigor, uilescit, deficitque si no iv. qua inerat generositas, .rdescit: si quis fuerat motu Ph. mnitor dc elegantia, exunsuitur : si quis fuerat sensus, Κα somesque
544쪽
me'; uirtutis, tum blandiri mala cuiqι incipi ut,
adstare prae soribus uitia, quaerere aditum, rogitare, pulsare, ii tillare, attrectare, mox contubernalia fieri: Tum crescit uitiorum, familiaritas, inualescit tibido, conuocat alios nocendi ministros, fit co spiratio omnium maloru, inuadunt regnu, occupat, dissipat, obruunt, euertunt, sugant quicquid bonae. semen iis uirtutum inuenerint: quicquid bonae frugis offendunt, expellunt, proculcant, lacerant, trucidant, exterminat. His ego tantis malis, quae torpor,& ignauia parit, quae mollicula, & deses uita producit, occurro publicus eorum hostis, consertaq; manu bellator acerrimus obsisto: quippe quae neminem patior frustra otium conterere, ad laborem quemq; hortas, ad opera quemo; sua impellens, a somno excitans, a ludis auocans, a lautioribus longioribusque coenis
auertens. Propter me tritum est. Dum puer es canis acquire uiatica, O auro Tempus argento charius esse puta.
Quae sunt uiatica, nisi copia mei ego pecunia eratissimum & praestantissimu uiaticu . Proinde uideas oes doctos si mu lae indoctos, magnae sortissimul ac pusillae uacare diligentius soli citiusq; negotiis suis,
nullam non formanarum, quae non longiores , uel nendo, uel texendo, uel huiuscemodi aliquid muliebris operis faciendo noctes trahat: Neminem no artificium, qui non Ocyus cum gallicantu e stratis exurgat. Et mei causa dicit Martialis. Singire iam pueri,clamat ientacula pistis: Cristataeque sonor undique lucis aves. Videas nemine non literator u doctorum,at etiaprudentium, qui non semper agat aliquid, uigilado, instando, serendo, uaria aggredi edo uita exerceat, si non dulces omnes labores , oes lucubrationes ducat. Itaque per me qisq; frugi, bonus, grauis, iustus,cotinensq; efficitur. Ita per me quisq; oi uirtute praeditus,oiq; moru elegantia ornatus euadit. Tales ui
545쪽
blicas nece sti tales, ad conserenda in commune omnibus wmmoda, ad ornandas illustrandasq; omnibus uirtiuib olum metes, nata esse uidear. Quae culta sint, non merebor ego, du oratura causam mea
uenio, ab Oibus& iam libenter suscipi, & suscepta exaudiri, auditaq; insuper comendari laudibus & extolli: nsi merebor, inqua, quum tanta de immesis uiribus meis pala ostendam, corona defraudari gloriae meae: merebor utiq; debita mihi palmam eunctoruiudicio referre,& triumphum agere: praesertim quus ne me nemo legitimὰ triti phauerit, & ego cunctistri uphan tibus praesto fui, utpote tri uphorum stabilimentu. At mouet haec Oes uideo, in primis ea maxime quae postremo loco retuli, ad benὰ beateq; uiuendu pertinetia: Ia facile, ia inclinatos, iam couerxo scis in me, omnium animos intelligo. Age ergo, - . . quum magna haec nemo ia negat, reset amus & aha - . timaiora, loge et, quorum equidem Opςratrix sum, eximiae, summaeq; pietatis, ac sanctitatis monu muta, in V quo ad te me couerto retu omni ii aeternae pares & cis η' sditor, cuius cia sint citcta quae fecisti magna admita. σrabha atq; persecta, nihil prosecto est quod tantorubeneficiorii co sideratione celebrandis laudibus tui, I μή i ragendisq; tibi gratiis no assiduE uacare debeat: quo nullu certὰ pulchrius, nullu dignius homine, aut praeclarius munuς suscipi por. Id uero delatu praecipue ad sacerdotes est, qui' pro cuctis onus subeutes die noctuque, priuatim de publicE debitas tibi, aequantum humana tenuitas permittit, amplissimas
laudes absoluant, nune orantes, nunc Psalletes,nue uaria uoce modulantes, nunc dulcibus etiam tinnitibus,& organis personantes. Quam pulchrii est intueri ta graue & candidata turbam inter media templa, tuo lato cultu dc ordine, lata maiestate, talis seruientem tibi caeremoniis, ου gloriosum est audire os ficiosi stimas,quas effundusi preces & uota, laudates di exultantes nomen tuum sanctum, postulantes' i
546쪽
miserieordiam,vel pro salute uiuentium,uel pro re, quie desanctorum , uel ad impetrandam delictorum indulgentiam, mitigandamq; iram tuam,uel ad imis plorandam de inimieis .aduersisque casibus opem &de sensionem. Verum nonne haec tot& tanta, mea fiunt exhortationes Nomine occasionem praesto ut
totum diuinum officium in Ecclesia maiori cum maiestate absoluatur,dum ministris qui suis stipendiis militare non debent administro quae ad uitam transigendam sunt necessaria. Illa ego sum tantorum patratrix, tantorum operatrix, illa ego sum, cui oes notam patui & humiles, sed magni et quique&praepotentes obsequuntur,cui ciuitates,omnes status, omnia munera, omnes dignitates parent. Sed egrediam ut iam hinc ad rem rusticam, quem enim alium laetiei & amoenitatis suae auctorem praeter me sat buntur uineae, horti, pomeria, prata, agri,campi, aliaque huiuscemodi r quis nisi ego cautam praestarem,
inueniretur fossor, messor, arator, uinitor, cursor, a que frondatorὶ quis iumenta curaret, prata irrigaret, semen tum terrae mandaret quibus cessantibus quantum malum, quanta necessitas, quantumque periculum cunctis animantibus, praesertim hominibus imminereturὶ&quae ex terra oriuntur, disperirent, idque in primis ut frumenta, atque uina, quorum nee haec potum, nec illa cibum aut panem 'abministraret. Veniamus ad usum aquaru, qui nullus esset aut
ualdὰ exiguus sine me,que dabitis mihi, qui uel nauigandi, uel piscandi, uel aquas deri uadi, sentesque erigendi artes, nisi spes mea subesset, exerceretur sis diei ter quis nisi uiribus t meis actus impelleretur, ut se subderet tam procelloso, tantis periculis, m iis,& horroribus pleno mari, credere obruedum milites fluctibus, obrutique, inter uiscera piscium sepeliendumὶ proinde quantis omnes assicerentur inco- modis, quata publice omnibus incumberent necessitas,& desectus multaru rerum,maxime frugu atquem etciu,quae ex Oi orbe nauigandi munere tiasuehua
547쪽
tu quibus tamen ego consulto,& ne quid malleontingat, occurro, spirans in huiuscemodi negotiatores, satu amoris mei, capiens eos,ipsius suauitate, iucutiens illis item stimulos, quibus adeo comitatur, atque animantur, ut nullo Iabore, nulla peregrina, tione, nullo aestu,& frigore, non cubandi asperitate. non ciborum insipiditate, non potus illius inamoenitate, non pyrataru insidiis. non ut ulla , non ipso metu mortis, qua quotidie anth oculos astate uidet, nec longius quida,qua sit nauis,saepὸ uix spatio triudigitoru, aut duoru aut unius, non naufragio iterato, no ullo deniq; in comodo Sc malo, ne flama qui de abstereantur, du in mihi obsequi,samulari,& qc-3 quid uolo, hortor, mado, perficere rectE possint. Miramur philosophos de perseredis aequo animo humanae uitae ineommodis, de contemptu etia A mortis multa sapienter, ornate,copioseq; scripsisse,quae quide ab ipsismet auctoribus magis dictis, ci sectis eo firmata sunt. Laudatur multi uiri nomine constatiar, de sottitudinis in aduersis,quu ego n 3 inani strepitu dicedi, non uerboru ulla secata parsuasione, sed io-eudissimo meo aspectu, dulcissima mea conuersatione, uiuacissima mea ac potetissima uirtute haec cucta perficia, ut in tolera dis aduersis mei causa homines
sint pati Elissimi, esistantissimi,&sortissimi. Quid. n. non mei causa miles in statione, excubiis, acie, insidiis, atq; pugna aggredituri quid no nauta, auriga, Cursor, eques, natatorq; profert & obdurat λ Etenim hominibus alas addo,& Daedalus meo nomine pennas affixit sibi, dc Icarus,& per aera uolauerunt,& si superbiae poenas Icarus luit,& in mare praecipitatus perii t: in mei causa plurimi postea alati in publicuprodiere, de turribus per is nes uolauerunt. Quare quos uolo, ad caelum uolando euelio: alios de tartara detrudo, omnes in summa patientia exerceo, laque fortunam elargior bonam & obedientem amatibus& rite usurpantibus me: contrariis malam. Hoc Peatronius Arbiter eleganti epigrammate expressit.
548쪽
Quisquis habet nummos secura nauiget aura, Fortunanaque suo temperet arbitrio.
a ' Quo quidem nomine ualdὸ homines mel aded
studiosos & patientes admiror, quod cum sortunae templa extruxerint, mihi nondum aram sacraueruta Iuvenalis ait. Eum nummen adest,si sit prudentia sed nos, Te fortuna deam facιmur,caeloque locamur. Caeterum ego pecunia longEpotentior sum, qua fortuna, & licet Iuvenalis eo nomine mihi maledicat, utpote Satyricus non aliud professus,quam optima carpere: tame fatetur mei Maiestatem,csi inquit. -- Et si funesta pecunia remplo ,
'Nondum habitar iurisq; nummorum ereximur aran
Longe praeelatius Caelius antiquarum lectionemeertitudine persuasus medeam olim suisse uocatam asseri t: quum Pluto Deus diuitiarum honoratus est non nisi mei respectu. Elati tanta sedulitate Plutonis mei templum custodi uerunt, ut quotannis semel ta-
tu aperiretur, nemo tamen intraret. Propter me Aristophanes invigilauit studiis, & Plutonem Comicuintroduxit. Pluto Deus qui essoditurae terrae uisceribus, non est nisi maritus meus,& tandem non degenerat, sed transformatur in me. Saturnus dicitur primo omnium inuenisse nummum &signasse. Fateor hoc, gratias ago, & semper in memoria habeo. Sed rursus meminerit, quod non ante est Deus habitus si mea forma mortalibus evulgasset. Iupiter magna colitur ueneratione, sed ego pro Ioue summu in terris Imperium obtineo, imo ego in Iouem,& Iupiter rursus, in me illud patet ex hoc Petronii Arbitri. Misita loquor quid uis nummi; praesentibus opta, Eueniet, elausum possidet ilia Iovem. Hoc posterius ex Eunucho Terentiana Comoedia patet, in q ua Iupiter impluvius auri forma in sinum puellae sedemittit, & uoto no sola potitur, sed
Deus esse cognoscitur,&honoratur. Huc adde ueta
549쪽
. Iupiter admonitur mi esse potentius auro, corruptae pretium uirginir Usefuit. Dum merces aberat, durur pater ipsa seuera , Aerati poster errea turrir erat. Sed postquam Sapirer in munera uenit adulter , Praebuit ipsa sinur-dare insa dedit. Nec Iupiter modo se trassormat in me, dc per me maiorem excellentia acquirat,sed Ianus, Mercurius& euncti alii Dei mihi subsunt, Marteq; quocunque placet impello, efficio ut homines quoque dii fiane,
ut Ovidii uerba huc detorqueantur. Qua liere, jectas corium, quoque templa Quirinus . Liber, Alcides, O . modo Cisar habent. Eruimur terra solidum pro frugitat aurum , Possidet inuentas sanguine miles ope .
Quare quod Horatius diuitiis attribuit, id mihi assiimo, ut qua diuitias elargior, & mater diuitiais
Virtus,fama, decus, di ina, humanaque pulchrisDiuitair parent, quar qu i construxerit,itu Clarnr erit, fortis, iustur,sapient, etiam Rex, Et quidquid uolet.
Vnde non mitti si deos deas facio,& si me adeo dii, deaeq; gentilium ament, ut nusq; libentius, qua
in me colantur: imo n6nu qua in me se trai mutauerint. Quin et daemones, quales potissimu sunt dii ethnicoru, ut in sua sentetia, aeueneratione homines traduceret, cognouimus sei pecunia, hoc est, in mea figura c6 uertiste, sed quia daemones ludificat, no nisi falsam mei forma repraesentaverui, uel adulterata exilibet,hoc tame patet,quod persecta ego Sc uera summu imperi si obtineo, deos,deasq; coli essicio, homines ad sortitudinem oc patientiam impello, quia uittute caelum petunt, dicitur quod dii sua labore uen -- dunt, sed quis laboraret, nisi dulcis mei spes adesseti miles pugnaturus nihil praeterquam me clamar, di inuocat. studiosus propter me lucubrationes su-- sine
550쪽
stinet, oleum & opera insumit, hinc illud Demosthenis tritu. Plus olei, qua uini,quis Pythia cantat, nisi ego animum affecero dulcedine deniq; satis demonstraui, me regere humanu genus, & uirtutibus illud imbuere,ac ad coetu, coelestemq; gloria evehere: Nue illud obiter addam, quod ego ad in seros deduco reduco, ' manibus, umbris, atque daemonibus imp Gro adeo, ut mihi obsequantur,& uiam cocedant. Nolo citare Luciani Charontem, qui obulum exigit eretuq aulu mea, ut ita dica, persona, luen d si, alioqui nemine ad capos Elysios, aliaq; amoena loca transuehit: alioqui nemine ad Plutonis regna deducit: sed Platonica philosophia haud ambigue nos ducere eius rei ueritatem potest, qua ille ab Aegyptis didieit, qui in Mosaica disciplina instituti, nihil aut parua ueritate aberrauerunt, illam uero paucis expressit Virgilius sexto Aeneidos,ubi vates Phoebi, petenti Aeneae ire ad consipectum chari genitoris post alia Arespondit. Sed non ante datur teltaris operta sibis Auricomor quam quis decernerit arbore fortur. iue sibi pulchra suum ferri Proserpina munus i . Instituit rimo auulso non demit alter, reus similifrondescit uirga metiata: Ergo alte uestigia oculis o rite repertum 'carpe manu nanque ipse uolens facilisque sequetur.'
Si te fata uotant, aliter non uiribur tisiis, Vinceτe, nec duro poteris conuesiere ferro,
Ipse Aeneas diligenter Sybillae mandata exequm
tus in uestigat ramum,& sic ore precatur. Si mne se nnbi r ille anreur arbore ramur,
Itaque maternae aues Columbat geminae aduolat '& uiam mostrant donec Aeneas ramum agnoscit corripit ex teplo,auidusq; refringit cuctate Protinus speluca Aeneas intrat, ad orcum penetrat, ubi surias
poenas, umbras Charotis uectura, Stygiam PaludEa Charonte repellitur, sed postqua ostedit aureu ramum