장음표시 사용
561쪽
. Iupiter admonitur mi esse potentius auro, corruptae pretium uirginir ipse fuit. Dum menes aberat, durus pater ipsa seuera , Aerati poster errea tu ris erat. Sed postquam Sapiens in munera uenit adulter ,
Praebuit ipsa j ur ,o dare iissa dedit.
Nec Iupiter modo se tras format in me, dc per me maiorem excellentia acquirit,sed Ianus, Mercurius& euncti alii Dei mihi lubsunt, Marteq; quocunque placet impello, efficio ut homines quoque dii fiant. ut Ovidii uerba huc detorqueantur. Qua licet, jectas coelum, quoque tempta Quirinus . Uber,ct Alcides, modo Cisam habent. Exuimur terra solidum pro frugibur aurum , Possidet inuentas sanguine milex ver.
Quare quod Horatius diuitiis attribuit, id mihi assumo, ut quae diuitias elargior, de mater diuitiarum sum.
Virtur, fama, decur, di ina, manaque pulchrisDiuitiir parent, quar qui cosnsruxerit,uti Clarns erit, fortis, iustiussapient, etiam RAM, Et quidquid uolet.
Vnde non mitti si deos deasq; facio,& si me adeo dii, deaeq; gentilium ament, ut nusq; libentius, qua
in me colantur: imo nonu qua in me se trasmutauerint. Quin et daemones, quales potissimu sunt dii ethnicoru, ut in sua sentetia, ac ueneratione homines traduceret, cognouimus sei pecunia, hoc est, in mea
figura c6 uertiste, sed quia daemones ludificat, no nisi falsam mei forma repraesentavertat, uel adulterata exilibet,hoc tame patet,quod persecta e o Sc uera summu imperi si obtineo,deos,deasq; coli essicio, homines ad sortitudinem dc patientiam impello, quia uirtute cae lum petunt, dicitur quod dii sua labore uendunt, sed quis laboraret, nisi dulcis mei spes adesisseti miles pugnaturus nihil praeterquam me clamat, de inuocat, studiosus propter me lucubrationes su- , siner,
562쪽
mu, protinus Charon placatus ex inimico factus est
amicissimus, & Aeneam cupide transportat. Cerberus accepta ossa contieescit, obuii uiam demonstrat
ad ea pos Elysios . deducunt ad Anchisen : ὲ quo in
omnibus iustitutus Aeneas saluus ad suos reuerti. tur, atq; haec omnia aureae uirgae, aurei rami auxilio.
Cireu spieite,& intelligite quis sit ille aureus ramustanne ego sum certe sum. Ego numerosiego auulso aut expenso uno nummo succresco, uel reddor, optima sum, ex auro conflata, uel auri formam habens.
Quorsum diuitius immorari manifestis pergo ad
alia. Nam sevi aureum ramum audistis tutum ad inferos, superosq; iter praestare : ita aurea Homerielia tena ad c tum usque ex tolli t,& demittit, refertq;: aurea illa cathena, mea est , hanc ego essicio, regu berno, unde illa uirtus aureae cathenae mihi. asscribenda est, itaque inseris dominor, superis impero, quod maximum est inter mortales id operor, nimirum doceo malos a bonis distinguere, uerumq; trado iudiciu de unoquoque hominis corde explorado.
Na nulla res dissicilior cognitu est quam homo, de
utrum recta illi an parua mens sit. Ostendunt aperte dφcet με extera animantia uel mitem, uel feram naturam sc - ' suam, ut nemo sit, qui non intelligat lupos, leones, it m θ' tigres, serpentumq; monstra omnia rapinam nobis, Πεm in ' 'pericula, rabiem,&mortem intentare. Hominem minum e uero cotingat persaepe immaniore his etiam haberi, malorμ, atque rabiosiorem, eiuscemodiq; esse, ut non modo operta a hominibus, sed & Deo insuper optimo. atque maxi nimi mβmo latentia sub alto corde,execrandaq; odia coquat: n est cuius si uultum tamen inspicias,omnem prae se ferre' uideatur pietatem,& innocentiam. Cuius si sermonem, incessum, habitumq; consideres, ranis appareat austeritatis, religionis, sanctimoniae, ut dicas, Iures que Diuinu 'aliquod numen e coelo descendisse. Sit licet quantumuis difficile de hominum mentibus, animisqι iudicium, per me tamen fiet iacile cotinuo, neque opue est alias artes admouere, ubi ego ad sum, neque pecimia
563쪽
neque ad eruendas manifestandasque secretas uolutates adhibere ullas poenas tormentorum, quippe qui blando, lenique commertio, quod nec ingenio, nec ui, nec ullo terrore alius posset, ego statim cuiuscunque mores, naturam, & ingenium deprehendo, deprehensamq; manifesto. Si igitur uere bonus atq; integer quisquam fuerit, diligit me quidem, uidetq;& cohabitat libenter mecum, sed modice tamen, ac quantum commodum, iocundumq; sibi esse intelligit. Neque propter me uini, aut iniuriam cuique infert, nihil praesumit, quod laedatius, honorioremque alterius, mauult meo minus uti consortio , quam in ullo negotio aduersari honesto , pietati , b nisque moribus, sin contra quis prauae sit, ac cor-Iuptae mentis , licet exterius simulachrum diuinitatis esse uideatur adeo tamen me amat, ut prae improbo amore ardea'. langueat, tabescar, propeq; deficiat: nihil iam praeter me cogitet, nihil animo uerset, nihil praesentia, &consuetudine mea ducat beatius, ut magis etiam me utatur,& fruatur, omnem omnino,si qua erat, pristinam sanitatem, integritatem, ataque sanctitatem post tergum mittat. Nihil sit ta triste, serum, impium, quod non intrepide, & audacter aggrediatur: nihil tam bona fide promissum, quod non frangat. Nihil tam sancte iuratum, quod no uiolet, unde Mercurio, nomine periuriorum Mercator sacrificat,mei causa hunc calumnietur, illum expilet, alium opprimat penitus, & extinguat, mille quoque modis ius, iustitiamque, diuina simul atque humana
omnia euertat, dum tantum copiam mei quam ma-' ximam essicere possit, propter quod scio quod mihi est longe gratior, nisi me tamen occulat , obscurisq; Iocis pressum obseratumq; priuet Iibertate discurrendi, qua a principio testatus sum tantopere me delectari: quod plerumque sacere solet hi, qui aliis sanctiores uideri uolunt, captiuantes me, quam primum accesserim, neque deterrimis tenebris, quibus me compingunt recondunt, exire unquam patiuutur, neque
564쪽
que in conspectum alicuius prodire permittunt, existimant tantum se uirtutis , potentiae & fidei habere , quantum mei in suis arcis possident. Si quid boni habent , id meo nomini', meoque beneficio debent. Ita fit,ut qui optimus quidem omnium iudicio ess euidebatur, ubi tamen ego interuenerim, periculum faciens hominis, scelestissimus manifeste appareat, quodque intus latebat pestilentissimum uirus, manu mea leuiter contrectante detegatur. Ita fit, ut qualiscunque fuerit hominum mens interius coelata, meo statim dulci ingenio manifestetur. Cato dicit. perspicito cunctis tacitus quid qui ue loquaturi. Sermo hominum mores ct caelat, ct indieat He m. Atqui ego pecunia mores hominum longὸ magis iudico, & declaro, quam ullus sermo et Nam ego Demosthenis etiam facundiam repressi, & illum laborantem argentagina reseci. Sine me sermo nullus erit, & si quis est, inutilis aut ineptus, me loquente disertissimi conticescent. Nonne multos
facundos explodi audistis hoc ad asio : nihil ad denarium . Ego efficio, ut dicto audientes sint homi nes, & ut sibi multa persuaderi patiantur, sicut Horatius testatus est. ει iEt genus di firmam regina pecunia donet. Et bene nummatum decorat Suadela, Venusque. Proinde intelligite, quod sermo mores nominum ccelat,& indieat, quatenus ego interuenio, tue enim ex animo loquuntur,alias figmenta adserunt;& inani strepi tu aures feriunt. Qui uero boni sunt', illi ita me commedabunt ita loquentur, ut nihil praeter honestatem in oratione quaesitum appareat: qui mali, hi mille mendaeia spirabunt,iacatumq; dicendi genus, quale pseudoprophetis olim , Delphicisque oraculis ambigua responsa ardentibus, & Haereti eis hodie frequentissimum ac proprium est, usurpabunt, & prurient auribus : simplicitas enim ueri sana est, fraus ficta loquendi, quanquam non reticebo
565쪽
Iaelum, L Craesidiuitiis praesertur, ipse Christus non me improbauit, ut qui omnium mortalita optimus, maximus, probissimus, me dignatus est suo aspectu, me petiit. Ostendite mihi, inquit,numisma.& cOfirmauit. Date Caesari quς Cesaris sunt, quae Dei Deo. D. Petrus a pisce accepit didrachma, ut daret censu. Ita boni per me suam iustitiam & bonitate tuetur, magisque splendescunt in oculis hominum:mali uero
etiam transfigurantur per me in bonos . Etenim M. x
Crassus,alioqui totus auarus & pessimus, solo meo nomine laudatur a Cicerone,& Romanis, quin imo ideo occisus, quod meo beneficio abusus est expro- hiantibus Parthis nimiam tenacitate, & cupiditate pecuniae insatiabilem . Pluto improbatur, sed cum me habet,& me essundere in alios potest, omnibus
diis,& deabus praesertur. Philiphus Macedo a militibus suis maximo opprobrio obruebatur, sed pyraticam exercendo nactus maximam prςdam, an hae late
que inopia subleuando paululum, postquam coepit Hesse liberalis, omnium principum, Reguq; uirtutes ' 'ar superauit,& praestantior est habitus' i Verum fae et '. 'uel locationis,uel conductionis, uel emptionis, uel i H ' . uenditionis uel haereditatis , uel depositi, uel simili, R ' i mobligationis causa ulla in iudicio uersetur,quam per 'β Vς
sequaturis,qui cu magnam habuero familiari tate, ut inqη . amicitia, & sodali ratem : quantumuis is summam foueat Iustitia,& ei omnis ratio sit aduersa, sit nulla spes ei prorsus.uictoriae, tanta tamen est uis mea, tantum uendico mihι apud omnes iuris, & iustitiae, di auctori tatis, ut quotquot uelit adiutores, defensoresq; causae suae intuitu meo praeparatos semper in- , ueniat, quin ec ipsum, qui iudicaturus est ab omni proposito,& animi sententia, ubi auribus eius inso nuerim, oculis affulserim, diuertam, etsi Thebani iudieium effigies sine manibus truncas ante diuum altari statueban e: ego tamen illis manus reponeba, auditum reddebam,quoplacebat flectebam. Anne ue
566쪽
I tnegra cum murua faciunt rectissima curua. Faxo deniq; nullus fauor, nullum adminiculum, nullum animoru uoluntas & consensus iudicum erga litigantem, erga peierantem, erga calumniante desit. At parua hec uidebutur,co paratione eoru, quae . maiora per me huiuscemodi homines csi sequstur.
cMmμ μα , 8a Na sit abitio muneris aut honoris, aut dignitatis IMmm in alicuius mente ascendat, si & publici, siue priuati: habeantq; copetitores qua talibet uirtute, generisq; dc doctrinae claritate praestates , ingenti tame fauore meo quo eos omnibus gratos, acceptos, dignosq; facio , ad res optatas prospero, Deliciq; cursu, & fine perduco, augens eos omni, quem appetunt, honore, omni gloria, omniq; secessu, in elinans in eos totius plebis, totiusq; senatus animos, concilians eis pariter iuuenes.& senes, nobiles,& ignobiles,doctos de indoctos impleo denique eos omni omni u amore,& beneuolentia, peruehens ita paulatim ad maius sui status culmen, ad maiorem in dies inter populos authoritatem,ut quicquid senserint,dixerint,probauerint,tanquam praetoris qdictum, uel sanctio aliqua Pecunia is Iustiniana , Pontificiaque suscipiatur. t si uero haec commen- cnra est, ut chari uiuant magnis uiris, ego hoc mira-datposses biliter elaborare, ac perficere p ossum . Aeolus apud s.fst βώ Virgilium dicit de Iunone, hanc laudans. Tu mihi quod qua hoe regnum,m sceptra, Iouem
concilias, tu dar epulis accumbere diuum.
Sed profecto ego potentior sum q Iuno,nisi sit Iuno
mea quae monetalis dicitur, estque pecunia ipsa huius Iunonis effigies. Illa enim ego in principi u amicitia eos, qui me colunt, induco quibus ita comendo, ita charos redde , ut prae omnibus aditu ad illos cesebre, sine omni logiore fatigatione ,-ςxpectatione tarda mereatur. Habeant quanta uelint dicedi facultatem,& libertate extolicdi amicos, deprimedi inimicos imsor Prim 3 o petrandi & cosequedi quae des yderat. Quos s indie ex or gnari, odiove aliquo moueri contingerit tantum . r0sivm ςum ministris ipsorum, cum lus qua contunuo principibus, Od Sibris.
567쪽
nuo ipsis assistunt, quos tam allicio suavitate tactus mei blandi, tanto imbuo uigore meo, ut tam crebras de his heant comendationes, tales proserat laudes, quibus reconciliati Principes demum in amore eos α gratiam optimam recipiant, uerum est enim illud. ' ς
Munera crede mibi placant hominerque deosque: 'Placatur donis Iupiter ipse datis r, i uid faciar Sapiens i stultus quoque munere gaudet, '
ine etiam accepto munere misit erit. . ' - -
Optima, paratissima, ac gratissima sunt munera, . quae per me fiunt, praestant enim omnibus alii, , Ω sicut diuum Reginae incedant, quae uero etiam sunt qmpq lites priuatorum , eae finiun tur interueniente meo ' ' beneficio, Philosophus Anaximentes nisi falloiὶ ui l de; multos sibi insidia utes , idque propter pecunia, hac protinus illis obiecit, Ecce, inquit, habetis quod quaeritis . Ita ipse illis reconciliatus est, nullaque affectus iniuria, quis nescit plurimos ab hoste captos,morteque destinatos mea gratia seruari, & a duris laboribus,graui seruitute,crudelique morte liberari. aere enim quadoque salus redimitur, ut christiani captiui per me redimuntur, quod quidem opus misericordiae, mei muneris proprium & peculiare est ossicium. Et pedibus segnis tumida ct propendulus alti Hac tamen insidiar essetis arte fiber Mordicur ipse sibi medicata Dissilia uinit, . Atque abicissese gnarus ob illa peti.
mitis ab exemplo disces non parcere rebus, Et uitam ut redimas, hostibur aera dare. Et sepultiatae per me coemuntur. Abrahamus na 'que argenteis si clis quadrigentis duplice sepultura. 3 i coemiis bi,' suis, ac posteritati. t Adeo magni Gm.1r IIum momenti ut non solum uiuis , sed& mortuis Pectata prosim et omitto nanque quod Iudas Machabarus mortuo cta. collatione, duodecim mille dr climas argenis rum interti misit Hierosolymas , ut offerretur pro pecca- Denienteus mortuorum sacrificium, bene&telligiose dere- pee ia
568쪽
1 surrectione cogitans.t Tandem aliquando quum O mrii' osten derim mortalium statum , uitam mortemq;, aeetes totv- mores in manibus meis constare, paucula adiiciam , t -- & finem dicendi faciam. Nemo enim non excelsas ια. uires meas, gloriosas facultates, atque actiones ad- η mirabitur, uidetis enim quantis praesidiis muniunt Pec- is eluitates suas, quibus circundant muris, quibus so
pugnat piunt uallis,&fossis, qua altas extruut turres, quam ciuisa ex incientes de munitas, atque inaccessibiles condunt αρος arces ad conseruationem regni sui, ad defensionem εα φ . suarum rerum, ad propellendam vim, arcendosque hostium impetus. Verum quas nulli enses,& lanceci. . nullae adhibite machinae, nulla armata acies, nullum robur exercitus, nullus terror belli potest expugnare,
ego sine ullo impetu, tumul tu, placida tamen de lepi manu mea occupabo, subiiciam, inducamq; in eas hostem, eripiamq; de potestate propriorum dominorum, quos si uelim insuper extingui ui, serro, uene- no, flamma deleri cum omni quoque prosapia,sacia: aut fi maluero, ipsos mei in manus etiam hostium tradam . Ego munitissima expugno. . Hoc optimEPhilippus Macedonum Rex nouerat, hinc Iugurtha Romam uenalem dixit, si modo emptorem haberet: Pecunis per me urbes &reru in dominia acquiruntur,aliena- PS 3 tur,opprimuntur,& uariis alterationi b. subiici utur: . omnia. . ego belli sum neruus, dc pacis delectatio. Sed piget tristiora hare commemorare reseramus si qua sunt iocundiora. Esseratis mihi hominem quam longo Pecunia uultis senio grauatum, laboret podagris, languore inepti a stomachi, opprimatur mille morbis, capiatur autem bisse desiderio copulandae sibi uxoris nulla tam putridamius con anus, tam uilissima lotrix,tam uulgaris nutrix erit,
culo. quae uelis se illi commiscere. Ast ergo admirabili,&praepotenti ut mea tantu operabor ut adolescentulae
alicuius, Sc quidem nobilissimae, ac serm'sissimae muria coniugio po tiatur. Neque enim secus efficiam, ubi semina foemina se coniungi uiro cupiat, sit quantumcuna; p am aetate consecta, sit gutturosa,edentula scatean t oculi
569쪽
eontinuo Iachrymarum fluore: ego tame illi iuuene mairimo utiq; sorma,& genere insignem, qui minimEea dedi heignabitur,coniugio iungam stabili, propriamque per- Laticis.
petuo amore sociabo. Proserrem & aliuda stim marpotessatis meae non minus admirabile momentu sed uereor ne seueriores astantium offendam,propterea quod sit festiuius aliquanto,qua honestatis ratio patitur, quum ueritas est,& ita in letos iu me omniuanimos conspicio, ut nihil molestum a me cuiquam dici posse in selligam, securo id qualecunque
erit animo exponam. Nota est autem adolestentulorum, militum, thrasonum natura in libidinem logὸ νὸeunia procliuis,& praeceps, quς tata sertur auiditat atque expugnat ardore, ut nihil existimet laboris, nihil detrimenti, pudieisia aut periculi, quo uota sua exsatiare possiit, cotingat seuerissia uero quempiam incendi amore austerioris sceminae mae et alicuius, quae neqne uerbis, nec precibus, neque bl - Iaemisiae. ditiis ullis, quoquam modo permoveatur, quae nihil penitus curet eum,quae eos etiam, quos uiderit sui causa, uel interdiu ardentissimos aestus, uel uoctu grauissima frigora, ae pluuias ferre, nihili faciens rideat, sinat eu torqueri, anxiari, consumi,tristissima etiam quavis morte deficere. Nulla prorsus sit spes ei implendi desiderii sui. Ego tamen quotiescunoueanimo decreuerim, no dubitabo durissimae mulieris mentem inflectere, liquefactisq; ceris molliorem reddere, id consequar callidissima arte mea, suauissimoque,quod in eam amabo spiraculo meo,ceu fascino, latumque potero secundissima mea exhortatiore, ut iuuenem iam diti fatigatum, non modo libeter ad se admittat, sed insuper quocuque iusserit,tanquamagnetem serrum, subiequatur. Commoueri uideo omnibus risum, quavis haec admiratione sint digniora: sicut ego iudico. Neetae res latuit. Ouidium
hoe modo canentem. 2 m ego diuitibus nouo praeceptor amandi, .
570쪽
cedimus, inueritis plus habet ille meis . Et paulo post pleniore bucca eloquitur.
Carm in a. laudantur,sed munera magna petuntri Dummodo sit diuer, barbarus ille placet. Aurea sunt uere nuncsecuti Plurimus auro.
V enit honos, mro conciliatur amor . . s
Et hoc fatetur Prompertius, quum addit. At nune desertis cesyani sacraria lucis, Aurum omnes uicta iam pietate colunt. Aura pulsa si des, auro uenalIa iura ,
Aurum lex sequitur, mox sine lege pudor. Quid sibi uult his locis aurum, nisi quod pro pecunia ponitur. unde dicitur. 2 'nimus honoratur,sine nummis titi Pus amatur :2Nummur ubi loquitur, T, stitis ipse tacet. Multa cantini miranda, at non credenda poetae, sed haec
amo rem uera sunt, & plusquam qera, uerum illud alibi la- et uineis 3 3 uus ercu sum si quod amor uincitola: Credo equid ζm me plus posse, si amorent,saepiusq, illud demonstraui, nam ego amore cocilio, inimicitias diluo ne stare,&ambrosia amates reficio, ana ori sq; pabulo, di materia praebeo. Ouid. hoc paucis attigit sic cancs. cur nemo es Heealen, nusia est quae ceperit Irum Nempe quod alter egens, altera aupo erat. Intelligite,&hanc credi te fuisse causam , cur Reges Persarum antiquissima & patria consuetudine quotannis solent Persae polim Regiam urbem totius regni adire, de singulis mulieribus ad amicitiae conciliationem , ad sobolis inuitamenta , & ad animos earum deuinciendos sibi singulos aureos dare, quo Rex Ochus cum esset sordidat auaritiae, &malus,ue nire recusauit,quare malignitate erga me usum, ego egregie puniui: quin io a Persis regnum ad Maced nes transtuli, quod hi me uti nouissent, illi suo. fastu
me aut nimiu premerent, aut prorsus contemneret.
Aiaduertistis Athenienses nulla rone cogi potuisse ad cocilia propter suum priuatum quaestum: sed post suam ego accessi libentissime uenete, domiti sunt: Cali-