장음표시 사용
551쪽
mu, protinus Charon placatus ex inimico factus est
amicissimus, & Aeneam cupide transportat. Cerberus accepta ossa conticescit, obuii uiam demonstrat ad ea pos Elysios . deducunt ad Anchisen : a quo in omnibus iustitutus Aeneas saluus ad suos reuertio tur, atq; haec omnia aureae uirgae, aurei rami auxilio. Circuspieite,& intelligite quis sit ille aureus ramustanne ego sum certe sum. Ego numerosiego auulso aut expenso uno nummo succresco, uel reddor, optima sum, ex auro conflata, uel auri formam habens.
Quorsum diuitius immorari manifestis pergo ad
alia. Nam sicut aureum ramum audistis tutum ad inferos, superosq; iter praestare: ita aurea Homeriehatena ad cetium usque extollit,& demittit, refertq;: aurea illa cathena, mea est , hanc ego essicio, α uberno, unde illa uirtus aurea cathenae mihi. asserienda est, itaque inseris dominor, superis impero, quod maximum est inter mortales id operor, nimitum doceo malos a bonis distinguere, uerum qi trado iudiciu de unoquoque hominis corde explorado.
Na nulla res dissicilior cognitu est quam homo, &utrum recta illi an parua mens sit. Ostendunt aperte do G σε
eaetera animantia uel mitem, uel seram naturam
suam, ut nemo sit,qui non intelligat lupos , leones, it m θ' qtigres,serpentumq; monstra omnia rapinam nobis, rum /' pericula, rabiem ,& mortem intentare. Hominem minum e uero cotingat persaepe immaniore his etiam haberi, malorμ, atque rabiosiorem, eiuscemodiq; esse, ut non modo Vert a hominibus, sed & Deo insuper optimo, atque maxi nim mamo latentia sub alto cord execrandaq; odia coquat: nifes cuius si uultum tamen inspicias,omnem prae seserre' uideatur pietatem,& innocentiam. Cuius si sermonem, incessum, habitumq; consideres, tantς appareat austeritatis, religionis, sanctimoniae, ut dicas, Iuresque Diuinu aliquod numen e coelo descendisse. Sit licet quantumuis difficile de hominum mentibus, animisqι iudicium,per me tamen fiet facile cotinuo, neque opue est alias artes admouere,ubi ego adsum,
552쪽
randi cupiditas. Quum autem in manus horum deuenio,tanto me amore prosequuntur,ut non dicam euadere, sed nee aperto gaudere aere unquam liceat.
Ita teneor,stringor, perpetuisque quasi compedum, carcerumque poenis damnata in eludor. Lucianus in captura philosophorum hanc rem exposuit Nolo immorari. Sed & Grammaticos, ludique magistros quis, nisi ego, ad tradenda pueris prima elementa, Metem ualde necessaria deduceret, ad tolerandos ta molestos aesastidiosos, assiduisq; simili labores esimoueret, quos quum tantis rixis, delationibus,clamoribus,strepitibusq; ta conserta undiq; turba puerorum grauissime malleorum instar obtundat, mirum cur non omnino deliri facti desipiant. Ego recreo,
ego sustineo: nam si copiosa accederem ad eos super ibi iacti talia onera amplius subire nolent. ia uerum est illud Iuvenalis. suis gremio oceladi, doctique Palaemonis aspera,
Quantum Grammaricus meruit labor ct tamen ex Mesuodcunq; est minus es autem quam M etoris aera Dificipuli custos praemordet Aeaenitur ipse.
Et quae sequuntur. Taceo logicos,quorum garritus , contentiososq; clamores sine me nullus audiret,nullus disceret. Omitto musicos, quoru,ubi ego conticescerem, non dicam eanor, dc harmonia, sed neq; minima uox ulla resonaret. De Geometris,
Arithmeticis, Astronomis, Astrologisq; tiihil dieo:
quorum & ego ubi non essem, neque nomina ulla haberentur. Sed dc oratoriam artem, quae est longe suauio longeque iocundior, quae est decus omnis elui Iitatis, lamentumq; omnium honora morum,& in , ni tu torum, quis ea nisi amore ac spe mei inductus, aut docer aut doceri, clarisque eius ae dulcibus studiis teneri uelleuego teste Alano, uinco Tullianum
i eloquium. cum nummus laquitur, Tulgius ipse 1aere.
553쪽
ba Demosthenis, Tullii, quintiliani no metuiti: hie Mercubes est,& Herculeos labores superare potest. hie Vlysias cunctos astu, subtilitateq; dicendi prae-eellit.Quare adeo multi me diligunt, proponuntq; Rhetorica . Qui color, O quod sis cause genur,atque ubi summa suaestis,quae ueniunt diuersa parte sagittae,'
Seire uolunt omnes mercedemstaeo nemo. Me magis amant, quam artem tam excellentem.
Sit lieti ingenium fulvo pretiosius auro : se nune Barbarier grandir,habere nihil. γEgo supero ingenium o nullum ingentu, nulla Rhetorica, meas uires enarrare potest. Neq; praeteribo poetas, quos & si aliquando sine me ingenia exercuisse compertum est,& masna id certhch in commoditate,uitaeque eQrsi anxietate,grauique pioinde, dedolenti cum animo, nec minus magno mei desiderio, cuius uim maximi semper secerunt, & propter quam monstrosa Poemata ediderunt: Opem quoq; multoties,licet raro exauditi imploraueruliut Iuu na.docet cum canit. 2Dem si Pieria quadrans tibi nullus in avrea Et pau: Oste datur, ames nomen uictumq; Machers. Io post. Ipse facis uasus atque un3 cedit Homero Propter miste annos: sed uerius adhuc
- ---neque enim carita e sub amira
pieris,Nysumve potes tantingere sana Paupertar,atque fris inur,quo nocte dieque
Ecce qui poeta est assirmat hoe modo sine me poetas esse non posse. Persius maior est mei laudator. si dolosi, ait, spes refiaberis numi
Et quid dica de lega peritia, quae est fundamenta
humani scedoris omnis,& regiminis, qua tanq n trice & matre alutur,eiuitates matur, coseruatur,
554쪽
quieti, saluteq; omni u quaerit, defendit pupillos, succurrit uiduis, erigit prostratos, tuetur bonos,eo solatur afflictos: qua corrigutur deuii, pellu tur seditiosi, copescuntur improbi puniutur grassatores & sicarii, quae hostes propulsar, insultates reprimit, ab omni denique oes calunia,&ab omni vi, & iniuria protegit & tutatur. Non e& haec per me est summo in p-tio, summaq; in admiration et nonne per me illoru, qui ea profitentur ta innumerabilis est, atq; ingens turba ξ nonne qui eam ediscant tot tantiqι sunt nulli parcentes impenis, nulli pegerinationi, nulli inediae ac labori ZErgo nemo ex iis q me magis amar,
qua Deu Creatore de quibus frequenter. in hoc tractatu fit metiol nisi persuasione mea motus, causam alicuius Jcure si nemo patrociniususciperet, nemo lites examine suo dirimeret. Ia nemo latrunculator,
qui delicta puniret, nemo scriba aut tabellio, qui dicta scriptis madaret, nemo tabellarius, qui deuuciaret nemo tubicen,qui clagore signu daret. Ialuti dicii do nullus inrederet,ia Rei p. administrationi nullus instaret, i a causa sera ipsa, uacuae ipsae iudieiariae sedes: qitu letia tamen ac iniuriis plena omnia, ingeti undiq; strepitu & clamore personarent. Ita ego nisi ut mea magna, & sancta queq; impellere, deperiret o eius, omnisque iustitia. Ita nihil saluu, nihil s euru, nihil ab iniuria tutu . Ita regnaret improbitas, floreret iniquitas, ambitio cuncta possideret. Haec opera mea, hic fiuctus meus, haec in Oibus liberalibus disciplinis pclara atque e celsa pias mea, quibus sine docedis,sive perdiscedis, siue exercedis,nemonis adhortator ego adessem,studiu unil impederet, nemo praeterea, qui earura innumeros, immensosque codices, pro ingenio cuiuscunq; aedilba exararet, nisi me utiq; impellete libraxius, uel typographus haheretur. Cur multi a liberalibus resiliunt ad maech nica, nisi φ ex his maiore mei copia nanciscatur e
quid pater filiu suu a poetico studio delatuit respectu mei, uti Ouid. de se canit.
555쪽
Maeonides nullas ipse reliquis opes. Motus eram dictis, totoque Helicone relicto,
i r Scribere conabar uerba soluta modis. IQ aut hodie passim magis mercatura sequuntur, si disciplinas liberales,lnisi lex mercatura faciliore maiore'; naei copia adipiscanturὶ ego artes commenia do, artitiq; magistros, ae omnes disciplina .iCaeteruur ad alia oratione conuertamus, quid magnificen tius, gloriosiusq; summoru regsi atq; pontificu statu py s
videmus Zil pulchru est cernere tot allistentes eis ma σgnos,& illustres uiros, ta frequente uariae conditio I nis hominum turbam, uario utiq; muneri deditam, inhabitantem curias eorum,exercentemq; se quoti die solicita eii diligentia,ac uel suis, uel amicoru rationibus intendente, quis uero alius haec a me essici tynonne & uisor meus haec peratur nonne me recedente omnes abirent nonne ubi ego discederem
sine honore, sine gloria omnes essent prinei pest no- ne soli, nudi, & ab omnibus destituti difformitet apparerenti, onne omne decus illud, status eorum, omnisq; prorsus euanesceret' unde Dionysius Syracusis Rex honoratus nisi per me, & Corinthi eontemptus, nisi quod ego abessem ego scelicitatem praesto,
di amicorum copiam concilio. Hore formicae tendunt ad inania nunquam. usius ad amissas ibit amicus opes.
Verum quid haec commemoro ad commoditatε hominum magnisicentiam, item& ornatum perti nentia: quum alia, quae animae bona thesauro'; respiciunt, quae perficiendis mentibus, animisque coni, ducunt, longὸ sanctiora reserri possunt. 1 Nam quid Demisia est deterius, tristius, nocentiusque ignauia & turpi faeis Motiorquibus eneruatur languescitq; uis'omnis ani- minet ermorum, debilitatur,obtunditurq; Omnis acies, seu- Missis is stratur, corrupiturq; ois uigor, uilescit, deficitque si negοιῶ.
qua inerat generositas, sordescit: si quis fuerat motu si, Mirinitor & elegantia,extinsuitur: si quis sierat sensus, tim=-νοΚ x a lamesque
556쪽
me'; uirtutis, tum blandiri mala euiqι incipi ut,
adstare prae soribus uitia, quaerere aditum, rogitare, pulsare, ii tillare, attrectare, mox contubernalia fieri: Tum Crescit uitiorum, familiaritas, inualescit libido, conuocat alios nocendi ministros,fit cospitatio Omnium maloru, i n uadun fregn ii, occupat, dissi par, obruunt, euertunt, fugant quicquid bona sementis uirtutum inuenerint: quicquid bonae frugis offendunt, expellunt, proculcant, lacerant, trucidant, eo terminat. His ego tantis malis, quae torpor,& ignauia parit, quae mollicula, & deses uita producit, occurro publicus eorum hostis,consertaq; manu bellator acerrimus obsisto: quippe quae neminem patior frustra otium conterere, ad laborem quemq; hortas,
ad opera quemci; sua impellens, a somno excitans, a ludis auocans, a lautioribus longioribusque coenis
auertens. Propter me tritum est. Dum puer es canis acquire uiatica, ct auro
Tempus ct argento ebarius esse puta. Quae sunt uiatica, nisi copia mei ego pecunia certissimum & praestantissimu uiaticu . Proinde uideas oes doctos simul ac indoctos, magnae sortis simul ac pusillae uacare diligentius soli citiusq; negotiis suis,
nullam non sceminarum, quae non longiores , uel nendo, uel texendo, uel huiuscemodi aliquid muliebris operis faciendo noctes trahat: Neminem no artificium, qui non Ocyus cum gallicantu e stratis exurgat. Et mei causa dicit Martialis. Surgire iam pueri,clamat ientacula pistor: Cristataeque sonam undique lucis aves. Videas nemine non literator u doctorum,at etiaprudentium, qui non semper agat aliquid, uigilado, instando, serendo, uaria aggredi edo uita exerceat, non dulces omnes labores , oes lucubrationes ducat. Itaq; per meqisq; frugi, bonus, grauis, iustus,cotinensq' efficitur. Ita per me quisque Oi uirtute praeditus,oiq; moru elegantia ornatus euadit. Tales ui
557쪽
sego, ego omnium auctor quasi ad subleuandas publicas necessitates, ad conserenda in commune omnibus ςommoda,ad ornandas illustrandasq; omnibus uirtuti bolum metes, nata esse uidear Quae culta sint, non merebor ego, du oratura causam mea
uenio, ab Oibus& iam libenter suscipi, & suscepta exaudiri, auditaq; insuper comendari laudibus & extolli: no merebor, inqua, quum tanta de immesis ni-ribus meis pala ostendam, corona defraudari gloriae meae: merebor utiq; debita mihi palmam euo clam iudicio referre,& triumphum agere: praesertim quus ne me nemo legitim E tti siphauerit, dc ego cunctistri uphantibus praesto fui, utpote tri uphorum stabilimentu. At mouet haec OEs uideo, in primis ea maxime quae postremo loco retuli, ad bene beateq; uiuendu pertinetia: Ia facile, ia inclinatos, iam couerxo sos in me, omnium animos intelligo. t Age ergo, o quum magna haec nemo ia negat, reseramus & alia is maiora, loge et, quorum equidem Opςratrix sum, exi miae, summaeq; pietatis, ac sanctitatis monumcta, in V quo ad te me couerto te tu omnisi aeternae pares & eo η' r sditor, cuius cia sint cocta quae fecisti magna admira-rablia atq; persecta, nihil prosecto est quod tantor u E beneficioru co sideratione celebrandis laudibus tui, I ragendisq; tibi gratiis no assiduE uacare debeat: quo nullu certὶ pulchrius, nullu dignius homine, aut praeclarius munuς suscipi por. Id uero delatu praecipue ad sacerdotes est, qui' pro cuctis onus subeutes die noctuque, priuatim & publicE debitas tibi, aequantum humana tenuitas permittit, amplissimas laudes absoluunt, nunc orantes, nunc psalictes, is ueuaria uoce modulantes, nunc dulcibus etiam tinnitibus,& organis personantes. Quam pulchru est intueri ta graue & candidata turbam inter media templa, tuo lato cultu & ordine, lata maiestate, talis seruientem tibi caeremoniis, si gloriosum est audire officios stimas,quas effunduli preces & uota, laudates& exultantes nomen tuum sanctum, postulantes' i
558쪽
miserieordiam, uel pro salute uiuentium,uel pro re, quie defunctorum , uel ad impetrandam delictorum indulgentiam, mitigandamq; iram tuam,uel ad imis plorandam de inimieis .aduersisque casibus opem &defensionem. Verum nonne haec tot & tanta, mea fiunt ex hqrtationes Nomine occasionem praesto ut totum diuinum ossicium in Ecclesia maiori cum maiestate absoluatur, dum ministris qui suis stipendiis militare non debent administro quae ad uitam transigendam sun t necessaria. Illa ego sum tan torum patratrix, tantorum operatrix, illa ego sum, cui oes notam parui & humiles, sed magni et quique 3c praepotentes obsequuntur,cui ciuitates,omnes status, omnia munera, omnes dignitates parent. Sed egrediamur iam hinc ad rem rusticam, quem enim alium laetiei & amoenitatis suae auctorem praeter me sat buntur uineae, horti, pomeria, prata, agri,campi,aliaque huiuscemodi ὶ quis nisi ego causam praestarem, inueniretur sesctor, messor, arator, uinitor, cursor, a que frondatori quis iumenta curaret, pra ta irrigaret, semen tum tertie mandaretὶ quibus cessantibus quantum malum, quanta necessitas, quantumque periculum cunctis animantibus, praesertim hominibus imminereturὶ&quae ex terra oriuntur, disperirent, idque in primis ut frumen ta, atque uina, quorum nec haec potum, nec illa cibum aut panem rabministraret. Veniamus ad usum aquaru, qui nullus esset aut
ualdὰ exiguus sine me,que dabitis mi hi, qui uel nauigandi, uel piscandi, uel aquas deri uadi, sontesque erigendi artes, nisi spes mea subesset, exerceretur sis, 1 diei ter quis nisi uiribus t meis actus impelleretur, ut se subderet tam procelloso, tantis periculis, m iisn horroribus pleno mari, credere obruedum millies fluctibus,obrutique, inter uiscera piscium seps
liendum 3 proinde quantis omnes assicerentur inco- modis, quata publice omnibus incumberent necessitas,& desectus multaru rerum,maxime frugii, atque in eiciu quae exot orbe nauigandi munere tiasuehu
559쪽
tu quibus tamen ego consulto,& ne quid malleontingat, occurro, spirans in huiuscemodi negotiatores, satu amoris mei, capiens eos,ipsius suauitate, ita cutiens illis item stimulos, quibus adeo comitatur, atque animantur, ut nullo labore, nulla peregri na, tione, nullo aestu,&frigore, non cubandi asperitate, non ciborum insipiditate, non potus illius inamoenitate, non pyrataru insidiis, non ut ulla , non ipso metu mortis, qua quotidi E anth oeulos astate uidet,
nec longius quida,qua sit nauis,saepὸ uix spatio triudigitoru, aut duoetu, aut unius, non naufragio itera-.to,no.ullo deniq; in comodo& malo, ne flama qui'
de abstereantur, du in mihi obsequi,famulari,& qca 3 quid uolo, hortor, mado, perficere tectὸ possint. Mi Pecunia ramur philosophos de perseredis aequo animo huma operaturnae uitae incommodis, de contemptu etia A mortis magnitu multa sapienter, ornate,copioseq; seripsisse,quae qui dine anide ab ipsismet auctoribus magis dictis, q sectis eo fir mi O pamata sunt. Laudatur multi uiri nomine constatiar, raria ta& sortitudinis in aduersis,qtiu ego n ' inani strepitu serum. dicedi, non uerboru ulla secata parsuasione, sed io- eud illimo meo aspectu, dulcissima mea conuersatione,uiuacissima mea ac potetissima uirtute haec cu cta perficia, ut in tolera dis aduersis mei causa homines
sint pati Elissimi, csistantissimi,&sortissimi. Quid . n. non mei causa miles in station hexeubiis, acie, insidiis, atqε pugna aggrediturὶ quid no nauta, auriga, Cursor, eques, natatorq; profert & obdurat Etenim hominibus alas addo,& Daedalus meo nomine pennas affixit sibi, & Icarus,& per aera uolauerunt,& si superbiae poenas Icarus luit, Sc in mare praecipitatus periit .in mei eausa plurimi postea alati in publicupro diere, de turribus per funes uolauerunt. Quare quos uolo, ad caelum uolando euelio: alios de tartara detrudo, omnes in summa patientia exerceo, laqι fortunam elargior bonam & obedientem amatibus&rite usurpantibus me: contrariis malam. Hoc Petronius Arbiter eleganti epigrammate expressit.
560쪽
Quisquis habet nummos secura nauiget aura, Fortunamque suo temperet arbitrio.
t Quo quidem nomine ualdὸ homines mel aded
studiosos & patientes admiror, quod cum fortunae templa extruxerint, mihi nondum aram sacraueruta Iuvenalis ait.
N Eum nummen adest, si sit prudentia sed nor,
τε fortuna deam fac/mur,caeloque locamur. Caeterum ego pecunia longEpotentior sum, qua sortuna, & licet Iuvenalis eo nomine mihi maledicat, utpote Satyricus non aliud professiis, quam optima carpere: tame fatetur mea Maiestatem,cu inquit. -- Et si funesa pecunia templo ,
Longe praeclarius Cartius antiquarum lectionemeertitudine persuasus medeam olim suisse uocatam asserit: quum Pluto Deus diuitiarum honoratus est non nisi mei respectu. Elaei tanta sedulitate Plutonis mei templum custodi uerunt, ut quotannis semel ta-
tu aperiretur, nemo tamen intraret. Propter me Ari
stophanes inuigilauit studiis, & Plutonem Comicuintroduxit. Pluto Deus qui es diturae terrae uisceribus, non est nisi maritus meus,& tandem non degenerat, sed transformatur in me. Saturnus dieitur primo omnium inuenisse nummum & signasse. Fateor hoc, gratias ago, & semper in memoria habeo. Sed rursus meminerit, quod non ante est Deus habitusci mea forma mortalibus evulgasset. Iupiter magna colitur ueneratione, sed ego pro Ioue summu in terris Imperium obtineo, imo ego in Iouem,& Iupiter rursus, in me illud patet ex hoc petronii Arbitri. Multa loquor quid uis nummi: praesentibus opta, Eueniet, elausumn det ilia Iovem. Hoc posterius ex Eunucho Terentiana Commdia patet, in qua Iupiter impluvius auri forma in sinum puellae se demittit, & uoto no sola potitur, sed