M. Tullii Ciceronis De divinatione libri

101쪽

LIB. I. s. 105 8. 107. 89

abiecit sessantem et laceratum adfligit in unda seque obitu a solis nitidos convertit ad ortus. Hanc ubi praepstibus pinnis lapsuque volant0m conspexit Marius, divini numini augur, faustaque signa suae laudis reditusque notavit, partibus intonuit caeli pals ipse sinistris. Sic aquilae clarum firmavit Iupiter omen Atqus ille Romuli auguratus pastoralis, non urbanus Hyrfuit nec fictus ad opiniones inperitorum, sed a certi8

acet a quae in profundo veritatem . . . penitu tabare eritis de . . m. 2 Polycrates anulum . . . in mari abiecerat prae

102쪽

90 CICERONIS DE DIVINΑΤΙΟΝΕ accsptus et posteris traditus. Itaque Romulus augur, ut apud Ennium est, cum fratre item augure

curante magna cum cura tym cupientes regni dant operam simul auspicio augurioque.' In monis smus auspicio se devovet atque Θ-cundam solus avem servat. Ἀ Romulus pulcher in alto quaerit Aventino, servat genus altivolantum. Certabant, urbem Romam Remoramne Vocarent. Omnibus cura viris, uter esset induperator. Exspectant, veluti consul quom mittere signum volt, omnes avidi spectant ad carceris oras,

103쪽

LIB. I. 48. 107 8. 108. 91

quam mox mittat pictis e faucibus currus, 108 sic exspectabat populus atque re timebat, rebus utri magni victoria sit data regni. Intersa sol albus recessit in infera noctis. Exin candida se radiis dedit icta foras lux; et simul ex alto longe pulcherruma praepe8

laeva volavit avis, simul aureus exoritur 801. Cedunt d caelo ter quattuor corpora sancta

104쪽

92 CICERONIS DE DIVΙΝΑΤΙΟΝΕ avium, praepetibus sese pulchrisque locis dant. Conspicit ind sibi data Romulus esse priora, auspicio r0gni stabilita scamna solumque. Ss ut, unde huc digressa est, eodem redeat oratior si nihil queam disputare, quam ob rem quidque fiat, et

tantum modo fieri ea, quae commemoraVi, doceam, parumn Epicuro Carneadive respondeam 3 Quid, si stiam ratio exstat artificiosae praesensionis facilis, divinae autem paulo obscurior Quae enim extis, quae fulgoribus, quae portentis, quae astri praesentiuntur, haec notata sunt observatione diuturna. Adfert autem vetustas omnibus in rebus longinqua observatione incredibilem scientiam; qua potest e88 etiam in motu atque inpulsu deorum, cum, quid ex quoque eveniat, si quid quamquε rem significet, crebra animadVer8ione per8pectum est

110 Altera divinatio est naturalis, ut ante dixi quae physica disputandi subtilitate referenda est ad naturam

2 ratio ,fomuni forvi ing. divinae De naturlige divination

105쪽

LIB. Ι. 48. 108 9. 111. 93

deorum, a qua, ut doctissimis sapientissimisque placuit, haustos animos si libatos habemus; cumque omnia completa et referta sint aeterno sen8 et mente divina, nece88 est, contagione divinorum animorum animos humanos commoveri. Sed vigilantes animi vitae necessitatibus serviunt diiunguntque se a societate divina vinclis corporis inpediti. Rarum est quoddam genus 111 eorum, qui se a corpore avocent et ad divinarum rerum cognitionem cura omni studioque rapiantur. Horum sunt auguria non divini impetus, sed rationis humanae; nam et natura futura praesentiunt, ut aquarum eluviones et deflagrationem futuram aliquando casti atque terrarum; alii autem in re publica xercitati, ut 6 Athenisnsi Solone accepimus, orientem tyrannidem multo

deorum Eneri Het Iigger a deorum: Om a ratis, denne divination hensores it natura dog thhe rerum nastura, me deorum. haustos et libatos Donne ammenstillinckommer gen II. 11. 26 js agelsb. ac L p. 45). aeterno sensu risino blo et varieret udio for amme mening om mente divina js vis quaedam sentiens M. 118 g ΙΙ. 16. M.

106쪽

ante prospiciunt; quos prudente possumus dicere, id est providentes, divinos nullo modo p088umu8, non plus quam iissium Τhalem, qui, ut obiurgatores Suo convinceret ostendoretque, etiam philosophum, si ei commodum esset, pecuniam facere p08S0, omnem leam,

ante quam florere coepisset, in agro Milesi coemisse 112 dicitur. Animadverterat fortasse quadam Acientia, olearum ubertatem fore. Et quidem idem primus s&ctionem solis, qua Astyage regnante facta est, praedixisse fertur.50 ulta medici, multa gubernatores, agricolae etiam multa praesentiunt, sed nullam eorum divinationem Voco, ne illam quidem, qua ab Anaximandro physico moniti Lacedasmonii sunt, ut urbem si tecta linquerent armatique in agro excubarent, quod terrae motus instaret, tum cum et urbs tota corruit et e m0nt ΤΜ-geto extrema montis quasi puppis avolsa est. Ne hs-

107쪽

LIB. I. 49 111-50. 114. 95recydes quidem, ill Ρythagoras magister, potius divinus habebitur quam physicus, quod, cum vidisset haustam aquam de iugi puteo, terras motus dixit instar0. sci

Vero umquam animus hominis naturaliter divinat, nisi cum ita solutus est et vacuus, ut ei plane nihil sit cum corpore quod aut vatibus contingit aut dormientibus. Itaque ea duo genera a Dicaearcho probantur et, ut dixi, a Cratippo nostro si propterea quod ea profici-8cuntur a natura, in Summa sane, modo ne sola; in

autem nihil esse in observatione putant, multa tollunt, quibus vitae ratio continetur. Sed quoniam dant aliquid, idque non parvum vaticinationes cum somniisJ, nihil est, quod cum hi magnopere pugnemUS, praesertim cum sint, qui omnino nudam divinationem pr0bent. Erg et ii, quorum animi spretis corporibus 11 evolant atque excurrunt foras, ardore aliqu0 inflammatiatqus incitati emunt illa profecto, quae vaticinantes pronuntiant, multisque rebus inflammantur tales animi, qui corporibus non inhaerent, ut ii, qui son quodam vocum et lirygiis cantibus incitantur multos nemora

108쪽

silvaeque, multo amnes aut maria commovent, quorum furibunda mens vido ante multo, quae sint futura.

Quo de genere illa sunt: Ehsu vid0tsi Iudicabit inclitum ivdscium inter desis tris aliquis, quo iudicio Tacedasmonia mulier, Furiarum una,

adveniet. Eodem enim modo multa a vaticinantibu 8aepe praedicta sunt, neque solum verbis, sed etiam versibus, quos olim Fauni vatesque canebant.

109쪽

LIB. I. 50 11 51 116. 97 Nimiliis Marcius et Ρublicius vates cecinisse dicuntur; ibnuo de genere pollinis operta prolata sunt Credo, -etiam anhelitus quosdam fuisse terrarum, quibus inflatae mentes oracla funderent. Atque haec quidem vatium ratio est, nec dissimilis 1 Sane somniorum. Nam quae vigilantibus accidunt vatibus, eadem nobis dormientibus. Viget enim animus in somnis liber ab sensibus omnique inpeditione curarum, iacent et mortuo paene corpore. Qui quia vixit in omni aeternitat versatusque est cum innumerabilibus animis, omnia, quae in natura rerum sunt, Videt, si modo temperatis scis modicisque potionibus ita est adfectus, ut sopito corpore ipse vigilet. Haec somni-m ntis est divinatio. Hic magna quaedam exoritur, ne Πεque ea naturalis, sed artificiosa somniorum Antiphontisqinterpretatio eodemque modo et oraculorum et vaticinati0num sunt nim explanatores, ut grammatici poetarumJ. Nam ut aurum et argentum, aes, ferrum frustra natura divina genuisset, nisi eadem docuisset, quem ad modum ad eorum vena perveniretur, nec fruges terrae bacasve arborum cum utilitate ulla generi hu-

110쪽

mano dedisset, nisi earum cultus et 00nditiones tradidisset, materiave quicquam iuvaret, nisi consecti0nis eius fabricam haberemus, sic cum omni utilitate, quam dili0minibus dederunt ars aliqua coniuncta 8t, per quam illa utilitas percipi 0ssit. Item igitur somniis, Vaticinationibus, oraclis, quod erant multa obscura, multiuambigua, explanationes adhibitae sunt interpretum.117 Quo modo autem aut vates aut omniante ea Videant, qua nu8quam etiam tunc sint, magna quaestio est. Sed explorata si sint ea, quae ante quaeri debeant Sint haec, quae quaerimus, faciliora. Continet nimiotam hanc quaestionem ea ratio, quae est de natura deorum, quae a te secundo libro est explicata dilucid0 Quam si obtinemus, stabit illud, quod hunc locum continet, de quo agimus, esse deos, et eorum providentia

mundum administrari, eosdemque consulere rebus humanis, nec solum universiri verum etiam singulis. Haec si tenemus, quae mihi quidem non videntur p088i convelli, profecto hominibus a dis futura significari ne si cesse est. Sed distinguendum videtur, quonam m0do Nam non placet Stoicis, singulis iecorum fissis aut avium cantibus interesse deum neque enim decorum est nec dis dignum ne fieri ullo pacto potest; sed ita

. . . . ea ratio, quae est de natura deorum, quae . . . ma,