장음표시 사용
111쪽
LIB. I. 1. 116-52 119. 'sa principio incohatum esse mundum, ut certis rebus certa signa praecurrerent, alia in extis, alia in avibus,
alia in fulgoribus, alia in ostentis, alia in stellis, alia
in somniantium visis, alia in furentium vocibus. Ea quibus bene percepta sunt, ii non saepe falluntur; male coniecta maleque interpretata salsa sunt non rerum vitio, sed interpretum inscientia. Hoc autem posito atque conce880, 880 quandam vim divinam hominum vitam continentem, non difficile est, quae fieri certe videmu8, ea qua ratione fiant, suspicari. Nam et ad hostiam deligendam p0test dux esse vi quaedam entiens, quae est toto confusa mundo, et tum ipsum, cum immolare velis, extorum fieri mutatio potest, ut aut
absit aliquid aut supersit parvis enim momentis multa natura aut adfingit aut mutat ut detrahit. Quod ne 119
dubitare possimus, maximo est ar monto, quod paulo ante interitum Caesaris contigit. Qui cum immolaretili die, quo primum in sella aurea sedit et cum purpurea veste processit, in extis bovis opimi cor non fuit. Num igitur censes, ullum animal, quod anguinem habeat, sine corde esse posse ' Qua ille si novitat 3 perculsus, cum Spurinna diceret, timendum esse, ne et
aurea . . urpurea veste udmserkelsestem, som senatet havde
tiistae Caesar ' Qua ille . . . Ester Suetonius Caes. 77), App. civ. U. 116 Ροbainos στρατ. ΙΙΙ. 23 32 spouede Caesar
112쪽
consilium et vita deficeret earum enim rerum utramque a corde proficisci. ostero die caput in iecore non fuit. Quae quidem illi portendebantur a dis immortalibus, ut videret interitum, non ut caveret. Cum igitur ea partes in extis non reperiuntur, in quibus victuma illa vivere nequisset, intellegendum est, in ipso immolationis tempore ea partes, quae absint, interi888.
I Eademque efficit in avibus divina mens, ut tum huc, tum illuc volent alites, tum in hac, tum in illa partes occultent tum a dextra, tum a sinistra parte canantoscines. Nam si animal omne, ut vult, ita utitur motu sui corporis, prono, obliquo, upino, membraque, quocumque vult, flectit, c0ntorquet, porrigit, contrahit eaque ante efficit paene, quam c0gitat, quant id de est fa- 121 cilius, cuius numini parent omnia Idemqus mittit et signa nobi eius generis, qualia permulta historia tradidit, quale scriptum illud videmus si luna paulo ante solis ortum defecisset in igno Leonis, lare ut armisqDareus et erga ab Alexandro et Macedonibus proelio
Mulier har foresiae nequaquam ille . . perculsu est consi
113쪽
LIB. I. 52 119 53 121. 101 Vincerentur Dareusque moreretur, et, si puella nata biceps esset, editionem in populo lare, corruptelam et adulterium domi, et, si mulier leonem peperisse visa esset, fors ut ab exteris gentibus vinceretur ea res publica, in qua id contigisset. Eiusdem generis etiam illud est, quod scribit Herodotus, Croesi filium, cum esset infans, locutum quo ostento regnum patris et domum funditus concidisse Caput arsisse Ssoloaudio dormienti, quae historia non prodidit γUt igitur, qui s tradidit quieti praeparato anim0 cum bonis cogitationibus, tum rebus ad tranquillitatem
adcommodatis, certa et vera cernit in omnis, io castus
114쪽
animus purusque vigilanti et ad astrorum et ad avium reliquorumque signorum et ad extorum veritatem est
' paratior. Hoc nimirum est illud, quod de Socrate ac-
ospimus, quodque ab ipso in libris Socraticorum saepe dicitur, esse divinum quiddam, quod δαιμόνιον appellat, cui emper ipse paruerit numquam impellenti, saepe
revocanti. Et Socrate quidem, quo quem auctorem meliorem quaerimus Xenophonti consulenti, sequereturne Cyrum, posteaquam exp08uit, qua ipsi vidρ-bantur: et nostrum quidem' inquit, humanum est consilium; sed de rebus et obscuris et incertis ad Apollinem censeo referundum', ad quem etiam Athenienses publice 123 de maioribus rebus semper rettulerunt. Scriptum estitem, cum Critonis, sui familiaris, oculum alligatum vidisset, quaesivisse, quid esset cum autem ille respondisset, in agro ambulanti ramulum adductum, ut remissus 88et, in oculum suum recidisse, tum Socrates: non enim paruisti mihi revocanti, cum uterer, qua sole0, praesagitione divina. Idem etiam Socrates, cum apud Delium male pugnatum esset Lachete praetore
in libris Socr. s. e. lat. πολ p. 31 D. Xenophonti consulenti se sen. νάβ. III 1 5 t. de rebus-referund yJ
115쪽
LIB. I. M. 121-55 124. 103ffugeretque cum ipso Lachete, ut ventum est in trivium, eadem, qua ceteri, fugere noluit. Quibus quaerentibus, cur non eadem via pergeret, deterreri se a deo dixit: cum quidem ii, qui alia via fugerant, in hostium equitatum inciderunt. ermulta conlecta sunt ab Antipatro, quae mirabiliter a Socrate divinata sunt; quae praetermittam tibi enim nota sunt, mihi ad commemorandum non necessaria. Illud tamen eius philosophi 18 magnificum ac paene divinum, quod, cum impii sententiis damnatus esset, aequissimo animo se dixit mori; neque enim domo egredienti neque illud suggestum, in quo causam dixerat, ascendenti signum sibi ullum, quod consuesset, a deo quasi mali alicuius inp0ndentis datum. Equidem sic arbitror, etiamsi multa fallant eos, ut 55 aut arte aut coniectura divinare videantur, esse tamen divinationem h0mines autem, ut in ceteris artibu8, icin hac posse falli. otest accidere, ut aliquod signum dubie datum pro certo sit acceptum, potest aliquod latuisse aut ipsum aut quod esset illi contrarium mihi
Ggsa lux de senio Socr. 11. praetore o strateg. cum qui
116쪽
autem ad hoc, de quo disputo, probandum satis est, nommodo plura sed etiam pauciora divine praesens et 18 prasdicta reperiri. Quin tiam hoc non dubitans dixerim, si unum aliquid ita sit praedictum praesen8umque, ut, cum Venerit, ita cadat, ut praedictum sit, nequo in eo quicquam casu et fortuito factum esse appareat, esse certe divinationem, idque esse omnibus confitendum.
Quocirca primum mihi videtur, ut osidonius facito a deo, de quo satis dictum est, deinde a fato, deindo natura vis omnis divinandi ratioque repstenda. Fisri igitur omnia fato ratio cogit fateri satum auis id app0llo, quod Graeci et Mama 'v, id est ordinem seriem
gignat. Ea est ex omni aeternitate fluens verita sempiterna. Quod cum ita sit, nihil est factum, quod non futurum fuerit, eodemque modo nihil est futurum, cuius 126 non causas id ipsum efficientes natura contineat. Ex quo intellegitur, ut fatum sit non id, quod super8tiam si unum aliquid . . . Det raratippos' tank ha 32 71. vis. omnis divinandi ratioque ,hele divinationens egre o primcip o: a divination. Νagelab Lat. t. p. 13R. Fieri igitur gignat Om interpunktione se illae gget. μαρμένην Ordet
117쪽
LIB. I. 55 124-56 127. 105ti080, sed id, quod physice dicitur, auga aeterna rerum, cur et ea, quae praeterierunt, facta sint et, quae instant, fiant et, quae sequuntur, sutura sint. Ita fit, ut et observatione notari possit, qua re quamque causam plerumque consequatur, etiamsi non semper, nam id quidem adfirmare difficile est , easdemque causa verisimile est rerum futurarum cerni ab iis, qui aut per furorem eas aut in quiete videant.
Ρraeterea cum fato omnia fiant id quod alio loco I
ostendetura, si qui mortalis possit esse, qui conligationem causarum omnium perspiciat animo, nihil eum profecto fallat. Qui enim teneat causas rerum futurarum, idem necesse est omnia teneat, quae futura sint. Quod cum nemo fac0re nisi deus possit, relinquendum est homini, ut signis quibusdam consequentia declarantibus futura praesentiat. Non enim illa, qua futura sunt, subito exsistunt, sed est quasi rudentis xplicatiosi traductio t0mporis nihil novi efficientis et primum
118쪽
106 CICERONIS DE DIVINATIO quidque replicantis. Quod et ii vident, quibus naturalis divinatio data est, et ii, quibus cursus rerum observando notatus est. Qui et8 causas ipsas non cernunt, signa tamen causarum et nota cernunt; ad qua adhibita memoria et diligentia et monumontis superiorumsfficitur ea divinatio, quae artificiosa dicitur, extorum,128 fulgorum, ostentorum ignorumque caelestium. Non est igitur, ut mirandum sit, ea praesentiri a divinantibus, quae nusquam int; sunt enim omnia, sed tempore absunt. Atque ut in seminibus vis inest earum rerum, quae ex iis progignuntur, sic in causis conditae sunt res futurae, quas esse futuras aut concitata mens aut soluta somno cernit aut ratio aut coniectura praesentit. Atqu0 ut ii, qui soli et lunae reliquorumque siderum ortus, obitu motu8que cognorunt, quo quidque tempore eorum futurum sit, multo ante praedicunt, io, qui cur-8um rerum Ventorumque consequentiam diuturnitais
pertractata notaverunt, aut semper aut, si id difficiis est, plerumque, quodsi ne id quidem conceditur, nonnumquam certe, quid futurum sit, intellegunt. Atque has quidem et quasdam eiusdem modi argumenta, cur sit divinatio, ducuntur a fato.
119쪽
natura autem alia quaedam rati est, qua docet, i is quanta sit animi vis seiuncta a corporis sensibus, quod maxime contingit aut dormientibus aut mente permotis. Ut enim deorum animi sine oculis, sine auribu8, inelingua sntiunt inter se, quid quisque sentiat, - ex quo sit, ut homines, etiam cum taciti optent quid aut voveant, non dubitent, qui di illud exaudiant sic animi hominum, cum aut somno soluti vacant corpore
aut mente permoti perras ipsi liberi sincitatiJ movsntur
cernunt ea, quae permixti cum corpore animi videre non possunt Atque hanc quidem rationem naturae 130 difficiis est fortass0 traducere ad id g6nus divinationis, quod ex arte profectum dicimus, sed tamen id quoquo rimatur, quantum potest, osidonius. Esse censet in natura igna quaedam rerum futurarum. Etenim sos accepimus ortum Caniculae diligenter quotannis solere Serestre coniecturamque capere ut scribit lonticus Heraclides, salubrisne an pestilens annus futurus sit. Nam si obscurior et quasi caliginosa stella extiterit pingue et concretum esse caelum, ut eius adspiratio gravis et pestil0ns futura sit; sin inlustris et perlucidastella apparuerit, significari, caelum 88 tenue purumque et propterea salubre Democritus autem censet, 131
anm. 1. pingue et concretum styhoguriar concreto 11. 18.
120쪽
sapienter instituisse veteres, ut hostiarum immolatarum inspicerentur exta quorum ex habitu atque ex colore tum salubritatis, tum pestilentia signa percipi, nonnumquam etiam, qua sit vel sterilitas agrorum vel Drtilitas futura. Quae si a natura profecta observatio atque usus agnovit, multa adferre potuit dies, quae animadvertendo notarentur, ut ille acuvianus qui in Chryse physicus inducitur, minime naturam rerum cognosse videatur: . . . in isti qui linguam avium inigilsgunt plusqu si alieno isicore sapiunt quam si suo, magis audiendum quam auscultandum censeo. Cur quaeso, cum ipse paucis interpositis versibus dicas satis luculento:
Quidquid est hoc, omnia animat, format, alit, augsit,
creat,ssipsti recipitque in sese omnia omniumque idέmst
spogende m si esse ande a tragediens personer der Male sit,filosofishec standpunkt verior divinationen. . . . nam isti . . .J