M. Tullii Ciceronis De divinatione libri

81쪽

parvulo dormienti apes in labellis consedissent, responsum est, singulari illum suavitate orationis fore. Ra futura eloquentia provisa in infante est. Quid amores sa deliciae tuae, Boscius, num aut ipse aut pro eo Lanuvium totum mentiebatur Qui cum esset in cunabulis educareturque in Solonio, qui est campus agri Lanuvini, noctu lumipe apposito experi ecta nutrix animadvsrtit puerum dormientem circumplicatum serpentis amplexu. Quo Spectu exterrita clamorem sustulit. Ρater auism Roscii ad haruspices rettulit, qui responderunt, nihil illo puero clarius, nihil nobilius fore. Atque hanc speciem asiteles caelavit argento et noster expressit Archias versibus. Quid igitur expectamus andum in foro nobiscum di immortales, dum in xii Versentur, dum d0mi qui quidem ipsi se nobis non offerunt vim autem suam longe lateque diffundunt, quam tum terrae cavernis includunt, tum hominum naturis

implicant. Nam terrae vis Pythiam Delphis incitabat,

82쪽

8070 CICERONIS DE DIVIΝΑΤΙΟΝΕ naturae Sibyllam. Quid enim γ non videmus, quam sint varia terrarum genera ex quibus et mortifera quaedam par est, ut et Ampsancti in Hirpinis si in Asia lutonia, quae Vidimus, et unt parte agrorum aliae pestilentes, aliae alubres, aliae, quae acuta ingenia gignant, aliae, quae retunsa; quae omnia fiunt si ex caelix aristat et x disparili adspiratione errarum. Fit etiam saepe specie quadam, Saepe Vocum gravitate et cantibus ut pellantur animi vehementiu8, saepe etiam cura et timore, qualis est illa

indlede motiveringenis en underforsiae tanke, de han formuleres suedes Hottinger): talem vim me terrae tribuere, non δι cur quis miretur terrarum genera ijordsmonnet . Ampsancti in

Hirpinis i Samnium, sy for Beneventum: et e et alstrogmed en o nu layo 'Amanto, livordia de opstiger mefitishedunster. Se Verg. Aen. m. 63 ff., lin. . . . b, Claudian. de raptu Proserp. II. 350. Ordet synes, vis teksten ero tig, brum scin plurale tantum Vibius equester halde me Amsanctus. lutonia Der naevnes hos Strabon flere hule me pest-dunsterra1d i Lilleasten Mandensteds, o forer namet Πλουτώνιον elle Ααρωνιον. Ordet her er vel plurale tantium, o quae viser

her i de overleverede tekst aliae, quae acuta . . . Tankenk0mmer flere rem f. e. de fato 4. 7 Athenis tenue aerum, eae quo etiam acutiore putantur Attici, crassum Thebis, itaque -- oues Thebani et valente8. 80 vocum gravitate et cantibus D δια δυοῖν, en elagende melodi. . pellantur m mciantur flexanima . . . VerSene,

83쪽

LIB. I. 36. 79-37. 81. 71ssexsinima tamquam lymphata aut Bacchi sacris

commota in tumulis euerum commemorsin Suum.

Atque etiam illa concitati declarat, vim in animis esse 37 divinam. Negat enim sine furore Democritu quemquam poetam magnum esse posse, quod id0m dicit lato. Quem, si placet, appellet furorem, dum modo is furor ita claudetur ut haedro Flatonis laudatus est. Quid vestra orati in causis, quid ipsa actio potest esse vehemens et gravis et copiosa, nisi si animus ipse commotior' AEquidem etiam in te saepe vidi et, ut ad

leviora veniamus, in e80po, familiari tuo, tantum ardorem vultuum atque motuum, ut eum vi quaedam abstraxisse a sensu mentis videretur Obiciuntur etiam 1 Saepe formae, quae reap80 nullae uni rapeciem autem

hanc forvisning fra Salamis. Se illae gget. flexanima be-

84쪽

72 CICERONIS DE DIVINATIO offerunt; quod contigisse Brenno dicitur eiusque Gallicis copiis, cum fano Apollinis siphici nefarium silum

intulisset. um enim ferunt ex oraclo ecfatam 88e

Pythiam:

ego providebo rem istam et albae virgines. Ex quo factum, ut viderentur virgines ferre arma contrae et nive Gallorum obrueretur exercitu8.38 Aristoteles quidem e0s etiam, qui valetudinis vitio furerent et melancholici dicorentur, censebat habere aliquid in animis praesagiens atque divinum. Ego autem haud scio an nec cardiacis hoc tribuendum sit nec phren0ticis animi enim integri, non vitiosi est corporis 82 divinatio. Quam quidem esse re vera, hac Stoicorum ration concluditur: si sunt di neque ante solarant hominibus, quae futura sint, aut non diligunt homines aut, quid eventurum sit, ignorant aut existumant, nihil interesse

μελησε ταυτα καὶ λευκαῖς κοραις. an fortSaeuer: την θηναν καὶ

38 Aristoteles προβλήμ. 30. 1 melancholici Denne sygdomantoges at have sit sed i galden, χολή dera navnet Aristoteles

mente i urio, omne ingeni os melancholicos esse Cic. Tusc. I 33. m. cardiacis . . . phreneticis a καρδία mave g φρενες mellemgulv som ornustens sede . Cicero siger alisa, at

85쪽

hominum scire, quid sit futurum, aut non censent esse suae maiestatis praesignificare hominibus, quae sunt futura, aut ea ne ipsi quidem di significare possunt; at neque non diligunt nos, sunt enim benefici generique hominum amici neque ignorant ea quae ab ipsis constituta et designata sunt, neque nostra nihil

interest scire ea, quae Ventura uni, - erimu enim cautiores, si sciemus, neque hoc alienum ducunt maiestate sua, nihil est enim beneficentia praestantius, neque non po8sunt futura praenoscere non Migitur sunt di nec significant futura sunt autem di; significant ergo et non, si significant, nullas via dant nobis ad significationis scientiam frustra enim significarent , nec, si dant vias, non est divinatio est

igitur divinatio.'Hac ratione et Chrysippus et Diogenes et Antipater M

Meningen raeve praesi incare n. lign. Se illae gget Jnon igitur sunt di nec significant futura Non horer i mbaere leddenes der an ikke aere gude tit inde atrae tithende-ove det tithommende. Det amme di oesci II. 1. 1084Medes: non igitur et sunt di ne signineant futura Semadui de M. p. 810 g figeisb. Lat. L p. 621. frustra enim significare nil a Dans indsodes et da , ii a fald 4 ,ellers ); menci Latin somm Graes bruges ahe oget sadant ord . f. U. 9. 24, 19 44, 1. 86, 1. 106 59. 122, 60 124. Chrysippus 8V. sera si populi, si nationes Nationes e

86쪽

74 CICERONIS DE DIVINATIO utitur. Quid est igitur, cur dubitandum sit, quin sint

ea, quae disputavi, Verissima, si ratio mecum facit, si eventa, si populi, si nationes, si Graeci, si barbari, si maiores etiam nostri, si summi philosophi, si poetas, si sapienvissimi viri, qui res publicas constituerunt, qui urbes condiderunt, si deniqus hoc semper ita putatum est 3 n, dum bestiae loquantur, exspectamus, hominum M consentiente auctoritate contenti non sumus Nec vero quicquam aliud adfertur, cur ea, quae dico, divinandi genera nulla sint, nisi quod difficile dictu videtur, quas cuiusque divinationis ratio, quae causa sit. Quid enim habet haruspex, cur pulmo incisus etiam in bonis xtis dirimat smpus et proferat diem quid augur, cur a dextra corvus, a sinistra cornix faciat ratum quid astrologus, cur tella Iovis aut Veneris coniuncta cum luna ad ortus puerorum salutaris sit, Saturni artisvs contraria Cur aut0m deus dormiente no moneat, vigilanis neglegat Quid deinde causae est, cur Cassandra furens futura prospiciat, riamus sapiens hoc 86 idsm facere non queat Cur fiat quidque, quaeris. Recte omnino; sed non nunc id agitur fiat nocus fiat

87쪽

LIB. I. 39 84 40 88. 75

id quaeritur. v si magnetem lapidem esse dicam, qui ferrum ad se adliciat et attrahat, rationem, cur id fiat, adferre nequeam, fieri omnino n0g0s Quod idem facis in divinatione, quam et cernimus ipsi et audimus et logimus et a patribus accepimus. Neque ante philosophiam patefactam, quae nuper inventa est, hac de re communi vita dubitavit, et, posteaquam phil080phia processit, nemo aliter philosophus sensit, in quo modo ess0 auct0ritas. Dixi de Ρythagora, de Democrito, d 87 Socrate excepi de antiqui praeter Xenophanem neminem, adiunxi veterem Academiam, eripateticos, Stoic0s unus dissentit Epicurus. Quid vero hoc turpius, quam quod idem nullam censet gratuitam esse virtutem γQuis est autem, quem non moveat clarissumis o 40 numenti testata consignataque antiquitas 3 Calchantem augurem scribit Homerus longe optumum, eumque ducem classium fuisse ad Ilium, auspiciorum credo cientia, non locorum. Amphilochus et Mopsus Argivorum reges M

88쪽

76 CICERONIS DE DIVΙΝΑΤΙΟΝΕ fuerunt, sed iidem augures, iique urbis in ora marituma Cilicias Graecas condiderunt atque etiam ante hos Amphiaraus stairesias non humiles et obscuri neque eorum similes, ut apud Ennium est. qui sui quaestus causa fictas suscitant sententias, sed clari et praestants viri, qui avibus et signis admoniti futura dicebant; quorum s altero otiam apud infero Homerus ait, solum apere, cetero umbrarum vagari modo'; mphiaraum autem sic hon0ravit fama Graeciae, deus ut haberetur, atque ut ab eius solo, in 89 quo Si humatus, oracla peterentur. Quid Asiae rex Ρriamus nonne et Helenum filium et Cassandram filiam divinantes habebat, alterum auguriis, alteram mentiS

rus ait Od. X. 49 s. τω κα τε θνηωτι νοον πορε Περσεφονεμ, otio πεπνυσθαι, τοι δε σκια αέσσουσιν. ab eius solo, in quo est

sorhlares e Paus. I. 34 προεξειργασμιενων δε τουτων o nos andreos ingen, κριον θύσαντες καὶ το δερμα ποστρωσαμενοι καθευδουσικαναμενοντες δηλωσιν νειρατος.

osiae se noten 1. 3. Quo in genere cuius eneris Hadrig

89쪽

LIB. I. 40 88-41. 90. 77

incitatione et 0rmotione divina Quo in genere arcios quosdam fratres, nobili loco natos, apud maiores nostro fuisse scriptum videmus. Quid Θ olyidum Corinthium nonne Homerus et aliis multam filio ad Troiam pr0ficiscenti mortem praedixisse commemorat omnino apud veteres, qui rerum potiebantur, iidem auguriat0nebant ut enim sapere, sic divinare regale ducebant. Τ0stis est nostra civitas, in qua et rege augure et postea privati eodem sacerdotio praediti rem publicam

religionum auctoritate rexerunt.

Eaque divinationum ratio ne in barbaris quidem mgentibus neglecta est, siquidem si in Gallia Druidae sunt, AE quibus ipse Divitiaeum Hasduum, hospitem

Druidari Ogsa Druides. Ηοvedstedet om disse, Gallemes praester: Og laetae, e Caes. b. e. n. 1 f. Divitia cum omiales ne hos

90쪽

tuum laudatoremque, cognovi, qui et naturae rationem, quam φυσωλολία Graeci appollant, notam esse sibi profitebatur et partim augurii8, partim coniectura, quae essent futura, dicebat, et in orsis augurantur et divinant magi, qui congregantur in fano commentandi causa atque inter se conloquendi, quod etiam idem vos s quondam facere nonis solebatis; nec quisquam exter-8arum potest esse, qui non ante magorum disciplinam scientiamque percuerit. Licet autem videre et genera quaedam et nationes huic scientiae deditas. elmessus

in Caria est, qua in urbe excellit haruspicum disciplina; itfmque Elis inteloponnes familias duas certas habet, Iamidarum unam, alteram Clutidarum, haruspicinae n0bilitate praestantes. In Syria Chaldaei cognitione astro-

hvine de menes e uvist qua in urbe . . . Det e meningen,

ἐξηγεῖσθαι καί σφισιν ἀπο γένους fra s selen δεδοσθαι αυτοῖς καὶ γυναιξὶ κα παισὶ την μαντείαν Se ogs Herod. Ι. 78. Iamidarum . . . Clutidarum Forude disse se laener, de onere omiales, hunde Τelliademe aere seunte omen rete erom sand-