장음표시 사용
161쪽
quam illi ipsi, qui ista credunt, qui quidem contra eos tam diu disputem. Vetus autem illud Catonis admodum scitum est, qui 24
mirari se aiebat, quod non rideret haruspex, haruspicem cum vidisset. Quota enim quaeque res evenit praedicta 52
ab istis aut, si evenit quippiam, quid adferri potest,
cur non casu id evenerit 3 extrusias, cum Hannibali apud eum exsulanti depugnari placeret, negabat se audere, quod exta prohiberent. Ain tu γ' inquit, carunculae vitulinae mavis quam imperatori veteri credere γ' Quid ipse Caesar cum a summo haruspice moneretur, ne in Africam ante brumam transmitteret, nonne tran8- misit quod ni fecisset, uno in loco omnes adVer82riorum copiam convenissent. Quid igω haruspicum
illud Catonis jf. I. 30 65. tringe antire ogga n. d. L 26. 71. 24 depugnari riusias a Bithynien 1 tori me Romemes en is
162쪽
bilia - , quae aut nullos habuerint exitus aut contra-53rios Hoc civili bello. di inmortales inuam multa
lus0runt qua nobis in Graeciam Roma responsa haruspicum missa sunt quae dicta ompeio P eisnim ills admodum extis et ostentis movebatur Non lubet commemorctre, nec vero necesse est, tibi praesertim, qui interfuisti vides tamen, omnia lare, contra ac dicta sint, evenisse. Sed haec hactenus nunc ad ostenta veniamus.
M ulta me consule a me ipso scripta recitasti, multa ante arsicum bellum a Sisenna collecta attulisti, multa ante Lacedaemoniorum malam pugnam in Leuctris a Callisthsns comm0morata dixisti de quibus dicam equidem singulis, quoad videbitur; sed dicendum etiam est de universis Quae est enim ista a deis profecta significatio et quasi snuntiatio calamitatum quid autem volunt di inmortales primum ea significantes, quae Sine interpretibus non possimus intellegere, deinde ea, quae cavere nequeamus' in hoc ne homines quidem pr0bi faciunt, ut amicis inpendentis calamitate praedicant, quas illi flager nullo modo possint, ut medici, quam-
163쪽
quam intellegunt saepe, tamen numquam aegris dicunt, illo morbo eos esse morituros; omnis enim praedictio mali tum probatur, cum ad praedictionem cautio adiungitur. Quid igitur aut ostenta aut eorum interpreis in vel Lacedaemonios olim vel nuper nostros adiuverunt γquae si signa deorum putanda sunt, cur tam obscura fuerunt si nim, ut intellegeremus, quid esset eventurum, aperte declarari oportebat, aut ne occulte quidem, si ea sciri nolebant. Iam vero coniectura omnis, in qua nititur divinatio 26 ingeniis hominum in multas aut diversa aut etiam contrarias partis saepe diducitur. Ut enim in causis iudietatibus alia coniectura est accusatoris, alia defensoris et tamen utriusque credibilis, sic in omnibus iis rebus, quae coniectura investigari videntur, anceps reperitur
avides udeme diversas . . . contrarias Diversae e f. e. Tetningeme nor o Ost, me nor o syd e contrariae anceps
ning a faenomeneme, de rin se fra flere sider.
164쪽
ratio. Quas autem res tum natura, tum casu adfert non numquam etiam error0m creat similitudo , magnis stultitia est earum rerum deos facere effectores, cau8RS 56 rerum non quaerere. Tu vates Boeotios credigasbadias vidisso ex gallorum gallinaceorum cantu, victoriam 88θTheban0rum, quia galli victi silere solerent, canere victores. Hoc igitur per gallinas Iupiter tantae civitati signum dabat Ancillae aves, nisi cum vicerunt, a ners non soloni γ' t tum canebant nec vicerant Id enim est', inquies, ostentum.' agnum vero quasi pisces, non galli cecinerint Quod autem est tempus, quo illi non cantent, vel nocturnum vel diurnum pQuodsi victores alacritate si quasi laetitia ad canendum excitantur, potuit accidisse alia quoque laetitia, qua ad 57 cantum moverentur Democritus quidem optumi verbis cau8am explicat, cur ante lucem galli canant; spulso enim de pectore et in omne corpus diviso et mitificato cibo cantu edere, quiete satiatos; qui quidem silentio noctis', ut ait Ennius,
.... RVent faucibus russis cantu, plausuque premunt alas.
57 optumis verbis M optume liges de M. V. 26. M. de pectore alisa ha stemmeorganerae silentio noctis . . . citat aten tragedi Mask Iphigenia) favent auribus su er anapaestishodimetre det Arste hunde supplere med statuque Rabbeck . favent synes brum i elydningen unde Othonstrueret sommodsaetningen
165쪽
Cum igitur hoc animal tam sit canorum sua ponte, quid in mentem venit Callistheni dicere, deos gallis signum dedisse cantandi, cum id vel natura vel casus emcere potuisset γSanguine pluisso senatui nuntiatum est, Atratum ζ
etiam fluvium fluxisse sanguine, deorum suda880 Simulacra. Num censes, his nuntiis halen aut Anaxagoran έut quemquam physicum crediturum fuisse nec enim sangui nec sudor nisi e corpore. Sed et decoloratio quaedam ex aliqua contagione terrena maxume potest sanguini similis esse, et umor adlapsu extrinsecu8, ut in sotoriis videmus austro, sudorem videtur imitari. Atque haec in bello plura et maiora videntur timentibus, eadem non tam animadvertuntur in pace accedit illud etiam, quod in metu et periculo cum creduntur facilius, tum finguntur inpunius. Nos autem ita leves bis atque inconsiderati sumus, ut, si mures corroserint aliquid, quorum est pus hoc unum, monstrum putemus 3
166쪽
154 CICERONI DE DIVINATIO Ante vero arsicum bellum quod clipeos Lanuvii, ut a
te dictum est, mures rosissent, maxumum id portentum haruspice esse dixerunt; quasi vero quicquam intersit, mures diem, noctem aliquid rodentes scuta an cribra corroserint Nam si ista sequimur, quod latonis o-litian nuper apud me mures corroserunt, de re publica
debui pertimescere, aut, si picuri de voluptat libero r08u 088et, utarem, annonam in macello cariorem fore. An vor illa nos terrent, si quando aliqua portentosa aut ex pecude aut ex homine nata dicuntur quorum omnium, ne im longior, una ratio est. Quicquid enim oritur, qualecumque est, causam habeat a natura nec0880 est, ut etiamsi praeter consuetudinem extiterit, praeter naturam tamen non possit existere. Causam
igitur investigato in re nova atque admirabili, si poteris; si nullam reperies, illud tamen exploratum habeto, nihil fieri potuisse sine causa, eumque terrorem, quem tibi rei novitas attulerit, naturae ratione depellito. Ita te nec terrae fremitus nec caeli disce88u nec lapideus aut sanguineus imber nec traiectio Hi stellae isses faces visas terr0bunt Quorum omnium
o naturae ratione se noten I. I. M. Den anhe, at natureto- sonen, avntigrapitar lsere, haerae hygien formangehande natum faenomener, hommer flere tede hem ad hos Cicero Mandre, sis. disse vers a Lucretius I. 14 ff.), ominottinger henviser tit: hunc igitur terrorem animi tenebrasque nece est non radii olia neque lucida tela iei discureant, sed naturae perie ratioque
o vidensh elimbetraoning a naturen). terrae fremitus se I. 18. 35. caeli discessus secl. 43 97 g 44. s. Se illae gget Jlapideus aut sanguineus imber se . 43. 98. traiectio stellae se noteno. 1. . faces visae j in Cat III 8. 18,
167쪽
eausas si a Chrysippo quaeram, ipse illo divinationis auctor numquam illa dicet facta fortuito naturalemquo rationem omnium reddet nihil enim fieri sine causa potest nec quicquam sit, quod fieri non potest nec, si id factum est, quod potuit fieri, port0ntum debet videri; nulla igitur portenta sunt. Nam si, quod raro fit, id
portentum putandum est, sapientem esse portentum est; Saepius enim mulam peperisse arbitror quam sapientem fuisse. Illa igitur ratio concluditur nec id, quod non potuerit fieri, factum umquam esse, nec, quod potuerit, id portentum esse ita omnino nullum esse portentum. Quod etiam coniector quidam et interpres portentorum
non inscite respondisse dicitur ei, qui cum ad sum Tettulisset quasi ostentum, quod anguis domi vectemeircumiectus fuisset: Tum esset', inquit, ostentum, si anguem vectis circumplicavisset. Hoc ille responso
satis aperte declaravit, nihil habendum esse, qu0 fieri
divinationis auctor o foravarer numquam se noten Ι. 19. 37. 1 quod fieri non potest Om indinative siger adri de M. p. 740 Latini in huiusmodi sentenuia eis yeneris definiuionem, in quod aliquid cadere nessant, per se conceptam indicativo modo efferunt. Blandi mange hsemplerissemes de div. I. 13. 23; derimodkonjunktiva. 41. 1, vor infinitivens indvdelse gor si Deldende. Quod etiam coniector . . . Lignende sua liliaemes forahellige a personer. - Α quod forelobi antyde det som agener udi oes en amaeno saetaing, er et ahnindelio indv. 4 396; hsempe i41. D me her antyde det en steriolgende direri tale vectem e visino her adoratang4 js lutaris' genoveis a mehdoten αποφλυακων under Leotyisides, Ariston' son . ser den Graeshehonstrariton Cicero lade underciden i en Maeli gra sit progpisiis a de Graeshe original, somna han kriver n. d. Ι. 23. 63 de divis neque ut sint neque ut non sint habeo dicere M περὶ
168쪽
29 C. Gracchus ad M. Ρomponium scripsit, duobus n-guibus domi conpr0hensis haruspices a patre convocatos. Qui magis anguibus quam lacertis, quam muribus Quia sunt haec cotidiana, angues non item; uncti
vero referat, quod fieri potest, quam id saepe fiat Ego
tamen miror, si emissio feminae anguis mortem adferebat Ti. Graccho, emissio autem maris anguis erat mortifΘTRCorneliae, cur alteram utram emiserit nihil enim scribit respondisse haruspices, si neuter unguis emissu 688Θt, quid ess0 futurum. At mors insecuta Gracchum eat.'Causa quidem, credo, aliqua morbi gravioris, non emiS-8ione sorpentis; neque enim tanta si infelicitas haru-8pidum, ut ne casu quidem umquam fiat, quod futurum
et illi ss dixerint. Nam illud mirarer, si crederem, quod
apud Homerum Calchantom dixisti ex passerum numerore C. Gracchus . . . se I. 18 36 ester ordene si han an stulte, a breve er Mntlignori esse at de tales m et sisistri brevso . Μ. omponium lade tit Cicero' ven Atticus: gs Μ. Iunius Gracchanus, C. Gracchus' ven havde Hegnet ham et Din. unthvorsore sunt haec cotidiana Et demonstrativi pronomen, de viser hen i flere sorbuntae arisname a dyr, saeue i neutrum jf. Caes. b. G. V. 12 DForem et sauinam et anserem-haec. Derimo inter uos lusum et via em maedr. I. 10. 6, vor dertaenhes 1 individerae adferebat Imperi. om et de varci e gre med shulde tit at he ,skuid forvolde. js dv. sanm. 1 det forste ksempet . alteram utram Det eronderito, at anguis her ludseli bruges som femininum, medens det adssor g ester e maskulinum munde e mask den, at det fariishble hosnogen, der te stuppen los mors insecuta Gracchum
issam eae aestritudine hae miseram mora consecutaat. Causa . . .
aliqua morbi sue si esse inde forantedning af en sygdom o:,forantediget Ved in elle ande sygdom . I Nam illud . . . se noteno. 15. 26. quod . . . Calchantem
169쪽
LIB. Π. 29. 62 30 63. 157b0lli Troiani annos auguratum de cuius coniectura sic apud Homerum, ut nos otiosi convertimus, loquitur Agamemnon:
Ferte, viri, et duros animo tolerat labores, auguris ut nostri Calchantis fata queamus
scire ratosne habeant an vano pectoris orSUS. Namque omnes memori portentum mente retentant,
qui non funestis liquerunt lumina fatis. Argolicis primum ut vestita si classibus Aulis, quas riamo cladem et Troiae pestemque ferebant, nos circum latices gelidos fumantibus aris aurigeris divom placantos numina tauris sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai, vidimus inmani specis tortuque draconem terribilem, Iovis ut pulsu penetraret ab ara; qui platani in ramo foliorum tegmin saeptos corripuit pullos quos cum consumeret octo,
dixisti . . . auguratum m quodi, ut disisti, auguraru est
170쪽
nona super tremulo genetrix clangore volabat; cui ferus inmani laniavit viscera morsu. 64 uno, ubi tam teneros volucri matremque peremit,
qui luci ediderat, genitor Saturnius idem abdidit si duro formavit tegmine axi. Nos autem timidi stantes mirabile monstrum vidimus in mediis divom versarier aris. Tum Calchas haec est fidenti voce locutus: Quidnam torpentes subito obstipuistis, Achivi γNobis has port0nta deum dedit ipse creator
tarda et sera nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot avis taetro mactata dente videtis, tot nos ad Troiam belli exanclabimus annos; quae decumo cadet si poena satiabit Achivos.' Edidit has Calchas quae iam matura videtis. 6 Quas tandem ista auguratio est ex passeribus annorum potius quam aut mensuum aut dierum cur autem depasserculis coniecturam facit, in quibus nullum erat monstrum, de dracone silet, qui id quod fieri non potuit, lapideus dicitur factus postremo quid similo habet passer annis' Nam de angue illo, qui Sulla apparuit
. . . . Ogsa he har vi attristion a bis ningens subjeri super
64 formavit tegmine saxi flamede de i et anser at sten orlarvandiede de tit sten: λααν γάρ μιν θηκε. Nos autem -ariSJDe ser sesten ud tu, at Cicero a missorsia et originale esserhut en ande laesemfide en vi, a M v. 321 e forbundet me det forW1ende versarier De menes vel doctor larvandiingen. Omlamen se noten I. 22. 44 eonitier tarda et sera nimis οψιμονο ινιτελεστον aso sentishal gaci opstldelse . quae iam matura videtis τα ' νον πάντα τελεῖται. 65 mensuum Denne lam finde Ogs1 andre suder, Medes in Vere.