M. Tullii Ciceronis De divinatione libri

181쪽

tumus. Et quidem ille dicebat, si quando rem agere vellet, ne impediretur auspiciis, lectica operta facere

iter se solere. Huic simile est, quod nos augures praesipimus, ne iuges auspicium obveniat, ut iumenta iubeant diiungere. Quid est aliud nolle moneri a Iove 'nisi efficere, ut aut ne fieri possit auspicium aut, si fiat, videri Nam illud admodum ridiculum, quod negas 37

Deiotarum auspiciorum, quae sibi adiompeium proficiscenti facta sint, paenitere, quod fidem secutus amicitiamque populi Romani functus sit recto antiquiorem enim sibi fuisse laudem et gloriam quam regnum et po88088iones suas. Credo equidem, sed hoc nihil ad auspicia; nec enim ei cornix canere potuit recte eum facere, quod populi Romani libertatem defendere pararst; ipse hoc sentiebat, sicuti sensu. Aves eventus signi is

Syrinus' er rer totum omisit De geniam torum e mis--nhelio idem imperator, idem auguri Abel idem erriaeldent, me findes do nos gange hos Cicero Scheller' leks. i. 462M. Et quidem atque; hsemple hos C. F. . niter ad Ase. 442 27 . rem agere Dei ordinsere diro for at leveresta e remiserere, o mash ogs er et rimige her Se u .san i filol. idsshr. 3le . II p. m. ne impediretur auspiciisJ Det a Us e lin. h. n. XXVIII. 4 anectendi i augur-lseren, neque

Gras neque uua -picia pertinere ad eos, qui quamque rem -- gredientea Memare se ea nestaverin iuges auspicium besurus e Festus p. 104 Μtille o Serv. in Aen. III 537 i, at itinerum

iumeneum stercu fecit.

Deiotarum I. 15. 26 I. paenitere se noten I. 15. 27 fidem in scutus amicitiamque p. R. xtro mo sit ivne oriogmod sit ven- sh forR. . sentiebat, sicuti sensi Imperfehielmabeteme detvarige omissige hans hararisi naturlige, det armoget, han alti dlalte esse matte Me)4, perferiet derimo udflaget e de be- stemte trilioed, ligeso han sit de den gang. Ustedet pro ua 17 49 Onsulatu nobis pariebatur, inuti partu es e der

182쪽

ficant aut adversos aut secundos virtutis auspiciis video esse usum Deiotarum, quae vetat spectare fortunam, dum praestetur fides. ves vero si prospero eventus ostenderunt, certe fefellerunt. Fugit e proelio cum Pompeio grave tempus Discessit ab eo luctuosa rest Caesarem eodem tempore hostem et hospitem vidit; quid hoc tristius Is cum si Trocmorum tetrarchian eripuisset et adseculae suo ergameno nescio cui dedisset idemque detraxisset Armeniam a senatu datam, eumque ab eo magnificentissumo hospitio acceptus 68sst, spoliatum reliquit si hospitem et regem. Sed labor longius ad propositum revertar. Si eventa quaerimus, quae exquiruntur avibus, nullo modo prospera Deiotaro; sin officia, a virtute ipsius, non auspiciis astita

ριστος, ἄμιυνεσθαι περ πάτρης Denne οἰωνος er noto inrtudia

auspicium vetat Mask hellere vetant se filol. idssis L L p. 3'. spectare fortunam o tam henso tit Maidet. Discessit ab eo Hottinger henviser i pro Delo d. 13 itaque, Pharsalie proelio facto, a Pompeio diae sit spem infinitam persequi noluit se offleio, si quia debuerat, se errori, a quid

nescierat, satisfactum δε duait domum se contulit hospitem vidit o som gaest i sit land nemi. 1 47, da Caesar

us Strab. XIII p. 625 Cas. disciplinis etiam remis educaeum. Armeniam o Lillearmenien som Ariobarganes at appadohien fili labor longius , echommercior lano ortina mit amne :js de eo. I. 19 52. officia xpliginandiinger . petita suntl

183쪽

LIB. U. 37. 79 9. 1. 171

sunt Omitto igitur lituum Romuli, quom in maximo d

incendi negas potuisse comburi; contemne cotem Atti

Navii. Nihil obet esse in philosophia commenticiis fabellis loci illud erat philosophi potius, totius augurii

primum naturam ipsam videre. deinde inventionem, deinde constantiam. Quae est igitur natura, quae Volucris huc et illuc passim vagantis efficiat ut significent aliquid trium vetent agere, tum iubeant aut cantu aut volatu cur autem aliis a laeva, aliis a dextra datum est avibus ut ratum auspicium facere possint Quomodo autem haec aut quando aut a quibus inventadiosmus 3 Etrusci tamen habent exaratum puerum auctorem disciplinae suae nos quem Attumne Navium γAt aliquot annis antiquior Romulus et Remus, ambo augures, ut accepimus. An isidarum aut Cilicum aut Phrygum ista inventa dicemus lacet igitur humanitatis expertis habere divinitatis auctores las At omnes reges, populi, natione utuntur auSpiciis. si Quasi vero quicquam sit tam valde quam nihil sapere vulgare, aut quasi tibi ipsi in iudicando placeat multitudo Quotus quisque est, qui voluptatem neget esse bonum plerique etiam summum bonum dicunt Nummo mitte . . . contemneJ hom is med . . . o en od κ . 80 lituum Romuli . . . cotem Atti Navii se I. 17 30 o M. naturam ipsam legentlige sesen . constantiam s. e. num auguria ibi constent, . num eadem igna ante Gaa iidem eventus perpestu sequantur Hestingen. Volucris . . . efficiat ut significent en inaes honstrariton indv. a Us anm. 1); f. 50. 103. Nagelsbach Lat. st ' p. 589 vi laese volucre vastante so sub At for tonincent exaratum puerum se 23 50. humanitatis . . . divinitatis Ius for ordspisset sold bruges divinitatis i t. s. divinationis. populi, nationes se notenes. 39 84 concipiant Ἀπiber . s

184쪽

172 cICERONIS DE DIVINATIONE igitur eorum frequentia Stoici de sententia deterrentur P

aut num plerisque in rebus sequitur eorum auctori

tatem multitudo Quid mirum igitur, si in auspiciis si in omni divinatione inbecilli animi superstitiosa ista

concipiant, verum dispicere non possint Quae autem est inter augures conveniens et coniuncta constantia pAd nostri augurii consuetudinem dixit Ennius: Tum tonuit laevum bono tempestate serena. At Homericus Aiax apud Achillem querens de ferocitato Troianorum nescio quid hoc modo nuntiat: Prospera Iupiter his dextris fulgoribus edit. Ita nobis sinistra videntur, Graiis et barbaris dextra rustiora. Quamquam haud ignoro, quae bona sint, sini-

t conveniens et coniuncta constantia ,sast verensstemmeiss

hseu . sinistra . . . dextra Cicero Verssir, a Romemes ven-

stre fide o Graiaemes Hre e samme reining nemii Ost; L notenes. 16. M. Quamquam haud ignoro . . . Meningen err

185쪽

LIB. II. 39 81-40 83. 173stra nos dicere, etiamsi dextra sint; sed certe nostri sinistrum nominaverunt externique dextrum, quia plerumque id melius videbatur. Haec quanta dissensio est MQuid γ quod aliis avibus utuntur, aliis signis, aliter obsonant, alia respondent, non necesse est fateri, partim horum errore susceptum esse, partim superstitione,

multa salisndo γΑtque his superstitionibus non dubitasti etiam omina M

adiungore. Aemilia aulo, ergam perisse, quod pater me accepit Caecilia, se sororis filiae sedes suas tra-dsrs. Iam illa: favet linguis et praerogativam, moncomitiorum'. Hoc est ipsum esse contra se copiosum et disertum. Quando enim ista observans quieto et libero animo esse poteris, ut ad rem gerendam non superstitionem habeas, sed rationem ducem Itane psi quis aliquid ex sua re atque ex suo sermone dixerit

186쪽

174 CICERONI DE DIVINATIO et eius verbum aliquod apte ceciderit ad id, quod ages aut cogitabis, ea res tibi aut timorem adferet aut ala-84 critatem Cum M. Crassus exercitum Brundisii inponeret, quidam in portu caricas Cauno advectas vendens Cauneas' clamitabat. Dicamus, si placet, monitum ab eo Crassum, caveret ne iret' non fuisse periturum, si Omini paruisset. Quae si suscipiamus, pedis offensio nobis et abruptio corrigiae et sternumenta erunt ob8ervanda.

Soris restant si Chaldaei, ut ad vates veniamus ta somnia. Dicendum igitur putas de sortibus Quid

enim sors est Idem prope modum, quod micare, quod talos iacere, quod tesseras, quibus in rebus temeritas et casu8, non ratio sc consilium valet. nota res st

V ut ad vates veniamus Semadui a . erit. II p. 77. Quid

187쪽

LIB. Π. 40 83 1. 6. 175

inventa fallaciis aut ad quaestum aut ad superstitionem aut ad erroremJ. Atque ut in haruspicina fecimus,

sic videamus, clarissumarum sortium quae tradatur inventio. Numerium Suffustium raenestinorum monumenta declarant, honestum hominem et nobilem, somniis crebris, ad extremum etiam minacibus cum iuberetur certo in loco silicem caedere, perterritum visis, irridentibus suis civibus, id agere coepisse itaque perfracto saxo sortis erupisse in robore insculptas priscarum litterarum notis is est hodie locus saeptus religiose propter Iovis pueri, qui lacten cum Iunone Fortunae in gremio sedens mammam adpetens castissime colitura matribusq; eodemque tempore in eo loco, ubi Fortunae 86 nunc est aed08, mel ex olea fluxisse dicunt, haruspicesque dixisse, summa nobilitate illas sortis futuras, eorumque iussu ex illa olea arcam 88 factam, eoque

conditas sortis, quas hodie Fortunae monitu tolluntur. Quid igitur in his potest esse certi, quae Fortunae monitu pueri manu miscentur atque ducuntur inuo

talos se noten I. 13. 23 emeritim ad superstitionem xuhensyn il laias vertroε, ligefom ad opinionem vim 38. N. Det folgende aut ad errorem passe iriel deue ted hvadisgsa Moserhar et o synes indsat ed et anhelos lanina M. M. in haruspicina fecimus nemii 23 50. raenestinorum I dengami Aequer-b Praeneste in Palestrina , - mi Ost for Rom,

va etaehendi Fortuna-tempei in robore insculpta . . . notisJγme . . . tem indridsed i egetraget invoras loddem alisa var

188쪽

176 CICERONIS DE DIVΙΝΑΤΙΟΝΕ modo autem istas positae in illo loco quis robur illud oscidit, dolavit, inscripsit 8 Nihil est,' inquiunt, quod

deus efficere non possit. Utinam sapientis Stoicos effecisset, o omnia cum superstitiosa sollicitudine et miseria crederent Sed hoc quidem genus divinationis vita iam communis explosit fani pulchritudo et vetustas raenestinarum etiam nunc retinet sortium nomen, M atqus id in volgus, quis enim magistratus aut quia vir inlustrior utitur sortibus 8 - ceteris vero in locis sortes plane refrixerunt; quod Carneadem Clitomachus scribit dicere solitum, nusquam se fortunatiorem quam' raeneste vidisso Fortunam. Ergo hoc divinationis genus omittamus lv d Chaldaeorum monstra veniamus De quibus Εudoxus, latonis auditor, in astrologia iudicio doctissimorum hominum facile princeps, sic opinatur, id quod

scriptum reliquit, Chaldaeis in praedictione et in notation cuiusque vitae ex natali die minime esse credendum.

87 aut quis . . . tesser vectoVede . . . , jf. 27. 58. refrixeruntJ

o: ege stringenuo demer leve anslet, de eriise mero hura . En raeis lignende diro ex samlede imagelab Lat. st ' p. 549. Quod Carneadem . . . se noten 28. 62. Clitomachus haKarthago, sin an ademiet ledere ster ameades' Od et vasa in ham har visino vaeret Cicero's. hovetande traden o a de di vinatione. dicere solitum se notona. 16. s. 42 monstra m praedicta; do e det mulio, at Cicer me en vis malice seuer uat deue ord, de pirier a bruges om det diastode eo unaturi e se notenes 42 9M Qua monstrose ebudelsera est. lim. Eudoxus ira nidos, sorsarier anhrit ansete mathematishe

189쪽

F0minat etiam anaetius, qui unus e Stoicis astrolo Mgorum praedicta reiecit, Anchialum et Cassandrum, summos astrologos illiu aetati8, qua erat ipse, cum in ceteris astrologiae partibus excellerent, hoc praedictionis genere non 808. Scylax Halicarnassius, familiaris anaetii, excellens in astrol0gia idemque in regenda sua civitate princeps, totum hoc Chaldaicum praedicendi genus repudiavit. Sed ut ratione utamur missis te 89 vitibus, sic isti disputant, qui haec Chaldaeorum natalicia praedicta defendunt vim quandam esse aiunt signifer in orbe, qui Graece ζωδιακος dicitur, talem, ut eius orbi una quaeque par alia alio modo moveat inmutetque caelum, perinde ut quaeque stella in his initumisque partibus in quoque tempore, eamque imvarie m0veri ab iis sideribus, quae Vocantur errantia, eum aut in eam ipsam partem orbis venerint, in qua sit ortus eius, qui na8catur, aut in eam, quae c0niunctum aliquid hab0at aut consentiens ea triangula illi et

3 astronomishe secter, om n e t te notatione cuiusque

190쪽

quadrata nominant. Etenim cum tempore anni tempΘ- statum atque caeli conv0rsiones commutationesque tantaω fiant accessu stellarum et recessu, cumque ea vi soliBessiciantur, quae videmus, non veri simile solum, sed etiam verum esse censent, perinde utcumque temperatuS sit aer, ita pueros orientis animari atque formari, ex eoque ingenia, m0res, animum, corpu8, actionem Vitcte,

s casus cuiusque eventusque fingi delirationem inersdibilem non enim omnis error stultitia dicenda est Quibus etiam Diogenes citoicus concedit aliquid, mi praedicere possint dumtaxat, qualis quisque natura et ad quam quisque maxume rem aptus futurus sit cetera, quae profiteantur, negat ullo modo posse sciri etenim geminorum forma esse similis, vitam atque fortunam

det, som Vensor halde actionem vitae, casu cui que eventu8que, o nedensor vitam atque ior unam geminorum disparemJ