M. Tullii Ciceronis De divinatione libri

171쪽

LIB. II. 30 63-31. 66. 159 immolanti, utrumque memini, et Sullam, cum in expeditionem educturus esset, immolavisse, et anguem ab ara extitisse, eoque die rem praeclare esse gestam non

haruspicis consilio, sed imperatori8. Atque haec Sten κήtorum genera mirabile nihil habent; quae cum facta sunt, tum ad coniecturam aliqua interpretatione revocantur, ut illa tritici grana in os pueri idae congesta aut apes, quas dixisti in labris latonis confodisse pueri, non tam mirabilia sint quam coniecta belle; quae tamen vel ipsa falsa esse vel ea, quae praedicta sunt, fortuito cecidisse potuerunt. De ipso Roscio potest illud quidsm osse falsum, ut circumligatus fuerit angui, sed ut in cunis fuerit anguis, non tam est mirum, in Soloni praesertim, ubi ad focum angues nundinari solent Nam quod haruspice responderunt,

Nam de angue nam se notenes. 15. 26 historie for-taelles a Quintus Ι. 33. 72. haec ostentorum genera o sad ne som et sidst naevnte Og 31 de ster&lgende aliqua interpretatione ,ve at man tyder dem 1'eller 14. idae Ρlatonis se I. 36. 78. apes, quas dixisti . . . consedisse Μedens udio som orana constrata forstranorum constratus er et almindelige indv. a 378 Nagelsb. Latiat. 4. 14 ff.), finde vi her Moriet formet41ledes, at det man tende pers partic. M. erstaties af en et relativssetning. De ipso

finde I. 36 79. ut circumligatus . . . ut in cunis . . . Den

172쪽

nihil illo clarius, nihil nobilius fors, miror, deo immortales histrioni futuro claritatem ostendisse, nullam 4 ostendisse Africano. Atque etiam a te Flaminiana ostenta collecta sunt: quod ipse et equus eius repente conciderit' non sane mirabile hoc quidem quod evelli primi hastati signum non potuerit' timido fortasse signifer vellebat, quod fidenter infixerat. Nam Dionysii equus quid attulit admirationis, quod emersit e flumine quodque habuit apes in iuba 80 quia br0vi tempore

regnare coepit, quod acciderat casu, vim habuit ostenti. At Lacedasmoniis in orculis fano arma sonuerunt, iusdemque dei Thebis valvae clausae subito e peruerunt, eaque Scuta, quae fuerant sublime fixa sunt humi inventa. Horum cum fieri nihil potuerit sine aliquo motu, quid est, cur divinitus ea potius quam

forsvare i licte med. conciderit O potuerit i 67, vor quod harenonden etydning. Africano se note 4b. b. 4 conciderit Om fallet se note lites. 35. 77 invo fortaellingenfindes . onjunktive her mi seisinge quod oluerit e grundetpa, at disse saetninge sona appositione tit ostenta blive amaenogea collecta sunt elle rettere det deri limende egre se omlalte ): quod med honjunktiv betemer Hedes det resererede sommoget, deras en andeu Q. Cicero e fremstillet om sariisk. Stedet mistes Μadri op-c. o. p. 591 o de M. p. 52 primi hastati ssnotenes. 35. 77. evellebat impere conatus fidenteri med stridi sirierhed suffisa e . Nam Dionysii . . . Seri 33.73 om ama. 15. 26. vim habuit ostenti ,har, vir in somet seriem , f. I. 33. 3. At Lacedaemoniis . . . se I. 31 76. eiusdemque dei Thebis valvae se notenes. 19 37 or erum De his; f. stras edensor in Lysandri ειatuae capite eL phis sublime o in parietibus sommodsseisin tit humi bruges de Ogs T e. I. 43. 102 humine an sublime itii Hrs Dputesea De egentligo adverbiumsform ubi iter θublime e neutrum atalektivet bruges is riseiden.

173쪽

eas facta esse dicamus 3 At in Lysandri statuas a Ppite D0lphis xtitit cor0na ex asperi h0rbis, et quidem

Subito.' Itane censes, ante coronam herbae extitisse, quam conceptum esse semen herbam autem ' asporam eredo avium congestu, non humano satu iam, quicquid in capite est, id coronae simile videri polost. Nam quod eodem tempore stellas aureas Castoris et Ρollucis Dolphis positas decidisse, neque ea u8quam reperta8 esse dixisti, furum id magis factum quam forum videtur. Simia vero Dodonaeas improbitatem historiis in Graecis mandatam esse demiror. Quid minus mirum quam illam monstruosissumam bestiam urnam evertisse, sortes dissupavisse Et negant historici, Lacodaemoniis ullum ostentum hoc tristius accidisse Nam illa praedicta sisntium, si lacus Albanus redundasset isque in mare fluxisset, Romam perituram; si repressu esset, Veios . . . ita aqua Albana deducta ad utilitat0m agri Suburbani, non ad arcem urbemque retinendam. At paulo post audita vox est monentis, ut providerent, ne a Gallis Roma caperetur ex eo Aio Loquenti aram in Nova Via consecratam. Quid ergo Aius iste Lo-At in Lysandri . . . se Ι. 34. n. coronam herbae Srasse eer her etemet e genetiv, vilhet e uiamindelio me herbeus er sesten ubmgelio, o Ved corona gramine forsi1 noget andet. eonceptum m terrω eaeceptum, lao infinitivenci analogi meddet i dv. I 402 forte). ' asperam - satu se udg. am i filol. idssis. 3' r. II p. 36. Nam quod eodem . . . se I. 34.75, om nam Mena. 15. 26. Simiae vero . . . se L 34. N. Et negant historici ,ο 6sa homine historieskrivem o forsarer, at . . . js et miramur M. 121 Nam illa praedicta . . . Fortiellinge star L 44 100; nam som vi i 68. Re Veios e de enes une. Se illae gget.Jisque in mare Cicero har visio biot ius et is som sistraordior que for at undo, inque mare elle in mareque Aius Lo-

174쪽

162 cICERONIS DE DIVINAΤI0 quenS, cum eum nemo orat, et aiebat et loquebatur ex eo nomen invenitq; postedquam et sedem et aram et nomen invenit, obmutuit Quod idem dici ρ Μο-neta potest a qua praeterquam de ue plena quid umquam moniti sumus ΘE Satis multa do ostentis. Auspicia restant et sortes eae, quae ducuntur, non illae, quae vaticinatione funduntur, quae oracla verius dicimus de quibus tum dicemus, cum ad naturalem divinationem venerimus. Restat stiam de Chaldaeis; sed primum auspicia videamus I Difficilis auguri locus ad contra dicendum.' arso

fortasse, sed Romano facillumus. Non enim sumus ii nos augures, qui avium reliquorumve ignorum observatione futura dicamus. Et tamen credo, Romulum, qui urbem auspicato condidit, habuisse opinionem, 88θin providendis rebus augurandi scientiam, errabat enim multis in rebus antiquitas, quam vel usu iamus doctrina fusi vetustate immutatam videmus; reti-

quens-Μoneta se I. 45. 101. aram . . . consecratam Om

175쪽

LIB. II. 32 69-34. 1. 163netur autem et ad opinionem vulgi et ad magnas utilitates rei publicae mos, religio, disciplina, tu augurium, collegii auctoritas. Nec vero non omni supplici digni 1 P. Claudius L. Iunius consules, qui contra auspicia navigaverunt parendum enim religioni fuit nec patrius mos tam contumaciter repudiandus. ure igitur alter populi iudicio damnatus est, alter mortem sibi ipssi conscivit. Flaminius non paruit auspiciis, itaque periit

cum exercitu. At anno postiaulus paruit num minus cecidit in Cannensi pugna cum exercitu Etenim, ut sint auspicia, quae nulla unt, haec certe, quibus utimur, sive tripudio sive de caelo simulacra sunt auspiciorum, au8picia nullo modo. Q. Fabi, te mihi in au 348picio esse volo'; respondet: audivi . Hic apud maioresnostyos adhibebatur peritus, nunc quilubet. eritum autem e880 necesse est eum, qui, silentium quid sit,

176쪽

164 CICERONIS DE DIVINATI0 72 quod omni vitio caret. Hoc intell0ger periecti auguris est. Illi autem, qui in auspicium adhibetur, cum ita imporavit is, qui auspicatur: dicito si silentium esse

videbitur . nec suspicit nec circumspicit; statim respondet, sil0ntium osso videri. Tum illo: dicito, si pascentur'. lascuntur'. Quae aves aut ubi 2 Attuli' inquit, in cavea pullos sis, qui ex eo ipso nominatur pullariusJ. Hae sunt igitur aves internuntias Iovisi quae pascantur necne, quid refert Nihil ad auspicia;

sed quia, cum pascuntur, n000sse est, aliquid ex ore cadere et terr m aulae, 0mpavium primo, post terri

pudium dictum est hoc quidem iam tripudium dicitur; cum igitur offa cecidit x ore pu/ , tum auspicanti tri- et pudium solistimum nuntiatur. Ergo hoc auspicium di

vini quicquam habere potest, quod tam sit coactum et

melio auspicium, da de thhe e me terri pavium . . . se noten I. 15. 28. 3 tam sit coactum ,1sk hellere, da vingsmidiet endn iis er

177쪽

argumento est, quod decretum collegii vetus habemus, omnem avem tripudium facere posse. um igitur osset auspicium, si modo esset ei liberum, se ostendisso tumavi illa videri posset interpr0 et satelles Iovis. Nunc vero inclusa in cavea et fame necta si in offam pultis invasit, et si aliquid ex eius ore cecidit, hoc tu auspicium aut hoc modo Romulum auspicari solitum putas ΘΙam d caelo servare non ipsos censes solitos, qui au 74 spicabantur Nunc imperant pullario illo renuntiat. Fulmen sinistrum auspicium optumum habemus ad omnis res praeterquam ad comitia quod quidem institutum rei publicae causa est, ut comitiorum vel in iu-

qui auspicabantur o magistraterae, iis augureme, som iis rabrum stiliarii js ad fam. X. 12 3. Fulmen sinistrum . . JDet aenger Hedes ammen med et foragiande focten a det magistratem selu, altia principe eivitastis, de foreto servatio de caelo, o det ar unde denne foradssetning man corde iantagelsenas lyn il hindrinisor homilieme, nemit for at ove disse ledende maend en antedian ii a lactindre homitier areoldelse, nar de tapolitishe grande rei p. cauaa snshede de udfaue. De sammet he diales i 18.43. - Ι svrio forestis Ommsen Rom. ιααιε- νεμ I p. 6 at laese in renuntiat utam sinistrum a pirium optimum quod saledes hdsyrr. halbemtia . . . meninge stalde davine, at de alti ble meid et fingeret lyn se venstre, o det gode varae seges da af etdingens ord M. Dion Hal. II. . comitiorum . . . essent interpretesJ Intispretes betemeridem, de asgor religisse vivismal ve foriolisinc ausa ,shulde hume

178쪽

166 CICERONI DE DIVINATI0 diciis populi vel in iure legum vel in creandis magistratibus princip0 civitatis ess0nt interpretes. At Ti. Gracchi litteris Scipio et Figulus consulos, cum augures

iudicassent, eos vitio creatos esse, magistratu se abdicaverunt.' Qui negat, augurum disciplinam esse divinationem nego. At haruspices divini quos cum Ti. Grachhus propter mort0m repentinam eius, qui in praerogativa referenda subito concidisset in senatum introra duxisset, non iustum rogatorem fuisse dixerunt.' rimum videon in sum dixerint, qui rogator centuriae fuisset; is nim erat mortuus id autem sine divinatione coniectura poterant dicere. Deinde fortasse casu, qui nullo modo est ex hoc genere tollendus. Quid enim solas Etrusci haruspices aut de tabernaculo recte capto autasgore, om solkeforsamlinger m amoldes. Udunket finde Ogsan. d. II. 4. 11. in iure legum ived edtagelse an assumes om love , m in iubendis eoistis. Se illae gget. At i. Gracchi . . . se . 17 33 me noten litteris se noteno. 44. 99 somnio Breve hom ha Gracchus' provin Sardinien ad Q. ' Π. 2.1 . Scipi et Figulus coss. 1 162. Scipio Nasicava sade tit de bekendi fore i hampe mod Ti. Gracchus, den

179쪽

LIB. II. 35. 74 36 76. 167

He pomerii iure potuerunt Equidem adsentior C. Marcello potius quam App. Claudio, qui ambo mei collegas fuerunt, existimoque, ius augurium, etsi divinationis opinione principio constitutum sit, tamen postea rei

publicae causa conservatum ac retentum.

Ss de hoc loco plura in aliis, nunc hactenus. X A

terna enim auguria, quae sunt non tam artificiosa quam ξuperstitiosa, videamus. Omnibus fere avibus utuntur, nos admodum paucis alia illi sinistra sunt, alia nostris. Solebat ex me Deiotarus percontari nostri augurii disciplinam, ego ex illo sui. Di immortales quantum diffsrebat ut quaedam essent etiam contraria. Atque

tabernaculo recte capto d. v. s. ritualet for arseuellet se

noten I. 17. 33 hvor gs det pabud, sum tanter si tit pomerium, tu pomerii er omisit. C. arcello rosesci Verrinem for sitforhoid om propraetor 1 Sicilien 1 79 vi har et ly nstaingsbrevha Cicero is ham o hans usu i antedning a deres sons valg

nolenes. 16. 29. moenioeden melle ham ogmarcellus hedderdet de eo. II. 13. 2 est in collegio vestro det e Atticus, dertiae tit . Cicero inter Marcellum e Appium, optimo austurω, magna diMensio . . ., cum αἰteri M. Marcelio placeat, auspicia ista ad Meuitatem δε rei publieae conposita, alteri disciplina vestra quasi divinari fuerunt De ar alis d0de nu divinationis opinione constitutum sbaseret 1 forestiuingen m forvdssaining at divination . in aliis Μeningen e 1benbari tandenstedsc men dirohet e Mmaeaelio. Aliis a vel aere substantiveret neutrum Ellipsenhan irie, .m man har villet, uinides me disi i enne vendinger alti et futurum at underiorsi1 dicemus) Cicero taenher vel 1 sit usuidendi vaeis de te bus elle det sit de austuriis, de visino bie tit i hans idste leveis utuntur sc. aeterni ausur .

180쪽

168 CICERONIS DE DIVINATIO

ille iis semper utobatur, nos, nisi dum a populo auspicia coopta abomus, quam multum iis utimur PBellicam rem administrari maiores nostri nisi auspicato noluerunt quam multi anni sunt, cum bella a proconsulibus t a propraetoribus administrantur, qui auspicin 7 non habent lotaque nec amnis transeunt auspicato neo tripudio auspicantur. Ubi ergo avium divinatio quin quoniam ab iis, qui auspicia nulla habent, bella administrantur, ad urbanas res retenta videtur, a bellicis essΘ sublata. Nam ex acuminibus quidem, quod totum auspicium militare est, iam . Marcellus ille quinquisnaconsul totum misit, idem imperator, idem augur op-