장음표시 사용
191쪽
plerumque disparem. rocles et Eurysthenes, Lacedaemoniorum reges, gemini fratres fuerunt. At ii nec 1 totidem annos vixerunt anno enim rocli vita brevior fuit , multumque is fratri rerum gestarum gloria praestitit. At ego id ipsum, quod vir optumus, Diogenes, Chaldaeis quasi quadam praevaricatione concedit, nego posse intellegi. Etenim cum, ut ipsi dicunt, ortus nascentium luna moderetur, eaque animadvertant et notent sidera natalicia Chaldasi, quaecumque lunae iuncta vid0antur, culorum fallacissim sensu iudicantea, quae ratione atque animo videre debebant. Docet enim ratio mathematicorum, quam istis notam esse oportebat, quanta humilitate luna feratur terram paene contingen8, quantum absit a proxuma ercurii stella, multo autem longius a Veneris deinde alio int0rvallo distet a sole, cuius lumine conlustrari putatur reliqua vero tria intervalla infinita et inmensa, a sole ad artis,
192쪽
180 CICERONIS DE DIVINATIO inde ad Iovis, ab eo ad Saturni stellam, inde ad caelum ipsum, quod extremum atque ultumum mundi est. 92 Quae potest igitur contagio ex infinito paene intervallo pertinere ad lunam vel potius ad torram γ44 Quid cum dicunt, id quod iis dicere necesse est,
omnis omnium ortus, quicumque gignantur in omni terra, quae incolatur, eo8dem 688e, eademque omnibu8, qui eodem statu caeli et stellarum nati sint, accidere nece88 esse, nonne eius modi sunt, ut ne caeli quidem
naturam interprete istos caeli nosse appareat Cum enim illi orbes, qui caelum quasi medium dividunt et
aspectum nostrum definiunt, qui a Graecis ὁρίζοντες nominantur, a nobis finientes rectissume nominari possunt, arietatem maxumam habeant aliique in aliis locis
Sint, nece88 est, ortus occasusque siderum non fieris eodem tempore apud omnis. Quod si eorum vi caelummodo hoc, modo illo modo temperatur, qui potest eadem Ti8 88 nascentium, cum caeli tanta sit dissimilitudo pIn his locis, quae nos incolimus, post solstitium Canicula exoritur, et quidem aliquot diebus at apud rogl0
193쪽
dytas, ut scribitur, ante solstitium, ut, si iam concedamus, aliquid vim caelestem ad eos, qui in terra gignuntur, pertinere, confitendum sit illis, eos, qui nascuntur eodem tempore, posse in dissimilis incidere natura propter caeli dissimilitudinem quod minime illis placet volunt enim illi, omnis eodem tempore ri08, qui ubique sint nati, eadem condicione nasci. Sed quae tanta dementia est, ut in maxumis motibus mutationi
busque caeli nihil intersit, qui ventus, qui imberi quae
tempestas ubique sit - quarum rerum in proxumis locis tantae dissimilitudines esse possunt, ut alia u-sculi, alia Romae eveniat saepe tempestas qu0d, qui navigant, maxume animadvertunt, cum in flectendis
promunturiis ventorum mutationes maxuma Saepe entiunt haec igitur cum sit tum serenitas, tum perturbatio caeli, estne sanorum hominum hoc ad nascentium ortus pertinere non dicere, quod non certe pertinet, illud nsscio quid tenue, quod sentiri nullo modo, intellegi autem vix potest, quae a luna ceterisque ideribus caeli temp0ratio fiat, dicere ad puerorum riu8 pertiners Quid quod non intellegunt, eminum Vim, quae ad gignendum procreandumque plurimum valeat,
jf. edensor i 62. 127. in maxumis motibus . . . o uod destore orandringer . . . som Hret evicteo. qui imberJ se filol. tidssis. l. l. p. 31. esse possunt se . . p. 39. quod non certe pertine meningen er det e ganshe visi ali me honse-kvensen vilde Maeve, at Κhaldaeem haevdede det. Ogle foretraehher certe non quae a luna- fiat menne indirehte sporgesaeising
194쪽
funditus tolli, mediocris erroris est Quis enim non videt, et formas et mores et plerosque status ac motus effingere a parentibus liberos quod non contingeret, si haec non vis et natura gignentium efficeret, sed tem-s peratio lunae caelique moderatio. Quid quod uno steodem temporis puncto nati dissimilis et naturas et vitas et casus habent, parumne declarat, nihil ad agendam vitam nascondi tempus pertinere nisi foris putamus, neminem eodem tempore ipso si conceptum et natum,
quo Africanum. Num quis igitur talis fuit γ Quid illudns dubium est, quin multi, cum ita nati
essent, ut quaedam contra naturam depravata habersnt, star i apposition tu illud; f. edensor i 96. ad gignendum
gyndelsen a fortidig fuerunt in dubio multi, qui, cum ita . . .ell. lim. quaedam contra naturam depravata ivisse una-
195쪽
restituerentur et corrigerentur ab natura, cum se ipsa revocasset, aut arte atque medicina ut, quorum linguae sic inhaererent, ut loqui non po88ent, eae calpello resectae lib0rarentur. Multi etiam naturae vitium meditatione atque exercitatione sustulerunt, ut Demosthsnsm scribit Ρhalereus, cum rho dicere nequiret, Xer- eitatione fecisse, ut planissum diceret. Quod si haec astro ingenerata et tradita essent, nulla res ea mutare
p0sset. Quid dissimilitudo locorum nonne dissimilis hominum procreationes habet quas quidem percurrere oratione facile est, quid inter Ind0 stiersas, Aethiopas et Syros differat corporibus, animis, ut incredibilis varietas dissimilitudoque sit. Ex quo intellegitur, plus 7
terrarum situs quam lunae tactus ad na8cendum Valere. Nam quod aiunt, quadringenta septuaginta milia an-
turlige migdannelser4. se ipsa revocasset tha radet od pa Si selVε. arte atque medicina ἐν δια δυοῖν meditationeJaynonymi me Mercitatione. Ligeledes siger Cicero de r. I. 1.260 genovelse a samme fortaelling eumque ita balbu e et, υι eius Frius artis, ut studeret, sc της ητορικῆς primam litteram non posse dicere, perferit meditando, ut nemo planius esse locutu putaretur. halereus Demetrios fra Faleron, Athen's regent 31 307, ehendi som filosof o tale o som en egethumba forsalter asse hans Miner e table nu fecisse Masksi emerisse C. F. W.wstuler . dissimilis h. procreationes habetJra mediarer racelarshellioeder quid inter . . . Denne saetningstar i apposition it quas i s ira quae a luna-flat ut incredibilis . . . Migessetning corporibus, animis asyndeton Vedio modsaetninger, de omlauer et hele Μdv. 4 43M. ad nascendum valeret et erisne tittigidet ed alere clim π
cie f. II. . , Caes. . p. I. M. am quod aiunt . . . se I. 19 36. Om nam se noten I. 15. 26: me nam quod aiunt ind- ledes ne angoreisen o gendrivelse at e taenri induending, occu-
196쪽
norum in periclitandis xperiundisque pueris, quicumquΘ essent nati, Babylonios posuisse, fallunt; si nim esset factitatum, non esset desitum neminem autem habemug47 auctorem, qui id aut fieri dicat aut factum sciat. Vidosne me non ea dicero, qua Carnsad08, Sed ea, quae princeps Stoicorum anaetius dixerit Ego autem etiam haec requiro: omnesne, qui Cannensi pugna ceciderint, uno astro fuerint exitus quidem omnium unus et idem fuit. Quid qui ingenio atque animo Singulare8, num astro quoquc unoJ quod enim tempus, quo non innumerabiles nascuntur' at certe similis nemo Homeri 98rat, si ad rem pertinet, quo modo caelo adfecto conpositisque sideribus quodque animal oriatur, valeat id necesse est non in hominibus solum verum in bestiis
etiam quo quid potest dici absurdius L. quidem
Τarutius Firmanus, familiaris noster, in primis Chaldaicis rationibus eruditus, urbis etiam nostrae natalem diem repetebat ab iis arilibus, quibus eam a Romulγ
197쪽
conditam accepimus, Romamque in iugo cum esset luna, natam esse dicebat nec eius fata canere dubitabat. O vim maxumam erroris Etiamne urbis natalis dies ad vim stellarum et luna pertinebat Fac, in puero referre, ex qua adfectione caeli primum spiritum duxerit: num hoc in latere aut in caemento, ex quibus urbs
effecta est, potuit valere 'Sed quid plura cotidi refelluntur. Quam multa ego ompeio, quam multa Crasso, quam multa huic ipsi Caesari a Chaldaeis dietamemini: neminem eorum nisi senectute, nisi domi, nisi cum claritate esse moriturum ut mihi permirum videatur quemquam exstare, qui etiam nunc credat iis, quorum
praedicta cotidie videat re et eventis refelli. R0stant duo divinandi genera, quae habore dicimur a natura, non ab arte, vaticinandi et somniandi: squibus, Quinte, inquam, si placet, disseramus.' Mihi v0r0 inquit, placet his enim, quae adhuc disputasti,
prorsus ad8entior, et, Vere ut loquar, quamquam tua me rati confirmavit, tamen etiam mea sponte nimis
superstitiosam de divinatione Stoicorum sententiam iudicabam; haec me eripat0tic0rum ratio magis movebat et veteris Dicaearchi et eius, qui nunc floret, Cratippi,
pertinebat misertinere dicebat, derior imps ligefom Hor. d. I. 27 19 . . t. ex qua adfectione caeli m eae quali eaelo quove modo ad'eto); et e naeppe noduendio at udflette M. Primum er nares assieritv js en de ira III. 19 4 ultimum ν, riuum trahere huic ipsi Caesari in lamylicti C. . se noten
is. 2. senectute abi. ausae, Medes senectute diem obii supremum Com. ep. de rest. 1, enecta mortem obire ac ann.
198쪽
101 186 cICERONIS DE DIVINATIO
qui censent, sisse in mentibus hominum tamquam oraclumsaliquod, ex quo futura praesentiant si aut furor divino incitatus animus aut somno relaxatus solute moveatur ac libere. His de generibus quid sentias et quibus ea rationibus infirm0s, audire sane velim.'
Quae cum ille dixisset, tum ego rursus quasi ab alio
principio sum exorsus dicere: Non ignoro, inquam, Quinte, is semper ita sensisse, ut de steris divinandi generibus dubitares, ista duo, furoris et 80mnii, quae a libera mente fluere viderentur, probares. Dicam igitur, de istis ipsis duobus generibus mihi quid videatur, si prius, et Stoicorum conclusi rationis et Cratippi nostri quid valeat, videro. Dixisti enim, et Chrysippum et Diogenem et Antipatrum concludere hoc modo: si sunt di neque ante declarant hominibus, quae futura sint, aut non diligunt homines aut, quid eventurum sit, ignorant aut existumant, nihil interesse hominum scire, quid sit futurum, aut non censent esse suae maiestatis praesignificare hominibus, quae sint futura, aut ea ne
199쪽
ipsi quidsm di significare possunt; at neque non dili 102gunt nos, sunt enim benefici generique hominum amici neque ignorant ea, quae ab ipsis constituta et designata sunt; nsque nostra nihil interest scire ea,
quae futura sunt, - erimus enim cautiores, si sciemus, neque hoc alienum ducunt maiestate sua
nihil est enim boneficentia praestantius, neque non possunt futura praenoscere non igitur di sunt nec significant nobis futura sunt autem di significant ergo; et non, si significant futura, nullas dant vias nobis ad significationum scientiam frustra enim significarent . nec, si dant vias, non est divinatio est igitur divinatio.' acutos homines quam paucis verbis confectum nego 103tium putant ea sumunt ad concludendum, quorum lignihil conceditur. Conclusio autem rationis ea probanda est, in qua ex rebus non dubiis id, quod dubitatur, dicitur. Vidssne Epicurum, quem hebetem et rudem dicere 50 solent Stoici, quem ad modum, quod in natura rerum omne esse dicimus, id infinitum esse concluserit 3 Quod finitum est,' inquit, habet extremum. Quis hoc non sd0rit 3 Quod autem habet extr0mum, id cernitur
ex alio extrinsecus. Hoc quoque est concedondum. At, quod omne est, id non cernitur ex alio extrinsecu8.'
sumunt ad concludendum isopstille som praemissero μυ-- 108lione . Videsne Epicurum . . . se note 38 80 τοιucris meiat .... 50 omne esse dicimus ,halder altei'4. Se in det vereodige 'Me C. F. . ulter' adnot. erit tit Acad. I. 7 28; Medes starde Tuae. U. 19 44 non enim satis inteuesso, quid summum dicaserae, me Iid effer i 45 ut sciam, quid summum dieat in dolore. Quod finitum . . . Epitar' egne or citeres hos Diog. Laert.
x 41. cernitur ex alio extrinsecus παρ' ἔτερον τι θεωρεῖται
200쪽
188 CICER0M DE DIVINATIO Ne hoc quidem negari potest. Nihil igitur cum habeaι
10 extremum, infinitum sit necesso est. Videsne, ut ad rem dubiam a concessis rebus pervenerit Hoc vos dialectici non facitis, nec solum ea non sumitis ad concludendum, quae ab omnibus concedantur, sed ea sumitis, quibus concessis nihilo magis officiatur, quod velitis. rimum enim hoc sumitis: si sunt di, bonefici in homines sunt. Quis hoc vobis dabit Epicurusne pqui negat quicquam deos nec alieni curare nec sui annoster Ennius qui magno plausu loquitur adsentiento populo: Ego deum genus esse semper dixi et dicam caelitum,ssii eos non curare opinor, quis agat humanum
Et quidem, cur sic opinetur, rationem subicit; sed nihil est nec088 dicere, quae sequuntur; tantum sat est in-t0llegi, id sum0re ist08 pro certo, quod dubium contro- versumque sit. Sequitur porro, nihil deos ignorare. quod omnia sint ab iis constituta Hic vero quanta pugna est doctissumorum hominum negantium, e88 haeo dis inmortalibus constituta At nostra interest scirs