장음표시 사용
81쪽
ipsius citati idest C. P. teperati.vel in. V. p. torridi,di metraliter corresponseant; sed que clam exeavatio fiat in tabellis pro sstulis abscondendis intra sinula,& hastilabrum ne tumor aesta periphaerice planitie θ vuluellarum reuolutione impediat. Duae alterae correlativa fistula, eius dem praedictarum quantitatis una ex parte orientis, & altera ex parte occidentis super angulis duorum capitellorum Hastilabri configantur, quiquidem anguli a superficie intrinseca inuisse-cetantsimoso excaventur,ut quarta pars fistularum immobiliter abscondi, sortiterque in ipso excavato alveolo frmari,nec unu euelli possint.in quas fistulas angulares,& per fistulas Archil orarii duos teretes axiculos, nempe orientalem di occidentalem impones,quorum ossicio voluetis uniantur di in ipsis,ut dixi terete ingrediantur.Centra super C.& V snuum, di utriusque lati edicauentur,& ossicio centralis fistulae,& praegularum ipsi latisnui ptiesse tamen uniatur,
82쪽
Catholici compositione. Lib. I I. 33
ne adminimum circumuoluantur,circimiuolui quidem possnt,quando opus fuerit, uolumus, sed eum alter eorum motus suerit firmitae permaneat.Fiat in instilabro quadam semicirculari excavatio tum ad quantitatem diametri, boc est mediae Rotae sinus vi in ipsa excavatione ipse tarus diametraliter ingredi et totaliter abse5di siue includi poss0 tum etiam pro qualitate super uenientis erasciet materiae rotae peripheriar graduum nisi forte aliquo alio diligenti artificio prudes artiseu hoe negocium perficiato,ut superficies plana Apelithoroscopi quando in Hasti-1abro inclusus sueri fiat una eadem superscies eum superscie Hastilabri ut inde intelligas diuisionem graduum eleuationum super arcum descriptarum incipere a praedicta si perficie Aechthoroscopi,&Hastilabri.Fiat &fectio quaedam in medio semicireularis excavationis, hoc est super senes rellam Hastila ti,utpercipsam sectionem arcus eleuationum presse ingrediatur, qui quidem arcus immobiliter fortiterque sub signo Trseptentrionali,nempe sub linea periphaeriae graduum sinui firmiter uniatur. prspara etiam quandam iungitulam, cuius cornibus arcus super gradu eleuationis Oinari ualeat, quam uides in Anastypto A. appraehendentem arcum super grad. ue . In medio tandem Hamlahri fiat fines rella quadam obsonga, in qua diametraliter aptentur duo perpendicula, quae rectifica dicantur, knum sub arcu superiori,alterum uero supra arcum inferiorem ipsus senestresae, sula qua incalce ipsius Hastilabri fiat etiam quaedam incisio admodum gradus, qui ingrediatur in oblongo seramine basis,quemadmodum apud cochleare cer
nitur in Schemate sundamenti.Reliquaeκ si hora inuentionedescripta cernuntur. Horim dicto
tum sequentia inspicienda,& consideranda obtulimus tria Schemata. Finis libri huius
Archil oroscopi Cherubici Catholici
84쪽
sERAPHICI FRANCISCI RELIGIONE,
Ostquam Archihoroscopi nostri, quam apertissime seri potuit fabricam tra8 3 imus,in prauentiarum ad terminorum expositiones,nempe ad totius &partium amen &postea ad utilitates & usus illius festicibus properabimus astris. Ariachthoroscopus igitur ut a diiunitione incipiamus) derivatur ah Graece Latine autem princeps, uel supremum ;& ab . . , quod Latine interpretatur ianis, & terminus cuiusliis rei, vel cuiuscumque corporis extremum; vela σιω- ad quod sagittas dirigimus,unde componitur idest horoscopus, hoc est, a perspectandis horis, ignificans eam Caeli partem,quae hora qualibet ab insetiore Hemisphaerio ab oriente surgit quae &ascendens ab Astrologis appellari soletiqua ratione,nescio quare qua libet occiduarum horarum ab ortu,vel etiam di .ab occasu;nobis vespertinus,aut occiduus, vel descen ens sio roseopus est enim ortivus Antipodis)quis prohibeat appellati Hoc loco igitur sumo Archihoroscopum pro instrumento, quo dignoscuntur horae, & Horolosia construuntur horitontalia, di uerticalia.
Antiloroso i noso quid sit aperitur. cap. II.
ARchthoroscopus igitur est instrumentum, quo quisque, etiam rudis, horas diurnas, atque nocturnas,p sertim ab ortu,&ab occasu,per se facile conspicere, ae insuper praedictarii horologia horarum earumque etiam,quae a meridie, & a media nocte Θicuntur) super omnem horirontalem ac verticalem etiam quoquomodo inclinatam)superficiem ad quamuis potarem eleuationcm quam eleuationem, vel per ipsum cognoscet instrumentum, uel per tabulam poli iam in libro 8.b facile delineare queat. Necsubsilentio praetereundum,quod & altitudines, 'profunditates,distantiasste quarumvis rerum, eo ipso facillime desumere posse nequaquam am. bigimus instrumento licet de huiuscemodi operationibus minime tractemus. Arelaborasto si paνestim nomina pylas lium quessint ostendere. Cup. III. Epecto integraliter Archilioposcopo,ut clarius, ct magis absolute eius habeantur operatio. nes,partium nomina principalium eiusdem,& minus principalium quae quidem plures1utit)per ordinem describere decrevimus. Primum igitur sciendum est, hoe instrumentum habere faciem,' dorsum: facies continet quandam rotam,qus appellatur c latsi,vel temperatum, regionibus tem peratis; vel torrida, torrigis regionibus inseruiens, qui quidem repta sentat Zo diacum nocturnuin uniuersalem duodecim signis Zodiaci,ac duodecim anni mensibus, horolo
gioque mobili & immobili:atque distantiae aequatoris,sueum plitudinis: & polarium eleuatio num gradibus circumscriptus, & ornatus; super sinu suo, di super Hastilabro, quasi supee quodam
85쪽
quo gam scabello gnomonico Archi horarii more, o locan/us. Pars secunda est yodiacus horarius.Tertia est Zodiacus fiducialis cum suo probatore, ab arcu fiduciae ad centrum cordarmobiliter daedalice tamen)pendente. Quarta est fundamentum declinatorium. Quinta est basis cum pyeside,&lanceola, Magnete illita. sexta est hastilabrum eum duobus rectiseis, hoc est,auobus perpendiculis in senestrella oblonga quae est in medio ipsus hastilabri disposta) apponsis quae quidem sex praedi partes, in tribus, sub cap. 13. lib. . trium fguiarii Cataglyphis ABC.
Coelatu temperatu est quaedam superscies, vel figura plana rotunda, regionibus temperatis inseruiens, super sacie Archili Oscopi locanda: uacilius extremitate, sue limbo, est periphaeria, in qua omnes distantiae Ecliptics ab aequinoctialis puncto. S polarium eleuationum
gradus a primo usque ad 9 o. super singulam quartam descripi cernuntur, gradus tamen distantiae Ecliptics ab oriente,' ab occidente uersus meridiem,& septentrionem, denumerantur: sed potarium cleuationum gradus pro locatione, seu fixione Caelati super gradum elevationis proprii locui tuo go diaco respondentis ad noctu obseruandas horas in quartam occidentali Scptentrionali et p. ah occis te uersis septentrione quemadmodu & gradus amplitudinis ori iusties occ. - T.) denumerari debet. Sicut igitur sim bu esse asciam, quae partem uestis amb t ea tremam, ita simbum nostri instrumenti margi labrum, hoc est, quas marginis labrum, reliquas circundare partes ambigit nemo. Limbus hic in aso. partos,vel gradus adiumctis modo supradi cio, Ut iamiam dies imus numeris in quater sci. diuidatur, quorum quiuis gradus, sci. min. compleuitur. Ad cognoscendum autem cui eleuationi singulus dactylion descruiat, uide graduum
scalam, quam a punicto o. meridiei per centrum C. Celati regionibus temperatis Aesonsentis)xsque ad punctum T. Septentrionis super linea meridiet , ac diametrali Aequinoctii C C T. di sposuimus. Super Ctlato vero e Ytremo quosdam tantum, & non omnes descripsimus gradus apud dati Iliones super linea O VT. quod suis est ad intelligendum ordinem disti ibutionis corum. Super periphtriam Zo liaci descripsimus etiam duodecim anni Gregoriani menses, quae quidem duae periphiris omnes in se quasi in Dactylioteca includit dactyliones, a quibus ncquaquam disiungi Aebet uel separari. aut circuncidi. Haec Dactylioteca circundatur ab Horologi mobili et q. horarum staricarum. quod ab ipsi quidem Dactylioteca quam cireundat 'ab Horologii di graduum periph pria a qua ipsi in mobile circi indatur circuncidi,& omnino ab cis se
perari oportet. Periphsria iamen lisc continens horologium a meridie & a media uotio & graduum numeros strui ebet consgi, illique immobiliter viairi, tali quidem artificio, ut tum Cς- latum, cum mobile horologium possint quidem ad libitum circumuolui, non tamen egredi, &csilire.
Gelatum torridum nihil a temperato differt, nisi quod omnes Zodisci intrinseci, super ex.
trinsecos, nempe maiores circulos,propter operantis, vel propter inhabitantium illas extremas Regiones commoditatem ut satis in cap. doctus compositione dicitius o quadam sunt translati vicissitudine, apud quos graduum potarium pariter inscripti sunt num cit eleuationu, quemadmodum in ipso ereptari Videre licet, ut cuius sint eleuationis ad istultum agnoscatur. ua est eram quid suos uilitis. cap. y I. λ a Fgastelligerum nossi iam est instrumentum planum fgurae circularis, inultiplicibus circu- ois descriptum,omnibus prorsus inseruiens climatibns. uti nonaginta eleuationum pola rium gradus tibi aperte indicant,ad horas Italicas ' Boi emicas noctu cognoscendas exquisitis
inium. Quod ii super Nastilabro, ad Arctitio scopi similitudinem, vel super scabello gnomonico ad archis oraris imitationem, erexeris, etiam horas diurnas eo ipso ubique terrarum cognoscere instrumento non erit dissicile, seruatis tamen omnibus, quae de Archi horaiij sesii diximus. Hoe igitur instrumentum est omnino si inplicismum, id est obsq; vlla circulorum, graduumque duplicitate ues commutatione, refertum:& i ico integrum, atque coplet uin, quod tum torridis, tum temperatis,ut diximus, regionibus commode inseruire valeat.
86쪽
Catholici definitione, &Vsu. Lib. V. It
De reliquis Archi horoscopi partibus sequitur.
Est Zodiacus horarius scalenus portio quaedam, uel, ut proprie crasse tamen loquar,sere iYodiacus, quasi ad sin ilitudinem trianguli scalent redactus,cui orthogonaliter asis sΤ. in psicio s. erigi dehet,mundi axem repraesentans,cuius oficio horaria puncta, ad describenda super . planum horologia verticalia & horletontalia, venantur,ut infra patebit. Dilatim militiam fritialiter exponere, cap. PI II,
Zodiacus fiducialis, quem ad parallelogrammi formam,sere lenticularem reduximus est instrumentum,quo huius nostri Archihoroscopi omnem iussit iam quibusvis alloiu Authorum instrumentis correlativam esse ostendimus, in cuius veritatis gratiam,sos siducialem appPllare uoluit nus &habet axem, vel cuneum I. adoriacularitatem centri Cslati temperati C.& cu-tri V.Ccelati torridi,ti reniti S. sinus instruinenti sub cap. 13. lib. . siti praeparatum. In centro insuper huius cunei erigere debes sylum IE. ad angulos rectos cure linea Κ Η. qui quidesylus axem mundi repraesentat, atque sua umbra super horologium dorsi horas ostin dat, cuius longitudo saltem usque ady o. gradum, hoc est, usque ad fistulam in Capite arcus potarium eleuationum pertingat. Habeat insuper,& arcum fiduciae B C D. eum sua corda BAD. atque probatore C A. qui e puncto C. super A. centrum Zodiaci adam usim pendeat, atque pertingat. . Praepara&clauiculum, vel cochleam,ves aliquod aliud similem strumentum, quo in claneo l. ex parte dorsi instrumenti,tam Zodiacus siducialis quam Zodiacus horari. s satis stridie firmentur, ita tamen,ut presse circumuoluantur, di semper ad angulos tectos cum facie instrumenti dedaliacs permaneant. Corda uero mea B A D. srmetur in puncto A. ossicio clauiculi, sub cuius resse. xione etiam quaedam constringatur praesula.Caetera tandem,nesti e radiam illam R. uel S. cum dioptra quae mobiliter axi I E. ex parte dorsi, uniri debenti ut iaciliter, presse tamen, circumuoluantur,magis tuo Marte, quam nostro rudi,crassoque perficies documento. De Hunilabro, basi, o Diaudiento, cos Imbrestilabrum quas hasti, labrum.ost sulcimentum Archilioroscopi, quod etiam ad opcrantis libitum alio poterit diligentiori,ac meliori modo, uel pulchriori fabrefieri sorma; &duos habeat perpe9iculos rectificos,uel unum tantummodo, qui pro suobus sungatur cilicio, secun3um operantis ingenium. Ita intelligas uelim de hasi, quas in modum pyxidis fieri debeat cuius duo indices poteris es lamina conscere integra continuatar materiae, sem ad similitudine reguli seu diopitie:in cuius medio foramen habeat ad ingressum cochleae, quae est in calce hastila . bri,qui quidem bindex regulus erit fidus graduum Aeclinationum parietum ostensor. Fundamelum tandem habet officium siletendi totam Archihoroscopi machinam. super hoc fundamen to descriptae sunt omnes parietum declinationes &Octo uenti principaliores. Quae omnia satis
dicta stit de nostri Archihoroscopi quidditate. Modo ad usum illius silici sidere properamus in
De Usu Archi horoscopi Cli erubici Catholi ei.
uina, Horas hastas, qua die tur ab occas , cognoscere. cap. X
GRadum tuae polaris eleuationis in arcu eleuationu.eornu iuncisulae capias,& firmiter stringas postea circunducito horariam torquem hoc in horologium mobile quousque hora tui praesentis diei meridiana integra, ,el fracta super lineam meridianam, uersus septentrionem nempe super sgnum T. horae X II. immobilis horologij, quae dicitura media nocte collocetur. Horam tui praesentis diei meridianam, ex cap. s. lib. 1. vel es tabula te didicisse memcnto.
Quo facto reducas ,& accommoda corda fiduciarim in Zodiaco fiduciali super gradu solis itii diei
87쪽
diei, & accommodatis indieibus basis super linea meridiana sundamenti T ' O. esponito
Archiboroscopum ad quatuor mundi plagas Magnetis ossicio scut mos est; & iam diu uertas Zodiaciatam solarem uersus solem, quousque radios solis transire uidebis per amba foramina cir cus s luci nam necesse est ii recte operatu a sueris quod ra Aius solis per unum ingrediatur, &per alterum exeat corda foramen, qtio A ita este probabis, oculisque uidebis, quando super tuae utinus volam solis raAium intrantem per superiorem,& exeuntem de inferiori foramine, tua recepetis industria. Hae ergo facta operatione. protinus in horologio mobili tibi apparebit hora,
quam videbis super mobile Horologium sub basae tabellae Zodiaei fiducialis hoc est, sub linea II
1Κ. eu parte Hr nam Io diu ei sidueialis Ala lx. est Ala Solis hoc cst, quae uersus solom cst scin per uertenda: altera uero Hi. opposita, es horarum ab occasu es parte N. semper ostentrix. Ad inueniendam vero tui loci eleuationem potarem prxter copiosissimas multorum authorum si uersas, quas tibi in lib. 8. apposuimus tabulas in unam tantum or3ine alphabetico ri nobis reda viam)etiam singulare paulo inserius asseremus documentum, quo ipsam potarem, Archil, oroscopi nostri opicio, quam facillime explorare poteris cleuationem.
huios vi tificiosae illiue inuenire. Cap. XI. ACcommodato, ut supra mobili horologio eum tua hora meridiana super lineam meridianam versus septentrionem reducta,&corda fiduciali fiducialis Zodia ei super solis gradu firmata Archi oroscopo ad angulos rectos csi horigonte firmiter state) tandiu hinc inde moveas nodo Zodiacum modo arcum s duciale. stante semper immobili eoida in Zodia eo fiduciali su per gradu solis,ut diximus, tui praesentis diei quo usque probatoris A C. aculeus A. centrum A. Zodiaci seria Quibus paratis,&, vidi κi. Archilioroscopo sectare ad angulos rectos cum hori Σom te quod utique cognoueris si recti ficus de medio fenesti ellae se salice pependerio, hora, quam sub ala ostentrice, hoc est, sub fiducialis supersciei liuea H l. uersus occasum in mobili inucnies horologio, ipsa erit horoscopus matutinus, iacmpe hora, in qua co die sos abhorizonte surget: quo habito, si ab hora 14. per didi de a a.&civsque ad ipsum horoscopum horas Dum craucris quatitalcm diei cognosccs, at si a prima hora noctis per secundam 3. . nc. versus cundem horoscopum, idest versus horam ortus solis numeraucris horas, arcum habebis nocturninia, lariccst, quantitatem noctis. At si ab hora et . per a 3.11. Dc. horas retriar sum mimeraueris .sque ad horam integram, vel si actam meridiei e regione linea meridianae sopientrionalis T. accommodatam, merget arcus semidii arnus, hoc est, quantitas tui meridici si vero tur meraueris horas incipi cns a prima per 2.3. . .&c. procedendo usque ad horam mediae noctis, quae est sub O. linea mori liana versus Austrum O. explorabis arcum seminocturnum, idest quantitatem mediae noctis. Cr, dus vero amplitudinis ortivae vel occiduae numerentur a puncto ortus Φ uel occasus s. aequino-
Piorum, usque ad horam ortus solis sub Ala Zodiaci osseusam super horologio mobili.
l cito corda sduciei super gradum solis tui praesentis si ei in go Aiaco fidia elatio & Aschi horoscopo in plano hori ontali ad angulos rectos offeto rectifici, Ae medio senestrollar δωδalice pendentis, accommodato, hinc inde manu leniter moveas modo poAiacum, modo Arcum s-ducialem stantesimis me cordas duci ali)vsquequo Probator Toliaci pendens de medio Ariacus fiducialis feriat cent um A. ut uidere licet in Anaglypto B.& C.)r quo ficto reduca, hora di . mobilis horologi non quidem super gradum contactum ab Ala solis 1 R. suorsus solcmporrigendam): sed e regione gradus solis surgentis, hoc est super gradum amplitudinis surgentem,
atque descriptum & muentu in super altera correlativa quarta nempe orientali. Hoc est dicere,s Ala solis IK. fuerit in parte oti tali septetrionali, reduceda erit hora 24. mobilis Horologii ad parte orientale meridionale sub eadem tam L quantitate, ac numero graditu dissutiae Eclipticae, siue plitudinis ortius, aut occiduae, qua tibi Ala solis I K. oste derit in parte orietati septetrionali existetis,qui quidem Ala IX. vi probatoris super praedicto gradu sc ipsam accommodauerit .stante
88쪽
Catholici definitione, &vsu. Lib. V. 36
Ht.stante ergo instrumento hoc modo Daedalice accommodato ad exploranAum arcum diu num sue ad tui diei quantitatem habendam,numera omnes horas,quasa a .per 23. 21.&c.rstrorsum numerando usque ad horam integram vel fractam, quam inuenies in parte occidentali sub eadem tamen graduum quantitate,sub qua inuenitur ipsa hora et .nam horarum numerusi mobilis Horologii ossidet tibi quantitatem diei. Qus ut clarius intelligas hoc sumas esei plum si hora 1 4.mobilis Horologii reducta fuerit in parte orientali septentrionali, oportet numerare horas retrorsum a a . per 23. 22.21.&c. Vsque ad gradum praedictae quantitatis, sub Ala ostensae,seA in parte occidentali septentrionali sumptum:& ita, si et . reducta suerit ad quartam orientalem meridionalem,numerabis horas .a14. usque ad horam integram vel factam, quam
inuenies sub prae/icto gradu distantim Ecliptica in quarta occidentali meridionali inuent , icque ipsa horarum series,vel numeri s 1 . hoc est ab ipso gradu p regione cuius ipse Sol ho-
scopum compleuetit vespertinum per a 3.ar.&c.numerando retrorsum usque aὼ horoscopumatutinum sub eodem gradu amplitu/inis surgente manifestabit arcum diurnum,idest quantitatem tui diei. Quantitas uero noctis, sue arcus nocturnus prosiliet edi opposita horarum denumeratione nempe a prima hora mobilis Horologii per a. s. q. &α procedendo usque adliorOscopum matutinum. de amplitudinia gradum, supra dicta facillima lege inuentum . Domum si arcum semidiurnum habere uolueris, denumerare incipias a r . per 23. Dc. usque ad lineam T. meridiei septentrionalem. Pro seminocturno uero denumeretio incipiat a prima hora mobilis Horologii usque ad lineam mediae noctis o. ad Austin m. quae quidem duae operationes meri. diei & megiae notiis etiam denumerando horas integrorum arcuum, hoc est integiorum dierum quantitatem ostendet tibi quantitates unica tantum denumeratione,nam semper sub ipsa metiato ana septentrionali Τ. videbis quantitatem suo horam arcus sereidiurni, seminocturni ue
di sub O. Australi. Per lineam meri ianam hoc loco sapius repetitam intestigo lineam o T. Ccelati temperati, uel O VT. Coelati torridi, hoc est diametrum O T. tum Coelato Tum cum Megastelligeri.
eum stimum is semidiaratim, nectuνmm ct semisoamnum Minara at onuerinoscere . cap. XIII.
Ude hac operatione breuiter nos expediamus,ne harum in tam facili quantitatum horarii cognitione tempus conteramus,dico quod quantitas noctis horaru ab occasu ab Aequinoctiali uersus Cancrum est Antissitim,sue quantitas diei horarum ab ortu ah Aequinoctiali ad ad Capricornum i& quantitas diei ab occasu ab Aequinoctici uersum alterum tropicum, est quantitas noctis horarum ab ortu ab ipso Aequinoctiali uersus alterum tropicum. Eadem est intelligentia de arcu semidiurno, di seminocturno, nam alter alterius in exploratio, sue Antissum.
Breus diurnas as estis,o ab oecasu,maues ducialis olycio,perspicere. cap. XIIII.
REducta hora tui p*sentis meridiei horarum ab occasu super lineam meridianam T. septen trionalem,& corda fiduciali stante in Zodiaco fiduciali super gradu solis, exponas Instrumentum ad quatuor mundi plagas Sconuerte Alam solis I K. versias radium illius, quousque radius intret per superiorem corda foramen,& per inferiorem exeat,& tunc ibi stinato Zodiaco fiduciali,protinus sub ipsa zodiaci Ala,sive linea ostentrice H I. prosiliet hora diurna ab occasu, quam quaeri eamque uidebis super horologio mobili. Quod si horas ab ortu peripicere cu pietis,non alia lege seruanda est quam superior, teducendo uidelicet horam meridianam hora rum ab ortu super lineam meridianam praedictam septentrionalem T. & facta operatione ut si
Pra,habebis intentum. Abs se a latis claris estis horas diurnus iadere.
Via sorstan uidebitur aliquantulum laboris perspicere horas huius Zodiaci fidueialis officio,i leo ad hunc subleuandum ingeniosum tamen & delectabilem laborem, Bistyllii parauimus solarem, quem si e centro Instrumcnti semoto Zodiaco fiduciali) ortho
89쪽
gonaliter erexeris umbra illius ostendet tibi horam desideratam moclo tamen, ut diqimus, I iam mobilis Horologii meridianam ab ortu, uel ab occasu super lineam meridianam septen trionaleni T. amussim reduxeris , quo ficto, c&umbra Bistylli super horologio mobili ubdebis optatum. γου, callidisquisa miridis a media nocte naucupantur,aguos ere, cap. XPI.
Hoc negocium nihil patitur diis cultatis nam accommodato Instrumento ut supra, ct posi- o Bistyllo in centro Archi horoscopi, umbra ipsus diu noctuque tibi ostendet horas prς-δictis stipei l)mbo instrumenti descriptas. Sed quia multi inueniunt fir Codices, in quibus abs
dh tractator de huiuscemodi horis, ideo ad ipsos tutius remittendum esse lectorem euistimaui mus quo in ulterius plura uerba contexere, passertim cum nos itali de eis communiter loquendo)vsima minime habeamus: nostram ei so pi osequamur prouinciam.
REinoue ii centro Instrumenti Zodiacum fiducialem uel sylum & redueas Calati tui lincuae uinoctialem, diametralemque O T. si per gradum tuae polaris et mationis inuentum iii quarta septentrionali Occidentali PT. ibique osse io Cochleae, uel clauicu i Caelatum tuum inui Ar biboroscopi si miter stabilias posea reducas horam M. Torquis horariae, id est mobilis Horologi) e regione ligni supra gradum Solis in ipso signo tui praesentis diei super Dactylionem, id si super circularem Zodiacum tuae eleuationi deseruientem inuentum, quae quidem Osperatio fiat officio Dioptrae mobiliter in centro instrumenti aptatae r quo facto remoue lunellula ab eleuationum arcu & clauAe Aichthoroscopum in Hastilabro & tracto Hastilabro e Base, inanii capias illud,& nodiu Ccelo sereno cleua instrumentum ante oculos tuos, ac s illud Cce-ao ad linere iciua res eodem modo, quo de Aulii horario diximus), S per centrum Instrumcnti visa sessa potari reducas quam reditus poteris Diopiram super faciem lucidioris Vrst minoris, idest Plausiri minori dei de a facie tua si moto in frumcnto,numcra digito gloKulos, quos inter Dioptram,o glcibulum hora' a 4. inuenisti, quia totidem eruiit horae noctis. Quos si Bohemice scire uolueris reducas si oram mobilis horologii, in qua eo die sol sub horidionio demergiture regione gradus solis tui praesentis dici in Circulari go iaco tuae habitationi deseruienti in
uenti &operando, ut si pra, etiam hoc tuum possidebit optatum . si uero noctu radianic Luna horas nocti unas te ire u literis,aceomni oda Al chi horarium , ut supra sciat quando interdiu ad
solem co usus es, reducetida est tamen hora semin limina e rosione diei Lun, & posito inarumento ad radios L inaeses nota horam mobilis Horologii, quia illa crit quom sitiai is: si uero ossi scio horologii diurni platii. et hemisphaerici notairnos pariter habere volucris horas Lunares. nota horam ab umbra styli integram, vel diminutam ostensam, quam addas horas sub dic Lunae in lunari horologio inuentis.&numerus horarum aggrcgatus dabit tibi horas noctis: quod si numerus aggregatus pridies iis stuperauerit uiginti quatuor, de me uigintiquatuor, & rei,
nens erit numerus horarum noctis , de quibus secimus mentionem c ticina in cap. t a. diis. lib. a. & cap. 2. lal,. 3. si' uero notiti , etiam non radiante Luna ob nubium interpos-tionem, adluic horax thestianus delectaret agnoschre, loco bistylli solaris. utero Zodiaco s-duciali, quem di cordam eius hinc inde modo eleuando vel deprimendo modo alam Zodiaci e regione corporis lunaris reducti do moveas, quousque corpus Lunare inter nubes tuo radio visualipei pinnicidiori ni cordae foramina in spe, eris, quo facto quam rccitus potueris, horam qnam sub veitieali stiperseidi s ducialis Zodia ei H l K in mobili horologio inuenies , felici prope uetum illa esse, quam quaei is nocturnam modo hortim tuam nacridianam mobil)s horologii e regione lineae meridianae vel e regione dici ipsus Lunae, ut plurics si simus, resu, cris, &stipputationem horariis seceris. v ncci p., 3. lib. a. & hic paulo superius dies imus. Se siri suam ad reliquas huius iustum eii nosti operationes accedamus, nostraeacacae obsimat his uisum dii hanc sequentem poli arctio.& stellae polaris ac luci lioris plaustri minoris Sciotherianusmulque ambarum ursarum integra obsitia illis praetice tamen o osi cndere schemata, siue fi-
90쪽
Catholici de initione, &vsu. Lib. V. 37
guras. Esto igitur aequinoctiorum tempore stella potaris A. & circa ipsam circulus BCDE. in quaquam aequatori parallelus, quem per duas diametros primo in quatuor deinde in a 4. partes Vel horas diuidas incipiens notare horam primam a sint a IA Q ex parte ι,& uersus BR E. procedendo horarum denumeratio,ac iterum reuertes in 1. destribes horam 14.Linea autem l A Q. protracta per Stellam A ex 43 .gra ii quartaruP BI C. denumeran3o a C. ersus B.) & E Q D & polito regulo super D. angulo acuto Des toton 1.1. H. 3.)& supcrpuncto L&iterum in stella D 'super puncto X. protrahantur duae lineae DI. &DK. Deinde a s, kel V. gradu quaris C D, a C.uersus D.ad .gradu in quaris E ab E. uersus D. protrahe lineam F G. & ubi latersecat lineam B A D. fiat notula H. quae pluum arcticum, . gradibus a linea meridiana secundum ali quos distantem indicabii 4nuisibilem, ubi posito uno eircini pede & altero ad angulum B. e panso destribatiar cireulus DLM N. aequatori parallelus. Quo iacto numeretur distantia si-cticij,ac immaginarij poli Zodiaci stella: polaris A. a C. ueritis D. in T.&ab E. uersus D. in V. grad. 23. min. o. Sab uno puncto ad alterum extendatur linea T U. es ubi interseeat linest A D. fiat notula R.quae polum stellae polaris stach ac immaginari; Zodiaci indicabit. A antequam ad inuentionem ueli poli ueri Zodiaci deueniamus easdem circus B CDE. diuisionum quantia rates transferamus super interiorem circulum i) L MN. aequatori parallelum hocncillima lege. pone regulum semper in puncto D. quem per singula horarum puncta circus B CD F.circumducens, ubi regulus interiorem circulum D L M N. inte secabit trahe lineas singillatim per imgulas horas. Quo facio quaeras polum ueri rodiaci eadem lege. qua ficticitam, ae immagitiarium inuenisti,nompo trali, nitra lineam a 1 3 gradu dimin. o. X.& Y & ubi intersecabit diame iralem B D. ibi in puncto S. erit punctus 5 socus ueri poli, ueri Zodiaci. Ad probandum uero impliciter, & crassa minerua, quod lucidior ursae minoris sit horos pus nostris deseruiens in
strumentis,ibique in P. uere situm habeat pro horis nocturnis ab ortu, & ab ocease indagandia, prone regulum super A.& super K. sexta hora horologii BCD E.& protrahe lineam A K P. &idem facias super pundiis F.& V.& inde protrahe sineam estra circulum uersus P.& ubi interiscat lineam A Κ P. in puncto P. ac stellain Ursae minoris lucidiorem,qus cmore nostro)est septuma secundum aliquos uero est prima).Quo facto, 3escribereliquas quinque stellas, quae descii hendae sunt inter potarem quae secundum nos est prima) & ititer septimam hoe est, lucidiorem;
reducedo eas as sormam plaustri minoris, prout se crassa minerea res postulat,di exemplar leste ostendit. Demum eandeminet demostrationem facito in circulo interiori. DLM N.protra-liendo lineam H M O.perstatam horam M &alteram per ridest per a 3.gradum,&min. o.&S per C. intersectionem lineae F G.cum arcu M N. ' ubi linea YO O. inteiseeat lineam H M O. fac punctu O Dico ergo obsimathisaeacis,si uella lucidiores et in iusta poliareiici H. stio theriam)nequaquam ursa minor suam uideretur possidere symmetriam, & per consequens suci-siore, illa in nostris nocturnis instrumetis nequaquam uti posse pro serotino horo po,eo quod quinoctiorum tempore,cum hora o. Κ.diametraliter minime conueniret: sed & De toton, siue triangulus illel sokeiis D. 1. H. .ips Vrsa schemati scutcst in Coeloo nullo mo3o correspondere posset.Hanc obsimathis Seiotheriam nequaquam in Doctiorum, sed in Acacuum oblim, tharum gratiam exposuimus. Et quia diligenti intuitu ambas practice effusimus Vrsas super cartam, exactas stellarum ab inuicem distantias e Cilo astronomice ac geometricς ad unguem
desumere nobis .acuum non fuit, ideo minime de eis laborauimus.Tandem, quia omnia experiamento comprobantur, noctu uidebis, quando sol ingreditur quia tunc Ursarum Schemataeernuntur in Csto quema3modum hic depictae uidentur in carta, & minor extare supra malo rem:quando vero sol V. possidet,tunc euenit e conuerso, nam maior extat supra minorem, hora; tempore squinoctiorum 6. hora noctis: in reliquis uero temporibus locum diuersinode mutat
seeundum diuersas inli ascensiones & deseensiones. Tundem si pro holostopo, loco lucidioris vrsae minoris,magis operanti quadraret uti duabus parilibus Vrsi maioris, instet manubrium instrumenti a linea Lenith C A E .hoc est,ab F, vide figuros sub cap.4.huiusdis sub cap. a. .&η. lib.s.)& ponat illud indirectum lineae B A D. sub B.& operando scut prius diximus habebit optatum,quod satis pro nunc dictum sit de instrumentis uniuersalibus. At si quis curiosus lati tudines,& longitudines ac magnitudities harum minoris plaustri sellarum scire vellet, eas insequenti extendimus Tabella.