장음표시 사용
191쪽
De ei uitate dei lib. XVI. cap. 21. 22.
sed secundum Spiritum plurium fili0rum, c0ngruentius harenase multitudini e0nparatur: p0test hie intellegi utriusque r0i laeta pr0missi0. Sed ide0 diximus, qu0d n0n euidenter appa-roat, quia et illius genti8 Unius multitud0, quase secundum 5 earnem nata est ex Abraham per eiu8 nep0tem Iad 0b, in tantum creuit, ut paene 0mne8 parte8 0rbis inpl0userit. Et id00p0tuit et ipsa seeundum hyperb0len harenae multitudini e0nparari, quia et haec S0la innumera est h0mini. Terram eserte illam s0lam significatam, quae appellata est Chanaan, ambigit 1o nem0. Sed qu0d dictum e8t: Tibi dab0 eam et se mihi tu0 usque in Saeculum, p0te8t m0Here n0nnull08, si usque in saeculum intellegant 'in aeternum'. Si aut0m in saeculum h0e l000 Sic accipiant, quem ad m0dum fid0litor tenemus initium futuri saeculi a sine praesentis 0rdiri, is nihil e08 m0uebit; quia, etsi expul8i sunt Israelitae de Hidr0s0lymis, manent tamen in aliis ciuitatibus terrae Chanaan et usque in finqui manebunt; et uniuersa terra illa cum a Christianis inhabitatur, etiam ipsum semen est Abrahae.
qb De superatis ab Abraham h 08tibus 80d0m0rum quand0 et L 0th de captiuitate eripuit, et a Melchisedech sacerd0 te benedictus e St. Η00 re890n80 pr0mi 88i0nis adestpt0 migrauit Abraham et mansit in ali0 eiusdem terrae l000, iuxta quercum Mambre, si, quae erat Chebr0n. Deinde ab h08tibus, qui S0d0mis inru0rant, dum quinque reges aduerSus quattu0r bellum gerer0 tet vietis 80d0mitis etiam L0th captus esset, liberauit eum Abraham adductis sedum in pr00lium tredentis decem et 001025 Gen. 13, 18 27 ib. 14, 14 sqq.
192쪽
uernaculis suis et uict0riam fecit regibus 80d0m0rum nihilque Sp0li0rum auferre u0luit, cum rex qui uicerat 0btulisset. Sed plane tune benedictus est a Melehisedech, qui erat sacerd0s Dei excelsi; de qu0 in epistula, quae inscribitur ad Hebrae08, quam plures Ρauli ap08t0li esse dicunt, quidam uer0 negant. 5multa et magna e0nscripta sunt. Ibi quippe primum apparuit sacriscium, qu0d nune a Christianis 01fertur Deo t0t0 0rbe terrarum, inpleturque illud, qu0d l0nge p0st h00 factum per prophetiam dicitur ad Christum, qui fuerat adhuc uenturus
in carne: Τu es sacerd08 in aeternum Secundum 100rdinem Melchisedech; n011 scilicet secundum 0rdinem Aar0n, qut 0rdo fuerat auferendus inlucescentibus rebus. quae illis umbris praen0tabantur.
De uerbo D0mini ad Abraham, qu0 ei pr0 mittitur 15 se eundum multitudin0m stellarum multiplicanda p0steritas; qu0d credens iustificatus est adhuc in praeputi0 c0nstitutus. Etiam tune laetum est uerbum D0mini ad Abraham inuisu. Qui cum ei pr0tecti0nem mercedemque pr0mitteret 26 ualde multam, ille de p0steritate 80llicitus quendam Ellegeruernaculum suum futurum sibi dixit heredem, c0ntinu0que illi promissus est heres, n0n ille uernaculus, sed qui de ips0
Abraham fuerat exiturus, rursusque Semen innumerabile, n0n
sicut harena terrae, sed sicut stellae caeli; ubi mihi magis que uidetur pr0missa p0steritas caelesti felieitate sublimis. Nam quantum ad multitudinem pertinet, quid sunt stellast caeli ad harenam terra03 nisi quis et istam c0nparati0nem in tantum esse similem dicat, in quantum etiam stellae dinu-2 Gen. 14, 18 sqq. 4 c. 7 10 Ps. 109, 4 20 Gen. 15, 1 sqq.
193쪽
De ei uitate dei lib. XVI. cap. 22-24.
merari n0n ualent, quia nee 0mnes eas uideri p088e credendum est. Nam quant0 qui8que astutius intuetur, tant0 plures uidet. Unde et acerrime cernentibus aliquas 0ccultas e88emerit0 existimatur, exceptis eis Sideribus, quae in alia parte 5 0rbis a n0bis rem0tis Sima 0riri et 0ccidere perhibentur. Ρ0strem0 quicumque uniuer8um Stellarum numerum c0nprehendisse et c0nscripsisse iactantur, sicut Aratus uel Eud0xus udi si qui alii sunt; 00s libri huius e0ntemnit auct0ritas. Hic sane illa sententia p0uitur, cuius ap08t0lus meminit 10 pr0pter Dei gratiam c0mmendandam: Credidit Abraham D00, et deputatum est illi ad iustitiam; ne circumci8i0 gl0riaretur gentesque in circumeisas ad fidem Christin0llet admitti. Η0e enim quand0 laetum est, ut credenti Abraha0 d0putaretur fides ad iustitiam. 110ndum fuerat cir-
De significati 0 ne sacrificii, qu0d Abraham 0fferre praeceptu8 08t, cum p0p080i88 et, ut de his quae crediderat d0ceretur. 20 In 00dem uisu cum l0queretur ei Deus, etiam h0e ait ad illum: Eg0 Deus, qui eduxi te de regi 0110 Chaldae0rum, ut dem tibi terram hanc, ut heres sis eius. Ubi cum interr0gasset Abraham secundum quid sciret, qu0d heres eius orit, dixit illi D0us: Aedipe mihi iuueneam trimam et 25 ea pram trimam et arietem trimum et turturem et 00 lumbam. Accepit autem illi haec omnia et diuisit illa media et p0suit ea c0ntra faciem alterum alteri;
10 Gen. 15, 6 21 ib. 7 sqq. 2 quantum p 3 uident V occultas hic desinit lacuna in α'
13 animitti Uy 18 crederet p 21 te eduxi v te om. y 22 darem e 24 iuuenculam ρ iuuencam, superscripto trimam, b; iuuencum primam V25 arietum e 26 ille α b haec ille e 27 eaJ illa e
194쪽
aves autem 110n diuisit. Et descenderunt, siqui Seriptum est, aues Supra corp0ra quae diuisa erant, et eo s0dit illis Abram. Circa 80lis autem ocea Sum pau0r inruit super Abram, et ecce tim0r tenebr0sus magnus incidit ei; et dictum est ad Abram: Selend080ies, quia peregrinum erit semen tuum in terra n0npr0pria, et in seruitutem redigent 00s et adfligente0S quadringentis annis; gentem autem, cui seruierint iudicab0 0g0. Ρ0st haec uer0 exibunt h00 cum supelle et ili multa. Tu autem ibis ad patres tu08 eum pace nutritus in senecta b0na. Quarta uero generati0ne00nuertent se h00. N0ndum enim inpleta sunt peccata Am0rrhae 0rum usque adhuc. Cum autem iam s0l erat ad 00 casum, flamma facta est, et ecce f0rnax fumabunda et lampades ignis, quae pertran8ierunt per media diuisa illa. In dio illa disp0suit D0 minus Deus testamentum ad Abram, dicens: Semini tu0dab0 terram hane, a flumine Aegypti usque ad flumen magnum flumen Euphraten, C0na008 et Cenega008 et Cedm0na00s et Cheltae08 et Phere gae0s et Raphaim et Am0rrha 00s et Chananae08 et Eua00s et Gerge
Haec 0mnia in uisu laeta diuinitus adque dicta sunt, de quibus singulis enucleate disserere l0ngum est et intenti0nem 0peris huius excedit. Qu0d erg0 satis est 110sse debemus.
ab eo ali cum, at m. 2 in ras. , b superlectilia V; subpellec-
tili b; suppellectile α 10 pati e V 11 nutritus om. ei senectute e
195쪽
De ei uitate dei lib. XVI. cap. 24.
Ρ0stea quam dietum est credidisse Abraham D00 0t deputatum illi ad iustitiam, n0n eum in sid0 d0raeisse, ut diceret: D0 minat 0r D0mine, Secundum quid sciam, quia heres eius er03 terrae quippe illius pr0missa erat hereditas)
5 110n enim ait: 'Unde seiam γ' quasi adhuc n0n erederet; sed ait: Seeundum quid sciam 3 ut ei r0i, quam crediderat, aliqua similitud0 adhiberetur, qua eius m0dus agn08deretur; siqui n0n est uirginis Maria se diffidentia qu0d ait: Qu0 m0d0 siet istud, qu0niam uirum n0n 00gn08003 qu0d enim 10 futurum eSset, certa erat; m0dum qu0 fieret inquirebat, et h0c eum quae8isset, audiuit -: denique et hic similitud0 data est de animalibus, iuuenea et capra et ariete et duabus u0lucribus, turture et e0lumba, ut secundum haec futurum se iret, qu0d futurum esse iam n0n ambigeret. Sive erg0 perib iuuencam significata sit plebs p 08ita sub iug0 legis, per capram eadem pleb8 peecatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura quae animalia pr0pterea trima dicuntur quia, cum Sint insignes articuli temp0rum ab Adam usqu0ud Ν00 et inde usque ad Abraham et inde usque ad David, et , qui repr0bat0 Saule primus in regn0 gentis Israeliticae D0mini est u0luntate fundatus, in h00 0rdine terti0, qui tenditur ex Abraham usqu0 ad David, tamquam tertiam aetatem gerens ille p0pulus ad 0leuit), siue aliquid aliud c0nuenientius ista signifident: null0 m0d0 tam0n dubitauerim spiritales in sia 25 praefigurat08 additamento turturis et e0lumbae. Et id00 dietum est: Aues autem n0n diuisit, qu0niam carnales inter 80 diuiduntur, spiritales autem null0 m0d0, siue a neg0ti08is
esse α eyu 3 quis st 4 er0 eius α; ero Om. ρ pr0misSa Om. Vb enim om. e 6 ut ei uti V 10 esset Uαbpρ α Domb ; esse est I vll quae uulsto post audiuit legebantur: Spiritus sanctus superueniet in te et uirtus Altissimi obumbrabit tibi Luc. I, 34. 35), om. mss. 12 et
ante capra om. ς 16 peccatri V 18 sunt et 20 est Domini ο24 tamen modo v spirituales v spiritalesiuea V
196쪽
S. Aurelii Augustinie0nuersati0nibus h0minum se rem0ueant, Sicut turtur, Sive
int0r illas degant, sicut c0lumba; utraque tamen auis est simplex et iun0xia, significans et in ip80 Israelitic0 p0pul0. cui terra illa danda erat, futur0s indiuidu0s sti0s pr0missi0nis
et heredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aues autem 5 descendentes Supra e0rp0ra, quae diuisa erant, n0n b0ui
aliquid, sed spiritus indieant aeris huius, pastum quendam suum de carnalium diui8i0ne quaerentes. Qu0d autem illis c0nsedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium diui 8i0nes uer08 usque tu finem perseueratur0s fideles. Et circa 1080li 8 00casum qu0d pau0r inruit in Abraham et tim0r ten0br08us magnus significat circa huius saeculi finem magnam perturbati0nem ad tribulati0nem futuram fidelium, de qua D0minus dieit in euangeli0: Erit enim tune tribulati 0 magna, qualis n0n fuit ab initi0. i5Qu0d uer0 dictum est ad Abraham: Sciend0 8 cie S, quia peregrinum erit semen tuum in terra n0n pr0pria, et in seruitutem redigent 00s et adfligent 008 quadringentis annis, de p0pul0 Israel, qui fuerat in Aegypt0 8eruituru8, apertissime pr0phetatum est; n0n qu0d in eadem 20 Seruitute sub Aegyptiis adfligentibus quadring0nt08 ann08 ille p0pulu8 fuerat peracturus, sed in ipsis quadringentis annis praenuntiatum est h0u futurum. Quem ad m0dum enim Scriptum est de Thara patre Abrahae: Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, n0n quia ibi 0mneS 2; acti sunt, sed quia ibi c0npleti sunt: ita et hic pr0pterea interp0situm est: Et in seruitutem redigent e0s et adfligent e08 quadringentis annis, qu0niam iste numerus in eadem adflicti0ne c0npletus est, n0n quia ibi uniuer8us peractus est. Quadringenti sane dicuntur anni pr0pter numeri su
5 mansuros e 6 super v T indicat e 10 uero V; uiros g 14 dixit ο 17 et non V 18 et 27 redient e et adfiig. eos Om. e23 h0e-scriptum est om. et 25 Omnes ibi e 26 sint m. I in ras. eomnes compl. V 29 nuiseri assiet. e 30 est om. e
197쪽
De ciuitate dei lib. XVI. c a p. 24.
plenitudinem, quamui8 aliquant0 amplius sint, Sive ex h00 temp0re c0nputentur, qu0 ista pr0mittebantur Abrahae, siue ex qu0 natus e8t Ι8aad, pr0pter Semen Abrahae, de qu0 ista praedicuntur. C0nputantur enim, Sicut superius iam diximus,5 ab ann0 septuagensim0 et quint0 Abrahae, quando ad eum laeta est prima pr0missi0, usque ad exitum Israel ex Aegypt0 quadringenti et triginta anni: qu0rum ap0st0lus ita meminit: H0c autem dic0. inquit: testamentum confirmatum aD00 p0st quadringent08 triginta ann0s facta lex n0nio infirmat ad euacuandam promissionem. Iam erg0 isti quadringenti et triginta anni quadringenti p0terant nuncupari, quia 11011 8unt multo amplius: quant0 magis cum aliqu0tiam ex ist0 numer0 praeterissent, quand0 illa in uisu dem0nstrata et dicta sunt Abrahae, uel quand0 Isaac natus est 15 centenari0 patri Su0, a prima pr0mi88i0ne p08t uiginti quin-qlle ann08, cum iam ex istis quadringentis triginta quadringenti et quinque remanerent, qu08 Deus quadringent08 u0luitn0 minare. Et cetera, quae sequuntur in uerbis praenuntiantis Boi nullus dubitaustrit ad Israelitidum p0pulum pertinere. 26 Qu0d uer0 adiungitur: Cum autem iam sol erat ad 0cca Sum, flamma facta est, et ecce f0rnax fumabunda
et lampades ignis, quae per transi erunt per media diuisa illa, significat iam in fine saeculi per ignem iudicand08 0880 carnales. Si eut enim adflicti0 ciuitatis Dei, qualis 25 antea numquam fuit, quae sub Antichrist0 futura speratur, signifieatur tenebr080 tim0re Abrahae circa 80lis occaSUm, id est pr0pinquante iam fine saeculi: sie ad s0li8 0ccasum, id
Om. α est ρα potuerunt e 1 2 amplius, Super Scripto magis, α
15 patre by uig. quinque Via by ρατ; uig. et quinque V eg Domb. 16 et quadringenti e 23 significant o ad iudic. e 25 ante xp0 C27 propinq. iam fine saeculi m. I in ras. 9; pr0pinq id
198쪽
est ad ipsum iam suem, signiscatur isto igno dies iudieii
dirimens carnales per ignem saluand08 et igne damnand08. Deinde testamentum factum ad Abraham terram Chanaan pr0prie manifestat et n0minat in ea undecim gentes a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten. Ν0n ergo assumine magn0 Aegypti, h00 08t Nil0, 8ed a paru0, qu0d diuidit inter Aegyptum et Ρalaestinam, ubi est ciuitas Rhin0
De Agar ancilla Sarrae, quam eadem Sarra Abrahaeu0luit esse c0ncubinam. Iam hine temp0ra c0nsequuntur fili0rum Abraha0, unius
d0 Agar ancilla, alt0rius de Sarra libera, de quibus in libr0 superi0re iam diximus. Qu0d autem adtinet ad rem gestam,
null0 m0d0 est inurendum de hac e0ncubina crimen Abrahae. Usus est ea quippe ad generandam pr0lem, n0n ad explendam libidinem, n0e insultans, 8ed p0tius ob0ediens c0niugi, quae suae sterilitatis credidit esse s0ladium, si se eundum ancillae Uterum, quoniam natura n0n p0terat, u0luntate faceret suum,et 00 iure, qu0 dieit ap0st0lus: Similiter et uir n0n habet p0 testatem e0rp0ris sui, sed mulier, utersetur mulier ad pariendum ex altera, qu0d n0n p0terat ex se ipsa. Nulla est hie cupid0 laseiviae, nulla nequitia0 turpitud0. Ab ux0re causa pr0lis anstilla marit0 traditur, a marit0 causa pr0lis accipitur; ab utroque n0n culpae luxus, sed naturae fruetus exquiritur. Denique cum ancilla grauida d0minae sterili superbiret et h00 Sarra suspici0ne muliebri uir0 p0tius inputaret,
14 C. 3 20 1. C0r. 7, 41 significatus V 2 igne V α b; in igne reli. O Domb. 5 aegyptiusque ad flumen sup. lin. V 2 inter in terra 9 10 abr. esse uoluit fg; uoluit abrahe esse s 13 eagar 93 16 ad om. ey 18 sterelit. 9
22 rapiendum Ui 23 cupido hic e 25 culpa luxorio b 26 dominae V ub' ep ρ α Iλ; domina Myn stereti 9 27 suspicati0ne e
199쪽
De ciuitate dei lib. XVI. cap. 24-26.
otiam ibi dem0nstrauit Abraham n0n Se amat0rem Seruum, sed liberum fuisse genit0rem et in Agar Sarrae e0niugii pudieitiam cust0di880 nec u0luptatem suam, sed u0luntatem illius inpleuis 80; aceepis 80 nec peti 880, accessisse nec hae Si8Se,5 80minasse nec amasse. Ait enim: Ecce ancilla tua in manibu8 tuis, utere ea qu0 mod0 tibi placuerit. Ouirum uiriliter utentem seminis, e0niuge temperanter, ancilla 0btemperanter, nulla intemperanter l
ii, De testificati0110 Dei ad Abraham; qua eidem seni dest strili Sarra filium sp0ndet patremque eum gentium statuit et pr0 missi fid0m sacramento circumcisi0nis obsignat. Ρ0st haec natus est Ismael ex Agar, in qu0 putare p088 et 15 inpletum . qu0d ei pr0missum fuerat, cum sibi uernaculum Suum ad 0ptare u0luisset D00 dicent0: N0n erit heres tuus hic; sed qui exiet de te, ill se erit heres tuu8.Η00 erg0 pr0missum ne in ancillae fili0 putaret inpletum,
iam cum esset ann0rum n0naginta et nouem, appa'qb ruit ei D0 minus et dixit illi: Eg0 sum Deus, placein g0nspectu 11100 et est0 sine querella, et p0nam testamentum meum inter me et in t 0r te et in pleb0 te ualde. Et pr0didit Abraham in faciem suam. Etl0eutus est illi Deus dicens: Et eg0, 0000 te Sta
200쪽
S. Aurelii Augustinimentum meum tecum, et eris pater multitudinis gentium; et n0n appellabitur adhuc n0men tuum Abram, 80d erit n0men tuum Abraham, quia patrem multarum gentium p08ui te; et augeam te ualde ualde et p0nam te in gentes, et reges ex te exibunt: 5 et Statuam testamentum meum inter me et finier te et inter semen tuum p0st te in generati0nes e0rum in testamentum aeternum. ut sim tibi Deus et semini tu0 p0st t0. Et dab0 tibi et semini tuo p0st te terram, in qua incola es, 0mnem terram 10 Chanaan in p088088i0nem aeternam, et ero illis Deus. Et dixit Deus ad Abraham: Tu autem testamentum meum c0n Seruabis, tu et Semen tuum p08tte in pr0genies suas. Et h0c est testamentum qu0d conseruabis inter me et u 08 et inter Semen 15 tuum p08t te in g0nerati0nes suas: Circum ei detur Ue Strum omne masculinum. et circum ei demini carnem praeputii uestri, et erit in sign0 testamenti inter me et u 08. Et puer0cto dierum circumcidetur, uestrum 0mne ma Sculinum in pr0genie S ue Stra S. 20 Vernae ulus et emti eius ab 0mni fili 0 alien0, quin0n est de semine tu0, circumcisi 0 ne circum di- detur uernaculus d0mus tuae et eniti eius. Et erit testamentum meum in carne uestra in testament0 aetern0. Et qui non fuerit circumcisus que masculus, qui n0n circumcidetur carnem praeputii sui 0 tali 0 die, interibit anima illa de genere eius, quia testamentum meum dissipauit. Et dixit
om. v 14 generationes O testam. meum a 17 0mnern uestrum b; omne uestrum v circumcidimini V ρ 18 in om. ey signo codd. praeter b; signum bu 21 alieno codd; alienigena O 24 meum Om. ein testamentum aeternum v 27 0ctauo 0ctabo V) Vescio; oeta-