장음표시 사용
151쪽
accidentibus autem ita eruitur cognitio rei: Dolor est ejusmodi, hoc it que denotat: Aphonia est , necesse igitur id subesse ; morsus est orificii
ventriculi, illinc aut inde contingit. Quod in nostra muliere egerceri debet, foetor est oris; ergo aut a cerebro est, aut a pulmonibus , aut a ventriculo, aut a praecordiis. Si a cerebro est, a destillatione & rheumatismo est; ac credibile esset tussiculam adesse: nam quaecumque materia est quae foetorem habet, ea putris est; si putris, egulceraret, ac proinde molesta foret aut oesophago, aut tra cheae arteriae: si huic, tussis esset; si illi, prava chylosis fieret, a prava chylossi fluores alvi, depravatio omnis alimenti, eYtenuatio. Si a pulmonibus est, aut ulcus, aut siderationem thoracis significat : si ulcus, an sumenta jampridem innotuissent: at nulla hactenus: si sideratio esset, non tam diu eum affectum pertulisset. Si a ventriculo est, per depravationem
alimenti, assumto cibo cessaret foetor, vacuo ventriculo appareret: nam
4nanito ventriculo fumi sursum efferuntur , qui graveolentiam afferunt: quod multis contingere Aristoteles in Problimatis scribit. Credibilius est eum foetorem & a thorace esse, & a ventriculo. A thorace esse potest, non concepto ulcere ullo in pulmonibus. Etenim verum id est quod scribitur a Galeno, in partibus ipsis citra inflammationem tumorem, aut obstrindilonem vitium concipi , quod a tota substantia dicitur : quod & in pubmonibus verum esse potest , quum fieri possit ut proprio quodam pulmonis vitio , & ob coacervationem humidioris materiae spiret aura foetens: 1amen si vitium esset totius substantiae in pulmonibus, credibile non esset
eam tamdiu vix e r ac Gordonius annotavit oris foetorem a pectore numquam curabilem esse. Quod bifariam potest intelligi, aut quod foetor a thorace ulcus, aut quid simile significet de jam inveteratum, unde necessario interitus consequatur et nam sputum foetens, mortem in propinquo significat: Aut quod quum foetor est a pectore, ob remediorum dissiciuiem ad pulmones penetrationem , causa illius foetoris immedicabilis in
net. Idem auctor communem quamdam foetoris oris causam memorat
humorem phlegmaticum: nam nec humor biliosus ita aptus est , nec melancholicus, quum ille saa acrimonia & calore putredinem facile arceat, hic suo acore contra foetorem istum sese quodammodo obfirmat: unde qui hus foetor oris est , iis & palatum, & dentes quodam mucore sunt obibit & infecti: quod huic mulieri contigit: incredibile enim dictu est quan
ta copia coenosi humoris quotidie in os recurreret 2 quod tetrum humidumque halitum a pulmone aut ventriculo potius elatum indicaret. Nam qui a pulmone est, eXhalationem refert potius: qui a Ventriculo & praeco diis, vaporem & halitum. Credibile in hac muliere a vapore potius, quam eXhalatione ; declarat satis copia eXcrementi. Ac quinque de causisIhlegmaticus humor omnium facillime foetorem inducere ita colligitur: prima, quia frigidus, & ideo facile suo genuino calore destituitur : se cunda, quia humidus, quod facillam ad putredinem concipiendum inclin, aionem affert: tertia, quod omnium facillime ratione copiae, est enim multus, & superfluus in corpore) rheumatismum faciat: quarta, quod omnium facillime ratione pravae diaetae, quam quotidie instituere videmur,'
152쪽
aecumuletur ac succrescat: quinta, quod post sanguinem abundet
Et annotat idem Gordonius, foetorem a Ventriculo non esse continuum ,
quod assumto cibo paullum quiescat: quum a pectore continuus est, &ulcus pulmonis significat, & letale est. Quod non probabile ese satis abunde paullo inte indicavimus; nam fieri potest ut in pulmonibus p.
trescat materia exitum non habens, quae oris foetorem asseret.
Μirum tamen esse possit, cur in febribus halitus non foeteat, quum pituitosus humor sit, qui putris sit, hinc effatio putris esse debet, & anhelitus , si quae prius dicta iunt, vera egssistant. Respondet Gordonius, b, fariam fieri putrefactionem ; uno modo per ebullitionem & incendium
quoddam a calore praeter naturam : & ea putredo non inducit foetorem ,
cujus generis esse solet in febribus : & alia est per substantiae corrupti nem. Sic in febribus quum foetor anhelitus est, mors significatur; quod non solum humidae substantiae ebullitio significetur, sed propriae substantiae
corruptio. Sed pace tanti auctoris dicam , haec minus congrue, Vereque dicta sunt: nam quis dubitet in febribus continuis, putridis, aut intermittentibus non simplicem esse ebullitionem Z Nonne eXcretos humores sum
sum deorsumve in putridis febribus stetidos , cprruptosque videmus Z Et tamen in iis facta est simplex ebullitio, per Gordonium. Quasi vero quum foetor aut a pulmonibus aut a ventriculo est, major sit manente praesertim vita propriae substantiae corruptio, quam in febribus putridis in quibus eXcretiones sepe cadaverosis & putres admodum apparent λ Non est credibile; nam si halitus seetens a ventriculo manans tantam Corruptionem significat, quomodo tamdiu maneret vita Respondeat Gordonius desudoribus , in febribus praesertim pituitosis manantibus, tam graVeolentiabus, ut vix quisquam eos serat , & tamen non foetet anhelitus. Itaque alia quaerenda est distinctio. Nam non est dubium quin humores, si prinsertim pituitosi sint, a calore praeter naturam multum Corrumpantur , Mnon tantam acquirant malam qualitatem, quanta requiritur ad foetorem
oris. Cur ergo , inquies , non foetet os λ an quia simplex ebullitio , ut vult Gordonius 8 Nequaquam; sed quia humor, qui febres committit, conclusus est in visceribus, non autem in partibus thoracicis , aut capite , aut Ventriculo , aut ore: e quibus partibus necesse est spirare aliquid ad foetorem oris. Quod si qui humor febres committit, in iis partibus comtineretur , dubium non esset quin foetorem oris accerseret: nam si conclusus humor in praecordiis teipothymias ob tetrum vaporem , cardio mos , mortem denique inferat cur non in superioribus partibus contentus foetorem inerre possit λ Si per sudores erumpens tenuis ejus pars , aut per urinas, quae scipe foetentes sunt admodum, tetro vapore feriat semsus nostros, cur idem humor sursum repens, & thoracicas partes occupans , non tetrum Odorem oris inserat Hydropici graveolentissimos in abdomine humores continent, nec tamen tetrum spirant et ergo quia humor in partibus ventris conclusus est , & non partes superiores capessit. Unde videmus mulieres quibus stippressi sunt menses , aliquando tetrum spirare , & colligimus eas graviter aegrotaturas , quod tanta sit humoris
153쪽
1 6 CONSILIORUM MEDICINALI UΜ,
putrentis copia, ut non solum partes inseras, sed & superas occupet et in tu peris tetrum halitum, in inseris febres accersit: ergo idem humor , &ejus putredo non distinguitur. Quod autem in febribus maximam partem nec sudores graveoleant, nec halitus, propterea sit, quia maxima febrium pars a bile est; quod Hippocrates non minus breviter quam vere scripsit; quamquam hoc ab eo di sium plerique male feriati homines non intelligunt. Bilis autem aut flava , aut acida : neutra tetrum spirat eX se, aut illud paucum admodum. Contra in quotidianis & pituitosis, & vetula rum sebribus, & malus gustus est ud vocant ob tetrum halitum ω putrentem in ventriculo humorem , & istentes sunt sudores : quod a guit non modo magnam humiditatem requiri ad tetrum halitum , sed &Occursam materiae ad partes oris , sive cerebrum sit, sive pulmo , sive ventriculus. Quod autem humores biliosi , aut melancholici non ita tetrum ex se emittant, ut & pituitosi , satis apparet sensui, eg alliis, cae-pis , pipere, sinapi: nam & allia & caepete, & piper fere eodem gradu
calida esse Veteres autumarunt: cur tamen ex iis alia tetrum spirent , alia non Z Id fieri propterea asseverant Veteres, quod allia , & caepete multa humidi ate praedita sint, quae facillime digeratur ac corrumpatur, nequeu te calore illam coercere ac mitigare : ideoque graveolent : a pipere autem & gingibere nihil seetidum eXhalet, quod non tanta insit humiditas,& quantula est cumque facile superetur a chlore: quod idem humoribus contingit: nam talio 1 humores analogiam quamdam habent ad piper Metingiber , pituitosi ad allia & caepas: & quae humidiore sunt temper, mento , de calore mediocri, maximam partem hircum redolent. Et minlieres vetulae , quibus superfluit multa humiditas, spirant malum odorem , & anhelita asthmaticos pueros faciunt: & quibus gingivae & os humidius est , iis teter odor est. Quo fit ut concludamus multam humiditatem requiri ad foetorem oris , & praesentiam illius humoris in partibus ori vicinis , alioqui conclusus manebit humor , & nil tetrum in os mittet ; ut m te concluserit Gordonius in febribus putridis non tetrum esse halitum, ob simplicem humoris ebullitionem: & quia qui illum halitum commissurus est , aliam malam qualitatem ab ea quam febrilis materia nacta est , concipere oportet. Idem est putredinis modus, ut diiuimus. Quamquam non negamus fieri posse ut in foetore oris, praesertim a male assectis pulmonibbus , non adeue solum putredinem simplicem , sed alienationem plane a temperamento , 8c perfectam r Quod nos observavimus in auriga ad ripam Sequanae , cujus ex ore foetor incredibile dictu) totam domum inficiebat, & cadaverosum olebat: unde non ita longe post fato concessit, siderato toto pectore. Et haec sunt quae contra Gordonium agiatari potuerunt: cui tamquam homini doctissimo habenda gratia, quod disputandi fenestram aperuerit. Atque ut ad rem redeatur, de remediis illius istoris pauca dicenda.. Gordonius causam maXime constituit humorem pituitosum. Mesuaeus ch lericum quoque constituit, unde pro materiae biliosae conditione instituit
154쪽
ea quae humectandi vim habent, & contemperandi; ut est strupus de pomis , & rob de acetositate citrii , dia tonites : At in corporibus b, liosis , siccis, in quibus abundat calor febrilis , videtur potius in contemperationem Versandum. In materia phlegmatica , ea quae calefaciunt instituuntur , ut confectio trypherae quae eX aromaticis constat; caryophys Ii, cyperus , lignum alaes, calamus aromaticus, & quae stim ejus ge
Ergo quum febris illam mulierem exerceret, foetor oris , inappetentia, urime ardor quidam, atque urinae veluti purulentae funderentur, quanam methodo utendum y cum quo agendum prius 8 An affectus est compositus, an complicatus λ De iis brevissime dicendum.
In morbis omnibus aliquid est quod sub sensum cadit, aliquid vero quod sensum fugit. Id quod sub sensum cadit, symptoma est; qua quam saepe est involutum ac implicitum , ut an hujus, an illius morbi sit certo delatiri non possu. Si symptoma sub sensum cadit, nullo est opus signo quo sese nobis detegat : sensus enim fidem facit. Id quod sensum fugit, causa morbi est , & morbus ipse : Morbm quidem generali quodammodo sese nobis ostentat, nimirum actionis laesione: sed quia occultus sie-pe est, de causa recondita, intusque latens , ideo concurrere debet signum quod utrumque detegat , atque demonstret. Signum enim est id quod sensibus nostris obvium factum aliud quippiam latens & occultum comitatur; id enim illius signum censetur. Symploma autem , quia comspicuum est, interioris , occultique morbi ex quo fluxit , expressum est signum. Quia autem similitudines bonis & eruditis Medicis imponunt sepe , ob morborum , causarumque complicationem , ac confusionem , ideo in signorum ac symptomatum dignotione accuratos esse oportet : item in
morborum aut connexione , aut complicatione. MaXimum autem momentum habent signa insalubria in morbis, quod & speciem morbi, sedem ,
& causam alia atque alia designent. Porro morbus aut unus est , aut multi: unus simplex, aut compositus. Simplex aut solitarius , quum nulla efficiens causa adest, nullumque grave symptoma quod curantis consilium ad se revocet; ut intemperies sim plex. Comitatus , quem continens causa intus fovet; ut obstructio, aut quem horrendum symptoma comitatur , ut quum morbo dolor ingens assistit. Compossitus morbus est , qui ex multis eidem parti connexis constat. At multi morbi saepius una nos eXercent: eos autem aut implicitos, aut conneκOS , aut conjunctos , aut disjunetos vocamus. I ConneXi, conjuncti, de consequentes idem significant: Disjuncti conjunctis sunt colla trarii. Impliciti ia Conjuncti distinguuntur. Impliciti dicuntur quum v riae quidem partes assiciuntur, sed quae in communem actionem omnes conspirent; implicantur enim , de communia elucent symptomata , qua que vix distinguas an id potius quam illud laboret. Ut quum dissicilis est Com. inpar iro spiratio & tussis , quia haec de in pleuritide , & in peripneumonia promiscue incidunt, ea per se non satis indicant an costa, an pulmo assiciaμT a tur:
155쪽
tur : 3 sunt enim , sive ομοειδη s ) , ut loquitur Galenus : item&sputa, quae tamquam aliquid indicatura eXcernuntur', siaepe dissiculi tem judicandi afferunt, an haec potius quam illa pars assiciatur, quod promiscue indicent & costarum, & pulmonis, & asperae arteriae affectus', ut Galenus loco supra addusto probe reeenset. Affeetus autem complic tos indicat hoc exemplum, si qu iam fit ceratoidis erosio , rhagoidis exitus , pupillae distortio , & apparens suffusio , tametsi omnes hi affectus
uno eodemque tempore consistant, non tam en morbum oculi composia id proprie tum evicete dicuntur : sed sunt morbi impliciti, id est variis partibus ii impii itisi sident, quarum tamen in unum opus est conspiratio. Sed quum morbusmq 4 ' compositus dicitur , in eadem parte sunt multi morbi simplices: ut quum hepar intemperies sicca & calida cum tumore aliquo occupat , quia uni eidemque parti illi multi morbi inhaerent, morbum compositum constituunt, non simplicem. Proptereaque impliciti & compossiti morbi eo tan
tum discrimine distinguuntur , quod quum simus simplices & multi sint
morbi, si variae partes in unam communem actionem conspirantes occumpantur , tunc morbi impliciti vocabuntur : si autem una tantum pars afficitur nomine partis tamen non ita in angustum strictumque adducta )
tunc compositus morbus dicetur. Ut pleuritis & althma simul exsistentia morbos i mplici os efficiunt, quod uni ridemquo functioni incommodent. Et eX recentioribus quidam morbos compositos ab implicitis accurate duestinxerunt , quod a paucis observatum Viderent hoc discrimen: quod immen magni interesse existimarent. Nam quod ad curandi consilium & in dicationes pertinet , in composito imorbo scopum unum curationis proponi volunt, in complicato de involuto morbo diversum. EXempli gratia , in tumore praeter naturam & intemperies est , & vitium conformationis ,& solutio continuit hujus tumoris quum cura suscipitur, tametsi varia sese nobis offerant, unus tamen scopus est curationis , nisi forteΡ quosdam particulares eiungere velis. At quum luxatum est brachium , & juncta est inflammatio, α partis convulsio , nota hunc morbum compositum di ces , sed implicitum ; proptereaque diversi curationis seopi proponunturi Cap. II. D Hoc discrimen non agnovit Galenus disputans de morborum differentiis,mu hqr, dis confunditque morbos compositos & complicatos. Recte quidem distinguit morbum partis similaris a morbo partis organicae, sive simpleY, sive sit compositus. Ut tunicae adnatae inflammatio, non oculi morbus per se tanquam totius instrumenti dicitur, sed primum ω per se tunicae adnatae dicitur , secundo totius corporis ipsius oculi tamquam infrumenti. Nam partium similarium morbi per sd , ex eventu tantum toti inhumento a
cidere dicuntur; sive morbi ipsi singularum partium sint simplices, sive
compositi , ut quum in pusilla est contortio & inflammatio: Et morbus compositus totius instrumenti bifariam dicitur : Vel quum una tantum pars morbo composito assicitur; tunc enim totius oculi affectus dicetur , sed
tantum secundario : vel quum partes omnes oculum Constituentes simplici morbo laborant ; tunc enim ii omnes affectus morbum, unum compositi m
si ) Homogenea sive consimilia,
156쪽
oculi totius dicuntur constituere. Sed recentiores non compositum morbum , sed contra Galeni mentem morbos 4mplicitos vocant. Galenus de ea re nil primum statuit , sed aliorum affert opinionem. Nam quum umguis & lippitudo est, quum erosio corneae , quum uVea prolabitur , hoc totum vocant quidam morbum oculi compositum , alii diversarum partium diversas affectiones. Et utrorumque probabilem sententiam asserit, mirumove est quomodo dicat Galenus nihil interesse sive hoc totum morbus compositus dicatur , sive plures morbi diversis auxiliis egentes, quoad pertinet ad curationem. Falsum enim hoc est. Quum autem satis abunde demonstraverimius interesse plurimum ad curationem si morbus compositus dicatur , & si morbi compilicati ; in his quippe & illis diversi omnino scopi sunt. Sed Galenus non ita exacte intelligendus. Nam ex eo arpellandi morbum oculi compositum occasionem sumi vult, quod quum oculus una sit pars ex particulis multis constituta , quae omnes ita Congruunt Ut in unum opus conspirent; propterea haec simplicium morbo rum congeries & syndrome non inepte compositus oculi morbus dicitur :sed clarioris doctrinae & intelligentiae causa appellentur multi morbi particulares Sc impliciti : Ut nomen impliciti ) diuersas morbbrum ideas per
se exhibeat: quomodo Galenus aliud esse docet febres compositas , Mimpleκas, sive implicitas. Galenus autem in illo libro de disserentiis morbo- Δ rum, postquam aliorum sententiam proposuit , Ut eo, inter se conciliet, rent. seb
videtur quid sentiat aperire: quod ut facilius praestet , a morbis simplicibus incipit, quorum quidam totius oculi primo esse dicuntur, alii secumdario tantum, &- t). Exempli gratia : Suffusio totius
instrumenti morbus est per se : at ceratoidis exulceratio , instrumenti modibus esse dicitur ex eventu tantum, per se enim ad corneam tamquams si milarem partem refertur. Sed longe aliud statuit discrimen de morbis compositis. Nam eκ compositis morbis quidam sunt proprii totius instru menti, nempe oeuli, primo & per se: alii ex accidenti ; ut adnatae in flammatio propria est tunicae assectio , ideo ad totum oculum non refer tur , nisi secundario t ergo, ut Vult Galenus , ponamus plures oculi pam tes simul unaque affici , vel unam tantum partem, Ut patet in inflamma,tione tunicae adnatae r quum una tantum pars , ea affectio dicitur morbus compositus unius Partis per se , & totius instrumenti secundo tantum :quum multae simul oculi partes , morbus dicitur totius instrumenti primo
& per se , ait Galenus : quod falsum videtur Nam ceratoidis erossio , rhagoidis exitus, pupillae distorsio , morbi sunt singulares , multas oculi Gmul partes si sors ferat) occupantes, primo per se, an quia in cumulo
sunt, propterea dicentur primario referri ad totum instrumentum; quod vult Galenus : Si ceratoidis erosio per se ad partem unam refertur , &pupillae distorsio per se ad alteram partem , secundario autem Uterque as.fectus ad instrumentum totum reseratur; cur potius quum singulae per se aestimantur ad partes suas primo & per se attribuuntur, conjunetae autem
157쪽
ad oculum totum revoc tur λ Sed dicet quispiam : Quum Galenus vult morbum compositum totius instrumenti vocari , quum multae simul partes afficiuntur ipsius oculi; non hoc est intelligendum quum partes multae
afficiuntur affectu sibi proprio, seculiarique: sed affectu qui per se deprimo & simpliciter ad totum oculum referatur, nam suffusio per se ad oculum refertur ; sed si ad suffusionem alius morbus generalis oculi, ut
unguis, & rhoeas accesserit, hi omnes morbum compositum essicient totius oculi primo & per se , quia singuli per se morbi prius in sese considerati ad totum oculum referebantur. Sed Galenus non vult tantum morbum totius instrumenti vocari, quum omnes, aut multae simul partes
afficiuntur morbis, quorum singuli primo erant totius instrumenti; ut suffusio unguis, rhoeas: sed quum a morbis quoque detinentur, qui singuli in se spectati peculiarem ad partes singulas rationem habent, & secundario
tantum , quum soli spectarentur , ad totum instrumentum reseruntur. Verba autem Galeni haec sunt loco supraposito: suum plures eodem tempore partes oculi morbo aliquo assciuntur, morbi ipsi primo totius infrumenti ese dicuntur, atque eo magis si unusquisque morbus ante erat primo per se totius in umenti. Haec verba , atque eo magis , indicant affectiones aliarum partium peculiares , ut distorsionem , exitum, erosionem commixtas inter se posse totius oculi primo Se per se morbum compositum essicere. Unde antea dixerat nihil interesse an quis dicat eas assectiones quarum unaquaeque proprie & primo ad Oculi partes, non autem oculum totum referretur ) morbum compositum oculi essicere , aut multos morbos aliarum partium. Sed tandem ut hanc nos disputationem terminemus , quoniam sorte noluit Galenus rem tam exacte disquirere , dicemus quid nobis videatur de morbis compositis & complicatis: quod tametsi Gn expressit Galenus, i licet tamen idipsum ex illius scriptis elicere de venari : ut non sit cur ea in parte recentiores sibi palmam decidi oportere eXistiment, ac si eorum hoc esset inventum , & hujus tantae rei auctores essent ac primcipes. Quum multi morbi occupant varias oculi partes , sive per se sitit simplices , sive compositi, ut tunicae inflammatio , aut illi morbi quum simplices considerabantur ad partem hanc aut illam peculiariter referebantur, aut generaliter ad oculum ipsum totum. Puta unguis simplex morbus,& rhoeas ad totum oculum attribuitur, nomenque dat: ergo si multi t les morbi complicentur, morbum compositum totius oculi primo per se essicient. Sed pupillae contorsio , rhagoidis hic aut ille affectus , quum secundo tantum. an instrum ntum tum referatur , si multi tales morbi peculiares in hac aut illa parte , pecu laremque denominationem inducem tes , complicentur , morbum empi t compositum totius oculi: sed vel dices istum morbum compsestui nota proprie M primo totius oculi dici, sed secunno tantum, quod seorsim spectatae affectiones has aut illas partes
attingerent: vel potius vocabimuS multos morbos multarum partium , vel
implicitos morbos uni oculi functioni generaliter officientes. Sed haec sufficiunt. Ergo morbi multi aut impliciti dicuntur , aut connegi, seu consequentes, aut disjuncti. Impliciti, ut dictum est , sunt, quorum ea est ratio , ut per se distinguantur : sed qui tamen ita inter se conspirant, ut uni
158쪽
esdemque actioni incommodent: ut de morbis unam unius oculi actionem
hedentibus dictum est. Item pleuritis & amma , quia duo sent affectus partium respirctioni dicatarum, impliciti; dicuntun quum simul invadunt
quia communia quaedam, hanent symptomata , uti tussim, & difficilem respirationem. Connexi , & consequeiates idem significit recentiorum opinione ; quamquam nomen' paullo latius manat quam Conn xunt. EXempli gratiae: Morbi' conlequentes seu contimi dicuntur , quorum unus posterioris est Caus, nor'i, & uterque morbus simul manet: Ut quum affectus est ventriculus , & est caput condolet, &morbi consequentes , ω inritimi dicuntur. Quod fit aut propter morbi naturam , ut quum pleuritis necessis' continuam advocatam habet, Sc dicuntur morbi consequent f 8c conneAi s Aut eκ partium conditione, quia quae sunt propinqua, qUae Fes communia, ea primum &ma xime affici solent, idque vir gineris similit dolae , aut vasorum comminΠione , aut operis societate', ut passim annotisit Galenus. Quum itaque ea est morbi ratio , ut unus esterius catis, sit de auctor , atque ita ut nisi ademto uno , alter non tollattir ,' proprio connexi morbi illi dicuntur : sed in ratione consequutionis , quia evenire potist ut commutatione quadam morbus alteri succedat: ut qu- p pneum ia-- pleuritin sequitur, hic non connexi, sed conseqHentes meentur. Obse atur siquidem consecutionis ratio, ac connegionis nullae est. Sic nomen Consequentis longius patet
De connexis, & consequentibus haec dicta sint. Sed ut scrupulosis e cotibus tandem oratio nostra enatet,' de disjunctis separatis sue morbis nihil dicemus, quod satis disjuncti intelligantur , qui in separatis partibus versantur, quarum non est ea communio quam supra diκimus. Qui . moria in ea muliere, cujus gratia hoc susceptum est, satis innotescunt. Nam Min ore foetor erat a prolapsa putris pituitae a capite, adjuvante quoque tetra eκhalatione a partibus inferis : de renum male affectorum ac purulentorum magna quoque fuit suspicio. Atque omnia ita erant occulta , ut morbus potius in diaphthora consisteret, quam in manifesta aliqua imtemperie diceretur. Febris erat lenta, cujus seminarium aut renes male
affecti erant, aut mesenterium semiputre. Illud observatum in ea quod Luiae scripsit Hippocrates : Omnis exi ratio laxat cutim , deinde Hylendis: Reficilio vero disendit, deinde laxat. st Extenuationis causis, alimenti penuria, exercitationes plures , vigiliae, agitationes , dolores, morbi colliquantes, evacuationes, pravitas humorum in vasiis , ut narrat Galenus in Imstoria de muliere extenuatissima 6. Epid. in hac muliere corruptionem eo se aliquam testantur omnes excretiones omni ex parte. Accedit quod momnis morbi diuturnitate per Galenum , commem. in aphor. Acuti morbi in quatuordecim diebus , fc. est obsidio partis alicujus, cujus occasione fovetur tam longus morbus. Et quum caloris, & se oris magna sit vicissitudo, declaratur vaporis suscitatio e materia corrupta: sic Galenus d cet in Epidemiis. Sic morbus latens est ex insidiis invadens, & corpuα frangens. Immo annotaverunt quidam o Veteribus, in vetulis sepe ita humores corrumpi, ut exspiret ab iis teter Vapor, qui puellas teneros ata
159쪽
i naticos reddere possit. Quaestio est, an esset febris hectica. Aliquando refrigeratio contingebat, sed recalefactio illa solemnis, quae in nutritis he cticis apparet, non aderat. Si recalefactio non aderat, an non hectica Erat hectica putris , a qua non excluditur levis perfrigeratio, quae περίιυ- u) dicitur. Aut dicemus manifestam calefactionem in iis apparere in quibus viscera sunt robusta, non autem sit vieta de effoemi nata sint. Haec omnia indicabant cogitandum potiuS esse de prognosi, quam de vita protrahenda : salutis enim eXigua admodum spes supererat: nam quum morborum securitas aut eX .parte ipsius affectus petatur , aut coriaporis subjecti, aut utriusque : quodlibet horum spectaretur, de salute nil sperabatur. Morbus autem sui indicationem eXhibet, aut τη ἐυηθεια, aut κακοηθίiα ix Subjectum, quum Vi3 aliqua est restibilis: nam quum spe cie & ingenio morbus malus est , & subjectum male constitutum , male praesagiendi occasio sese of rt. Et quum omnia in ancipiti forent, deque funere potius quam de Vitae foenore cogitaretur , in eam itum est disces sumque sententiam, ut oppugnanta in putredine laboraretur, de viribus daugendis : itaque ratione diputredinis breves & siciles ex rheo purgationes sunt inflitutae. Ux autem corpus & Vires recuperaret , serapium in haurans ex testudinum carne est praescriptum. His ita institutis, domita paullum putredine contagione putrium humorum lactis asinini bonitas superaretur, cons*ltum est ut exactis Mi- quot diebus ad ipsius lactis usum veniretur: hoc ita factum est. Recre
in natura surrexit, morbumque occultum tandem Vicit& praeter omnium Medicorum opinionem superfuit; ut mirum non sit si praejudicata Medicorum judicia tape non ita magni fiant, quum ab iis provocare &
I. Comitatus morbus, m quum febrem fovet ame alit ob ructio eorummo , comitatus es morbus. a. quamquam multi morbi consequentes dicuntur , qtιi necessario connexi non dicuntur , ut pleuritia sequitur peripneumonia. At propterea connexi non
3. VMum signa sunt commmia, ct haec illa Agnificantia , oportet Med
eos diligenter suam intelligentiam excutere , ne decipiantur. Si corpus capit multum alimenti, S tamen non bene nutritur , vel co rumpitur alimentum, vel non disribuitur, vel consumitur ob ingentem calο-
160쪽
LIBER I. CONSI L. XLIII 33 CONSILIUΜ XLII.
De pulmonum assinibus, in quo quaritur, an ad pulmonum mom
bos quadret tenuis diaeta. HIppocrates, optimus instituendae diaetae architectus, in libris de Dimia acutorum, disputans de pleuritide, exactam diaetam praescribit: immo primis diebus ita accuratam illam esse vult , ut quamdiu morbus
siccus manet, tenuissime vivendum censeat. Siccum autem morbum vocat, quum nil dum eXcernitur materiae morbilicae, quum sputum in os
nondum occurrit : quin etiam tantum periculi creari vult usu solius cremoris piis anae , sicco manente morbo , ut inde homines suspiriosos fieri asseveret. Et quod de pleuritide die tum est, idem sanciri debet de omnibus morbis acutis: Pleuritis enim pro omni thorbo acuto in eXemplum subjicitur : item cremor hordei pro alimentorum ceterorum eXamine proponitur. Et quoniam inflammatio pulmonis ex acutissimorum morborum numero censeri debet, quaestione digna res proponenda, an ea lex quam Hippocrates in pleuritidis cura sancivit, tenenda, confirmandaque in iu- flammatione pulmonis λ Duabus enim de causis idem juris esse videtur. Prior est, quoniam peripneumonia acutissimus morbus est, cito litis controversiam dirimens: posterior , quoniam, eX sententia omnium veterum& recentiorum, eadem diaetae ratio & therapias servatur in curanda peripneumonia de pleuritide: immo eorum plerique leviter tantum attig runt de peripneumonia , & peculiare caput non descripserunt, volentes peripneumoniae curandae rationem ex capite de pleuritide depromi. Atque hoc non ita relinquendum est intactum, cujus explicatio & enodatio plurimum profectura est ad curationem morborum, quam omnes diligenter,& prout nostri muneris est , prosequi debent. Galeni locus observatione dignus est : In pulmone, est iritus tenuis es, o levis, O quem coerceri oportet, sanguis vero crassus, suem insκ- gulas pulmonis particulas dimitti opus Nam pulmo copiosiori alimento
eget quam partes ceterae, tribus aut quatuor de causis : Prima in motus perpetuus : secunda, caliditatis copia. Caliditas autem de propter co dis viciniam, & propter motus assiduitatem & constantiam: addo & n tiVam , vernaculamque caliditatem, quum M spiritu a sit pars, & rara. Et paullo post, tria adjumenta ἐπικουριας, Graeci vocant ad assuentiam alimenti ad pulmonem ipsum , idque necessarior Ι Primum copia Vernaculae caliditatis , quae essicit ut alimentum omne in partes minimas comminuatur, diffundatur, ac citius evaporetur: alterum pulmonis dilatatio
est in inspirationibus, quae essiciat ut ex densissimis initrumentis cujuGmodi est vena arteriosa) violenter quippiam arripiatur : tertium ac omnium maximum ab eo sanguine qui soli pulmoni a corde mittitur prius in illo plane consedio atque extenuato. Tertia haec periodus implicita est