장음표시 사용
181쪽
paullo post reficitur ac recreatur : nam post ejusmodi evacuationes sequbtur aut alvi fluor, aut sudor , qui facile morbi reliquias discutit. Tertia ratio est ejusmodi, quum plethora adest, aut ad vasa, aut ad vires, sine ulla mora ferire venam oportet: nam praesente incendio febrili, & fanguinis copia facile strangulatur calor naturalis, hinc suffocationis pericinium , hinc raptus humorum sursum , deorsum , & symptomatum aug
Ratio quae essiciat Lepe ut primae venae sectionis nulla fere sit utilitas, est quod parca manu nimium ea celebretur : si enim liberalius sanguis mitteretur , dubio procul manifestior foret utilitas. Cetera alio loco fusius
I. Ne quis forte litterae Arabum vim afferat, imponatque , ut quidam δε- lent facere , contraditandi studio , nos ipsus Principis verba referemus. Nec enim absolute tertiam accestonem praetermittendam vult antequam venam δε- cemus. Verba autem ejus sunt dum curam cinstituit febris tertianae verae, si possibile est ut non phlebotometur aeger nisi post tres paroxysmos. Non eos itaque cur absolute quidam dicant Principem 1 in febribus tertianis noma s cui e venam nisi pose tres parox fmos : Galenus I. ad Glaucon. in cura te tianae verae non meminit venae sectionis , totus fere es in alterando. Paraphrmses ait illo loco non multum Galeno placere curationem , quoe fit aut per venae sectionem, aut per vehemens medicamentum. At dum ex profeso tractat de febre tertiana notha , meminit venae sectionis. Sed notanda verba sunt, quoniam circumsantiis plena sunt. Sunt amem haec : Si sanguinis missione opus est , nec est ea omittenda, sed initio statim detrahes , distinistis iis quae probe nosti: id est , videndo an ex collationae virium cum morbo , hujus cum illis aeger susticere queat proflando morbo : item obis vata aetate , tempore , ct ceteris. Rondeletius carpit Galenum , quod is voluerit in febre tertianas de exquista loquitur ) ex spectandum se tertium parou mum antequam vena aperiatur : quod fass a Ron delatio diditum es. Nise forte ex cap. 1 f. lib. II. Μethodi hoc desumserit: Sed hoc verum non es , nec de ea re audiendus a. mirum quod scribit Galenus comment. in aphor. 43. lib. 2. de diaeta: quibus sanguis copiosus e nondum insigniter immutatus in naturam alterius humoris, iis detrahendus etiam audacter : quibus vero jam mutatus
est, non detrahendus. Tamen contra factitamus , liberius vacuamus audacius quum videmus altera tum , quam quum parum. Immo Galenus in m
Iancholia audacter sanguinem mittit quum, videt sanguinem in halitu se m lancholictim. Et nis ille locus de pseuritide infammatione partis intelli tur , non potes tolemauri , de quo es videndus comm. in aptior. Io. Io. a. de
182쪽
V Ιdua Domini Garnier Procuratoris annos qs. nata in morbum incidit. Habitu erat satis succulenta , alba, genis rubentibus. I. AEgritudine aliqua animi detinebatur qua sese eximere facile non poterat. Circa aequinoctium autumnale , quum praecessisset temporis constitutio inaequalis qualem 'auci admodum animadverterant ) putredinis parens , in morbum incidit. Primum ' totum corpus maculis rubris , ac si morbillis laboraret aut si ingens aestus foret, erat des datum , nonnullus corporis tor, por , appetentia dejecta , ignavia , rerum Omnium contemtus , quum alioqui prudenter rerum omnium satageret , ad omnia obeunda munera
esset alacris r quod magnam morum dissimilitudinem significabat, & ad
judicandum de dubio ancipitique exitu occasionem porrigebat. Febris continua fuit, de nocte maxime eXacerbabatur , nec eΣacerbationis nullum signum erat quod anteiret: .sed confusa erant omnia: magna non ita febris apparebat, ut ea nos moVeret. Febres eo tempore grassabantur mali ingenii. Urinae fallaces erant: nam nec incendii indices erant magni: de sedimentum laudabile satis , & enaeorema continebant. Comatosa erat,
nec nisi interrogata respondebat: alieni tamen judicii nullum erat signum. Capiebat satis belle cibum oblatum: Diebus judicibus nil natura movit,
nihiloue excrevit nisi arte sollicitata. Dejectiones Variae , putres admodum: sanguis bis missis plane putris : vires plurimum dejectae apparebant, praesertim animales , quarum etsi non magna necessitas est , in morbis , auctore Galeno in Methodo , tamen ad judicandum. nobis magnam prae bent occassionem. Ρrimis decem diebus eXactis, omnia satis moderata, pacataque fuerunt: sed ab undecimo aut duodecimo die magnum apparuit incendium, ex intervallis grweolentissimae dejectionea, levia deliria, oculorum lacrymae involuntariae , genarum , ac praesertim sinistrarum rubor
fatur admodum. 2 Tandem quUm urinam redderet involuntariam, aut
retineret aliquando ac si suppressa esset, involuntaria quoque alvus descenderet decimo quarto morbi die ab illa exacerbatione manifesta , vicesimo, autem totius morbi historiae die , cum suctore magno nullus autem to in tempore febris apparuerat) deliria, risiis , taciturnitas summa, tremores , & quasi subsultationes manuum aderant: potus omnes sine discrimine admittebat, non sitiebat graviter febriens , potus veluti in profundum idescendere videbantur: quum colluere os aqua ju Iet . , non poterat ore rejicere: bene raciocinabatur. . Interili
Hac historia intelligi volumus tape morbum satis securum apparere,
quum tamen, per se funestus sit, nec satis pravae: diatheseos armmenta apparent. In plerisque initio morbi observavimus totam corporis cuti smaculis rubris sussus , q*ibus tamen nil praeterea: alienum contigit. Sae'
183쪽
pe enim aut sanguinis aestus, aut cum servore quodam juncta malitia Aliquid tale promittit: sed illum nihil periculi junctum habet, sola aut
sed tione venae, aut blando cathartico quicquid est praevenitur. Tamen tribus quatuorve argumentis malignitas & cacoethia morbi deprehendi poterat : Primum in eruptione illorum eXanthematon positum erat , nam nisi ingentishincendii tamquam manifestae occasionis excusatio subsit, quoties apparent aliquid maligni subesse demonstrant : Secundum , in dejectione virium subita: quoties enim vires non constant, nulla praesertim praeeunte evacuatione manifesta, . aut simili aliqua re quae jacturam virium faciat , aut quum febris vehemens non adest, malum illud, est ut signum : arguit enim aliquid aliud subesse latens ac reconditum, quod minimo momento magnam in viribus ac oeconomia naturali mutationem afferat. Et, quod notaudum est, quodque Μedicis fraudi fuit, facies non concidebat ullo modo. Hippocrates in Aphori is scriptum reliquit: Febricitantium non omnino deviter corpus idem permanere, ct nihil minui, uri etiam plus quam posulet ratio contabescere, majum : nam illud morbum fore longum significat, hoc autem imbecillitatem : ubi Galenus vult non abs re ari
.etum esse μὴ παντά πασιν επιπολωα - c), quoniam hyeme, & quum plenitudo magna est, non collabitur habitus corporis, & tamen malum signum non est. Sed quum mediocris febris est, de tamen non mutatur corpus, nec in colore, nec mole, nec charactere: aut quum in his . omnibus immu
tatur plus justo, Hubium non est quin hoc malum non sit Nam non concidere ac collabi, & meatuum densitatem significat, & contumaciam materiae : Concidere autem quod Graece dixit Hippocrates , minus proprie usurpatur verbo σαυτήκεΘαι plus quam ratio postulet, imbecillitatem magnam significat; ita tamen ut collapsus illius non sit causa alia qua eXterna, quam et 'Aφαπιν e) aliis locis Vocavit Hippocrates: &cujUS in των νοσημια-- f) maximam idem vulb rationem haberi: nam & aetas consideranda venit, & morbi aut brevitas , aut diuturnitas , & tempus, & regio , & notanda effatuque digna evacuatio , vigiliae, exercitationes, muneris gestiones, aliaque id genus: quibus non perspectis si quis ausit absolute pronuntiare de imbecillitate aut viribus
naturae pro eXtenuationis ratione, aberraret plurimum. Extenuatio illa sic enim Leonicenus male vertit - , contabescere , quum sumatur ἀντὶ του λεπτυνεο Θαι g & Galenus comment. in aphorismum ΙO. lib. 3. phoris Φθίνοντας h Verbum ab Hippocrate positum pro οπωσουν σια κο-
μένους i, sumi ait, utens veibo , pro simpliciter extenuatis)quae praeter rationem evenit naturae infirmitatem significat. Sed hoc bia ρίςω: h) non est intelligendum. Aliquando enim eaetenuatio est, ut camsa ad imbecillitatem relata, aliquando ut signum. Nam quum cutis rari,
184쪽
tas, & humorum tenuitas: tenuationis causa est ejusdemque celerrimae , tunc illa extenuatio infirmat corpus z atque ita imbecillitatis causa est eratenuatio. Sed quum nec raritatis cutis, & humorum tenuitatis suspicio Coma . in non est, corpus autem praeter rationem collabitur, ac concidit, illa extenuatio solam agnoscit virium infirmitatem, ut ex Galeno patet. ΑAtque ut ad seopum redeamus': In muliere proposita febris erat ,παντά πασιν επιπολαως I), & tamen non cidebat nec moles, nec color mutabatur, nec character: an hoc ad securitatem , & diuturnitatem apparebat , quum vicesimo quarto die interierit λ Nequaquam. Et hie duo annotatione dignissima sunt: prius quidem , quod ille dies a . erat decimus quartus dies ab exacerbatione: nam , ut ante disimus, Per unde
cim dies fatis alacriter habebat, & in actionibus naturalibus es animaliabus , ac omnia paene securitatem pollicebantur. Sed quod intus venenum latebat, quum natura nil movisset, coepit suae malignitatis signa edere; hinc febris continua, acerrimi caloris perfusio , moX ejusdem contemperati significatio: atque ita morbus acutus fuit, si ratio habeatur eXasperationis morbi, non totius historiae. Posterius, dicendum est verisimile fuisse morbi quidem ratione citius illam interire, sed . aetatis rationς quae adhuc constabat, factam, ut qui morbus ante perimere deberet , prorogaretur. Ita nimirum accurate disputavit Galenus in Epidemiis, narrans historiam Comm. iis Hippocratis de Sileno. Hic enim quum a causis procatareticis in morbum incidisset, non tam lethali morbo est implicitus ob causas procatar-cticas , quam quia occasiones aliae essent quae corpus morbo opportunum reddebant: alioqui ratione externarum causerum in levem febriculam lapsus fuisset. Sed letalia symptomata j quae primum vque flatim apparuerunt, indicio fuerunt restagnare materiam malam , quae a causis illiis eXternis e citata letali morbo aegrum implicuit. Ita intelligendus Galeni locuS in lil. c ν ib. 1rde febrib. quum ait causas procatareticas putridarum febrium non esse a. de disserentidiores: id est procatareticae causis o m) dictae, per se non selent sebri
putridas febres concitare, sed si corpus morbo sit opportunum , eX eventu producunt de excitant febres putres. Ergo ille Silenus quum sunestissimo morbo, detineretur, ejus tamen vim sussinuit propter aetatem ad undeci
Hoc addam , antequam eguemum persequamur, de faciei charactere cimole quam in illa muliere non concidisse dicebamus: saepe de optimus color , Sc character in aegris apparet, quum tamen morbus ad interitum te dat , tribus de causis. Prima ratione, aliquando ipsius febris quae sursum multum tenuem vaporem effert, qui viriditatem aliquam faciei, fallacem tamen inerre solet: Secunda, si febris ea non sit ingens, aut συντεισι n): observavimus enim aliquando febres ι τεκτικας Se pestilentiales quas in quodam loco Galenus vocat pestilentiales hedhicas) primo quoque te
Pore in speciem quamdam martimi aegros conjecisse et Tertia, si qui aegro- Ballonii Oper. Tom. ΙΙ. Z tat, O Omnino leviter. n Collimativa.
185쪽
tat, pulmonum Vitio non siit obnoxius: qui enim ita affecti, sunt, rubore sepe suffunduntur , qui Μedicis minime advertentibus imponit maxime. Quod quum alias, tum maxime in hac muliere apparuit; nam quum paullo increverat sebris, rubore multo erant saturatae genae, praesertim vero sinistra. Aperto autem cadavere, ut postea dicemus, reperti sunt pulmones veluti putres, costis adhaerentes. Accedit ad rationes superiores , quod qui praepingues sunt ac optime habiti non ita facile collabuntur : aut si eXtenuentur, illius extenuationis &- collapsum interpretor magna non sese produnt argumenta. Atque ut revocemur eo unde digressio facta est: tribus de causis p tuit, sed non manifesto malignitas morbi & κουιοηθεια. Primum ob eruptionem papularum , quas Hippocrates vocavit in Epid. Illa enim eruptio nisi forte ob causas astera pagina dictas aliud significet) maliMum,.& subesse declarabat. Et videor eorum quae scripta sunt ab Hippocratis interprete Galeno narrare historiam sectionis tertiae 3. Didemior. ait enim, initio sepe morborum letalia symptomata apparere, non quidem ratione ipsius morbi qui clemens de mitis apparet : sed propter latentes pravos humores, qui virulentiae suae semine excitato , in letalibus*mptomatis elucescunt. Secundum argumentum est positum in tam brevi virium casu: nam quum: alacris, eXpedita, robustaque foret, brevi aditonita, stupida, comatosa, omnium obliviosa reddita est, & delira. Te tium , quoniami in diebus criticis . nil natura movit, nullus sudor , sola εφώρωσις o) quae in. morbis istis suspecta esse solet. Quartum coma quodammodo vigilans , non tam ab oppressione fuit, ut falso Μedici, puta. bant, tametsi multa in cerebro humiditas contineretur, quam in infirmitate iacultatis animalis in cerebro sedem habentis : testis involuntaria erucretio stercoris : testis quoque esse. potest quod medicamentis , & section,
bus venae ex arte reine praetcriptis nil allevatum sit cerebrum : quod contingere non solet quum ab oppressione tantum laborat: nulla enim tam valida cerebri est. oppressio, quam medicamenta & sectio venae commode praescripta non minuant. Quintum illud addam de meo: observavi, enim Depe eos aut extreme laborare, . aut interire, quibus acris caloris, &ejusdem . temperati ex intervallis Vicissitudo est : nec enim vicissitudo so-ium caloris frigoris mala est, ut in Coacis & Prorrheticis uiuuit Hippocrates : sed viciII1tud' acris caloris, & remisit mala quoque. Et illam vicissitudinem mplicat Hippocrates, quum utitur vocibus nec enim vertere oportet, non omnino , sed τὰ ποῖ λα, eκ intervallis, ut modo hoc fiat, modo illud : vel melius, τα πολλα, magna ex parte, ut non sentirk, non ratiocinari , non sitire τα πολλα, id est, magna ex parte id est, ratiocinandi, & desipiendi vicissitudo est, sentiendi, non sentiem di, sitiendi, & non sitiendi: quod . autem matto melius & accommodate magis , τα πολλα, Vertamus , per verbum vicissitudo , vel magna ex
186쪽
is' αμφοτερα πιτοππ- στα 6 ἀύψα τοιαυτη, πονηρόν sp) : Vocat enim Δρεα αε-ατω οντα , Extrema pinei mori refrigerantur, modo recalescunt: 'el, tremae partes magna parte calidae sunt, & magna ex parte frigidae:& eodem loco δι- μετα -ουσαν vocat sitis, di non sitis, seu potius sitiendi, & non sitiendi vicissitudinem et ita nomen mταπτωσεωι hoc locolumitur pro mutatione vicissitudinaria in contrarias partes ; ut quum quis delirat , postea non delirat: quum nunc sitit ,ai modo non sitit: modo calefit, modo tepidus est aut refrigeratur. Itaque quum Hippocrates in mori . scripsit, tau οι πινέοντὰ τι - , τα- ων πονων μη αἰσθήνονται q), &c. idem est ac si dicat, ut πο- sit mταπτωσις τις r) : velut melius dicam, sit τῖς αυσθήσεως μεσαιπιωσκ τα : id est, sentiendi, & non sentiendi vicissitudo aliqua: ut totius aphorisini ea sit conversio : Qui pam te corporis aliqua laborant, & magna ex parte dolorem non percipiunt, mentem his aegrotare constat. Haec pluribus explicari voluimus, quoniam horum enodatio latius manatura est. Sed quaeritur, an verum quod ante diximus , non solum caloris & frigoris vicissitudinem in acutis malam esse, sed si calor modo aciis appareat , modo temperatus & tepens , quod ἀναδερμαινεσθαι s) vocat Hippocrates λ Devicissitudine caloris & frigoris quod mala sit non dubium. est, praesertim in acutis; nam significat hoc eaestinctionem caloris naturalis, qui uniusmodi quum sit, partibus omnibus blande aspirat, & dominium febrilis caloris, qui quum expanditur ad partes, eas: calefacit; quum ad centrum revocatur per modum inflammationis, easdem partes deserens, eX Gemtu refrigeret. Ita enim quidini Philosophi figus per caloris privationem& absentiam definiebant. In acutis itaque malum i hoc. Nec mirum si in acutis tantum meminero ; ac si quis velit in omni morbo eam refrigerandi & calefaciendi vicissitudinem perniciosamesesse: quod non ita est. Et ad eam rationem impulit me aphori . O. IV. .: Aphor. Ubi in toto corpore mutassiones utitur enim nomine της μεταβολῆς )-refrigeretur , di modo calefiat, aut coloris mutatio fiat, longitudinem morbi significat. Aliud enim est ista vicissitudine longitudinem morbi significari, aliud periculam. Nam in acutis periculo non vacat, in mitioribus morbis, longum fore morbum significat; nam & secum multiplicem significat, & materiam ετερογενη t). Positum it que & demonstratum vicissitudinem istam comtrarii malam esse: sed dubitatur, an malum quoque sit modo calorem acerrimum sentiri, modo temperatum. 6 Hac de quaestione nil umquam scriptum reperi, eaque propter emlibere quid sentiam enucleabo. Solemne est in multis febribus, praesertim in phlegmaticis, calorem acrem apparere, de eumdem te eratum prae Lia sente p) Si eXtremae partes eorporis in u- ) Aliqua dolorum permutatio α
tramque partem cito transinutentur, & m vicissitudo.
iis sit hujusmodi, malo loco res est. s ) Recalescere. q Quicunque dolentes aliqua parte sto Diversi generis.
corporis, eX intervallis dolorem non se Eunt , iis meas aegrotat.
187쪽
186 CONSILIORUM ΜΕ DICINALIUM,
sente febre: hoc tamen malum non, in ; nam aut varietatem tantum m teriae declarat; aut caloris in materia viridi oppressionem nequeuntis emiscare , quod apposite ἐκλέλπειν vocat Hippocrates : nec malum quoque significat in febribus cum catarrho conjunctis, in quibus tape observamus modo emicationem caloris, modo ejus teporem. Item fieri potest ut calor naturalis modo superet febrilem , & contra fiat: hinc acrimoniae perceptio , hinc teporis : tamen hoc vacat periculo. Sed his brevi satis
Quum de. vicissitudine agitur , videndum quot corpus , quis morbus& qualis sit vieiisitudo , an frequens, an non rinam in biliosis corporibus, in quibus calor totus acer est , non est exspectanda vicissitudo caloris acris.& moderat, : sed si morbus perniciosus est, pro moderati caloris perceptione , frigoris sensio fassicitur: brevi enim calor blandus si quis est, exstinguitur. Seiu in corpore. Φυσαρκω u) , quadrato, iubfrigido muliebri quod nunc explicandum suscipitur.) , frigidis aut temperatis humoribus
scatenti , non est quod eXspectemus eXtimas partes refrigerari , ut in aliis corporibus ibitiosis fit , anisi forte diutius aegrotent tunc enim refrigerium, apparet. Itaque quod apparet vicissitudo frigoris in biliosis & eglenuatis, idem. esse potest moderati tepidique caloris sensio. . A materia enim vapor effertur , qui pium putris: siti, sensum acrimoniae asseri quum calidus , caloris sensam. Quod autem absolute M per se frigus: non appareat, id facit continuitas febris At continua est , dices , in biliosis Z vetum : sed duo consideranda sunt: unum, quod in biliosis incendium δοῦ calor intus.
conceptus facile revocat calorem diffusum ad suum centrum : Item nota sunt humor i moderati in quibus fovetur perpetuo febris. Sic videmus quadratos, semper calere hyeme, nec multum calere aestate : siccos , macilentosque hyeme algere in extimu , aestare ardere. Algent autem in his eXtima , quoniam caro multa non est, quae sit pro Velamine & praesidio. adve us frigus ambientis. Sic Galenus a comm. in I- Aphora . eos qui carnem habent multam, & succulentam , ventresque calidos hyeme , dc tamen non algent, ut macilenti , comparat cum iis qui niVe perfunduntur: qui quum brevi frigeanti, revocato per ε πανάκλησtν π
calore , calidiores selito redduntur. Atque idem contingit iis qui pituit si sunt, & funesto morbo corripiuntur non enim in iis sensio apparet frigoris , sed tepor quidam ud modo incalescant, breus tepeant, quod satis malum est signum , in iis praeserim si vicissitudo ista sit frequens tinam si vicissitudo: ista frequens noti est, malum non ita in signum : 7. sed
quum frequens , inanem conatum naturae declarat , putris materiae copiam, a qua modo inertur Vapor, modo non enatur: idemque contin,
git quod in fimo putrente: nam dum teter malignusque vapor effertur, sensio fit acrimoniae : quum non essertur , febrilis calor tantum restat qui partes calidas reddit. Ergo dictum est de corporum varietate & G. vicissitudine : nunc de morbo dicendum brevi. uum acutissima & mani-k festa tu Bene carnose. x Relucescentiam & revocationem.
188쪽
festa est febris in corpore calido sicco , brevi pers igerationem extimarum partium affert: quum autem maligna est febris, in partium imbecillitate summa posita, & humorum praVitate , nec acuta ita est acutiet vim habens in calore, sed toto genere maligna, minitans aut parotides, aut abscessum alium morbo imparem , aut pustulas quod contigit octavo die Sileno, I. Epidem. & tamen undecimo interiit) non ita partes extimae algent, praesertim si corpus carnosviri sit quod impressio caloris a sanguine & spiritu facile in carne remaneat sed febris perseverans teporis , & acrimoniae sensum eXhibens: tandem cum calido sudore corpus tollit. Ita enim videmus quosdam interire cum perfrigeratione partium de sudore frigido ut contingit siccis & tenuatis ), alios quum toto febris tempore non sudaverint, aut leviter tantum , sine ulla perfrigeratione, cum universali sudore, multo, calido occidere: quod & huic mulieri contigit, & cuidam Flandro mercatori febre pestilenti conflirum : item dc dominae illustri febre quoque pestilenti laboranti: de qua abunde nar Favimus pag. qO. hujus libri. Atque ita minime opinantibus nobis multi
moriuntur , quoniam non vident ullam partium perstigerationem , quam in aliis quondam observaverunt. Nos autem observavimus istam partium perfrid ionem is morituris, quum corpus siccum calidumque est, calore igneo de acri, quod Hippocrates το ab lute vocat, bc eo praeditos calore τους-, 6- γ): Item in iis observatum est quibus in partibus internis conceptum est incendium: nam Sc cum sudore frigidissimo moriantur , & cum summa partium refrictione : ut vidimus in vico S. Antonii , in quodam nobili viro, cui aliquid erat erysipelato des circum ventriculum. Quod autem corporum distinctio afferat varietatem criston , sive ad mortem , sive ad salutem, sive per sudores , sive absque sudoribus , sive cum calidis sudoribus , sive cum frigidis, sive cum timarum partium perfrigerio, sive sine eodem, multis Se auctoritat,bus , & rationibus potest roborari. Unus. autem aphori us Hippocratis hic abunde erit, praesertim quia nos brevitatis studium recreat:
critis arens , prae sicca circumtensa es , ii De sudore mori stir : contra autem , Ut ciem aphorismus notat, psum cutis laxa ct rara es, cum δελ- τε moriantur. Quod satis indicat pro ratione cutis. & subjectarum partium , quibus aut multum humoris inest, cum iudoribus, aut sine sudoribus homines judicari. Et antequam hinc pedem efferimus, notare Volumus parum acute Plantium Galeni interpretem ex Philothei sententia Verbum τὸ τελευτεν, vertere noluisse , mori , sed , judicari: ut τελευτω- ω et ponatur loco vel bL κ' τα a . O acetatum hominem l τελευταν sigilificat desinere, mori , terminari , judicarii: nil interest an mori, an judicari , vertas; siquidem mors non fit sine crisi: te crisis aeque ambigit, . tenditque M ad salutem , de ad mortem Si πιλε- ν ἄνω τοῦ Z. 3 - Calidos dc ventre calidos. a I Iudicantur.
189쪽
Liδ b) sumas, angustior , restrictiorque erit aphorismus, si αντι Φου κρι- Q c latior de multo generalior. Praeter haec quae superius posita sunt, tria possunt quoque hoc loco pertractari, quorum in explicatione operae aliquid lubentes ponimus, quod inde plurimum adjumenti consequi posse arbitremur. Primum est de co-inatosa assectione cum vigiliis: de quum dormiret, quamvis comatosa, facile tamen excitabatur , & interrogatis respondebat. Secundum est, qui fieri possit ut male affecti cerebri tot essent argumenta , nempe , coma quodammodo Q d) , tremores nonnulli, risus deliria, excretiones involuntariae, oblivio & despectio omnium rerum, diss1militudo morum omnium, 8 impotentia quam in Hippocrates-vocat,
quamque e ) malam esse ait, id est , si praeeuntis evacuationis alicusus nulla αcusatio possit afferri. ) Si, inquam , tot tantaque fuerint male affecti cerebri argumenta , qui fieri potest ut tamen ratiocinatio integra fuerit λ Cur deliria ista, comaque non everterunt ratiocin tionem λ Quaestio haec viro erudito digniss1ma. Tertium est de murmure ventris inferioris, A tensione, quum tamen alvus ferretur : immo quo diligentius de alvo subducenda cogitabatur , eo magis venter intumere videbatur. An hoc bonum fuit λ Nam ventrem inferiorem non collabi ac deprimi in omnibus morbis bonum esse scripsit Hippocrates. Sed haec lo giore explicatione egent. De primo paucis aperiam. Coma aliud simplex est , aliud vigilans. a. hor. Vigilans ab uno humore non sit, omnium judicio , sed a mixtione humoris tenuis calidi, & crassi frigidi: tamen, quod diligenter notandum est,
reperio apud Galenum comm. in partic. I. primi Prorrhet. comatis vigilantis duplicem causam : una est sanguinis copia': hic sanguis ratione copiae connatosam affectionem invehit: ratione autem tenuioris substantiae , quae
in illo est , vigiliae quoque accidunt: Altera quum bilis mixta est pituitae.
Utrum deterius λ quibus signis discernitur causa utraque. Quod a rem,stione pituitae cum bile deterius est. His autem signis deprehendes a fanguine esse , praeter ea quae dominatum humoris , aut in parte aliqua, aut
in toto corpore denotant: nimirum si primis diebus celebrata ex arte se-etione venae, aut usurpato alio remedio , copiam sanguinis evacuares blito , & acrimoniam tenuioris ejus partis temperare consueto , non cesset coma vigilans, talis symptomatis causam statuere oportet bilem pitui, te commistam : quod eo loci pluribus Galenus explicavit. Hoc autem subindicarat obscure Hippocrates in prima sententia Prorrhetici Comato sis vigilantibus cum hypochondriorum dolore er colli stillatio e naribus perniciosa, tum uilias, tum s quarto ceperit die. Ac si dicat Hippocrates , comatosos.
illos vigilantes verisimile est in ejusmodi affectionem incidisse a solo dominatu sanguinis. Si ergo pejus habeant quarto die quod stillicidium fan-
Surisis denotat quo praesertim tempore cessare, aut mitescere deberet
b) Finire, loco interire, mori. d) Vigil.
co Loco judicari. eb Nulla praeeunte vasorum inarattolle.
190쪽
morbus solemnibus usurpatis remediis , significat hoc non sola sanguinis copia , sed bile & pituita cerebrum occupari: cujusmodi affectio suit milieris nostiae.
Secundae quaestionis explicatio uberiorem continet fructum, majoremque voluptatem est allatura. Qui fieri possit ut integra esset ratiocinatio, quum tamen in imaginatione erraret, Comatosa esset , corpus non pene moveretur Immo si quod occurrebat delirium, excitata statim ad se redibat. Nec respondendum quod scribit Galenus comm. in particulam sitim : Mente abe rami es, acute supersebrientes, S c. in priore Prorrhetici, quod quum humores biliosi aut Hii feruntur in cerebrum, animum perturbami; quum revocamtur, in aliamque fluunt partem, eumdem resiluunt : nam affectum esse ce- irebrum per se, id est Graecis , continuitas affectionis indiscabat : nisi quod ratiocinatio integra foret. Quod ut intelligamus, altius hanc quaestionem repetere convenit. Nimirum qui fieri possit ut quum unius partis unum sit temperamentum a quoe actio manat, quodqUe tamquam fons est, tamen in una actione laesum sit aliquid, seu pars laesa , in alia actione illaesa ac intemerata. Si unum temperamentum , cur sunt actiones contrariae ab eo prodeuntes λ Et quum ab eo tamquam principio actiones manent , quum una falva est, laesa aut abolita altera λ Quaestionem hanc diremisse Galenus videtur sit cap. y. lib. 3. de B tomatum causis, ct Com. inis aphori P. Scribit enim, ex actionibus quae ab eodem principio man 'hor. zo. re cernuntur, quasdam magis una qualitate gaudere, quam altera. Ut coctio , quia sine motu aliquo fit, in calido & humido consistit potius : attractio , expulsioque, quoniam cum motu aliquo impetuque fiunt, in sicco po, tius consistunt. Ita nimirum ventriculus multum calidum & humidum co- Com. in quit optime, sed non trahit nec expellit facile.contra si siccus pellit ac attrahit potentius, minime autem coquit. Renes in diabete quamvis sum- ij me laborent, non desinunt tamen serosam humiditatem attrahere: immo in a. blans iis major attractio cernitur fieri, quanto siccitas calorque ceteris qualitat,bus antecellit. Ita enim ex actionibus quaedam sunt f) , aliae de temperam
g ) , & ut sunt ejusmodi, aut illiusmodi, ita qualitatibus activis.
passivisque magis minusve gaudent. Contra tamen afferri potest locus G leni, quo videtur negare secultates quatuor primis illis qualitatibus esse addictas , sed qui quid in corpore agitur, praesertim quod ad nutritionem pertinet, illud ipsum toti substantiae adscribendum me censet. Quod sit
ita est, rationes nostrae superiores parum acutae videbuntur. Verba autem Galeni haec sunt: sua tuor corporis pro mae sunt jacultates, attractfrix , retem rem , alteratrix , segregatrix : ac eaedem facultates totius in quovis corpore sub --
stamiae sunt, quam sub antiam ex callido , humido , frigido , Accoque inter se
mixtis feri. ex imandam. Ille locus plane convincit attractionem, cocti nem, & sic de ceteris, non referendas esse ad qualitates has aut illas, sed in totam substantiam. Nam ut postea subjungit Galenus eodem Joco, lovem de nutritione quam a tota substantia fieri contendit , medicamentum